جهر
ج - ه - ر
KÖK- 16 geçiş
- 15 ayet
- 11 sîga
- 13 sözlük
Kuru halde olan bir toprağın yağmur aldıktan sonra yeşerip kendisini göstermesine cehr denmiştir. Sonraları hem sesin ortaya çıkması, hem de görünüş anlamlarına gelmiştir ki Türkçede çehre buradan gelir. Açık yerdir. Sesin fısıltı üstünde çıkması, sert harfleri çıkarmakla olur.devamı ›
Notlarım
Sözlükler(13)
★ Akevler SözlüğüTürkçe
Kuru halde olan bir toprağın yağmur aldıktan sonra yeşerip kendisini göstermesine cehr denmiştir. Sonraları hem sesin ortaya çıkması, hem de görünüş anlamlarına gelmiştir ki Türkçede çehre buradan gelir. Açık yerdir. Sesin fısıltı üstünde çıkması, sert harfleri çıkarmakla olur.
Kitâbu'l-'Ayn
Halîl b. Ahmed · 8. yyTR2.359 harfباب الهاء والجيم والراء معهما
هج ر، ه ر ج، ج ه ر، ر ه ج، ج ر ه مستعملات
هجر:
في حديث عمر: هاجروا ولا تَهَجَّروا، أي: أخلصوا الهجرةَ لله ولا تَشَبَّهوا بالمهاجرين، كما تقول: يَتَحَلَّمُ، وليس بحليم.
والهَجْرُ، والهاجرُ والهَجيرةُ: نصف النّهار. قال لبيد:
راح القَطينُ بهَجْرٍ بعدما ابتكروا فما تُواصِلُه سَلْمَى ومـا تَـذَرُ
وأَهْجَرْنا: صِرْنا في الهَجير، وهَجَّر مثله. قال:
وتهجير قذّافٍ باجرام
es-Sıhâh
Cevherî · 10. yyTR1.540 harfرأيته جَهْرَةً، وكلمته جهرة. وجَهَرْتُ البئر واجْتَهَرْتُها، أي نقَّيتها وأخرجتُ ما فيها من الحَمْأة. وهي بئر مجهورة. وقال:
إذا وَرَدنا آجناً جَهَرْنـاه
أو خالياً من أهله عَمَرْناهْ
قال الأخفش: تقول العرب: جَهَرْتُ الركيَّة، إذا كان ماؤها قد غطَّى الطينَ فنقَّى ذلك حتَّى يَظهَر الماء ويصفو. قال: ومنه قوله تعالى: "حَتَّى نَرى اللهَ جَهْرَةً"، أي عِياناً يكشف ما بيننا وبينه. والأَجْهَرُ: الذي
Tehzîbu'l-Luğa
Ezherî · 10. yyTR13.534 harfباب الهاء والجيم مع الراء
هجر ، هرج ، جهر ، جره ، رهج ، رجه : مستعملات .
هجر : قال الفراء في قول الله جلّ وعزّ : ( مُسْتَكْبِرِينَ بِهِ سَامِراً تَهْجُرُونَ ) ( المؤمنون : 67 ) . قال : الهاء في قوله ) به للبيت العتيق ، يقولون : نحن أهلُه وقُطّانه وإذا كان اللّيل وسَمَرْتُم هَجَرْتم النبيَّ والقرآن ، فهذا من الهَجْر والرَّفْض .
قال : وقرأ ابن عباس : ( تَهْجُرُونَ ( من أَهْجَرْتُ ، وهذا من الهُجْر
Mekâyîsü'l-Luğa
İbn Fâris · 11. yyTR5.257 harf(باب الجيم والهاء وما يثلثهما)
(جهو) الجيم والهاء والحرف المعتل يدلُّ على انكشافِ الشَّيء. يقال أجْهَتِ السّماءُ، أقلَعَتْ. ويقال خِباءٌ مُجْهٍ لا سِتْر عَليه. وجهِيَ البيتُ يَجْهَى، إذا خَرِبَ؛ وهُوَ جاهٍ. ويقال إن الجَهْوَةَ السَّهُ مكشوفةً.
(جهد) الجيم والهاء والدال أصلُهُ المشقَّة، ثم يُحمَل عليه ما يقارِبُه. يقال جَهَدْتُ نفسي وأجْهَدت والجُهْد الطَّاقَة. قال الله تعالى: {والَّذِينَ لاَ
Müfredât
Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR820 harf- يقال لظهور الشيء بإفراط حاسة البصر أو حاسة السمع.
أما البصر فنحو: رأيته جهارا، قال الله تعالى: ﴿لن نؤمن لك حتى نرى الله جهرة﴾ [البقرة/55]، ﴿أرنا الله جهرة﴾ [النساء/153]، ومنه: جهر (راجع: كتاب الأفعال 2/300، والبصائر 1/404) البئر واجتهرها: إذا أظهر ماءها.
وقيل: ما في القوم أحد يجهر عيني (في المجمل: وجهرت الشيء: إذا كان عظيما في عينك).
والجوهر: فوعل منه، وهو ما إذا بطل بطل محموله، وسمي بذلك
Esâsü'l-Belâğa
Zemahşerî · 12. yyTR1.299 harfج ه ر
جهر الشيء إذا ظهر وأجهرته أنا وأجهر فلان ما في صدره ورأيته جهرة أي عياناً.
وجهـر بكذا: أعلنه.
وقد جهر بكلامه وقراءته: رفع بهما صوته.
وجهر صوته جهارة وهو جهير الصوت وصوت جهوري ورج جهور وجهوري.
وجهور الحديث بعدما هينمه أي أظهره بعد مـا أسـره.
وخطيـب مجهـر بخطبتـه.
وجاهرتهـم بالأمـر جهـاراً أي عالنتهـم به علاناً ورأيته فجهرته واجتهرته.
