زوج
ز - و - ج
KÖK- 81 geçiş
- 72 ayet
- 41 sîga
- 12 sözlük
İlik ve düğme çiftinin her biridir.devamı ›
Notlarım
Sözlükler(12)
★ Akevler SözlüğüTürkçe
İlik ve düğme çiftinin her biridir.
Kitâbu'l-'Ayn
Halîl b. Ahmed · 8. yyTR2.526 harfباب الجيم والزاي و و ا ي ء معهما
ج ز أ، ج أ ز، أ ج ز، ج ز ي، ج و ز، ز ج و، و ج ز، ز و ج مستعملات جزأ: أجزأني الشيء، مهموز أي: كفاني وتجرأت بكذا، واجنزأت به، أي، اكتفيت به.
وهذا الشيء يُجزيءُ عن هذا يُهمزُ ويُلينًّ. وفي لغة: يجزأُ، قال:
وأنّ الغدر في الأقوام عارٌ وأنّ المرءَ يَجْزَأُ بالكُراعِ
والجّزءُ، مهموز: الاجتزاء أي الاكتفاء والجُزُوءُ أيضاً، تقول: جَزِئَتِ الإبلُ. إذا اكتفت بالرطب عن
es-Sıhâh
Cevherî · 10. yyTR1.014 harfزَوْجُ المرأة: بعلها. وزَوجُ الرجل: امرأته قال الله تعالى: "اسكنْ أنت وزوجُك الجنّةَ" ويقال أيضاً: هي زوجتُه. قال الفرزدق:
وإن الذي يسعى ليُفسِد زوجتيكساع إلى أُسْدِ الشَرى يَسْتَبيلُها
قال يونس: تقول العرب: زوَّجتُه امرأةً، وتزوَّجتُ امرأة، وليس من كلام العرب تزوَّجتُ بامرأة. قال: وقول الله تعالى: "وزوَّجناهم بحورٍ عِينٍ"، أي قرنّاهم بهنَّ، من قوله عزّ وجلّ: "احشُروا الذين ظلموا وأزواجَهم"،
Mekâyîsü'l-Luğa
İbn Fâris · 11. yyTR5.550 harf(باب الزاء والواو وما يثلثهما)
(زوي) الزاء والواو والياء أصلٌ يدلُّ على انضمامٍ وتجمُّع. يقال زوَيت الشَّيءَ: جمعته. قال رسول الله *صلى الله عليه وآله: "زُوِيتِ الأرضُ فأُرِيتُ مَشارِقَها ومغارِبَها، وسيبلغُ مُلْكُ أمّتي ما زُوِيَ لي منها". يقول: جُمِعَت إِليّ الأرضُ. ويقال زَوَى الرجلُ ما بين عينيه، إِذا قبضَه. قال الأعشى:
يزيدُ يَغضُّ الطَّرْف دُوني كأنَّما *** زَوَى بين عينيه عليَّ
Müfredât
Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR2.076 harf- يقال لكل واحد من القرينين من الذكر والأنثى في الحيوانات المتزاوجة زوج، ولكل قرينين فيها وفي غيرها زوج، كالخف والنعل، ولكل ما يقترن بآخر مماثلا له أو مضاد زوج. قال تعالى: ﴿فجعل منه الزوجين الذكر والأنثى﴾ [القيامة/39]، وقال: ﴿وزوجك الجنة﴾ [البقرة/35]، وزوجة لغة رديئة، وجمعها زوجات، قال الشاعر:
*فبكا بناتي شجوهن وزوجتي *
(هذا شطر بيت، وعجزه:
*والأقربون ثم إلي تصدعوا*
وهو لعبدة بن الطبيب في
Esâsü'l-Belâğa
Zemahşerî · 12. yyTR731 harfز و ج
هو زوجها وهي زوجه وزوجته وهما زوجان وله عدة أزواج وزوجات.
وله زوجان من حمـام وزوجا حمام.
واشتريت زوجي نعال.
