جهر

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ج-ه-ر11 sîga, 74 mücavir kök, 15 ayet, 13 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.أصلاجْهَرُواتَجْهَرُواجهروَجَهْرَكُمْسررالْجَهْرِجِهَارًاقولضرعتَجْهَرْصعقسربالْجَهْرَبغت

KökSîga 11Ayet 15Sure 13Mücavir 74

▶ Ağı aç (3B)

جهر

ج - ه - ر

KÖK
  • 16 geçiş
  • 15 ayet
  • 11 sîga
  • 13 sözlük

Kuru halde olan bir toprağın yağmur aldıktan sonra yeşerip kendisini göstermesine cehr denmiştir. Sonraları hem sesin ortaya çıkması, hem de görünüş anlamlarına gelmiştir ki Türkçede çehre buradan gelir. Açık yerdir. Sesin fısıltı üstünde çıkması, sert harfleri çıkarmakla olur.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Kuru halde olan bir toprağın yağmur aldıktan sonra yeşerip kendisini göstermesine cehr denmiştir. Sonraları hem sesin ortaya çıkması, hem de görünüş anlamlarına gelmiştir ki Türkçede çehre buradan gelir. Açık yerdir. Sesin fısıltı üstünde çıkması, sert harfleri çıkarmakla olur.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR2.359 harf
باب الهاء والجيم والراء معهما هج ر، ه ر ج، ج ه ر، ر ه ج، ج ر ه مستعملات هجر: في حديث عمر: هاجروا ولا تَهَجَّروا، أي: أخلصوا الهجرةَ لله ولا تَشَبَّهوا بالمهاجرين، كما تقول: يَتَحَلَّمُ، وليس بحليم. والهَجْرُ، والهاجرُ والهَجيرةُ: نصف النّهار. قال لبيد: راح القَطينُ بهَجْرٍ بعدما ابتكروا فما تُواصِلُه سَلْمَى ومـا تَـذَرُ وأَهْجَرْنا: صِرْنا في الهَجير، وهَجَّر مثله. قال: وتهجير قذّافٍ باجرام
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR1.540 harf
رأيته جَهْرَةً، وكلمته جهرة. وجَهَرْتُ البئر واجْتَهَرْتُها، أي نقَّيتها وأخرجتُ ما فيها من الحَمْأة. وهي بئر مجهورة. وقال: إذا وَرَدنا آجناً جَهَرْنـاه أو خالياً من أهله عَمَرْناهْ قال الأخفش: تقول العرب: جَهَرْتُ الركيَّة، إذا كان ماؤها قد غطَّى الطينَ فنقَّى ذلك حتَّى يَظهَر الماء ويصفو. قال: ومنه قوله تعالى: "حَتَّى نَرى اللهَ جَهْرَةً"، أي عِياناً يكشف ما بيننا وبينه. والأَجْهَرُ: الذي
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR13.534 harf
باب الهاء والجيم مع الراء هجر ، هرج ، جهر ، جره ، رهج ، رجه : مستعملات . هجر : قال الفراء في قول الله جلّ وعزّ : ( مُسْتَكْبِرِينَ بِهِ سَامِراً تَهْجُرُونَ ) ( المؤمنون : 67 ) . قال : الهاء في قوله ) به للبيت العتيق ، يقولون : نحن أهلُه وقُطّانه وإذا كان اللّيل وسَمَرْتُم هَجَرْتم النبيَّ والقرآن ، فهذا من الهَجْر والرَّفْض . قال : وقرأ ابن عباس : ( تَهْجُرُونَ ( من أَهْجَرْتُ ، وهذا من الهُجْر
Maddenin bağlantısı