واستجهرته: رأيته عظيم
Lisânü'l-Arab
İbn Manzûr · 13. yyTR8.470 harfالجَهْرَةُ: ما ظَهَرَ. ورآه جَهْرَةً: لم يكن بينهما سِترٌ؛ ورأَيته جَهْرَةً وكلمتُه جَهْرَةً. وفي التنزيل العزيز: أَرِنا الله جَهْرَةً؛ أَي غيرَ مُسْتَتِر عَنَّا بشيء. وقوله عز وجل: حتى نَرى اللهَ جَهْرَةً؛ قال ابن عرفة: أَي غير محتَجب عنا، وقيل: أَي عياناً يكشف ما بيننا وبينه. يقال: جَهَرْتُ الشيء إِذا كشفته. وجَهَرْتُه واجْتَهَرْته أَي رأَيته بلا حجاب بيني وبينه. وقوله تعالى: بَغْتَةً أَو
Kâmûsü'l-Muhît
Fîrûzâbâdî · 15. yyTR367 harf* ج ه ر * رآه * جَهْرَةً * وكلّمه جهرة وقال الأخفش في قوله تعالى ﴿حتى نرى الله جهرة﴾ أي عيانا يكشف مابيننا وبينه و * الأَجْهَرُ * الذي لا يُبصر في الشمس و * جَهَر * بالقول رفع به صوته وبابه قطع و * جَهْوَرَ * أيضا ورجل * جَهْورِيُّ * الصوت و * جَهِيرُ * الصوت وإجْهارُ الكلام إعلانه و * المُجَاهَرةُ * بالعداوة المبادأة بها و * الجَوْهَرُ * معّرب الواحدة * جَوهَرةٌ
Tâcü'l-Arûs
Zebîdî · 18. yyTR9.302 harfالجهرة: ما ظهر، ورآه جهرضة، لم يكن بيهما ستر. ورأيته جهرة، وكلمته جهرة. وفي الكتاب العزيز أرنا الله جهرة أي عيانا غير مستتر عنا بشيء. وقوله عز وجل: حتى نرى الله جهرة قال ابن عرفة: أي غير محتجب عنا، وقيل: أي عيانا يكشف ما بيننا وبينه.
وجهر، كمنع: علن وبدا. وفي المفردات للراغب: أصل الجهر ظهور الشيء بإفراط، إما بحاسة البصر، كرأيته جهارا، وإما بحاسة السمع، نحو: وإن تجهر بالقول الآية. جهر
Lane's Lexicon
Edward W. Lane · 19. yyTR16.503 harfجَهَرَ
1 جَهَرَ جهر , (A, Msb, K,) aor. جَهَرَ , (Msb, K,) inf. n. جَهْرٌ and جِهَارٌ, (Er-Rلghib, TA,) It (a thing, A, Msb) was, or became, plain, apparent, conspicuous, open, or public; syn. ظَهَرَ, (A, Msb,) and بَدَا, (TA,) and عَلَنَ: (K:) or the radical signification is, it (a thing) was, or became, exceedingly plain to be perceived, either by the sense of sight or by that of hearing.
جَهَرَ 1 جَهَرَ جهر , (A, Msb, K,) aor. جَهَرَ , (Msb, K,) inf. n. جَهْرٌ and جِهَارٌ, (Er-Rلghib, TA,) It (a thing, A, Msb) was, or became, plain, apparent, conspicuous, open, or public; syn. ظَهَرَ, (A, Msb,) and بَدَا, (TA,) and عَلَنَ: (K:) or the radical signification is, it (a thing) was, or became, exceedingly plain to be perceived, either by the sense of sight or by that of hearing. (Er-Rلghib, TA.) [Accord. to some, when relating to what is visible, it is tropical; and when relating to what is audible, proper: but if so, it seems to be so much used in the former sense as to be, in that sense, conventionally regarded as proper. See also جَهْرَةٌ.] -A2- جَهُرَ, aor. جَهُرَ , [inf. n., app., جَهَارَةٌ and جُهُورَةٌ,] He (a man, TA) was, or became, great, or bulky, (K, TA,) [and therefore a conspicuous object,] before the eyes of the beholder. (TA.) [And He was, or became, pleasing, or goodly, in aspect: see جَهَارَةٌ, below.] ― -b2- Also, (A, Msb, K,) inf. n. جَهَارَةٌ, (A, Msb,) It (the voice) rose [so as to be plainly heard]; was, or became, high, or loud. (A, Msb, * K.) ― -b3- Also, (S,) inf. n. جَهَارَةٌ, (TA,) He, (a man) was, or became, high, or loud, of voice. (S, TA.) -A3- جِبِر aor. جَهَرَ , (Msb,) inf. n. جَهَرٌ, (S, Msb,) He (a man) was unable to see in the sun. (S, Msb, TA.) And in like manner said of the eye. (K.) -A4- جَهَرَهُ, (Msb, TA,) inf. n. جَهْرٌ; (TA;) and جَهَرَ بِهِ; (A, Msb;) and ↓ اجهرهُ, (A, Msb, TA,) [and بِهِ ↓ اجهر;] and ↓ جَهْوَرَهُ; (TA;) He made it plain, apparent, conspicuous, open, or public. (A, Msb, TA.) ― -b2- جَهَرَ الكَلَامَ, and جَهَرَبِهِ; (K;) and ↓ اجهرهُ, inf. n. اـِجْهَارٌ; (S;) and بِهِ ↓ اجهر; (K;) and ↓ جَهْوَرَ; (TA;) and جَهَرَ بِالقَوْلِ, and بِدُعَائِهِ, and بِصَلَاتِهِ, (TA,) and بِقِرَآءَتِهِ, (Sgh, Msb, TA,) aor. جَهَرَ , inf. n. جَهْرٌ and جِهَارٌ; (TA;) and بقرءآته ↓ اجهر; (Sgh, Msb, TA;) He uttered the speech, and the saying, and his supplication, and his prayer, and his recitation, with a plain, or an open, voice; openly; publicly: (S, Msb, K, TA:) or جَهَرَ بِكَلَامِهِ, (A,) and بِالقَوْلِ, and ↓ جَهْوَرَ; (S;) and بِقِرَآءَتِهِ; (A;) he uttered his speech, and the saying, and his recitation, with a raised, or loud, voice; aloud: (S, A:) and جَهَرَ الصَّوْتَ he raised the voice [so as to make it plainly heard]. (K.) ― -b3- جَهَرَ بِالمَعَاصِى, and ↓ اجهر, and ↓ جاهر, he made known the acts of disobedience that he had committed, by talking of them: he who does so is termed بِالمُعَاصِى ↓ مُجَاهِرٌ, and simply مُجَاهِرٌ. (TA.) And مَا فِى صَدْرِهِ ↓ اجهر He revealed what was in his bosom. (A.) And الحَدِيثَ بَعْدَ مَا هَيْنَمَهُ ↓ جَهْوَرَ He revealed the story after he had concealed it. (A.) And ↓ اجهر الأَمْرَ He made the case, or affair, notorious. (TA.) ― -b4- Also جَهَرَهُ He discovered it (K, TA) ocularly. (TA.) ― -b5- He saw him (a man) without any veil (K, TA) intervening; (TA;) as also ↓ اجتهرهُ: (K:) or he looked towards him, or regarded him. (K.) You say, مَا فِى الحَىِّ أَحَدٌ تَجْهَرَهُ عَيْنِى There is not in the tribe any one whom my eye regards as worthy of notice or respect by reason of his greatness therein; syn. تَأْخُذُهُ. (TA.) And القَوْمُ فُلَانًا ↓ اجتهر The people looked towards such a one without any veil intervening between them and him. (TA.) ― -b6- He treated him, or regarded him, with reverence, veneration, respect, or honour: (K:) or (TA) he regarded him as great in his eyes: (K, TA:) he saw him to be great in aspect, or appearance; (S;) as also ↓ اجتهرهُ (S, K) and ↓ استجرهُ: (A:) he was pleased with his beauty, and his form, or appearance, or state of apparel or the like; as also ↓ اجتهرهُ: (Lh, * K:) or he pleased him by his beauty and form or appearance &c.: (A:) or it pleased him by its beauty; as also ↓ اجتهرهُ. (TA.) ― -b7- He saw it (an army, S, A, K, and a people, TA) to be numerous in his eyes; as also ↓ اجتهرهُ. (S A, K.) -A5- جَهَرَ البِئْرَ, (S, K,) aor. جَهَرَ , inf. n. جَهْرٌ, (TA,) He cleared out the well, (S, K,) and took forth from it the black fetid mud that it contained; as also ↓ اجترها: (S:) or both signify he entirely, or nearly, exhausted the well of its water: (K:) or the former, he reached the water of the well, (K, TA,) in digging: or so جَهَرَ alone: (TA:) and accord. to Akh, جَهَرْتُ الرَّكِيَّةَ signifies I cleared out the mud that the water covered in the well, so that the water appeared and became clear. (S.) 'ءïsheh said, describing her father, دُفُنَ الرَّوَآءِ ↓ اجتهر, lit., He cleared out the filled-up wells of abundant water so as to make the water well forth; alluding to his rectifying affairs that had become disordered. (TA from a trad.) -A6- جَهَرْنَاهُمْ We came to them in the morning, at the time called الصَّبَاح, (S, A, K, TA,) when they were inadvertent. (S, K, TA.) ― -b2- جَهَرَ الأَرْضَ He traversed the land (S, K) without knowledge. (S.) -A7- جَهَرَ السِّقَآءَ He shook the milk-skin to make butter, (Fr, S, K,) and took forth its butter. (Fr, TA.) -A8- جَهَرَتِ الشَّمْسُ المُسَافِرَ The sun dazzled the eye, and confused the sight, of the traveller; syn. أَسْدَرَتْ عَيْنَهُ. (K.)
جاهر 3 جاهر جاهر : see 1. ― -b2- [Its inf. n.] مُجَاهَرَةٌ signifies The fighting [with any one] face to face: and the showing open enmity, or hostility, with any one: and the reading, or reciting, a thing aloud: and the speaking loudly. (KL.) You say, جاهر بِالعَدَاوَةِ, (Msb,) inf. n. مُجَاهَرَةٌ (S, Msb) and جِهَارٌ, (Msb,) He showed open enmity or hostility, with another. (S, * Msb.) And جَاهَرْتُهُمْ بِالأَمْرِ I acted openly with them in the affair, or case; syn. عَالَنْتُهُمْ بِهِ. (JK.) [And جاهرهُ He treated him openly with enmity &c.] ― -b3- جَاهَرَهُمْ بِالأَمْرِ, (TA,) inf. n. مُجَاهَرَةٌ and جِهَارٌ, (K,) [is explained as signifying] He vied with them, or strove to overcome or surpass them, in the affair, or case. (K, * TA.) [But غالبهم, in the TA, and المُغَالَبَةُ, in the K, are here evidently mistranscriptions for عَالَنَهُمْ and المُعَالَنَةُ.]
4 أَجْهَرَ see 1, in eight places. ― -b2- اجهر also signifies He begat sons goodly in stature (IAar, K) and in aspect, (IAar, TA,) or in cheeks: (K:) or, a squint-eyed son. (IAar, K.)
6 تَجَاْهَرَ [تَجَاهُرٌ signifies The showing oneself openly: and acting openly, or being open in one's conduct or converse, with others. You say,] تَجَاهَرُوا بِالعَدَاوَةِ They showed open enmity, or hostility, one with another; syn. تَبَادَوْابِهَا. (S in art. بدو.) -A2- [And تجاهر He feigned himself unable to see in the sun: see the part. n., below.]
8 اـِجْتَهَرَ see 1, in eight places.
استجهرهُ 10 استجهرهُ استجهره استجهرة : see 1. ― -b2- Also He took it forth. (TA from a trad.)
جَهْوَرَ Q. Q. 1 جَهْوَرَ جهور : see 1, in four places.
جَهْرًا جَهْرًا جهر جهرا : see جَهْرَةٌ, in two places.
جُهْرٌ جُهْرٌ جهر : see جَهَارَةٌ, in six places.
جَهِرٌ جَهِرٌ جهر : see جَهِيرٌ, in two places.
جَهْرَةٌ جَهْرَةٌ جهر جهره جهرة A thing that is plain, apparent, conspicuous, open, or public. (K.) You say, رَآهُ جَهْرَةً (S, A, &c.) He saw him, or it, [plainly,] without the intervention of any veil: (TA:) and ↓ رآه جِهَارًا [signifies the same: or] he saw him, or it, with exceeding plainness: (Er-Rلghib, TA:) or the former signifies he saw him, or it, with his eyes, ocularly, or before his eyes, (S, A, Bd in ii. 52, Msb,) without anything intervening: (S:) so in the Kur. [ii. 52], حَتَّى نَرَى اللّٰهَ جَهْرَةً: (S, Bd:) and [some say that] جَهْرَةً is here originally an inf. n. of جَهَرْتُ in جَهَرْتُ بِالقِرَآءَةِ, [like ↓ جَهْرًا,] and metaphorically used in the sense of مُعَايَنَةً: it is in the accus. case as an inf. n.: or it is thus used as a denotative of state relating to the agent or the object: and some read ↓ جَهَرَةً, as an inf. n. like غَلَبَة, or as pl. of جَاهِرٌ, and as such it is a denotative of state: (Bd:) or جَهْرَةً is here from جَهَرْتُ الرَّكِيَّةَ: (Akh, S:) accord. to Ibn-' Arafeh, it here signifies unconcealed from us: (TA:) and in the Kur. iv. 152, ocularly; not concealed from us by anything. (K, * TA.) ― -b2- You say also, كَلَّمَهُ جَهْرَةً [and ↓ جَهْرًا He spoke to him plainly, with an open voice, aloud, or publicly]. (S, TA.) ― -b3- And ↓ لَقِيَهُ نَهَارًا جِهَارًا and ↓ جَهَارًا [He met him in the daytime, openly, or publicly]. (K.)
جُهْرَةٌ جُهْرَةٌ جهر جهره جهرة [A blaze covering the face of a horse: or the quality of having such a blaze:] a subst. from أَجْهَرُ applied to a horse. (TA.) ― -b2- A cast in the eye. (AA, TA. [See also أَجْهَرُ.])
جَهَرَةً جَهَرَةً جهر جهره جهرة : see جَهْرَةٌ.
