بلو

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ب-ل-و30 sîga, 102 mücavir kök, 56 ayet, 34 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.ذبحذررالْبَلَاءُليسبلوسومابْتُلِيَشرعبَلَاءًنفسموتحيي

KökSîga 30Ayet 56Sure 34Mücavir 102

▶ Ağı aç (3B)

بلو

ب - ل - و

KÖK
  • 59 geçiş
  • 56 ayet
  • 30 sîga
  • 7 sözlük

Biley taşı. Sürterek keskinleştirmek için kullanılan taş, bilevi taşı. İnsanları olgunlaştırmak için sıkıntılara uğratmaya “bela” denir.devamı ›

Bu sayfa şu yazımları da kapsar: بلو/ي

Notlarım

Sözlükler(7)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Biley taşı. Sürterek keskinleştirmek için kullanılan taş, bilevi taşı. İnsanları olgunlaştırmak için sıkıntılara uğratmaya “bela” denir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR4.981 harf
باب اللام والباء و و أ ي ء معهما ل و ب، و ل ب، ب و ل، و ب ل، ب ل و، ب ل ي، ي ل ب، ل ب ي، ل ب أ، أ ل ب، ب أ ل مستعملات لوب: اللُّوبُ واللُّوابُ: العَطَش، وقد لابَ يَلُوبُ، والواحد: لائب، والجميع لوبٌ ولوائب. يقال: إبل لُوبٌ، ونخل نوائب، قال: حتّى إذا ما حان من لُوابها وقال: وحالَفَها في بَيْتِ لُوبٍ عوامل ويُروى: في بيت نوب أي: عظام سود طوال. واللاّبة: الحَرَّة السّوداء، والعدد: لابات، والجميع:
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR14.894 harf
Madde başı: بلو/ي(باب الباء واللام وما يثلثهما في الثلاثي) (بلم) الباء واللام والميم أصلان: أحدهما ورمٌ أو ما يشبهه، والثاني نَبْتٌ. فالأوّل بَلَمٌ، وهو داءٌ يأخُذُ الناقةَ في حَلْقَة رَحِمِها. يقال أَبْلَمَتِ الناقةُ إذا أخَذَها ذلك. الفَرَّاء: أَبْلَمَتْ وبَلِمَتْ إذا ورِمَ حَياؤُها. قال أبو عُبيدٍ: ومنه قولهم لا تُبَلِّمْ عليه أي لا تُقَبِّحْ. قال أبو حاتم: أَبلَمَتِ البَكْرَة إذا لم تَحْمِلْ قَطُّ؛ وهي
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR1.246 harf
ب ل و بلوتـه فكـان خيـر مبلـو وتقـول‏:‏ اللهـم لا تبلنـا إلا بالـذي هـو أحسـن‏.‏ وقـد بلـي بكـذا وابتلـي بـه‏.‏ وبلي بليت وفقدان الحبيب بلية وكم من كريـم يبتلـى ثـم يصبـر وأصابته بلوى‏.‏ ونزلت بلاء على الكفار‏.‏ وفـي الحديـث‏:‏ ‏"‏ أعـوذ بالله من جهد البلاء إلا بلاء فيه علاء ‏"‏ أي علو منزلة عند الله‏.‏ وهما يتباريان ويتباليان أي يتخابران‏.‏ ومنه قولهم‏:‏ لا أباليه‏:‏ أي لا أخابره لقلة
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR yok22.405 harf
بَلَاهُ 1 بَلَاهُ بل بلا بلاه بلاة بلى لاهي , (T, S, Mgh, Msb,) aor. بَلُوَ , (T, Msb,) inf. n. بَلَآءٌ, (S,) or this is a simple subst., and the inf. n. is بَلْوٌ, (T, Msb,) He (God) tried, proved, or tested, him, (T, S, Msb,) بِخَيْرٍ [by, or with, good], or بِشَّرٍ [by, or with, evil]; (Msb;) for God tries his servant (يَبْلُوهُ) by, or with, a benefit, to test his thankfulness; and by, or
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR675 harf
بَلَا بَلَا U ( n. ac. بَلْو 1 , بَلَآء [ 22A ] ), a. Tried, tested, essayed. b. Grieved afflicted. بَاْلَوَ بَاْلَوَ III a. [ acc. or Bi ], Cared for, heeded, paid attention to. أَبْلَوَ أَبْلَوَ IV , a. Inflicted upon. b. Swore, put upon his oath ( another ). اِبْتَلَوَ اِبْتَلَوَ VIII , a. see I (b) . b. Was tried, tested. c. Enquired about. بَلْوَى بَلْوَى 1ya , بِلْو 2 , a.
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR yok51.666 harf
بلو بَلا - يَبْلُو - بَلاء - ابْتَلى - يَبْتَلِي - مُبْتَلِي - مُبْتَلِيْن بَلا - يَبْلُوْ + كائن + شيئاً: جربه وامتحنه واختبره وفحصه بتعريضه لشدة وجهد: يضع منظومة عمل معينة في وضع تشغيل اختباري عادي، ليتأكد من أن نتائج العمل مطابقة للمتوقع من النظام الموضوع، وقد يكون الاختبار لوظيفة محددة في كل مرة، من وظائف النظام . بَلا - يَبْلُوْ + كائن
Türkçe çeviri henüz yokMaddenin bağlantısı