وخلق الله النبات أزواجاً: أصنافاً وألواناً " وأنبتنا فيها من كل زوج ": من كل لون.
وهذا زوجه أي قرينه.
أنشد ابن الأعرابي: لنـا نعـم لا يعتري الذم أهلا سواء علينا ذات زوج وطالـق أي ذات ولد ومنفردة " احشروا الذيـن ظلمـوا وأزواجهـم ": وقرناءهـم وزوجـت
Lisânü'l-Arab
İbn Manzûr · 13. yyTR6.540 harfالزَّوْجُ: خلاف الفَرْدِ. يقال: زَوْجٌ أَو فَرْدٌ، كما يقال: خَساً أَو زَكاً، أَو شَفْعٌ أَو وِتْرٌ؛ قال أَبو وَجْزَة السَّعْدِيُّ:ما زِلْنَ يَنْسُبْنَ، وَهْناً، كلَّ صادِقَةٍ، باتَتْ تُباشِرُ عُرْماً غير أَزْوَاجِ
لأَن بَيْضَ القَطَا لا يكون إِلاَّ وِتْراً. وقال تعالى: وأَنبتنا فيها من كل زوجٍ بَهيج؛ وكل واحد منهما أَيضاً يسمى زَوْجاً، ويقال: هما زَوْجان للاثنين وهما زَوْجٌ، كما يقال: هما
Kâmûsü'l-Muhît
Fîrûzâbâdî · 15. yyTR716 harf* ز و ج * * الزَّوْجُ * البعل والزوج أيضا المرأة قال الله تعالى ﴿اسكن أنت وزوجك الجنة﴾ ويقال لها * زَوْجَةٌ * أيضا قال يونس ليس من كلام العرب * زَوَّجَهُ * بامرأة بالباء ولا * تَزَوَّجَ * بامرأة بل بحذفها فيهما وقوله تعالى ﴿وزوجناهم بحور عين﴾ أي قرناهم بهن من قوله تعالى ﴿احشروا الذين ظلموا وأزواجهم﴾ أي وقرناءهم وقال الفراء * تَزَوَّجَ * بامرأة لغة وامرأة * مِزْوَاجٌ * بكسر الميم أي كثيرة
Tâcü'l-Arûs
Zebîdî · 18. yyTR5.572 harfالزوج للمرأة: البعل. و للرجل: الزوجة ، بالهاء، وفي المحكم الرجل زوج المرأة، وهي زوجه وزوجته. وأباها الأصمعي بالهاء. وزعم الكسائي عن القاسم بن معن أنه سمع من أزدشنوءة بغير هاء والكلام بالهاء ألا ترى أن القرآن جاء بالتذكير: اسكن أنت وزوجك الجنة هذا كله قول اللحياني. قال بعض النحويين: أما الزوج فأهل الحجاز يضعونه للمذكر والمؤنث وضعا واحدا، تقول المرأة: هذا زوجي، ويقول الرجل: هذه زوجي. قال
Lane's Lexicon
Edward W. Lane · 19. yyTR12.323 harfزوّج شَيْئًا بِشَىْءٍ
2 زوّج شَيْئًا بِشَىْءٍ ذ , and زوّجهُ اـِلَيْهِ, [inf. n. تَزْوِيجٌ,] He coupled, or paired, a thing with a thing; united it to it as its fellow, or like. (TA.) So in the Kur [xliv. 54 and lii. 20], زَوَّجْنَاهُمْ بِحُورٍ عِينٍ We will couple them, or pair them, [with females having eyes like those of gazelles:] (S, Mgh, K, TA:) the meaning is not the تَزْوِيج commonly
زوّج شَيْئًا بِشَىْءٍ 2 زوّج شَيْئًا بِشَىْءٍ ذ , and زوّجهُ اـِلَيْهِ, [inf. n. تَزْوِيجٌ,] He coupled, or paired, a thing with a thing; united it to it as its fellow, or like. (TA.) So in the Kur [xliv. 54 and lii. 20], زَوَّجْنَاهُمْ بِحُورٍ عِينٍ We will couple them, or pair them, [with females having eyes like those of gazelles:] (S, Mgh, K, TA:) the meaning is not the تَزْوِيج commonly known, [i. e. marriage,] for there will be no [such] تزويج in Paradise. (MF, TA.) And so in the Kur [lxxxi. 