جَهَارًا جَهَارًا جهار جهارا and جِهَارًا: see جَهْرَةٌ, in three places.
جَهْوَرٌ جَهْوَرٌ جهور : see جَهِيرٌ. ― -b2- Also, and ↓ مُجْتَهَرٌ, An army seen to be numerous. (A.) ― -b3- And the former, Bold; daring: in the K, erroneously, ↓ جَوْهَرٌ. (TA.)
جَهِيرٌ جَهِيرٌ جهير (in the TA, here, ↓ جَهِرٌ, but in another place, جَهِيرٌ,) High, loud, or vehement, speech; (Msb, K, TA;) as also ↓ مُجْهَرٌ and ↓ جَهْوَرِىٌّ: (K:) and so applied to the voice; (Msb, TA;) as also ↓ جَهْوَرِىٌّ. (A, TA.) Also, and ↓ مُجْهَرٌ (TA) and ↓ جَهْوَرِىٌّ (A, TA) and ↓ جَهْوَرٌ (A) and جَهِيرُ الصَّوْتِ (S, A) and الصَّوْتِ ↓ جَهْوَرِىُّ, (S,) A man having a high, loud, or strong voice. (S, A, TA.) ― -b2- A man (S, A) of pleasing, or goodly, aspect; (S, A, K;) as also ↓ جَهِرٌ: (K:) fem. of the former with ة: (S:) beautiful: (K:) of goodly aspect, who pleases the beholder by his beauty: and a face of goodly, or beautiful, fairness: (TA:) and ↓ أَجْهَرُ a man (TA) of goodly aspect, (K, TA,) and of goodly and perfect body. (AA, K, TA.) ― -b3- Also, (K,) or جَهِيرٌ لِلْخَيْرِ and لِلْمَعْرُوفِ, (A,) Adapted to, or constituted for, goodness: (A, K:) because he who beholds him desires his beneficence: (TA:) pl. جُهَرَآءُ. (A, K.) -A2- Also Milk not mixed with water: (Fr, S, K:) or from which the butter has been taken forth. (TA.)
جُهَارَةٌ جُهَارَةٌ جهار جهاره جهارة [an inf. n. (see جَهُرَ)] Pleasingness, or goodliness, of aspect; (S, A, K;) as also ↓ جُهُورَةٌ (K) and ↓ جُهْرٌ: (TA:) [and a quality pleasing to behold: for] Abu-n-Nejm says, وَأَرَى البَيَاضَ عَلَى النِّسَآءِ جَهَارَةً [And I regard fairness in women as a quality pleasing to behold]: (S:) and ↓ جُهْرٌ signifies the form, or appearance, or the like, and goodliness of aspect, of a man: (K:) or what pleases by its beauty, of the form or appearance or the like, of a man, and and goodliness of aspect: (S:) [and simply aspect, or outward appearance.] You say, بَنُونَ ذَوُو جَهَارةٍ Sons goodly in stature and in aspect: (IAar, TA:) or in stature and in cheeks: (K:) but the former is the more agreeable with authority. (TA.) And فُلَانٍ ↓ مَا أَحْسَنَ جُهْرَ How goodly is the form, or appearance, or the like, and the beauty of aspect, of such a one! (S, A: *) [or simply, the aspect; for] you say also, ↓ مَا أَسْوَأَ جُهْرَهُ [How evil is his aspect!]. (A.) And رَجُلٌ حَسَنُ الجَهَارَةِ and ↓ الجُهْرِ A man goodly in aspect. (TA.) And فَعَرَفْتُ سِرَّهُ ↓ رَأَيْتُ جُهْرَهُ [I saw his aspect, and so knew his mind]. (A.)
جُهُورَةٌ جُهُورَةٌ جهور جهوره جهورة : see the next preceding paragraph.
فُلَانٌ عَفِيفُ السَّرِيرَةِ وَ الجَهِيرَةِ فُلَانٌ عَفِيفُ السَّرِيرَةِ وَ الجَهِيرَةِ فلان عفيف السريرة و الجهيره فلان عفيف السريرة و الجهيرة [Such a one is chaste in secret conduct and in public behaviour]. (A.)
جَهْوَرِىٌّ جَهْوَرِىٌّ جهورى جهوري : see جَهِيرٌ, in four places.
جَوْهَرٌ جَوْهَرٌ جوهر a word of well-known meaning, (Msb,) [a coll. gen. n., Jewels; precious stones; gems; pearls: any kind of jewel, precious stone, or gem: and also applied (as in the T, M, Mgh, Msb, and K, voce تِبْرٌ, q. v.,) to native ore:] any stone from which is extracted, or elicited, anything by which one may profit: (K:) n. un. with ة: (S:) [pl. جَوَاهِرُ:] it is of the measure فَوْعَلُ, (Msb,) and is from الجَهْرُ signifying a thing's “ becoming exceedingly plain to be perceived by the sense of sight: ” (Er-Rلghib, TA:) or it is of Persian origin, (TA,) arabicized, (S, TA,) [from گَوْهَرْ,] accord. to most persons. (TA.) ― -b2- جَوْهَرُ سَيْفٍ The diversified wavy marks, streaks, or grain, of a sword; syn. فِرِنْدٌ. (T and K voce فِرِنْدٌ.] ― -b3- جَوْهَرُ شَىْءٍ [The essence of a thing; or that whereby a thing is what it is; the substance of a thing: the constituent of a thing; the material part thereof;] that upon which the natural con- stitution of a thing is as it were based; or of which its natural constitution is made to be; [or, as IbrD thinks to be meant in the K, the collective parts and materials of a thing, of which its natural constitution is moulded;] expl. by مَاوُضِعَتْ عَلَيْهِ جِبِلَّتُهُ, (K,) or, as in some Lexicons, [as the JK and the Msb,] مَا خُلِقَتْ عَلَيْهِ جِبِلَّتُهُ [which is virtually the same]: (TA:) الجَوْهَرُ and الذَّاتُ and المَاهِيَّةُ and الحَقِيقَةُ are all syn. terms; and the first has other significations; but in the classical language it signifies الأَصْلُ, i. e., أَصْلُ المُرَكَّبَاتِ [the original of compound things]; and not what subsists by itself. (Kull.) ― -b4- [Hence, الجَوْهَرُ الفَرْدُ (assumed tropical:) The indivisible atom.] ― -b5- In the conventional language of scholastic theology, جَوْهَرٌ signifies (tropical:) Substance, as opposed to accident; in which sense, some assert the word to be so much used as to be, in this sense, conventionally regarded as proper. (TA.) -A2- See also جَهْوَرٌ.