بلو بَلا - يَبْلُو - بَلاء - ابْتَلى - يَبْتَلِي - مُبْتَلِي - مُبْتَلِيْن بَلا - يَبْلُوْ + كائن + شيئاً: جربه وامتحنه واختبره وفحصه بتعريضه لشدة وجهد: يضع منظومة عمل معينة في وضع تشغيل اختباري عادي، ليتأكد من أن نتائج العمل مطابقة للمتوقع من النظام الموضوع، وقد يكون الاختبار لوظيفة محددة في كل مرة، من وظائف النظام . بَلا - يَبْلُوْ + كائن + كائناً أو شيئاً + ما كان منه: يختبر ويتفحص ويمتحن نتائج عمل سابقة ﴿يوم تبلى السرائر﴾ ﴿هنالك تبلو كل نفس ما أسلفت﴾ بَلا - يَبْلُوْ + كائن + كائناً + في أمر أو شيء: يختبره في أمر أو شيء: يكون الأمر أو الشيء هو موضوع الاختبار ومجاله ﴿ولكن ليبلوكم في ما آتاكم﴾ ﴿لتبلون في أموالكم وأنفسكم﴾ بَلا - يَبْلُوْ + كائن + كائنين أو أكثر + حتى يعلم شيئاً ﴿ولنبلونكم حتى نعلم المجاهدين منكم والصابرين﴾ ﴿ياأيها الذين آمنوا ليبلونكم الله بشيء من الصيد تناله أيديكم ورماحكم ليعلم الله من يخافه بالغيب﴾ بَلا - يَبْلُوْ + كائن + كائنين أو أكثر + أيهم أحسن فعلاً ﴿ليبلوكم أيكم أحسن عملا﴾ بَلا - يَبْلُوْ + كائن + كائناً + بـِ أمر أو شيء: يختبره باستعمال واصطحاب الشيء: يكون الشيء وسيلة مساعدة لاختبار وظيفة معينة عند الكائن ﴿ولنبلونكم بشيء من الخوف والجوع ونقص من الأموال والأنفس والثمرات﴾ ﴿ولكن ليبلو بعضكم ببعض﴾ بَلا - يَبْلُوْ + كائن + كائنين أو أكثر + من شيء أو أمر: يختبرهم باستعمال بعض أو شيء من هذا الشيء ﴿وليبلي المؤمنين منه بلاء حسنا﴾ بَلاء: على وزن " فـَعال": أصلها " بلاا" اسم فعل مبالغة من " بَلا - يَبْلُوْ ": الاختبار الدقيق المتقن: عملية تشغيل منظومة العمل في وضع اختباري محكم ودقيق ابْتَلى - يَبْتَلِي: على وزن" افتعل" من " بَلا - يَبْلُوْ ": جهد أن " يَبْلُوْ " بإرادة ذاتية: طلب وجهد أن يضع منظومة عمل معينة في وضع تشغيل اختباري شاق ومبالغ به، ليتأكد من أن نتائج العمل مطابقة للتوقع من النظام الموضوع في كل الظروف، وقد يكون الاختبار لوظيفة محددة في كل مرة، من وظائف النظام. مُبْتَلِي: اسم فاعل من " ابْتَلَى - يَبْتَلِي " مُبْتَلِيْن: جمع " مُبْتَلِي" واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " تعريض كائن أو شيء لشدة وجهد لاختباره وفحصه واستخلاص الجيد وفرزه وتصنيفه "، وهي: فَتَنَ - يَفْتِنُ، بَلا - يَبْلوْ، مَحَصَ - يَمْحَصُ، مَحَنَ - يَمْحُنً، كَالَ - يَكِيْلُ، وَزَنَ - يَزِنُ تفرق لفظاً: بَلا - يَبْلُوْ + كائن + شيئاً: جربه وامتحنه واختبره وفحصه: يضع منظومة عمل معينة في وضع تشغيل اختباري عادي، ليتأكد من أن نتائج العمل مطابقة للمتوقع من النظام الموضوع بَالَ - يَبِيْلُ + شيء أوأمر + لـِ كائن: يستوعبه وينشغل به: ينتبه له ويخطر على باله: يدخل إلى ساحة وعيه وتفكيره وتركيز ذهنه واهتمامه بَليَ - يَبْلى + الكائن أو الشيء: يهترىء ويتهلهل ويضعف نفعه وفعله بلا - يبلو + كائن + كائناً أو شيئاً + ما كان منه السرائر ﴿يوم تبلى السرائر (9)﴾ الطارق ﴿هنالك تبلو كل نفس ما أسلفت وردوا إلى الله مولاهم الحق وضل عنهم ما كانوا يفترون(30)﴾ يونس بلا - يبلو + كائن + كائناً + في أمر أو شيء ليبلوكم في ما آتاكم﴿وأنزلنا إليك الكتاب بالحق مصدقا لما بين يديه من الكتاب ومهيمنا عليه فاحكم بينهم بما أنزل الله ولا تتبع أهواءهم عما جاءك من الحق لكل جعلنا منكم شرعة ومنهاجا ولو شاء الله لجعلكم أمة واحدة ولكن ليبلوكم في ما آتاكمفاستبقوا الخيرات إلى الله مرجعكم جميعا فينبئكم بما كنتم فيه تختلفون(48)﴾ المائدة ﴿وهو الذي جعلكم خلائف الأرض ورفع بعضكم فوق بعض درجات ليبلوكم في ما آتاكم إن ربك سريع العقاب وإنه لغفور رحيم(165)﴾ الأنعام ﴿لتبلون في أموالكم وأنفسكم ولتسمعن من الذين أوتوا الكتاب من قبلكم ومن الذين أشركوا أذى كثيرا وإن تصبرواوتتقوا فإن ذلك من عزم الأمور(186)﴾ آل عمران بلا - يبلو + كائن + كائنين أو أكثر + حتى يعلم شيئاً ولنبلونكم حتى نعلم المجاهدين منكم والصابرين﴿ولنبلونكم حتى نعلم المجاهدين منكم والصابرين ونبلو أخباركم (31)﴾ محمد بلا - يبلو + كائن + كائنين أو أكثر + أيهم أحسن فعلاً ليبلوكم أيكم أحسن عملا﴿وهو الذي خلق السماوات والأرض في ستة أيام وكان عرشه على الماء ليبلوكم أيكم أحسن عملا ولئن قلت إنكم مبعوثون من بعد الموت ليقولن الذين كفروا إن هذا إلا سحر مبين(7)﴾ هود ﴿الذي خلق الموت والحياة ليبلوكم أيكم أحسن عملا وهو العزيز الغفور(2)﴾ الملك ﴿إنا جعلنا ما على الأرض زينة لها لنبلوهم أيهم أحسن عملا (7)﴾ الكهف أأشكر أم أكفر ﴿قال الذي عنده علم من الكتاب أنا آتيك به قبل أن يرتد إليك طرفك فلما رآه مستقرا عنده قال هذا من فضل ربي ليبلوني أأشكر أم أكفر ومن شكر فإنما يشكر لنفسه ومن كفر فإن ربي غني كريم(40)﴾ النمل ﴿إنا بلوناهم كما بلونا أصحاب الجنة إذ أقسموا ليصرمنها مصبحين (17)﴾ القلم بلا - يبلو + كائن + كائناً + بـِ أمر أو شيء ولنبلونكم بشيء من الخوف﴿ولنبلونكم بشيء من الخوف والجوع ونقص من الأموال والأنفس والثمرات وبشر الصابرين (155)﴾ البقرة ﴿فإذا لقيتم الذين كفروا فضرب الرقاب حتى إذا أثخنتموهم فشدوا الوثاق فإما منا بعد وإما فداء حتى تضع الحرب أوزارها ذلك ولو يشاء الله لانتصر منهم ولكن ليبلو بعضكم ببعض والذين قتلوا في سبيل الله فلن يضل أعمالهم(4)﴾ محمد ليعلم الله من يخافه بالغيب ﴿ياأيها الذين آمنوا ليبلونكم الله بشيء من الصيد تناله أيديكم ورماحكم ليعلم الله من يخافه بالغيب فمن اعتدى بعد ذلك فله عذاب أليم(94)﴾ المائدة ﴿واسألهم عن القرية التي كانت حاضرة البحر إذ يعدون في السبت إذ تأتيهم حيتانهم يوم سبتهم شرعا ويوم لا يسبتون لا تأتيهم كذلك نبلوهم بما كانوا يفسقون (163)﴾ الأعراف وبلوناهم بالحسنات والسيئات بالشر والخير ﴿وقطعناهم في الأرض أمما منهم الصالحون ومنهم دون ذلك وبلوناهم بالحسنات والسيئات لعلهم يرجعون( 168)﴾ الأعراف ﴿كل نفس ذائقة الموت ونبلوكم بالشر والخير فتنة وإلينا ترجعون(35)﴾ الأنبياء ﴿ولا تكونوا كالتي نقضت غزلها من بعد قوة أنكاثا تتخذون أيمانكم دخلا بينكم أن تكون أمة هي أربى من أمة إنما يبلوكم الله به وليبينن لكم يوم القيامة ما كنتم فيه تختلفون(92)﴾ النحل بلا - يبلو + كائن + كائنين أو أكثر + من شيء أو أمر وليبلي المؤمنين﴿فلم تقتلوهم ولكن الله قتلهم وما رميت إذ رميت ولكن الله رمى وليبلي المؤمنين منه بلاء حسنا إن الله سميع عليم(17)﴾ الأنفال بلاء بلاء من ربكم عظيم﴿وإذ نجيناكم من آل فرعون يسومونكم سوء العذاب يذبحون أبناءكم ويستحيون نساءكم وفي ذلكم بلاء من ربكم عظيم (49)﴾ البقرة ﴿وإذ أنجيناكم من آل فرعون يسومونكم سوء العذاب يقتلون أبناءكم ويستحيون نساءكم وفي ذلكم بلاء من ربكم عظيم (141)﴾ الأعراف ﴿وإذ قال موسى لقومه اذكروا نعمة الله عليكم إذ أنجاكم من آل فرعون يسومونكم سوء العذاب ويذبحون أبناءكم ويستحيون نساءكم وفي ذلكم بلاء من ربكم عظيم (6)﴾ إبراهيم البلاء المبين ﴿إن هذا لهو البلاء المبين (106)﴾ الصافات ﴿وآتيناهم من الآيات ما فيه بلاء مبين (33)﴾ الدخان بلاء حسنا { فلم تقتلوهم ولكن الله قتلهم