باب الهاء والجيم مع الراء هجر ، هرج ، جهر ، جره ، رهج ، رجه : مستعملات . هجر : قال الفراء في قول الله جلّ وعزّ : ( مُسْتَكْبِرِينَ بِهِ سَامِراً تَهْجُرُونَ ) ( المؤمنون : 67 ) . قال : الهاء في قوله ) به للبيت العتيق ، يقولون : نحن أهلُه وقُطّانه وإذا كان اللّيل وسَمَرْتُم هَجَرْتم النبيَّ والقرآن ، فهذا من الهَجْر والرَّفْض . قال : وقرأ ابن عباس : ( تَهْجُرُونَ ( من أَهْجَرْتُ ، وهذا من الهُجْر وهو الفُحْش ، وكانوا يَسُبّون النبي ( صلى الله عليه وسلم ) إذا خَلَوا حولَ البيت ليلاً . وقال الفرّاء : وإنْ قُرىء ( تَهجرون ) ، فجُعل من قولك : هَجَر الرجُل في منامه إذا هَذَى ، أي أنكم تقولون فيه ما ليس فيه وما لا يضرُّه فهو كالهَذَيان . ورُوي عن أبي سعيد الخُدْريّ أنه كان يقول لبنيه : إذا طُفْتم بالليل فلا تَلْغَوْا ولا تَهْجُروا . قال أبو عُبَيد : معناه : لا تَهذُوا ، وهو مِثلُ كلام المُبَرْسَمِ والمَحْموم ، يقال : هَجَرَ يَهجُرُ هَجْراً ، والكلام مَهجور ، ورُوي عن إبراهيم أنه قال في قول الله جلّ وعزّ : ( إِنَّ قَوْمِى اتَّخَذُواْ هَاذَا الْقُرْءاَنَ مَهْجُوراً ) ( الفُرقان : 30 ) : قالوا فيه غيرَ الحقّ ، ألم تر إلى المريض إذا هَجَر قال غير الحقّ ؟ وأما قولُ النبي ( صلى الله عليه وسلم ) ( إني كنت نهيتُكم عن زيارة القبور فزُوروها ولا تقولوا هُجْراً ) فإنّ أبا عُبَيد ذَكر عن الكسائيّ والأصمعيّ أنهما قالا : الهُجْر : الإفحاش في المَنطِق والخَنا . يقال منه : أَهجرَ الرجلُ يَهجِرُ ، وقال الشّمَّاخ : كماجِدَةِ الأعراقِ قال ابنُ ضَرَّة عليها كلاماً جارَ فيه وأهجَرَا وقال أبو زيد : يقال : أهجرتُ بالرّجل إهجاراً : إذا استهزأتَ به وقلتَ له قولاً قبيحاً ، وهَجَر الرجلُ هَجْراً ، إذا تباعَد ونَأَى ، وهَجَرَ في الصَّوْم هَجْراً وهِجراناً . ورُوي عن عمر أنه قال : هاجِروا ولا تَهجَّرُوا . وقال أبو عبيد : يقول : أَخلِصوا الهِجْرةَ ولا تَشبَّهوا بالمهاجرين على غير صِحة منكم ، فهذا هو التَّهجُّر ، وهو كقولك : فلانٌ يتحلّم وليس بحليم ، ويتشجَّع وليس بشجاع : أي أنه يُظهِر ذلك وليس فيه . قلت : وأصل المُهاجَرة عند العرب : خروجُ البدويّ من بادِيتِه إلى المُدُن . يقال : هاجَر الرجُل ، إذا فَعل ذلك ، وكذلك كلّ مُخْلٍ بمسكنه منتقِل إلى دارِ قومٍ آخرين ؛ لأنهم تَركوا ديارَهم ومساكنَهم التي بها نشؤوا بها لله ولحقوا بدار قوم ليس لهم بها أهلٌ ولا مالٌ حينَ هاجروا إلى المدينة ، وكذلك الذين هاجروا إلى أرض الحَبشة . فكلُّ من فارقَ رِباعَه من بدويّ أو حَضَرّي وسكن بلداً آخر فهو مُهاجر ، والاسم منه الهِجْرة . قال الله جلّ وعزّ : ( وَمَن يُهَاجِرْ فِى سَبِيلِ اللَّهِ يَجِدْ فِى الاَرْضِ مُرَاغَماً كَثِيراً وَسَعَةً ) ( النِّساء : 100 ) وكُلُّ من أقام من البَوادي بمَبادِيهِمْ ومَحاضرهم ولم يلحقوا بالنبيّ ( صلى الله عليه وسلم ) ولم يتحولوا إلى أمصار المسلمين التي أُحدِثَتْ في الإسلام وإن كانوا مسلمين فإنهم غير مُهاجرين وليس لهم في الفَيْء نصيبٌ ، ويسمَّوْن الأعراب . أبو عُبَيد عن الأصمعيّ : هجرتُ البعيرَ أهجُره هجْراً ، وهو أن يُشَدّ حبلٌ في رُسْغ رِجْله ثم يُشَدّ إلى حَقْوه . وقال أبو الهَيْثم : قال نصير : هجَرتُ البَكْرَ ، إذا رَبطْتَ في ذراعِه حَبْلاً إلى حَقْوه وقصْرتَه لئلا يقدر على العَدْو . قلتُ : والذي حفِظْتُه عن العرب في تفسير الهِجار أن يؤخَذ حبلٌ ويسوَّى له عُروَتان في طَرَفيه بزرَّيْن ، ثم تُشَدّ إحدى العُرْوَتين في رُسْغ رجل الفَرَس وتُزَرّ وكذلك العُروة الأخرى في اليد ، وتُزَرّ ، وسمعتُهم يقولون : هجِّروا خيلَكم ، وقد هجَر فلان فرسه هجْراً . وقال أبو زيد : يقال لكلّ شيء أفرط في طول أو تَمام وحُسْن : إنه لمُهْجِر . ونَخْلةٌ مُهجرة : إذا أفرطت في الطول ، وأنشد : يعلى بأعلى السُّحُق المُهاجرِ منها عِشاشُ الهُدهُد القُراقِر وسمعتُ العرب تقول في نَعْتِ كلّ شيء جاوزَ حدَّه في تمامه : إنه لمُهجِر ، وناقةٌ مُهجرة : إذا وُصفت بالفَراهة والحُسن ، وإنما سُمي ذلك إهجاراً ؛ لأنّ ناعِتَه يَخرج في نَعتِه عن الحدّ المقارِب المُشاكل للمنعوت إلى نعت يُفرط فيه ، فكأنه يَهذي ويَهجُر . وقال أبو عُبَيد : قال أبو زيد وغيره : هِجِّيرَى الرجل : كلامُه ودَأْبُه ، وشأنُه . وقال ذو الرّمّة : رَمَى فأَخطأَ والأقدارُ غالبة فانْصَعْنَ والويلُ هِجِّيراهُ والحَرَبُ وقال الأمويّ : يقال : ما زال ذلك إهْجيراه وهِجِّيراه ودَأَبه ودَيْدَنَه . ورَوى مالكُ بنُ أنس عن سُمَيّ عن أبي صالح عن أبي هُريرة قال : قال رسولُ الله ( صلى الله عليه وسلم ) ( لو يَعلمُ الناسُ ما في التَّهجير لاستبقوا إليه ؛ وفي حديث آخر : ( المُهجِّرُ إلى الجُمُعة كالمُهْدي بَدنَه ) يذهبُ كثيرٌ من الناس إلى أن التهجير في هذه الأحاديث تَفعيل من الهاجرة وقتَ الزوال ، وهو غَلَط ، والصواب ما رواه أبو داودَ المصاحِفي عن النضر بن شُمَيل أنه قال : التهجير إلى الجُمُعة وغيرها : التَبكير . قال : سمعتُ الخليلَ بن أحمد يقول ذلك في تفسير هذا الحديث . قلت : وهذا صحيح ، وهي لغةُ أهل الحجاز ومن جاوَرَهم من قَيْس . وقال لبيد : راحَ القطِينُ بِهَجْرٍ بعد ما ابتَكَرُوا فقَرنَ الهجْر بالابتكار ، والرَّواح عندهم : الذَّهاب والمُضيّ ، يقال ، راحَ القومُ : أي خَفُّوا ومَرُّوا أيّ وقتٍ كان . ورُوِي عن النبي ( صلى الله عليه وسلم ) أنه قال : ( لو يَعلَم