جَوْهَرِىٌّ جَوْهَرِىٌّ جوهر جوهرى جوهري جوهريي A jeweller; a seller of جَوْهَر [or جَوَاهِر]. (TA.) ― -b2- [In scholastic theology, (assumed tropical:) Of, or relating to, substance, as opposed to accident.]
أَجْهَرُ أَجْهَرُ ذ : see جَهِيرٌ. ― -b2- Also A man having the eyeball, or globe of the eye, prominent and apparent, or large and prominent; syn. جَاحِظٌ: or resembling such as is termed جاحظ: fem. جَهْرَآءُ. (TA.) And this latter, An eye having the ball, or globe, prominent and apparent, or large and prominent; syn. جَاحِظَةٌ: (K:) or resembling what is thus termed. (TA.) ― -b3- Having a pretty cast in the eye: (AA, K:) fem. as above. (K.) ― -b4- That cannot see in the sun; (S, A, Msb, K;) applied to a man, (A, Msb,) and to a ram: (S:) fem. as above: (S, A, Msb, K:) or weak-sighted in the sun: (Lh, TA:) or that cannot see in the daytime; أَعْشَى signifying “ that cannot see in the night: ” (TA:) and the fem., a woman who closes her eyes in the sun. (A.) ― -b5- A horse having a blaze that covers his face: fem. as above. (K.) ― -b6- Also the fem., Open, bare, land, not concealed by anything: (A:) or plain land, in which are no trees nor hills (K, TA) nor sands: (TA:) pl. جَهْرَاوَاتٌ. (A, TA.) ― -b7- And A company (S, K) consisting of the distinguished part (TA) of a people: (S:) the more, or most, excellent persons of a tribe. (K.) You say, [with reference to distinguished persons,] كَيْفَ جَهْرَاؤُكُمْ How is your company? (S.)
مُجْهَرٌ مُجْهَرٌ مجهر . see مَجْهُورٌ: and see also جَهِيرٌ, in two places.
مِجْهَرٌ مِجْهَرٌ مجهر (S, K) and ↓ مِجْهَارٌ (K) A man accustomed to speak with a plain, or an open, voice; openly; or publicly. (S, K.)
مِجْهَارٌ مِجْهَارٌ مجهار : see what next precedes.
مَجْهُورٌ بِهِ مَجْهُورٌ بِهِ مجهور به مجهور بة Notorious; applied to a thing: (TA:) and so ↓ مُجْتَهَرٌ applied to a man: (A, TA:) and ↓ مُجْهَرٌ plain, apparent, or conspicuous; applied to a thing. (TA.) ― -b2- الحُرُوفُ المَجْهُورَةُ [The letters that are pronounced with the voice, and not with the breath only; the vocal letters;] the letters (nineteen in number, S) that are comprised in the saying ظِلُّ قَوٍّ رَبَضٌ اـِذْ غَزَا جُنْدُ مُطِيعٌ: (S, K:) opposed to المَهْمُوسَةُ: (TA:) so called [accord. to some] because there is a full stress in the place where any one of them occurs, and the breath is prevented from passing with it until the stress is ended with the passage of the voice. (Sb, S.) -A2- مَآءٌ مَجْهُورٌ Water which, having been buried in the earth, has been drawn until it has become sweet. (TA.) ― -b2- مَجْهُورَةٌ A well (بِئْرٌ) cleared out, and cleansed from the black fetid mud which it had contained. (S.) ― -b3- And Wells frequented [and in use], (K,) whether their water be sweet or salt. (TA.)
مُجَاهِرٌ مُجَاهِرٌ مجاهر مجهر : see, above, جَهَرَ بِالمَعَاصِى.
مُجْتَهَرٌ مُجْتَهَرٌ مجتهر : see مَجْهُورٌ: and see also جَهْوَرٌ.
مُتَجَاهِرٌ مُتَجَاهِرٌ متجاهر Feigning himself أَجْهَر; as in the saying, cited by Th, كَالنَّاظِرِ المُتَجَاهِرِ [Like the looker that feigns himself unable to see in the sun]. (TA.)
Salmone
H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.283 harfجَهَرَ
جَهَرَ A ( n. ac. جَهْر 1 , جِهَاْر 23 ),
a. Was, became known; was divulged, made public.
b. [ acc. or Bi ], Made known, public, divulged; uttered aloud, publicly.
c. Saw, noticed, noted, remarked.
d. Cleared out ( well ).
جَهِرَ
جَهِرَ A ( n. ac. جَهَر 4 ),
a. Was dazzled, blinded.
جَهُرَ
جَهُرَ U ( n. ac. جَهَاْرَة 22t , جُهُوْرَة 27t ),
a. Was big, great, conspicuous,
Kitâbullâh
Kur'an kullanımından türetilmişTR yok32.505 harfجهر
جَهَرَ - يَجْهَرُ - جَهْر - جَهْراً - جَهَار - جَهَاراً - جَهْرَة - جَهْرَة ً
جَهَرَ - يَجْهَرُ + كائن + أمراً أو شيئاً، أو بـ أمر أو فعل أو شيء: يظهره ويعلنه ويكشفه ويبديه بعد خفاء: يجعل أثره بيناً يمكن تحسسه والشعور به بيسر بعد خفاء وكتم: في منبه سمعي أو بصري، يرفع شدة الصوت أو الضوء بحيث يصبح الصوت أوالضوء عالي الشدة يمكن استقباله
Sîgalar(11)
- الْجَهْرَAçıkça söylemek(الْفَعْلَ)×3
- جَهْرَةًAçıkça göstermek(فَعْلَةً)×3
- تَجْهَرْAçıkça söyleme+1 anlam(تَفْعَلْ)×2
- اجْهَرُواAçıkça söyleyin(افْعَلُوا)×1
- الْجَهْرِAçıkça söylemek(الْفَعْلِ)×1
- تَجْهَرُواAçıkça söylemeyin(تَفْعَلُوا)×1
- جَهَرَAçıkça söyledi(فَعَلَ)×1
- جِهَارًاYüzüne açıkça söylemek(فِعَالًا)×1
- كَجَهْرِAçıkça söylemek gibi(كَفَعْلِ)×1
- وَجَهْرًاVe açıkça göstermek(وَفَعْلًا)×1
Mücavir kökler74 mücavir (101 toplam)
- سرر
5 ortak ayet · Serer üstüne oturulan kanepe türü divandır
- قول
11 ortak ayet · Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda…
- خفي
3 ortak ayet · Hafy, Sık ağaçlı yerdir
- صعق
2 ortak ayet · Yıldırım demektir
- علم
7 ortak ayet · Dağın sivri noktası demektir
- خفت
1 ortak ayet · Heft (hı,te) : Habet(hı) silkilmiş yaprak demektir
- سرب
1 ortak ayet · Uzakta su gibi görünen düzlüktür
- صوت
1 ortak ayet · Çomaktır
- ضرع
1 ortak ayet · Hayvan memesidir
- سوي
2 ortak ayet · Seviye: Engebesiz düz yerdir
- أصل
1 ortak ayet · Bitki kökü demektir
- بغت
1 ortak ayet · Baas aniden ortaya çıkıp saldıran hayvan demektir
Geçtiği ayetler(15)
لَا يُحِبُّ اللَّهُ الْجَهْرَ بِالسُّوءِ مِنَ الْقَوْلِ إِلَّا مَنْ ظُلِمَ وَكَانَ اللَّهُ سَمِيعًا عَلِيمًا
Açıkça söylemekZulme uğrayanların ki başka; Allah çirkin sözün alenen söylenmesini sevmez. Allah Semi, Alim olandır.