Sîgalar(30)

Mücavir kökler102 mücavir (314 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. سوم

    4 ortak ayet · Sima çehre demektir

  2. شرع

    2 ortak ayet · Hayvanların su içmek için kullandıkları yol demektir

  3. ربب

    18 ortak ayet · Ribve, tümsek demektir

  4. نفس

    9 ortak ayet · Dibağlamada kullanılan palamut, meşenin bir meyvesidir

  5. ليس

    5 ortak ayet · Bu kelime “late”den dönüşmüştür

  6. صبر

    5 ortak ayet · Granit taş demektir

  7. موت

    6 ortak ayet · Kış uykusundan uyanmış yılana hayy, kış uykusundaki yılana…

  8. ذبح

    2 ortak ayet · Zebih kesilmiş hayvan demektir

  9. سوأ

    6 ortak ayet · Sey’e(hemze): “Sivad” kara demektir

  10. نيل

    2 ortak ayet · Erişirler

  11. ذرر

    3 ortak ayet · Zerre toz demektir

  12. حيي

    6 ortak ayet · Uyanık yılan demektir

Geçtiği ayetler(56)

  1. بَلَى مَنْ كَسَبَ سَيِّئَةً وَأَحَاطَتْ بِهِ خَطِيئَتُهُ فَأُولَئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ

    HayırHayır, kötülük yapıp da günahı kendisini kuşatan kimseler, işte onlar cehennemliklerdir. Onlar orada temelli kalıcıdırlar.