الناسُ ما في التهجير لاستبقوا إليه ) ، أراد به التّبكيرَ إلى جميع الصَّلوات : وهو الذَّهاب إليها في أوَّل أوقاتها . قلتُ : وسائرُ العَرَب تقول : هجّر الرجل : إذا خرج وقتَ الهاجرة رواه أبو عُبيد عن أبي زيد . هَجّر الرجُل : إذا خرج بالهاجرة . قال : وهي نصفُ النهار ، قال : ويقال أتيتُه بالهجير وبالهَجْر . ذكر ابن السكيت عن النضر أنه قال : الهاجرة إنما تكون في القَيْظ ، وهي قبل الظُّهر بقليل ، وبعدَها بقليل . قال : والظهيرة : نصفُ النهار في القَيْظ حين تكونُ الشمسُ بحيال رأسِك كأنها لا تريد أن تبرح . أنشد المنذريّ فيما روى لثعلب عن ابن الأعرابي في ( نوادره ) قال : قال جِعْثِنَة بنُ جَوَّاس الربَعيَّ في ناقته : هلْ تَذْكرِينَ قَسَمي ونَذْرِي أزمانَ أنتِ بعُرُوضِ الجَفْرِ إذْ أنتِ مِضْرَارٌ جوادُ الحُضْرِ فيُهجِرُون بهجِير الفجْر قلت : قوله بهجِير الفجر ، أي يُبكِّرون بوقت السّحَر . وقال الليث : أَهْجَر القومُ : إذا صاروا في ذلك الوقت ، وهَجَّر القومُ : إذا ساروا في وَقْته . قال : والهِجِّيرَى : اسمٌ من هَجَر إذا هَذَى . قال : والهَجْر من الهجْران : وهو تَرْكُ ما يَلزَمُك تَعاهُدُه . قال : والهِجار : مُخالِف للشِّكال تشَدّ به يَدُ الفَحْل إلى إحدى رجليه ، وأنشد : كأنما شُدَّ هِجَاراً شاكِلا قلتُ : وهذا الذي ذكره الليث في تفسير الهِجار مُقارِب لما حكيتُه عن العرب سَماعاً وهو صحيح ، إلا أنهُ يَهْجَر بالهجار الفَحْلُ وغيرُه . وقال أبو عَمْرو : هِجار القَوس : وترُهَا . وقال أبو سعيد : الهاجرة من حِين تزُولُ الشمس ، والهُوَيْجِرَة بَعدَها بقليل . والهاجِرِيّ : البَنَّاء . وقال لبيد : كعَقْر الهاجِرِيّ إذا ابتَناه بأشياء حُذِينَ على مِثالِ والهجير : الحَوْض المبنيّ . وقالت خنساءُ تصف فَرساً : فَمَالَ في الشَّدِّ حَثيثاً كما مالَ هَجِيرُ الرجل الأعسَرِ شبّهتِ الفرسَ حين مال في حُضْره بحَوْض مُلىءَ فانثَلَم ومالَ ماؤه سائلاً . أبو عبيد عن الأصمعيّ : الهَجِير : ما يَبِس من الحَمْض . وقال ذو الرمة : وَلَمْ يَبقَ بالخَلْصاء ممَّا عَنَتْ به مِن الرُّطب إلاَّ يَبْسُها وهَجِيرُها أبو عُبيد عن الفرَّاء : ناقة مُهجِرة : فائقة في الشَّحْم والسِّمَن . قال : ويقال : رمَاه بهَاجراتٍ ومُهجِرات : أي بفضائحَ ، وناقَة هاجِرة فائقة . قال أبو وَجْزة : تُبَارِي بأجْوازِ العَقيق غُدَيَّةً على هاجِرَاتٍ حانَ منها نُزُولها وقال أبو عُبيد : قال أبو زيد : يقال للنَّخلة الطويلة : ذهبتْ هَجْراً ، أي طُولاً وعِظَماً . أبو عُبيد ، عن أبي زيد يقال لقيتُ فلاناً عن غُفْر : بعدَ شهْر ونحوِه ، وعن هَجْر بعدَ الحول ونحوه . وعَدَدَ مُهْتجِر : كثير . وقال أبو نخيلة : هذاك إسحاقُ وقَبْضٌ مُهْجِرُ أبو العباس عن ابن الأعرابي : يقال للخاتَم : الهِجار والزينة ، وأنشد : وفارساً يَستلِب الهِجارا قال : يصفة بالحِذْق إذا رَمَى . قال : والهُجَيرة : تصغير الهَجْرَة : وهي السَّنَة التامّة . قلتُ : ومنه قولهم : لقيتُه عن هَجْر ، أي بعد حَوْل . وأنشد ابن الأعرابي : وغِلْمَتي منهمْ سَحِيرٌ وبَحِرْ وَأَبِقٌ مِنْ جَذْبِ دَلْوَيْها هَجِرْ قال : هَجِر : يمشي مُثقلا متقارِبَ الخَطْو كأنّ به هِجاراً لا ينبَسِط ممّا به من الشَّرّ والبَلاء . وسمعت واحدُ من غير البَحرانِيين يقولون للطعام الّذي يؤكل نصفَ النهَار : الهَجُورِيّ . هرج : أبو عُبيد ، عن الأصمعيّ : هَرَج الناسُ يَهرِجون هَرْجاً ، من الاختلاط . وقال الليث : الهَرْج : القِتال والاختلاط فيه ، وأنشد الأصمعيّ قولَ ابن الرُّقيّات : ليتَ شِعري أَوَّلُ الهَرْج هَذا أَمْ زَمانٌ من فِتْنَةٍ غير هَرْج ؟ وقال : هَرَج الرجلُ المرأة يَهْرِجُها ، إذا نَكحَهَا ، وقد هَرَجها ليلةً جمعاء . روى أبو عَوانة عن عاصِم عن أبي وائل عن عبد الله بنِ قيس الأشعريّ قال : ( قيل لعبد الله بنِ مسعود : أتعلم الأيام التي ذَكَر رسول الله ( صلى الله عليه وسلم ) فيها الهَرْج ؟ قال : نعم تكون بين يَدي الساعة ، يُرفَع فيها العِلم ، ويَنزِل الجَهل ، ويكوْن الهَرْج ، فقال أبو موسى : الهَرْج بلسان الحَبَشَة : القَتْل ) . وقال خالد بن جَنْبة : بابٌ مَهْروج : وهو الذي لا يُسَدّ ، يَدخُله الخَلْق ، وقد هَرَجه الإنسان يَهْرِجُه : أي تركه مفتوحاً ، وهرج القوم يَهرِجُون في الحديث : إذا أفاضوا فيه وأَكثَروا . وفي الحديث : ( قُدَّام الساعة هَرْج ) : أي قِتال شديد . أبو عُبيد ، عن الأصمعيّ : هَرَج الفرسُ يهرُجُ هَرْجاً وهو فرس مِهْرَجٌ وهَرَّاج : إذا كان كثير العَدْو ، ومنه قولُ العجّاج : غَمْرُ الأجارِيّ مِسَحّاً مِهْرَجا ويقال : هَرِجَ البعيرُ يُهرَج هَرْجا : إذا ما سَدَر من شِدَّة الحَرّ . وقال شمر : هَرِج البعيرُ من شدّة الحرّ ، وقد أهرجْتَ بعيرَك : إذا وَصَل الحرُّ إلى جَوْفه ، ورجل مُهْرِج : إذا أَصابَ إبِلَه الجَرَب فطَلاها بالقَطِران وَوَصَل حَرُّه إلى جوْفها . وأَنشد في ذلك قوله : عَلَى نارِ جِنَ يَصْطَلون كأنها جِمَالٌ طَلاَها بالعَنِيَّة مُهرِجُ قلتُ : ورأيت بعيراً أجربَ هُنِىءَ بالخَضْخَاض فهَرج هَرَجاً شديداً ثم سَقَط ومَات . أبو عُبيد ، عن الأصمعيّ : هَرَّجْتُ السَّبُعَ ، إذا صِحتَ به . وقال رؤبة : هَرَّجتُ فارتدَّ ارتدادَ الأَكمَهِ في غائلاتِ الحائرِ المُتَهْتِه قال شمر : المتَهتِه : الذي تَهته في الباطل : أي رُدِّدَ فيه . وقال الأصمعيّ : يقال : هَرَّجَ بعيرَه ، إذا حَمَل