إِنَّهُ يَعْلَمُ الْجَهْرَ مِنَ الْقَوْلِ وَيَعْلَمُ مَا تَكْتُمُونَ
Açıkça söylemekDoğrusu O, sözün açığa vurulanını da bilir, gizlediklerinizi de bilir.
إِلَّا مَا شَاءَ اللَّهُ إِنَّهُ يَعْلَمُ الْجَهْرَ وَمَا يَخْفَى
Açıkça söylemekYalnız Allah’ın dilediği başka. Çünkü O, açığı da, gizli olanı da bilir.
Kök analizi
Kök tanımı ve çekirdek özet
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | جهر |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | علن, ظهر, بدا |
| Zıt Kök | سرر |
| Çekirdek Özet 1 | Bir şeyin gizlilik, örtü veya kapalılık halinden çıkarak göze veya kulağa çarpacak derecede açığa çıkması, yükselmesi ve belirginleşmesi |
| Çekirdek Özet 2 | Sesin ve sözün işitilebilir açıklıkta yükseltilmesi ile bir olgunun veya varlığın çıplak gözle, apaçık şekilde müşahede edilmesi |
| Çekirdek Özet 3 | İletişimde ve eylemde aleniyet; gizli niyetlerin, batınî olanın dış dünyaya tam bir açıklıkla yansıması ve sorumluluğun aleniyet üzerinden kurulması |
| Kritik Hata Riski | Kökü yalnızca sesin desibel olarak yükseltilmesine indirgeyip, görsel açıklık, bizzat çıplak gözle görme ve varoluşsal aleniyet boyutunu göz ardı etmek |
Biliteral analiz
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| جه | Bir yöne doğru atılma, kabarma, zorlama ve içte olanı dışa doğru fırlatma; nitekim gayret ve gücü sonuna kadar harcamayı anlatan جهد, bir şeyi tam techiz edip harekete geçirmeyi anlatan جهز, iç dürtüyle taşkınlık yapmayı anlatan جهل ve yüzün asılarak kabarmasını anlatan جهم köklerinde bu dışa vurum ve kabarma hareketi esastır. | ر | İnsan başı, üstünlük ve süreklilik bildiren ر harfinin eklenmesiyle bu kabarma ve dışa atılma hareketi, doğrudan algı sınırlarının üstüne çıkan, göze ve kulağa çarpan, yüksekte ve açıkta tecelli eden duyusal bir aleniyete dönüşmüştür. |
Piktografik analiz
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ج | Değnek, deve; taşıma, yol alma, yüklenme ve içten gelen bir hareketle mesafe katetme | Bir yükün, bilginin veya sesin içteki durağan halden çıkarılarak dışarıya doğru taşınması ve iletilmesi hareketini başlatır. |
| ه | Kollarını kaldırmış insan; dikkat çekme, ortaya çıkma, nefes ve dışa yönelim | Taşınan içeriğin birdenbire dikkat çekecek şekilde nefesle, sesle veya görüntüyle açığa vurulması ve fark edilir kılınmasıdır. |
| ر | İnsan başı; baş, ilk, üst, görünür olma ve zirve | Açığa çıkan şeyin algı eşiğinin en üstüne tırmanması, baş hizasında görünür olması ve işitmede veya görmede başat konuma geçmesidir. |
| جهر | İçteki gücün taşınarak dışa vurulması, nefesle dikkat çekecek seviyede yukarı kaldırılması ve en üst algı noktasında açıkça sergilenmesi | Kök, gizli ve örtülü olanın algı organlarının tepe noktasına taşınarak hem görme hem işitme alanında hiçbir perde bırakmaksızın apaçık hale getirilmesini resmeder. |
Tarihsel ve erken kullanım
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Kuyunun dibindeki çamur, tortu ve bulanıklığın temizlenerek dipteki suyun apaçık ortaya çıkarılması; kuyunun suyunun açığa vurulması mânasında جَهَرْتُ البِئْرَ denir. Ayrıca örtüsüz, yüksek ve ufku açık geniş tepeye de جَهْراء adı verilir. |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Erken dönem şairi Ebü’n-Necm el-İclî, belirginlik ve göze çarpma mânasında şöyle demiştir: وأرَى البياضَ على النِّساء جَهَارَةً / والعِتْقَُ أعرِفُهُ على الأَدْمَاءِ |
| Erken Arapça kullanım | İbn Manzûr ve Halîl b. Ahmed'in aktardığı kadîm kullanımlarda, sesi gür ve heybetli çıkan kimseye رجل جهير dendiği gibi, ordunun düşmanı sabahın aydınlığında açıktan basmasına جَهَرْنا بني فلان denilmiştir. |
Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn, Lisān al-ʿArab.
Sami etimolojik katman
Arapça kök جهر, genel Sami dilleri dairesinde belirgin biçimde görsel ve işitsel açıklığı, örtünün kalkmasını ve ışığın doğrudan çarpmasını ifade eden bir semantik köke dayanır. İbranicede yer alan z-h-r (זהר - parlamak, ışıldamak, uyarılmak) kökü ve Aramice/Süryanicedeki z-h-r (ܙܗܪ - aydınlanmak, parıldamak) biçimleri, fonetik olarak /z/ ile /j/ (Arapça ج) denkliği üzerinden incelendiğinde, ışığın ve aleniyetin algıyı kaplaması fikriyle örtüşür. Nitekim Arapçada güneş ışığının göze doğrudan vurmasıyla gündüzün net göremeyen göze veya hayvana cehrâ (عَيْن جَهْراء) denmesi, ışığın ve görünürlüğün aşırılığıyla ilgilidir. Kökün Akadca katmanında benzer ses yansımaları belirginleşmese de, Arapça ve Kuzeybatı Sami dillerindeki ortak eğilim, bir şeyin gizlenemeyecek derecede parlaması, açığa vurulması ve duyulur kılınması yönündedir.
Güven Güçlü
Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT, Lane’s Lexicon.