7], وَاـِذَا النُّفُوسُ زُوِّجَتْ And when the souls shall be coupled, or paired, or united with their fellows: (TA:) i. e., with their bodies: (Bd, Jel:) or, each with its register: (Bd:) or with its works: (Bd, TA:) or the souls of the believers with the حُور, and those of the unbelievers with the devils: (Bd:) or when each sect, or party, shall be united with those whom it has followed. (TA.) And so in the phrase, زَوَّجْتُ اـِبِلِى I coupled, or paired, my camels, one with another: (A:) or زَوَّجْتُ بَيْنَ الاـِبِلِ I coupled, or paired, every one of the camels with another. (TA.) So too in the Kur [xlii. 49], أَوْ يُزَوِّجُهُمْ ذُكْرَانًا وَاـِنَاثًا Or He maketh them couples, or pairs, males and females: or, accord. to AM, maketh them of different sorts [or sexes], males and females: for ― -b2- تَزْوِيجٌ signifies [also] The making to be of different sorts or species [&c.]. (TA.) ― -b3- زَوَّجْتُهُ امْرَأَةً, (T, S, A, * Mgh, Msb, K,) thus the Arabs say accord. to Yoo (S, Mgh) and ISK, (Mgh,) making the verb doubly trans. by itself, [without a particle,] meaning I married him, or gave him in marriage, to a woman; (Msb, TA;) as also بِامْرَأَةٍ; (A, K;) Akh says that this is allowable [app. as being of the dial. of Azd-Shanooنh (see 5)]: (Msb, TA:) [when the verb is trans. by means of بِ, it generally has the meaning expl. in the first sentence of this art.:] زَوَّجْتُ مِنْهُ امْرَأَةً is not of the language of the Arabs: (T, Mgh, TA:) [but see a similar phrase in a verse cited in art. حصن, conj. 4:] the lawyers say, زَوَّجْتُهُ مِنْهَا [meaning I married him to her]; but this is a phrase for which there is no reasonable way of accounting, unless that it is accord. to the opinion of those who hold that مِنْ may be redundant in an affirmative proposition, or that of those who hold that it may be substituted for بِ. (Msb.)
زاوجهُ 3 زاوجهُ ذ , [inf. n. مُزَاوَجَةٌ and زِوَاجٌ] It, or he, was, or became, a couple, or pair, with it, or him: or made a coupling, or pairing, with it, or him. (MA.) [And زَاوَجَا They two formed together a couple, or pair.] ― -b2- [And زاوجا, inf. n. as above, They married each other.] You say, هُذَيْلٌ يُزَاوِجُ عِكْرِمَةَ [The tribe of Hudheyl intermarry with that of 'Ikrimeh]. (A. [See also 6.]) ― -b3- زاوج بَيْنَهُمَا and ↓ ازوج (tropical:) [He made them two (referring to sentences or phrases) to have a mutual resemblance in their prose-rhymes, or in measure: or to be connected, each with the other; or dependent, each on the other]. (A, TA.) See also 8, in three places.
4 أَزْوَجَ see the next preceding paragraph.