عليه في السَّير في الهاجرة ، وأنشد : ورَهِبا من حَنْذِه أن يَهْرَجا والهِرْج : الضَّعيفُ من كلّ شيء . وقال أبو وَجْزة : والكبشُ هِرْجٌ إذا نَبّ العَتُودُ له زَوزَى بأليَتِه للذُّلِّ واعترفا جهر : سلمة عن الفرَّاء : جَهَرْتُ السِّقاءَ ، إذا مَخَضْتَه ، والجَهيرُ : اللّبَن الذي أخرِج زُبْدَه ، والثميرُ : الذي لم يخرج زبده وهو التثمير . أبو عبيد عن الأصمعي : جَهَرْتُ البِئر ، واجتهرْتُها ، إذا نزَحْتها ، وأنشد : إذا وَرَدْنا آجِناً جَهَرْناه أو خالياً مِن أَهْلِه عَمرْناه أراد أنهم من كَثرتهم نزَفوا مياهَ الآبار الآجنة وعَمَروا الرَّكايا التي ليس عليها حاضِر بنزُولهم عليها . وفي حديث عليّ ح : أنه وصفَ النبي ( صلى الله عليه وسلم ) فقال : لم يكن قصيراً ولا طويلاً ، وهو إلى الطول أقرَبُ ، مَن رآه جَهره ، معنى جَهرَه ، عَظُم في عَيْنَيه ، ومنه قولُ الراجز : لا تَجْهُريني نَظراً وُردِّي فقد أُرُدُّ حينَ لا مَرَدِّ يقول : استعظمتِ مَنَظري فإني مع ما ترين من مَنظري شُجاعٌ أرُدّ الفُرْسان الذين لا يَرُدّهم إلاّ مِثلي . قال : وكبشٌ أجهَر ، ونعجةٌ جَهْراء ، وهي التي لا تُبْصِر في الشمس . ومنه قول الهذلي : جَهْرَاءُ لا تَأْلُو إذا هي أَظْهَرَتْ بصراً ولا مِن عَيْلة تُغْنِيني قال : يصف فرساً بقوله : جَهْرَاء . وقال غيرُه : أراد بالجَهْراء عَنْزاً أو نَعْجَة . أبو العباس عن ابن الأعرابي قال : الجُهْرة : الحَوْلة ، ورجل أجْهَر وامرأة جَهْراء : في عُيونِهما حَوَل . أبو عبيد عن الأصمعي : جَهَرْتُ الجَيشَ واجْتَهَرْتُهم : إذا كثروا في عينك ، وكذلك الرجلُ تراه عظيماً في عَينِك . وقال العجاج يصف جيشاً عَرمْرَما : كأنما زهاؤُه لمن جَهَرْ ليْلاً وَرَزُّوَغْرِه إذا وَغَر زُهاؤه : كثرة عَدَده ، ويقال : رأيتُ جُهْرَ الرَّجل : إذا نظرتَ إلى هيئته وحُسنِ منظَره فراعَكَ حُسنُه . وقال القطامي : شَنِئْتُكَ إذ أَبصَرْتُ جُهْرَك سَيِّئاً وما غَيَّبَ الأقوامُ تابِعَةُ الجُهر قال : ( ما ) في معنى الذي ، يعني ما غاب عنك من خُبْر الرجل فإنه تابعٌ لمنظره ، والجُهْر يستعمل في السَّيِّء ، وهو القَبيح كما يستعمل في البَهيِّ الحَسَن . ثعلب عن الأعرابي : رجل حَسَن الجهَارة والجُهْر : إذا كان ذا منظر حَسَن . وقال أبو النجم : وأَرَى البياضَ على النَّساء جَهارةً والعِتْقَ أَعْرِفُهُ على الأدْماء وقال أبو زيد : يقال : ما في القوم أَحدٌ تَجْهَرَهُ عيني : أي تأخذُه عيني . قال : وجَهَرْتُ بالقَوْل أَجْهَرُ به ، إذا أعلنْته . ورجلٌ جَهِير الصوتِ : أي عالي الصوت ، وكذلك رجلٌ جَهْوَرِيُّ الصوت : رفيعه . ويقال : جاهرَني فلانٌ جِهاراً ، أي عالنَني مُعَالَنَةً : والجَهْر : العلانية . وقال الليث : الجَهْوَر : هو الصوت العالي . قال : والجَوْهر : كلُّ حجرٍ يستخرجَ منه شيء ينتفع به ، وجوهرُ كل شيء ما خُلِقَتْ عليه جبلته . وجَهَر فلانٌ في كلامِه وقراءته . قال : وأَجْهر بقراءته لغة . أبو عبيد : جهرتُ الكلام وأجهرته : إذا أَعلنتَه . والجَهْراء : ما استَوَى من ظَهر الأرض بها شجرٌ ولا إكامٌ ولا رمال إنما هي فضاء ، وكذلك العراء : يقال وطئنَا أَعْرِيةً وَجَهْرَوات وهذا من كلام ابن شميل . أبو سعيد : جَهيرٌ للمعروف : أي خَلِيقٌ له ، وهُم جهراء للمعروف : أي خُلقاء له ، وقيل ذلك : لأن من اجتَهَره طَمِع في معروفه . وقال الأخطَل : جُهراءُ للمعروف حينَ تَراهُمُ خُلقاء غيرَ تنابلٍ أَشرارِ ابن السكيت : جُهراء الحي : أفاضلُهم ، وأمر مُجْهِر : أي واضح ، وقد أجهرته أنا إجهاراً وجهرت بكذا أجْهَرُ به جهْراً : أي شَهَرْتُ به فهو مَجْهور به : أي مشهور . أبو عبيدة : فرُسٌ جَهْورَ : وهو الذي ليس بأجَشّ الصوت ولا أَغنّ . وقال ابن الأعرابي : أجهَرَ الرجلُ : إذا جاء ببَنِينَ جَهارةٍ وهم الحَسنو القُدود الحَسَنو المنظر ، وأجْهر : جاء بابن أحْوَل . عمر عن أبيه : الأجهَر : الحَسن المنظر ، الحَسَن الجِسم التامة ، والأجْهَر : الأحول المليحَ الحَوْلة والأجهر : الذي لا يبصر بالنَّهار ، وضدُّه الأعشى . وفي حديث عمر : إذا رأيناكم جَهَرناكم : أي أَعْجَبنا أجسامُكم : قال والْجُهر : حُسْن المنظر . ابن الأعرابي : الجَهر : قطعة من الدهر ، والهَجْر : السنة التامة . قال : وحاكم أعرابي رجلاً إلى بعض الحكام فقال : بعت منه عُنجداً مُذْ جَهْرٌ فغاب عني . قال ابن الأعرابي : أي ( مُذْ ) قطعةٌ من الدّهر . جره : أبو عبيدة عن أبي زيد : سمعت جَراهِيَةَ القوم : يريد كلامهم وعلانِيتهم دون سرِّهم . قال غيره : يقال جَرَّهْت الأمرَ تَجْرِيهاً إذا أعلنته ، ولقيته جَراهَيةً ، أي ظاهراً ، وأنشد : ولولا ذَا لَلاَقَيتُ المنايا جَراهية وما عنها مَحِيدُ ثعلب عن ابن الأعرابي : الجَرْه : الشَّبهُ الشديد . رجه : والرَّجْه : التشبث بالإنسان ، وهو التزعزع قال : ويقال : أَرجَهَ الأمرَ عن وقته إذا أخَّره ، وكذلك أَرْجاه ، كأَنّ الهاء مُبدلة من الهمزة . رهج : قال الليث : الرَّهج : الغبار . وقال غيره : أرهجت السماءُ إرهاجاً : إذا هَمَّتْ بالمطر ، ونَوءٌ مُرهِج : كثير المطر . وقال مليح الهذلي : ففي كلِّ دار منكِ للقلب حَسْرَة يكون لها نَوْءٌ مِن العَيْن مُرْهجُ والرِّهْجيج : الشَّغِب الضَّعيفُ من الفُصْلان . وقال الراجز : فهي تبذُّ الرُّبَعَ الرَّهْجيجا في المشيْ حتى تَركب الوَسِيجَا ثعلب عن ابن الأعرابي : أرهَج : إذا أَكثرَ بخُورَ بيته . قال : والرَّهج : الشغب .