Etimolojik analiz
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Kuyuyu temizleyip suyunu açığa çıkarma ve sesin perdesini yükseltme | Fiziksel tortunun kaldırılmasıyla suyun meydana çıkması somut çekirdeğinden, sözün fısıltıdan arındırılıp alenileşmesine geçilmiştir. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice ve Süryanice z-h-r (ışıldamak, parlamak, aydınlıkta olmak) | Işığın ve netliğin aşırılığı ile görme/işitme eşiğinin aşılması arasındaki semantik bağ korunmuştur. | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Belirgin fark tespit edilmedi | Sami kolu dışındaki Afro-Asyatik katmanlarda doğrudan türemiş formlara rastlanmamıştır. | Veri bulunamadı |
Kaynak Brown-Driver-Briggs, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.
Kardeş kökler
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| جهر | Anlamlı | Açığa çıkmak, sesi veya manzarayı aleni kılmak | Kökün merkez anlamı; gizlilik perdesini kaldırarak gözle görülür veya kulakla işitilir hale getirmektir. | Hedef köktür; Kur'an'da geçer. |
| جره | Anlamlı | Çekip çıkarmak, sürüklemek, ortaya dökmek | Suyun veya bir nesnenin saklı durduğu yerden zorla çekilip çıkarılmasıdır. | Kur'an'da geçmez; çekirdekteki dışa çıkarma bağı mevcuttur. |
| هجر | Anlamlı | Terk etmek, ayrılmak, gün ortası sıcağında durmak | Bağları koparıp görünür biçimde uzaklaşmak veya gün ortasının şiddetli aydınlığında bulunmaktır. | Kur'an'da geçer; zıtlık ve ayrılma yönü taşır. |
| هرج | Anlamlı | Karışıklık, kargaşa, taşkınlık içinde olmak | İnsanların kontrolsüzce birbirine girmesi, ses ve hareket taşkınlığının ortalığı sarmasıdır. | Kur'an'da geçmez; aşırı ses ve hareketle bağlantılıdır. |
| رجه | Anlamlı | Sarsılmak, çalkalanmak, tereddüt etmek | Bir şeyin yerinde duramayıp dışa doğru salınım ve hareket göstermesidir. | Kur'an'da geçmez; zayıf kullanımlıdır. |
| رهج | Anlamlı | Toz kaldırmak, duman çıkarmak | Hareketin şiddetiyle tozun havaya yükselip görünür hale gelmesidir. | Kur'an'da geçmez; görünürlük ve yükselme teması ortaktır. |
Komşu kökler ve zıt kök
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| جهر | Merkez | Aleniyet, sesin ve görüntünün açığa çıkması | Hem kulağa hem göze hitap eden, algı eşiğini aşarak apaçık ortaya dökülen yüksek aleniyettir. | Duyusal perdenin bütünüyle kalkması durumudur. |
| علن | Komşu | İlan etmek, alenileşmek | Bir bilginin veya durumun kamuya mal edilmesi; sır olmaktan çıkarılıp topluma duyurulmasıdır. | جهر doğrudan duyu organına çarpan fiziki yüksekliği de içerirken علن daha çok sosyo-hukuki aleniyettir. |
| ظهر | Komşu | Ortaya çıkmak, belirginleşmek | Bir şeyin arka plandan ön plana geçip yüzeyde görünür olması, galip ve baskın hale gelmesidir. | ظهر varoluşsal ve mekânsal belirişi öne çıkarır; جهر ise ses ve net görsel algıdaki keskinliği vurgular. |
| بدا | Komşu | Zuhur etmek, dışarıdan fark edilmek | Gizli veya içte olan bir şeyin ilk defa dışarıya aksetmesi, çöl veya açık alana çıkmasıdır. | بدا ilk belirme anını, جهر ise tam bir açıklık ve işitilirlik/görünürlük düzeyini bildirir. |
| سرر | Zıt | Gizlemek, fısıldamak, saklamak | İçte tutmak, duyuların erişemeyeceği kapalı bir alanda muhafaza etmek ve yalnızca muhatabına fısıldamaktır. | جهر kavramının doğrudan zıddı olup gerek sözde gerek eylemde kapalılığı ifade eder. |
Başka dillerde anlam karşılıkları
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | جهر | Açığa vurmak, aleni kılmak, sesi yükseltmek | Görme ve işitme duyusunu tam olarak doyuracak ve perde bırakmayacak biçimde ortaya koymak. | Kesin |
| Latince | manifestare, palam facere, proclamare | Açığa çıkarmak, apaçık kılmak, yüksek sesle haykırmak | manifestare görme açıklığını, proclamare ise işitsel cehri karşılar; Latince iki ayrı kökle karşılayabilir. | Güçlü |
| İngilizce | proclaim, utter loudly, manifest openly | Alenen duyurmak, sesli söylemek, apaçık göstermek | loudly ses boyutunu, manifestly görsel boyutu verir; Arapçadaki her iki duyuyu birleştiren tekil kök yapısını tam kapsamaz. | Güçlü |
| Almanca | laut aussprechen, offenbaren, kundtun | Seslice söylemek, açığa vurmak, ilan etmek | laut werden işitsel tarafı, offenkundig machen ise aleniyet boyutunu karşılar. | Güçlü |
| Fransızca | proclamer, manifester ouvertement | Alenen ilan etmek, açıkça sergilemek | İçsel olandan kamusal ve algılanabilir olana geçişi ifade etmekle birlikte kökün somut su temizleme imgesini taşımaz. | Güçlü |
Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Wörterbuch, Lane’s Lexicon.