تَزَوَّجْتُ امْرَأَةً 5 تَزَوَّجْتُ امْرَأَةً ذ , (T, S, A, * Mgh, Msb, K,) thus the Arabs say accord. to Yoo (S, Mgh) and ISK, (Mgh,) meaning I married a woman; i. e., took a woman in marriage; took her as my wife; (Msb, TA;) as also بِامْرَأَةٍ; (A, * K;) or this is rare; (K;) Akh says that it is allowable; (Msb, TA;) and it is said to be of the dial. of AzdShanooنh, (S, Mgh, Msb, TA,) by Fr; (S, TA;) but accord. to Yoo (S, Mgh) and ISK, (Mgh,) it is not of the language of the Arabs. (T, S, Mgh.) And تزوّج فِى بَنِى فُلَانٍ (A, Msb, TA) He married, or took a wife, among the sons of such a one. (Msb, TA.) And تزوّج اـِلَيْهِ i. q. خَاتَنَهُ [He allied himself to him by marriage]. (K in art. ختن.) ― -b2- [Hence,] تزوّجهُ النَّوْمُ (assumed tropical:) Sleep pervaded him; syn. خَالَطَهُ. (K.)
تزاوج القَوْمُ 6 تزاوج القَوْمُ ذ and ↓ اِزْدَوَجُوا The people, or party, married one another; intermarried. (TA. [See also 3.]) ― -b2- See also the next paragraph, in three places.
اِزْدَوَجَتِ الطَّيْرُ 8 اِزْدَوَجَتِ الطَّيْرُ ذ [The birds coupled, or paired, one with another]. (TA.) ― -b2- See also 6. ― -b3- اِزْدَوَجَا and ↓ تَزَاوَجَا [and ↓ زَاوَجَا], said of two phrases, or sentences, (A, TA,) (tropical:) They bore a mutual resemblance in their prose-rhymes, or in measure: or were connected, each with the other; or dependent, each on the other: and in like manner, ازدوج and ↓ تزاوج, said of a phrase, or sentence, (tropical:) It was such that one part of it resembled another in the prose-rhyme, or in the measure: or consisted of two propositions connected, each with the other; or dependent, each on the other: (TA:) اِزْدِوَاجٌ and ↓ مُزَاوَجَةٌ (S, A, K) and ↓ تَزَاوُجٌ (S) are syn.: (S, A, * K:) ازدواج signifies A conformity, or mutual resemblance, [with respect to sound, or measure,] of two words occurring near together; as in the phrase مِنْ سَبَأٍ بِنَبَأٍ [in the Kur xxvii. 22]: (Kull p. 31:) and this is also termed ↓ مُزَاوَجَةٌ and مُحَاذَاةٌ and مُوَازَنَةٌ and مُقَابَلَةٌ and مُؤَازَاةٌ. (Marginal note in a copy of the Muzhir, 22nd نوع.)
زَاجٌ زَاجٌ ذ [Vitriol;] a well-known kind of salt; (K, TA;) called شَبٌّ يَمَانِىٌّ; [but see شَبٌّ;] which is a medicinal substance, and one of the ingredients of ink: (Lth, TA:) [pl. زَاجَاتٌ, meaning species, or sorts, of vitriol; namely, green, or sulphate of iron, which is an ingredient in ink, and is generally meant by the term زاج when unrestricted by an epithet; blue, or sulphate of copper; and white, or sulphate of zinc:] it is a Pers. word, (S,) arabicized, (S, K,) originally زاگ. (TA.)