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR5.257 harf
(باب الجيم والهاء وما يثلثهما) (جهو) الجيم والهاء والحرف المعتل يدلُّ على انكشافِ الشَّيء. يقال أجْهَتِ السّماءُ، أقلَعَتْ. ويقال خِباءٌ مُجْهٍ لا سِتْر عَليه. وجهِيَ البيتُ يَجْهَى، إذا خَرِبَ؛ وهُوَ جاهٍ. ويقال إن الجَهْوَةَ السَّهُ مكشوفةً. (جهد) الجيم والهاء والدال أصلُهُ المشقَّة، ثم يُحمَل عليه ما يقارِبُه. يقال جَهَدْتُ نفسي وأجْهَدت والجُهْد الطَّاقَة. قال الله تعالى: {والَّذِينَ لاَ
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR820 harf
- يقال لظهور الشيء بإفراط حاسة البصر أو حاسة السمع. أما البصر فنحو: رأيته جهارا، قال الله تعالى: ﴿لن نؤمن لك حتى نرى الله جهرة﴾ [البقرة/55]، ﴿أرنا الله جهرة﴾ [النساء/153]، ومنه: جهر (راجع: كتاب الأفعال 2/300، والبصائر 1/404) البئر واجتهرها: إذا أظهر ماءها. وقيل: ما في القوم أحد يجهر عيني (في المجمل: وجهرت الشيء: إذا كان عظيما في عينك). والجوهر: فوعل منه، وهو ما إذا بطل بطل محموله، وسمي بذلك
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR1.299 harf
ج ه ر جهر الشيء إذا ظهر وأجهرته أنا وأجهر فلان ما في صدره ورأيته جهرة أي عياناً‏.‏ وجهـر بكذا‏:‏ أعلنه‏.‏ وقد جهر بكلامه وقراءته‏:‏ رفع بهما صوته‏.‏ وجهر صوته جهارة وهو جهير الصوت وصوت جهوري ورج جهور وجهوري‏.‏ وجهور الحديث بعدما هينمه أي أظهره بعد مـا أسـره‏.‏ وخطيـب مجهـر بخطبتـه‏.‏ وجاهرتهـم بالأمـر جهـاراً أي عالنتهـم به علاناً ورأيته فجهرته واجتهرته‏.‏ واستجهرته‏:‏ رأيته عظيم
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR8.470 harf
الجَهْرَةُ: ما ظَهَرَ. ورآه جَهْرَةً: لم يكن بينهما سِترٌ؛ ورأَيته جَهْرَةً وكلمتُه جَهْرَةً. وفي التنزيل العزيز: أَرِنا الله جَهْرَةً؛ أَي غيرَ مُسْتَتِر عَنَّا بشيء. وقوله عز وجل: حتى نَرى اللهَ جَهْرَةً؛ قال ابن عرفة: أَي غير محتَجب عنا، وقيل: أَي عياناً يكشف ما بيننا وبينه. يقال: جَهَرْتُ الشيء إِذا كشفته. وجَهَرْتُه واجْتَهَرْته أَي رأَيته بلا حجاب بيني وبينه. وقوله تعالى: بَغْتَةً أَو
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR367 harf
* ج ه ر * رآه * جَهْرَةً * وكلّمه جهرة وقال الأخفش في قوله تعالى ﴿حتى نرى الله جهرة﴾ أي عيانا يكشف مابيننا وبينه و * الأَجْهَرُ * الذي لا يُبصر في الشمس و * جَهَر * بالقول رفع به صوته وبابه قطع و * جَهْوَرَ * أيضا ورجل * جَهْورِيُّ * الصوت و * جَهِيرُ * الصوت وإجْهارُ الكلام إعلانه و * المُجَاهَرةُ * بالعداوة المبادأة بها و * الجَوْهَرُ * معّرب الواحدة * جَوهَرةٌ
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR9.302 harf
الجهرة: ما ظهر، ورآه جهرضة، لم يكن بيهما ستر. ورأيته جهرة، وكلمته جهرة. وفي الكتاب العزيز أرنا الله جهرة أي عيانا غير مستتر عنا بشيء. وقوله عز وجل: حتى نرى الله جهرة قال ابن عرفة: أي غير محتجب عنا، وقيل: أي عيانا يكشف ما بيننا وبينه. وجهر، كمنع: علن وبدا. وفي المفردات للراغب: أصل الجهر ظهور الشيء بإفراط، إما بحاسة البصر، كرأيته جهارا، وإما بحاسة السمع، نحو: وإن تجهر بالقول الآية. جهر
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR16.503 harf
جَهَرَ 1 جَهَرَ جهر , (A, Msb, K,) aor. جَهَرَ , (Msb, K,) inf. n. جَهْرٌ and جِهَارٌ, (Er-Rلghib, TA,) It (a thing, A, Msb) was, or became, plain, apparent, conspicuous, open, or public; syn. ظَهَرَ, (A, Msb,) and بَدَا, (TA,) and عَلَنَ: (K:) or the radical signification is, it (a thing) was, or became, exceedingly plain to be perceived, either by the sense of sight or by that of hearing.
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.283 harf
جَهَرَ جَهَرَ A ( n. ac. جَهْر 1 , جِهَاْر 23 ), a. Was, became known; was divulged, made public. b. [ acc. or Bi ], Made known, public, divulged; uttered aloud, publicly. c. Saw, noticed, noted, remarked. d. Cleared out ( well ). جَهِرَ جَهِرَ A ( n. ac. جَهَر 4 ), a. Was dazzled, blinded. جَهُرَ جَهُرَ U ( n. ac. جَهَاْرَة 22t , جُهُوْرَة 27t ), a. Was big, great, conspicuous,
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR yok32.505 harf
جهر جَهَرَ - يَجْهَرُ - جَهْر - جَهْراً - جَهَار - جَهَاراً - جَهْرَة - جَهْرَة ً جَهَرَ - يَجْهَرُ + كائن + أمراً أو شيئاً، أو بـ أمر أو فعل أو شيء: يظهره ويعلنه ويكشفه ويبديه بعد خفاء: يجعل أثره بيناً يمكن تحسسه والشعور به بيسر بعد خفاء وكتم: في منبه سمعي أو بصري، يرفع شدة الصوت أو الضوء بحيث يصبح الصوت أوالضوء عالي الشدة يمكن استقباله
Tamamını oku