Vücûh ve nezâir
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| الْجَهْرَ / جَهَرَ | Sözü açıkça, yüksek sesle ve fısıltıyı aşarak söylemek | Sözün aleniyeti ve sesin işitilir kılınması bağlamı (Enbiyâ 21:110, A‘lâ 87:7, Ra‘d 13:10). |
| جَهْرَةً | Çıplak gözle, arada hiçbir perde ve şüphe olmaksızın bizzat müşahede etmek | İsrâiloğulları'nın Allah'ı gözleriyle açıkça görme talebi bağlamı (Bakara 2:55, Nisâ 4:153). |
| جَهْرَةً | Gündüzün açık aydınlığında, herkesin gözü önünde ve apaçık gerçekleşen felaket/azap | Ansızın gelenin zıddı olarak göz göre göre, fark edilerek gelen azap bağlamı (En‘âm 6:47). |
| تَجْهَرْ / تَجْهَرُوا | İletişimde edep, saygı ve ölçü gereği sesi muhatabın makamını aşacak şekilde bağırmamak | Namazda veya Peygamber'e hitapta sesin aşırı yükseltilmesinin yasaklanması bağlamı (İsrâ 17:110, Hucurât 49:2). |
| جِهَارًا | Tebliği hiçbir gizlilik bırakmadan, toplumsal alanda aleniyetle icra etmek | Hz. Nûh'un kavmine karşı yürüttüğü açık ve kitlesel tebliğ yöntemi bağlamı (Nûh 71:8). |
| جَهْرًا | İktisadi ve fiili infakı gizlilikten çıkarıp örnek ve teşvik edici olsun diye açıkça yapmak | İnfakın sır ve cehr boyutlarının dengelendiği bağlam (Nahl 16:75). |
Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Rüyetullah ve ilahi ilim | Allah'ın dünyada veya ahirette gözle görülüp görülemeyeceği (ru'yetüllah cehraten) ile gizliyi (sırr) bildiği gibi açığa vurulanı (cehr) da bilmesi tartışması. | Görmede perdesizlik ve ilmin kuşatıcılığında aleniyet-hafâ ayrımı. |
| Fıkıh | Kıraat ve namaz hükümleri | Namazlarda cehrî ve hafî kıraat taksimi; sabah, akşam ve yatsı namazlarında sesin başkalarınca duyulacak düzeyde okunmasının vacip veya sünnet oluşu. | Sesin işitilirlik sınırının hukuki bir kritere (en azından yanındakinin duyabileceği seviyeye) bağlanması. |
| Tefsir | Dua ve zikir adabı | Duada tazarru ve hafiyye ile yakarışın asıl olduğu, aşırı bağırmanın ve ses yükseltmenin haddi aşmak sayılıp sayılmayacağı tartışması. | Aşırı ses yüksekliğinin içtenliği zedeleyen gösterişe dönüşme riski. |
| Hadis | Tebliğ ve ibadet sünneti | Hz. Peygamber'in tebliği önce gizli tutup ardından açık davete (cehr) geçmesi; ayrıca sahabi rivayetlerinde gür sesli hatipler için bu kökün kullanımı. | Toplumsal ilanın başlaması ve gür, tesirli hitabet vasfı. |
Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | İbadet ve zikir | İbadetin aleniyeti ve cemaat bilinci | Toplu ibadette ortak şiarı ayakta tutmak ve sesi birleştirmek | Namazda kıraatin açık yapılması ferdî ibadeti kolektif bir tanıklığa ve ortak bir duyuma dönüştürür. | Kesin |
| İlmi | Metodoloji ve epistemoloji | Doğrulanabilir, açık ve ampirik gözlem | Gizli iddiaların kamu denetimine ve objektif delillendirmeye açılması | Bilginin gizemcilikten ve ezoterizmden çıkarılıp herkesçe test edilebilir bir aleniyete kavuşturulmasıdır. | Güçlü |
| Siyasi | Yönetim ve toplumsal sözleşme | Şeffaflık, aleni tebliğ ve kamuoyu denetimi | Kararların kapalı kapılar ardında değil halkın gözü önünde alınması | Baskı ve istibdadın gizlilik üzerinden üremesini engelleyen aleniyet ilkesidir. | Güçlü |
| İktisadi | İnfak ve mali işlemler | Kamusal yardımlaşma ve şeffaf harcama | Teşvik etmek, güven inşa etmek ve hesap verilebilirliği sağlamak | İnfakın hem gizli (sirren) hem açık (cehren) yapılması, hem nefsi korur hem de topluma örnek olur. | Kesin |
Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Sinyal-gürültü oranı (SNR) ve eşik aşımı | Bir sinyalin genliğinin arka plan gürültüsünü aşarak algılayıcı tarafından kesin ve bozulmasız olarak tespit edilmesi, kökün ses ve görüntüyü eşik üstüne çıkarma yapısıyla örtüşür. | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Kamusal alan teorisi (Public sphere) | Bireysel ve mahrem alanda saklı kalan düşünce ve taleplerin, herkesin erişebildiği ve tartışabildiği müşterek kamusal alanda dile getirilmesi sürecidir. | Güçlü |
Yanlış daraltma ve kritik hata riski
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökü salt bağırmak veya desibel cinsinden yüksek ses çıkarmak olarak anlayıp, kökün görme, ayan beyan olma ve şeffaflık boyutunu gözden kaçırmak. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kur'an'da kök sadece sese ait değildir; Bakara 2:55 ve Nisâ 4:153 ayetlerinde doğrudan gözle müşahedeyi, En‘âm 6:47 ayetinde ise göz göre göre gelen aleniyeti ifade eder. Dolayısıyla kök, tüm algı pencerelerini açan bir çıplaklık ve belirginlik halidir. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | İlgili ayetlerde geçen cehrî ifadeleri sadece akustik bir eylem sanmak; tebliğdeki, infaktaki ve ilahi tecellideki görsel-varoluşsal aleniyet ilkelerini eksik kavramaya yol açar. |
Kur'an'ı anlama odaklı sonuç
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Varlık ve bilgi hiyerarşisinde gizli (sırr) ile açık (cehr) arasındaki dengeyi kurar. İnsanın iç dünyası ile dışa vurduğu amellerin Allah katındaki eşit bilinirliğini ortaya koyar ve tebliğ ile ibadetteki ölçüyü tayin eder. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | İsrâiloğulları'nın görsel mucize dayatmalarını anlatan kıssalarda (Bakara 2:55, Nisâ 4:153), ibadet ve duada ses dengesini bildiren emirlerde (İsrâ 17:110, A‘râf 7:205) ve Peygamber'e hitap adabını düzenleyen ahkâmda (Hucurât 49:2). |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Dindarlığın salt gizli ve içsel bir duyguya hapsedilmesi veya tam aksine gösterişçi bir haykırışa dönüştürülmesi ifrat ve tefritini düzeltir; gizli ile açığın her ikisinin de meşru ve dengeli zeminlerini belirler. |
Nihai sentez ve LaTeX modeli
- Somut anlamBir kuyunun dip çamurundan arındırılarak suyunun berrakça yüzeye çıkarılması ve sesin fısıltı eşiğini aşarak herkesçe duyulur hale gelmesi.
- Soyut anlamBir niyetin, bilginin, hakkın veya hükmün örtü ve şüphe perdelerini yırtarak bütün muhataplarca tartışmasız biçimde kavranacak aleniyete kavuşturulması.
- Sistematik karşılıkEpistemik ve ahlaki şeffaflık; varlığın batın mertebesinden zahir mertebesine tam bir duyusal ve akli açıklıkla intikal etmesi.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıBu modelde bilginin, sesin veya eylemin dışa vurum şiddetini, ise gizlilik, fısıltı veya örtünme eşiğini temsil eder. Heaviside basamak fonksiyonu olup, ancak eşik aşıldığında () aleniyetin meydana çıktığını gösterir. algılanabilirlik ve vuku derecesini, ise açığa çıkan aleniyet miktarını ifade eder. Kök, algı eşiğini aşan ve perdeleri kaldıran bu diferansiyel sıçramayı simgeler.