  2. بَلَى مَنْ أَسْلَمَ وَجْهَهُ لِلَّهِ وَهُوَ مُحْسِنٌ فَلَهُ أَجْرُهُ عِنْدَ رَبِّهِ وَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ

    HayırHayır, kim ihsan edici olarak özünü tastamam Allah’a teslim ederse ona Rabbı katında mükafat vardır. Onlara korku yoktur, üzülmeyeceklerdir de.

  3. … أَرِنِي كَيْفَ تُحْيِي الْمَوْتَى قَالَ أَوَلَمْ تُؤْمِنْ قَالَ بَلَى وَلَكِنْ لِيَطْمَئِنَّ قَلْبِي قَالَ فَخُذْ أَرْبَعَةً مِنَ الطَّيْرِ …

    HayırHani İbrahim: Rabbım, ölüleri nasıl dirilttiğini bana göster, deyince. İnanmıyor musun? demişti. O da: Hayır öyle değil, ama kalbim iyice mutmain olsun, demişti. Öyleyse dört çeşit kuş al; onları kendine alıştır, sonra her dağ başına onlardan birer parça koy. Sonra onları, çağır, koşarak sana gelirler. Ve bil ki şüphesiz Allah, Aziz’dir, Hakim’dir.

  4. بَلَى مَنْ أَوْفَى بِعَهْدِهِ وَاتَّقَى فَإِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُتَّقِينَ

    HayırHayır, kim ahdini yerine getirir ve sakınırsa; şüphe yok ki Allah, sakınanları sever.

  5. بَلَى إِنْ تَصْبِرُوا وَتَتَّقُوا وَيَأْتُوكُمْ مِنْ فَوْرِهِمْ هَذَا يُمْدِدْكُمْ رَبُّكُمْ بِخَمْسَةِ آلَافٍ مِنَ الْمَلَائِكَةِ مُسَوِّمِينَ

    HayırEvet. Sabreder, sakınırsanız ve onlar da üzerinize gelirlerse; Rabbınız, size nişanlı beşbin melekle yardım edecektir.

  6. وَلَوْ تَرَى إِذْ وُقِفُوا عَلَى رَبِّهِمْ قَالَ أَلَيْسَ هَذَا بِالْحَقِّ قَالُوا بَلَى وَرَبِّنَا قَالَ فَذُوقُوا الْعَذَابَ بِمَا كُنْتُمْ تَكْفُرُونَ

    HayırBir görseydin eğer; Rabblarının huzurunda durdukları zaman, O: Bu, hak değil miymiş? deyince; onlar da: Rabbımız hakkı için evet, derler. Allah da buyurur ki: Öyleyse küfür edegeldiğinizden dolayı tadın azabı.

  7. … ظُهُورِهِمْ ذُرِّيَّتَهُمْ وَأَشْهَدَهُمْ عَلَى أَنْفُسِهِمْ أَلَسْتُ بِرَبِّكُمْ قَالُوا بَلَى شَهِدْنَا أَنْ تَقُولُوا يَوْمَ الْقِيَامَةِ إِنَّا كُنَّا عَنْ …

    HayırHani Rabbın; ademoğullarının sülbünden soyunu çıkarmış ve kendilerini nefislerine şahid tutmuş. Ben, sizin Rabbınız değil miyim? demişti. Onlar da demişlerdiki: Evet, biz buna şahidiz. Kıyamet günü: Bizim bundan haberimiz yoktu, demeyesiniz.

  8. الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلَائِكَةُ ظَالِمِي أَنْفُسِهِمْ فَأَلْقَوُا السَّلَمَ مَا كُنَّا نَعْمَلُ مِنْ سُوءٍ بَلَى إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ

    HayırMelekler; kendilerine zulmetmiş olanların canını alırken: Biz, hiç bir kötülük yapmıyorduk, diyerek teslim olurlar. Hayır, Allah sizin neler yaptığınızı bilir.

  9. وَأَقْسَمُوا بِاللَّهِ جَهْدَ أَيْمَانِهِمْ لَا يَبْعَثُ اللَّهُ مَنْ يَمُوتُ بَلَى وَعْدًا عَلَيْهِ حَقًّا وَلَكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُونَ

    HayırOnlar: Ölen kimseyi Allah diriltmez, diye olanca güçleriyle yemin ettiler. Hayır öyle değil. Bu, O’nun dosdoğru bir vaadidir. Ancak insanların çoğu bilmezler.