Sîgalar(11)

Mücavir kökler74 mücavir (101 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. سرر

    5 ortak ayet · Serer üstüne oturulan kanepe türü divandır

  2. قول

    11 ortak ayet · Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda…

  3. خفي

    3 ortak ayet · Hafy, Sık ağaçlı yerdir

  4. صعق

    2 ortak ayet · Yıldırım demektir

  5. علم

    7 ortak ayet · Dağın sivri noktası demektir

  6. خفت

    1 ortak ayet · Heft (hı,te) : Habet(hı) silkilmiş yaprak demektir

  7. سرب

    1 ortak ayet · Uzakta su gibi görünen düzlüktür

  8. صوت

    1 ortak ayet · Çomaktır

  9. ضرع

    1 ortak ayet · Hayvan memesidir

  10. سوي

    2 ortak ayet · Seviye: Engebesiz düz yerdir

  11. أصل

    1 ortak ayet · Bitki kökü demektir

  12. بغت

    1 ortak ayet · Baas aniden ortaya çıkıp saldıran hayvan demektir

Geçtiği ayetler(15)

  1. لَا يُحِبُّ اللَّهُ الْجَهْرَ بِالسُّوءِ مِنَ الْقَوْلِ إِلَّا مَنْ ظُلِمَ وَكَانَ اللَّهُ سَمِيعًا عَلِيمًا

    Açıkça söylemekZulme uğrayanların ki başka; Allah çirkin sözün alenen söylenmesini sevmez. Allah Semi, Alim olandır.

  2. إِنَّهُ يَعْلَمُ الْجَهْرَ مِنَ الْقَوْلِ وَيَعْلَمُ مَا تَكْتُمُونَ

    Açıkça söylemekDoğrusu O, sözün açığa vurulanını da bilir, gizlediklerinizi de bilir.

  3. إِلَّا مَا شَاءَ اللَّهُ إِنَّهُ يَعْلَمُ الْجَهْرَ وَمَا يَخْفَى

    Açıkça söylemekYalnız Allah’ın dilediği başka. Çünkü O, açığı da, gizli olanı da bilir.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökجهر
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerعلن, ظهر, بدا
Zıt Kökسرر
Çekirdek Özet 1Bir şeyin gizlilik, örtü veya kapalılık halinden çıkarak göze veya kulağa çarpacak derecede açığa çıkması, yükselmesi ve belirginleşmesi
Çekirdek Özet 2Sesin ve sözün işitilebilir açıklıkta yükseltilmesi ile bir olgunun veya varlığın çıplak gözle, apaçık şekilde müşahede edilmesi
Çekirdek Özet 3İletişimde ve eylemde aleniyet; gizli niyetlerin, batınî olanın dış dünyaya tam bir açıklıkla yansıması ve sorumluluğun aleniyet üzerinden kurulması
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca sesin desibel olarak yükseltilmesine indirgeyip, görsel açıklık, bizzat çıplak gözle görme ve varoluşsal aleniyet boyutunu göz ardı etmek

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
جهBir yöne doğru atılma, kabarma, zorlama ve içte olanı dışa doğru fırlatma; nitekim gayret ve gücü sonuna kadar harcamayı anlatan جهد, bir şeyi tam techiz edip harekete geçirmeyi anlatan جهز, iç dürtüyle taşkınlık yapmayı anlatan جهل ve yüzün asılarak kabarmasını anlatan جهم köklerinde bu dışa vurum ve kabarma hareketi esastır.رİnsan başı, üstünlük ve süreklilik bildiren ر harfinin eklenmesiyle bu kabarma ve dışa atılma hareketi, doğrudan algı sınırlarının üstüne çıkan, göze ve kulağa çarpan, yüksekte ve açıkta tecelli eden duyusal bir aleniyete dönüşmüştür.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
جDeğnek, deve; taşıma, yol alma, yüklenme ve içten gelen bir hareketle mesafe katetmeBir yükün, bilginin veya sesin içteki durağan halden çıkarılarak dışarıya doğru taşınması ve iletilmesi hareketini başlatır.
هKollarını kaldırmış insan; dikkat çekme, ortaya çıkma, nefes ve dışa yönelimTaşınan içeriğin birdenbire dikkat çekecek şekilde nefesle, sesle veya görüntüyle açığa vurulması ve fark edilir kılınmasıdır.
رİnsan başı; baş, ilk, üst, görünür olma ve zirveAçığa çıkan şeyin algı eşiğinin en üstüne tırmanması, baş hizasında görünür olması ve işitmede veya görmede başat konuma geçmesidir.
جهرİçteki gücün taşınarak dışa vurulması, nefesle dikkat çekecek seviyede yukarı kaldırılması ve en üst algı noktasında açıkça sergilenmesiKök, gizli ve örtülü olanın algı organlarının tepe noktasına taşınarak hem görme hem işitme alanında hiçbir perde bırakmaksızın apaçık hale getirilmesini resmeder.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamKuyunun dibindeki çamur, tortu ve bulanıklığın temizlenerek dipteki suyun apaçık ortaya çıkarılması; kuyunun suyunun açığa vurulması mânasında جَهَرْتُ البِئْرَ denir. Ayrıca örtüsüz, yüksek ve ufku açık geniş tepeye de جَهْراء adı verilir.
Cahiliye şiiri kullanımıErken dönem şairi Ebü’n-Necm el-İclî, belirginlik ve göze çarpma mânasında şöyle demiştir: وأرَى البياضَ على النِّساء جَهَارَةً / والعِتْقَُ أعرِفُهُ على الأَدْمَاءِ
Erken Arapça kullanımİbn Manzûr ve Halîl b. Ahmed'in aktardığı kadîm kullanımlarda, sesi gür ve heybetli çıkan kimseye رجل جهير dendiği gibi, ordunun düşmanı sabahın aydınlığında açıktan basmasına جَهَرْنا بني فلان denilmiştir.

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn, Lisān al-ʿArab.