زَوْجٌ زَوْجٌ ذ primarily signifies A sort of thing of any kind [that is one of a pair or couple]: and زَوْجَانِ signifies a pair, or couple, i. e. any two things paired or coupled together, whether they be likes or contraries: زَوْجٌ signifying either one of such two things: (Az, TA:) or, accord. to 'Alee Ibn- 'Eesà, a sort of thing [absolutely]: (Mgh:) or a sort of thing having its like, (El-Ghooree, Mgh, Msb,) as in the case of species; (Msb;) or having its contrary, (El-Ghooree, Mgh, Msb,) as the moist and the dry, and the male and the female, and the night and the day, and the bitter and the sweet; (Msb;) though sometimes applied to any sort of thing; and to a single thing: (El-Ghooree, Mgh:) or it is applied to a single thing only when having with it a thing of the same kind; (Mgh, Msb;) زَوْجَانِ signifying a pair, or couple, of such things: (Mgh:) the pl. is أَزْوَاجِ: (TA:) you say زَوْجَانِ مِنْ حَمَامٍ and زَوْجَا حَمَامٍ [A pair of pigeons]: (A:) and اِشْتَرَيْتُ زَوْجَى حَمَامٍ [I bought a pair of pigeons], meaning a male and a female: (S:) and زَوْجَا نِعَالٍ [A pair of sandals]: (S, A:) and in like manner زَوْجَيْنِ is used in the Kur xi. 42 and xxiii. 28; (S;) meaning a male and a female: (Bd, Jel:) or, accord. to the M, زَوْجٌ signifies one of a pair or couple: and also a pair or couple together: (TA:) and in like manner says AO, (Mgh, Msb,) and IKt, and IF: (Msb:) and ISh says that it signifies two; (Mgh;) and so says IDrd: (Msb:) so that you say, هُمَا زَوْجٌ as well as هُمَا زَوْجَانِ [meaning They two are a pair, or couple]; (S, K, TA;) like as you say, هُمَا سَوَآءٌ and هُمَا سِيَّانِ: (S, TA:) and عِنْدِى زَوْجُ نِعَالٍ, meaning [I have] two [sandals]; and زَوْجَانِ, meaning four: (Msb:) or زَوْجُ حَمَامٍ as meaning a male and a female [of pigeons] is a phrase which should not be used; one to which the vulgar are addicted: (TA:) IAmb says, the vulgar are wrong in thinking that زَوْجٌ signifies two; for the Arabs used not to employ such a phrase as زَوْجُ حَمَامٍ, but used to say زَوْجَانِ مِنَ الحَمَامِ, (Mgh, Msb, TA,) meaning a male and a female; (TA;) and زَوْجَانِ مِنَ الخِفَافِ, (Mgh, Msb, TA,) meaning the right and the left [of boots]: (TA:) nor did they apply the term زَوْجٌ to one of birds, like as they applied the dual, زَوْجَانِ, to two; but they applied the term فَرْدٌ to the male, and فَرْدَةٌ to the female: (Mgh, Msb:) Es-Sijistلnee, also, says that the term زَوْجٌ should not be applied to two, neither of birds nor of other things, for this is a usage of the ignorant; but to every two, زَوْجَانِ: (Msb:) Az says that the grammarians disapprove the saying of ISh that زَوْجٌ signifies two of any things, (Mgh, * TA,) and that زَوْجَانِ مِنْ خِفَافٍ signifies [Two pairs of boots, or] four [boots]; for زَوْجٌ with them signifies one [of a pair or couple]: a man and his wife [together] are termed زَوْجَانِ: and ثَمَانِيَةَ أَزْوَاجٍ in the Kur [vi. 144 and xxxix. 8] means Eight ones [of pairs or couples]: the primary meaning of زَوْجٌ being that first mentioned in this paragraph; (TA:) in the Kur xxii. 5 and 1. 7 [it seems to be implied that it means pair or couple; but more probably in these instances] it means sort, or species: (Bd, Jel:) it is also expl. by the word لَوْنٌ [used in this last sense]: (T, TA;) in the Kur xxxviii. 