  10. وَقَالَ الَّذِينَ كَفَرُوا لَا تَأْتِينَا السَّاعَةُ قُلْ بَلَى وَرَبِّي لَتَأْتِيَنَّكُمْ عَالِمِ الْغَيْبِ لَا يَعْزُبُ عَنْهُ مِثْقَالُ …

    HayırKüfredenler dediler ki: Kıyamet saatı bize gelmeyecektir. De ki: Hayır, gaybı Rabbıma andolsun ki; o saat muhakkak size gelecektir. Göklerde ve yerde zerre kadar olanlar bile O’nun ilminin dışında değildir. Ondan daha küçüğü de, büyüğü de istisnasız, mutlaka apaçık kitabtadır.

Sîga sayfası: لِيَبْلُوَكُمْ
Sîga sayfası: وَلَنَبْلُوَنَّكُمْ

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökبلو
YapıÜçlü
Özel Durumİlletli (nakıs vavî/yâî)
Bağlamsal Yakın Köklerفتن, محن, جرب
Zıt Kökعفو
Çekirdek Özet 1Eskitme, yıpratarak iç yüzünü ve dayanıklılığını açığa çıkarma
Çekirdek Özet 2İnsanı varlık veya yoklukla sınayarak hakiki durumunu ortaya koyma
Çekirdek Özet 3Yaratılışın gayesi olan ahlaki ve ontolojik tekamül mekanizması
Kritik Hata RiskiBelayı yalnızca ceza ve felaket sanıp hayırla yapılan sınanmayı dışarıda bırakmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
بلSürekli temas, aşınma, yayılma ve nem ile eskitme; بلد, بلس, بلع, بلغ köklerinde görüldüğü üzere bir sınıra ulaşma, yutulma veya donuklaşmaوÇekirdekteki temas ve aşınma hareketine süreklilik, içsel işleyiş ve zamana yayılan sınama boyutu ekleyerek nesnenin veya nefsin dayanıklılığını açığa çıkaran eskitme ve deneme anlamına daralmıştır.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
بEv, çadırİçeride olma, mahremiyet, insanın iç dünyası ve bünyesi
لÇoban değneği, üvendireSevk etme, yönlendirme, harekete geçirme ve eğitme
وÇengel, bağBağlama, bitiştirme, sürecin kesintisiz devamı
بلوÇadırın içini değnekle dürtüp bağlamakİnsanın iç yapısına nüfuz eden, onu sürekli bir yönlendirme ve tesir altında tutarak gizli niteliklerini dışarı çıkaran zorlu süreç

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir giysinin çok giyilmekten ötürü eskimesi, yıpranması ve bir binek hayvanının uzun yolculuk şartları altında zayıflayıp gücünü yitirmesi
Cahiliye şiiri kullanımıCahiliye Araplarında ölen kişinin kabri başına hapsedilip aç susuz ölüme terk edilen deveye «beliyye» denilirdi. Züheyr b. Ebî Sülmâ veya kadim şairlerin beyitlerinde develerin yolculukta yıpranması şu ibareyle geçer: منازلُ ما تَرَى الأنصاب فيها / ولا حُفَرَ المُبَلِّي لِلْمَـنُـونِ
Erken Arapça kullanımBir kimsenin iç yüzünü, sadakatini veya dayanıklılığını anlamak üzere onu zahmete sokmak ve durumunu tecrübe etmek anlamında «tebeleytühu» veya «belevtühu» kullanımı yaygındır.

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Lisānü’l-ʿArab, Maqāyīsü’l-Luğa.