Sami etimolojik katman

Arapça kök جهر, genel Sami dilleri dairesinde belirgin biçimde görsel ve işitsel açıklığı, örtünün kalkmasını ve ışığın doğrudan çarpmasını ifade eden bir semantik köke dayanır. İbranicede yer alan z-h-r (זהר - parlamak, ışıldamak, uyarılmak) kökü ve Aramice/Süryanicedeki z-h-r (ܙܗܪ - aydınlanmak, parıldamak) biçimleri, fonetik olarak /z/ ile /j/ (Arapça ج) denkliği üzerinden incelendiğinde, ışığın ve aleniyetin algıyı kaplaması fikriyle örtüşür. Nitekim Arapçada güneş ışığının göze doğrudan vurmasıyla gündüzün net göremeyen göze veya hayvana cehrâ (عَيْن جَهْراء) denmesi, ışığın ve görünürlüğün aşırılığıyla ilgilidir. Kökün Akadca katmanında benzer ses yansımaları belirginleşmese de, Arapça ve Kuzeybatı Sami dillerindeki ortak eğilim, bir şeyin gizlenemeyecek derecede parlaması, açığa vurulması ve duyulur kılınması yönündedir.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT, Lane’s Lexicon.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönKuyuyu temizleyip suyunu açığa çıkarma ve sesin perdesini yükseltmeFiziksel tortunun kaldırılmasıyla suyun meydana çıkması somut çekirdeğinden, sözün fısıltıdan arındırılıp alenileşmesine geçilmiştir.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice ve Süryanice z-h-r (ışıldamak, parlamak, aydınlıkta olmak)Işığın ve netliğin aşırılığı ile görme/işitme eşiğinin aşılması arasındaki semantik bağ korunmuştur.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiBelirgin fark tespit edilmediSami kolu dışındaki Afro-Asyatik katmanlarda doğrudan türemiş formlara rastlanmamıştır.Veri bulunamadı

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
جهرAnlamlıAçığa çıkmak, sesi veya manzarayı aleni kılmakKökün merkez anlamı; gizlilik perdesini kaldırarak gözle görülür veya kulakla işitilir hale getirmektir.Hedef köktür; Kur'an'da geçer.
جرهAnlamlıÇekip çıkarmak, sürüklemek, ortaya dökmekSuyun veya bir nesnenin saklı durduğu yerden zorla çekilip çıkarılmasıdır.Kur'an'da geçmez; çekirdekteki dışa çıkarma bağı mevcuttur.
هجرAnlamlıTerk etmek, ayrılmak, gün ortası sıcağında durmakBağları koparıp görünür biçimde uzaklaşmak veya gün ortasının şiddetli aydınlığında bulunmaktır.Kur'an'da geçer; zıtlık ve ayrılma yönü taşır.
هرجAnlamlıKarışıklık, kargaşa, taşkınlık içinde olmakİnsanların kontrolsüzce birbirine girmesi, ses ve hareket taşkınlığının ortalığı sarmasıdır.Kur'an'da geçmez; aşırı ses ve hareketle bağlantılıdır.
رجهAnlamlıSarsılmak, çalkalanmak, tereddüt etmekBir şeyin yerinde duramayıp dışa doğru salınım ve hareket göstermesidir.Kur'an'da geçmez; zayıf kullanımlıdır.
رهجAnlamlıToz kaldırmak, duman çıkarmakHareketin şiddetiyle tozun havaya yükselip görünür hale gelmesidir.Kur'an'da geçmez; görünürlük ve yükselme teması ortaktır.

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
جهرMerkezAleniyet, sesin ve görüntünün açığa çıkmasıHem kulağa hem göze hitap eden, algı eşiğini aşarak apaçık ortaya dökülen yüksek aleniyettir.Duyusal perdenin bütünüyle kalkması durumudur.
علنKomşuİlan etmek, alenileşmekBir bilginin veya durumun kamuya mal edilmesi; sır olmaktan çıkarılıp topluma duyurulmasıdır.جهر doğrudan duyu organına çarpan fiziki yüksekliği de içerirken علن daha çok sosyo-hukuki aleniyettir.
ظهرKomşuOrtaya çıkmak, belirginleşmekBir şeyin arka plandan ön plana geçip yüzeyde görünür olması, galip ve baskın hale gelmesidir.ظهر varoluşsal ve mekânsal belirişi öne çıkarır; جهر ise ses ve net görsel algıdaki keskinliği vurgular.
بداKomşuZuhur etmek, dışarıdan fark edilmekGizli veya içte olan bir şeyin ilk defa dışarıya aksetmesi, çöl veya açık alana çıkmasıdır.بدا ilk belirme anını, جهر ise tam bir açıklık ve işitilirlik/görünürlük düzeyini bildirir.
سررZıtGizlemek, fısıldamak, saklamakİçte tutmak, duyuların erişemeyeceği kapalı bir alanda muhafaza etmek ve yalnızca muhatabına fısıldamaktır.جهر kavramının doğrudan zıddı olup gerek sözde gerek eylemde kapalılığı ifade eder.

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaجهرAçığa vurmak, aleni kılmak, sesi yükseltmekGörme ve işitme duyusunu tam olarak doyuracak ve perde bırakmayacak biçimde ortaya koymak.Kesin
Latincemanifestare, palam facere, proclamareAçığa çıkarmak, apaçık kılmak, yüksek sesle haykırmakmanifestare görme açıklığını, proclamare ise işitsel cehri karşılar; Latince iki ayrı kökle karşılayabilir.Güçlü
İngilizceproclaim, utter loudly, manifest openlyAlenen duyurmak, sesli söylemek, apaçık göstermekloudly ses boyutunu, manifestly görsel boyutu verir; Arapçadaki her iki duyuyu birleştiren tekil kök yapısını tam kapsamaz.Güçlü
Almancalaut aussprechen, offenbaren, kundtunSeslice söylemek, açığa vurmak, ilan etmeklaut werden işitsel tarafı, offenkundig machen ise aleniyet boyutunu karşılar.Güçlü
Fransızcaproclamer, manifester ouvertementAlenen ilan etmek, açıkça sergilemekİçsel olandan kamusal ve algılanabilir olana geçişi ifade etmekle birlikte kökün somut su temizleme imgesini taşımaz.Güçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Wörterbuch, Lane’s Lexicon.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
الْجَهْرَ / جَهَرَSözü açıkça, yüksek sesle ve fısıltıyı aşarak söylemekSözün aleniyeti ve sesin işitilir kılınması bağlamı (Enbiyâ 21:110, A‘lâ 87:7, Ra‘d 13:10).
جَهْرَةًÇıplak gözle, arada hiçbir perde ve şüphe olmaksızın bizzat müşahede etmekİsrâiloğulları'nın Allah'ı gözleriyle açıkça görme talebi bağlamı (Bakara 2:55, Nisâ 4:153).
جَهْرَةًGündüzün açık aydınlığında, herkesin gözü önünde ve apaçık gerçekleşen felaket/azapAnsızın gelenin zıddı olarak göz göre göre, fark edilerek gelen azap bağlamı (En‘âm 6:47).
تَجْهَرْ / تَجْهَرُواİletişimde edep, saygı ve ölçü gereği sesi muhatabın makamını aşacak şekilde bağırmamakNamazda veya Peygamber'e hitapta sesin aşırı yükseltilmesinin yasaklanması bağlamı (İsrâ 17:110, Hucurât 49:2).
جِهَارًاTebliği hiçbir gizlilik bırakmadan, toplumsal alanda aleniyetle icra etmekHz. Nûh'un kavmine karşı yürüttüğü açık ve kitlesel tebliğ yöntemi bağlamı (Nûh 71:8).
جَهْرًاİktisadi ve fiili infakı gizlilikten çıkarıp örnek ve teşvik edici olsun diye açıkça yapmakİnfakın sır ve cehr boyutlarının dengelendiği bağlam (Nahl 16:75).