58, its pl. أَزْوَاجٌ means أَلْوَانٌ and أَنْوَاعٌ [i. e. sorts, or species] of punishment: F explains the sing. as meaning لَوْنٌ مِنَ الدِّيبَاجِ وَنَحْوِهِ [a sort, or species, of silk brocade and the like]; but his restricting the signification by the words من الديباج ونحوه is not right, as is shown by a citation, in the T, of a verse of El-Aashà, in which he uses the phrase كُلُّ زَوْجٍ مِنَ الدِّيبَاجِ [every sort, or species, of silk brocade], as an ex. of زوج in the sense of لون. (TA.) ― -b2- [Hence,] A woman's husband: and a man's wife: in which latter sense ↓ زَوْجَةٌ is also used; (S, M, A, Mgh, * Msb, K; *) as in a verse of El-Farezdak cited in art بول, conj. 10; (S, Mgh;) but it is disallowed by As; (TA;) and the former word is the one of high authority, (Mgh, Msb,) and is that which occurs in the Kur, in ii. 33 and vii. 18, (S, Mgh, Msb, TA,) and in iv. 24, (Mgh, TA,) and in xxxiii. 37: (Mgh:) AHلt says that the people of Nejd call a wife ↓ زَوْجَةٌ, and that the people of the Haram use this word: but ISk says that the people of El-Hijلz call a wife زَوْجٌ; and the rest of the Arabs, ↓ زَوْجَةٌ: the lawyers use this latter word only, as applied to a wife, for the sake of perspicuity, fearing to confound the male with the female: (Msb:) the pl. of زَوْجٌ is أَزْوَاجٌ (Msb, K *) and زِوَجَةٌ; (K;) and the pl. of ↓ زَوْجَةٌ is زَوْجَاتٌ (A, Mgh, Msb) and أَزْوَاجٌ also; (A, Msb;) and أَزَاوِيجُ occurs [as a pl. pl., i. e. pl. of أَزْوَاجُ,] in a verse cited by ISk. (TA in art. نأج.) ― -b3- [Hence also,] A consociate, an associate, or a comrade: (A:) its pl. in this sense is أَزْوَاجٌ, (S, A, K,) occurring in the Kur xxxvii. 22. (S, A.) ― -b4- And A fellow, or like: pl. أَزْوَاجٌ: in this sense, each one of a pair of boots is the زوج of the other; and the husband is the زوج of the wife; and the wife, the زوج of the husband. (TA.) You say, عِنْدِى مِنْ هٰذَا أَزْوَاجٌ I have, of this, fellows, or likes. (TA.) ― -b5- As used by arithmeticians, (Mgh, Msb,) contr. of فَرْدٌ; (S, Mgh, Msb, K;) i. e. it signifies An even number; a number that may be divided into two equal numbers; (Msb;) as, for instance, four, and eight, as opposed to three, and seven: (Mgh:) pl. أَزْوَاجٌ. (S, Mgh.) One says زَوْجٌ أَوْ فَرْدٌ [Even or odd?], like as one says خَسًا أَوْ زَكًا [or rather زَكًا أَوْ خَسًا] and شَفْعٌ أَوْ وِتْرٌ. (S, Mgh.) ― -b6- Also A [kind of cloth such as is termed] نَمَط [q. v.]: or silk brocade; syn. دِيبَاجٌ: (TA:) or a نَمَط that is thrown over the [kind of vehicle called] هَوْدَج. (S, K, TA.)
زِيجٌ زِيجٌ ذ : see art. زيج.
زَوْجَةٌ زَوْجَةٌ ذ : see زَوْجٌ, in four places, in the latter half of the paragraph.
زَوْجِيَّةٌ زَوْجِيَّةٌ ذ and ↓ زَوَاجٌ [The marriage-state, or simply marriage]: the latter is a subst. from زَوَّجَ, [i. e. a quasi-inf. n.,] like سَلَامٌ from سَلَّمَ, and كَلَامٌ from كَلَّمَ. (Msb.) You say, بَيْنَهُمَا حَقُّ الزَّوْجِيَّةِ and ↓ الزَّوَاجِ [Between them two is the right of the marriage-state, or of marriage]: (A, Msb:) and الزِّوَاجِ is also allowable as [an inf. n. of 3,] coordinate to المُزَاوَجَة. (Msb.)
زَوَاجٌ زَوَاجٌ ذ : see the next preceding paragraph, in two places.
زَائِجَةٌ زَائِجَةٌ ذ : see art زيج.
مِزْوَاجٌ مِزْوَاجٌ ذ A woman who marries often: (S, K:) one who has had many husbands. (K.)
Salmone
H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.026 harfزَاجَ
زَاجَ ( w ) U ( n. ac. زَوْج 1 )
a. [ Bain ], Sowed dissension, discord between, set at variance.