Sami etimolojik katman

Arapça بلو (ve kökteş بلي) kökü, Proto-Sami dilinde aşınma, tükenme, eskime ve tecrübe etme anlam alanına dayanır. İbranicede aynı kök harflerine denk gelen biçim yıpranmak, eskiyip çürümek ve tüketmek anlamındadır. Süryanicede de eskitmek, tüketmek ve yıpranarak dayanıklılığını yitirmek anlamları korunmuştur. Kökün temel semantik matrisi, dış baskı veya zamansal sürtünme sonucu bir varlığın dış kabuğunun aşınarak özünün, mukavemetinin ve sınırlarının görünür hale gelmesidir. Arapçada bu ilksel somut aşınma anlamı, hem zihni/ahlaki deneme hem de insanın varlık ve yokluk halleriyle olgunlaştırılması yönünde genişlemiştir.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, Maqāyīsü’l-Luğa.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönEskime ve sürtünmeden sınamaya geçişGiysinin veya binek devesinin yıpranması anlamından, insanın denenerek cevherinin ortaya çıkarılmasına evrilmiştir.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice ve Süryanice soydaşlarAşınma, eskiyip tükenme ve zayıflama anlamları ortak Sami kökten devralınmıştır.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik aşınma/tüketme kökleriBazı Doğu Çad ve Berberî dillerinde yıpranma ve tükenme bildiren ikili köklerle muhtemel akrabalıkMuhtemel

Kaynak David Cohen, HALOT, Brown-Driver-Briggs.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
بلوAnlamlıEskitme ve sınamaVarlığı yıpratıp iç yüzünü ortaya çıkarmaHedef kök; Kur'an'da geçer
بولAnlamlıBoşaltma ve akıtmaSıvı atığı dışarı salmaKur'an'da geçmez
لبوAnlamlıSüt veya dişi aslanDişi aslan (lebve) ve canavar anlamlarıKur'an'da geçmez
لوبAnlamlıSusuzluk ve sıcak taşlıkŞiddetli susuzluk çekme veya kara taşlık arazi (lâbe)Kur'an'da geçmez
وبلAnlamlıAğır yağmur ve şiddetŞiddetli ve iri taneli yağmur, ağır vebalKur'an'da geçer
ولبAnlamlıİçeri süzülme ve girmeBir yere ansızın veya peş peşe dahil olmaKur'an'da geçmez

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
بلوMerkezİmtihan ve sınamaAşındırarak ve yük bindirerek dayanıklılığı ve hakikati ortaya çıkarmaHem hayırla hem şerle yapılabilir
فتنKomşuİmtihan ve sarsıntıAteşe atıp cevheri cüruftan ayırma vurgusu ön plandadırDaha çok sarsıcı ve kargaşa doğurucu sınama
محنKomşuİmtihan ve eziyetDeriyi döverek veya zorlayarak saflaştırmaMeşakkat ve zorlama dozu yüksektir
جربKomşuTecrübe etmeBir şeyin işe yararlığını pratik olarak test etmeDış gözlem ve pratik sonuca odaklıdır
عفوZıtBağışlama ve silmeİmtihan yükünü kaldırma, izleri silme ve serbest bırakmaYıpratmanın ve yüklemenin tam tersidir

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaبلوSınamak, eskitmekYıpratarak cevheri ortaya çıkarmaKesin
LatinceProbare, tentareDenemek, tecrübe etmekProbare kanıtlamayı, tentare ise yoklayıp kışkırtarak denemeyi karşılar; eskitme nüansı eksiktir.Güçlü
İngilizceTest, affliction, probationSınama, dert, olgunlaşma süreciAffliction sadece şer boyutunu verirken, test ve probation ahlaki arınma ve deneme sürecini karşılar.Güçlü
AlmancaPrüfen, HeimsuchungSınamak, musibetPrüfen nesnel testi verir, Heimsuchung ise kaderî ve ağır imtihan boyutunu yansıtır.Güçlü
FransızcaÉpreuve, testerİmtihan, sınamaÉpreuve hem çekilen zorluğu hem de ruhsal olgunlaşmayı karşılamada köke oldukça yakındır.Güçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
بَلَىİkrar ve tasdik edatıOlumsuz soruya karşı «bilakis, evet» cevabı verme; A'râf 7:172, Bakara 2:81
لِيَبْلُوَكُمْ / ابْتَلَىYaratılış ve varoluş gayesiHanginizin daha güzel davranacağını açığa çıkarma; Mülk 67:2, Hûd 11:7
بَلَاءٌ مُبِينٌNimete boğma veya ağır külfetAçık bir nimetle veya zorlu bir mükellefiyetle sınanma; Bakara 2:49, Sâffât 37:106
تُبْلَىGizliliklerin deşilip açığa çıkmasıKıyamet günü gizlenen sırların ortaya serilmesi; Târık 86:9
وَلَنَبْلُوَنَّكُمْKorku ve açlıkla mukavemet testiMüminlerin sabır ve direncinin denenmesi; Bakara 2:155, Muhammed 47:31