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamRüyetullah ve ilahi ilimAllah'ın dünyada veya ahirette gözle görülüp görülemeyeceği (ru'yetüllah cehraten) ile gizliyi (sırr) bildiği gibi açığa vurulanı (cehr) da bilmesi tartışması.Görmede perdesizlik ve ilmin kuşatıcılığında aleniyet-hafâ ayrımı.
FıkıhKıraat ve namaz hükümleriNamazlarda cehrî ve hafî kıraat taksimi; sabah, akşam ve yatsı namazlarında sesin başkalarınca duyulacak düzeyde okunmasının vacip veya sünnet oluşu.Sesin işitilirlik sınırının hukuki bir kritere (en azından yanındakinin duyabileceği seviyeye) bağlanması.
TefsirDua ve zikir adabıDuada tazarru ve hafiyye ile yakarışın asıl olduğu, aşırı bağırmanın ve ses yükseltmenin haddi aşmak sayılıp sayılmayacağı tartışması.Aşırı ses yüksekliğinin içtenliği zedeleyen gösterişe dönüşme riski.
HadisTebliğ ve ibadet sünnetiHz. Peygamber'in tebliği önce gizli tutup ardından açık davete (cehr) geçmesi; ayrıca sahabi rivayetlerinde gür sesli hatipler için bu kökün kullanımı.Toplumsal ilanın başlaması ve gür, tesirli hitabet vasfı.

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
Diniİbadet ve zikirİbadetin aleniyeti ve cemaat bilinciToplu ibadette ortak şiarı ayakta tutmak ve sesi birleştirmekNamazda kıraatin açık yapılması ferdî ibadeti kolektif bir tanıklığa ve ortak bir duyuma dönüştürür.Kesin
İlmiMetodoloji ve epistemolojiDoğrulanabilir, açık ve ampirik gözlemGizli iddiaların kamu denetimine ve objektif delillendirmeye açılmasıBilginin gizemcilikten ve ezoterizmden çıkarılıp herkesçe test edilebilir bir aleniyete kavuşturulmasıdır.Güçlü
SiyasiYönetim ve toplumsal sözleşmeŞeffaflık, aleni tebliğ ve kamuoyu denetimiKararların kapalı kapılar ardında değil halkın gözü önünde alınmasıBaskı ve istibdadın gizlilik üzerinden üremesini engelleyen aleniyet ilkesidir.Güçlü
İktisadiİnfak ve mali işlemlerKamusal yardımlaşma ve şeffaf harcamaTeşvik etmek, güven inşa etmek ve hesap verilebilirliği sağlamakİnfakın hem gizli (sirren) hem açık (cehren) yapılması, hem nefsi korur hem de topluma örnek olur.Kesin

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerSinyal-gürültü oranı (SNR) ve eşik aşımıBir sinyalin genliğinin arka plan gürültüsünü aşarak algılayıcı tarafından kesin ve bozulmasız olarak tespit edilmesi, kökün ses ve görüntüyü eşik üstüne çıkarma yapısıyla örtüşür.Güçlü
Beşeri bilimlerKamusal alan teorisi (Public sphere)Bireysel ve mahrem alanda saklı kalan düşünce ve taleplerin, herkesin erişebildiği ve tartışabildiği müşterek kamusal alanda dile getirilmesi sürecidir.Güçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü salt bağırmak veya desibel cinsinden yüksek ses çıkarmak olarak anlayıp, kökün görme, ayan beyan olma ve şeffaflık boyutunu gözden kaçırmak.
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da kök sadece sese ait değildir; Bakara 2:55 ve Nisâ 4:153 ayetlerinde doğrudan gözle müşahedeyi, En‘âm 6:47 ayetinde ise göz göre göre gelen aleniyeti ifade eder. Dolayısıyla kök, tüm algı pencerelerini açan bir çıplaklık ve belirginlik halidir.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataİlgili ayetlerde geçen cehrî ifadeleri sadece akustik bir eylem sanmak; tebliğdeki, infaktaki ve ilahi tecellideki görsel-varoluşsal aleniyet ilkelerini eksik kavramaya yol açar.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Varlık ve bilgi hiyerarşisinde gizli (sırr) ile açık (cehr) arasındaki dengeyi kurar. İnsanın iç dünyası ile dışa vurduğu amellerin Allah katındaki eşit bilinirliğini ortaya koyar ve tebliğ ile ibadetteki ölçüyü tayin eder.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?İsrâiloğulları'nın görsel mucize dayatmalarını anlatan kıssalarda (Bakara 2:55, Nisâ 4:153), ibadet ve duada ses dengesini bildiren emirlerde (İsrâ 17:110, A‘râf 7:205) ve Peygamber'e hitap adabını düzenleyen ahkâmda (Hucurât 49:2).
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Dindarlığın salt gizli ve içsel bir duyguya hapsedilmesi veya tam aksine gösterişçi bir haykırışa dönüştürülmesi ifrat ve tefritini düzeltir; gizli ile açığın her ikisinin de meşru ve dengeli zeminlerini belirler.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamBir kuyunun dip çamurundan arındırılarak suyunun berrakça yüzeye çıkarılması ve sesin fısıltı eşiğini aşarak herkesçe duyulur hale gelmesi.
  • Soyut anlamBir niyetin, bilginin, hakkın veya hükmün örtü ve şüphe perdelerini yırtarak bütün muhataplarca tartışmasız biçimde kavranacak aleniyete kavuşturulması.
  • Sistematik karşılıkEpistemik ve ahlaki şeffaflık; varlığın batın mertebesinden zahir mertebesine tam bir duyusal ve akli açıklıkla intikal etmesi.
  • LaTeX modeliΔA=θ(S−S0)⋅(∂I∂t)
  • LaTeX açıklamasıBu modelde S bilginin, sesin veya eylemin dışa vurum şiddetini, S0 ise gizlilik, fısıltı veya örtünme eşiğini temsil eder. θ(S−S0) Heaviside basamak fonksiyonu olup, ancak eşik aşıldığında (S>S0) aleniyetin meydana çıktığını gösterir. I algılanabilirlik ve vuku derecesini, ΔA ise açığa çıkan aleniyet miktarını ifade eder. Kök, algı eşiğini aşan ve perdeleri kaldıran bu diferansiyel sıçramayı simgeler.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ج