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamŞer problemi ve ilahi adaletAllah'ın insanları sınamasının hikmeti, önceden bilmesine rağmen kulun kendi eylemine şahit kılınmasıİmtihanın bilgi edinmek için değil, hakikatin açığa çıkması için yapılması
FıkıhRüşd ve ehliyet tespitiYetimlerin evlilik çağına geldiklerinde mallarını idare edip edemeyeceklerinin denenmesiPratik ehliyet testi ve gözetim
TefsirHayır ve şerle sınanma dengesiBela kavramının sadece musibet değil, zenginlik ve sağlık gibi nimetleri de kapsadığı vurgusuİki yönlü ontolojik yoklama
HadisPeygamberlerin ve salihlerin sınanmasıEn şiddetli belalara peygamberlerin uğraması ve derecelerin yükselmesiArınma, olgunlaşma ve tahammül

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniKul-Yaratıcı ilişkisiOntolojik arınma düzeneğiSalih ameli sahtesinden ayırmaDünya hayatı bir sınama alanıdır; bela olmadan iman iddia düzeyinde kalır.Kesin
İlmiBilimsel doğrulamaDeney ve sınanabilirlikHipotezin sınırlarını zorlamaBir bilginin doğruluğu, şartlar zorlanarak tabi tutulduğu testlerle anlaşılır.Güçlü
SiyasiLiderlik ve sadakatKriz ve baskı anlarıKadronun liyakatini belirlemeToplumsal krizler ve düşman baskısı, idarecilerin ve halkın dirayetini sınar.Güçlü
İktisadiServet ve darlık döngüsüDalgalanma ve kriz yönetimiKaynak kullanım ahlakını test etmeVarlık şükrü, darlık ise sabrı test eden iktisadi birer bela aracıdır.Güçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerMalzeme yorulması ve stres testiBir malzemenin kırılma noktasına kadar tekrarlanan yüklere maruz bırakılarak iç kusurlarının açığa çıkarılması süreciGüçlü
Beşeri bilimlerKriz karşısında psikososyal dayanıklılıkBireyin veya toplumun şoklar altında içsel kaynaklarını harekete geçirerek olgunlaşması ve gerçek kapasitesini sergilemesiGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riski«Bela» kelimesini yalnızca kaza, felaket, hastalık ve ceza gibi yıkıcı durumlarla sınırlandırmak
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da kök, hem şerle hem de zenginlik, zafer ve sıhhat gibi hayır unsurlarıyla yapılan kapsamlı bir insanlık testini ifade eder.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataNimet içinde yüzen insanın sınanmadığını, musibete uğrayanın ise mutlaka cezalandırıldığını varsayarak kader ve adalet dengesini bozmak

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Varlık ve insanın dünyadaki mevcudiyet gerekçesini izah eden anahtar bir kavramdır; hayatın bütünü bir imtihan laboratuvarı olarak kurulmuştur.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Yaratılış gayesini bildiren ayetlerde, peygamberlerin mücadele kıssalarında ve sabır-şükür kutuplarını açıklayan uyarılarda belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Dünyayı nihai ceza ve mükafat yeri gören seküler veya fatalist yaklaşımları düzeltir; sıkıntıların arındırıcı birer eğitim aracı olduğunu gösterir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamBir giysinin sürtünmeyle eskimesi, binek hayvanının yolculukla yıpranarak dayanıklılık sınırlarının görünür hale gelmesi.
  • Soyut anlamİnsanın ruhsal, ahlaki ve ontolojik kapasitesinin zorlayıcı şartlar ve nimetlerle tecrübe edilip kemale erdirilmesi.
  • Sistematik karşılıkVaroluşsal filtrasyon mekanizması; ham cevherin işlenip saflaştırılması ve iddiaların fiil ile doğrulanması süreci.
  • LaTeX modeliM→σ(t)R  ⟹  R∈{O,D}
  • LaTeX açıklamasıModelde M insanı veya imtihana tabi tutulan varlığı; σ(t) zamana ve şartlara bağlı olarak uygulanan gerilim, nimet veya külfet fonksiyonunu; R bu süreç sonunda ortaya çıkan hakiki cevheri ve iç durumu; O kemale ermiş olgunluğu; D ise çöküş ve dağılmayı simgeler. Kökün eskiterek hakikati ortaya çıkarma karakteri bu dönüşümle ifade edilir.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ب