زَوَّجَ
زَوَّجَ II ,
a. Married; paired, coupled, joined together.
زَاْوَجَ
زَاْوَجَ III ,
a. Married; were paired, coupled.
تَزَوَّجَ
تَزَوَّجَ V
a. [ acc. or Bi ], Married, wedded, took as a wife.
b. [ Ila ], Became related to, by marriage.
تَزَاْوَجَ
تَزَاْوَجَ VI , اِزْتَوَجَ
Kitâbullâh
Kur'an kullanımından türetilmişTR yok32.379 harfزوج
زَوِجَ - يَزْوَجُ - زَوْج - زَوْجـان - أزْواج - زَوَّج - يُزَوِّجُ
زوِجَ - يَزْوَجُ + كائن + كائناً أو بكائن: شكل معه زوجاً: شبهه وماثله في كثير من الأمور وكمله وتكامل معه بباقي الأمور
زَوْج: على وزن " فـَعْل " اسم فعل بمعنى مفعول من " زَوِجَ - يَزْوَجُ ": وهو ما يكون بفعل " زوج - يزوج" الذي يقرن مع آخر يشبهه ويكمله: أحد الزوجين
زَوْجان -
Sîgalar(41)
- أَزْوَاجًاEşler(أَفْعَالًا)×14
- زَوْجٍEş(فَعْلٍ)×6
- أَزْوَاجِكُمْSizin eşleriniz(أَفْعَالِكُمْ)×4
- زَوْجَيْنِİki eş(فَعْلَيْنِ)×4
- أَزْوَاجٌEşler(أَفْعَالٌ)×3
- أَزْوَاجٍEşler(أَفْعَالٍ)×3
- أَزْوَاجِهِمْOnların eşleri(أَفْعَالِهِمْ)×3
- زَوْجَهَاOnun eşi(فَعْلَهَا)×3
- أَزْوَاجِنَاBizim eşlerimiz(أَفْعَالِنَا)×2
- الزَّوْجَيْنِİki eş(الْفَعْلَيْنِ)×2
Mücavir kökler140 mücavir (348 toplam)
- نبت
6 ortak ayet · Bitki
- خلق
14 ortak ayet · Halk: Halk, deri veya bez parçası demektir
- نفس
15 ortak ayet · Dibağlamada kullanılan palamut, meşenin bir meyvesidir
- أنث
5 ortak ayet · Eğildiği zaman tekrar eski yerine gelen demir gibi şeylere…
- طهر
5 ortak ayet · Akar temiz sudur
- جعل
14 ortak ayet · Ceal sıcak tencerinin tutulması için kullanılan bez…
- تنر
2 ortak ayet · Tandır
- نكح
4 ortak ayet · Nikah
- نبأ
9 ortak ayet · Doğurmadan evvel devenin memesinde görülen süttür
- عرف
6 ortak ayet · Tanınan ile
- عين
6 ortak ayet · Ayn göz, “evya” göze demektir
- ثني
4 ortak ayet · Sena yaka demektir
Geçtiği ayetler(72)
وَالَّذِينَ يُتَوَفَّوْنَ مِنْكُمْ وَيَذَرُونَ أَزْوَاجًا يَتَرَبَّصْنَ بِأَنْفُسِهِنَّ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ وَعَشْرًا فَإِذَا بَلَغْنَ أَجَلَهُنَّ …
Eşlerİçinizden ölenlerin geriye bıraktıkları eşler; kendi kendilerine dört ay ve on gün beklerler. Müddetlerini bitirdikleri vakit onların, kendileri için uygun olanı yapmalarından dolayı size bir günah yoktur. Ve Allah, işlediklerinizden haberdardır.
وَالَّذِينَ يُتَوَفَّوْنَ مِنْكُمْ وَيَذَرُونَ أَزْوَاجًا وَصِيَّةً لِأَزْوَاجِهِمْ مَتَاعًا إِلَى الْحَوْلِ غَيْرَ إِخْرَاجٍ فَإِنْ …
Eşlerİçinizden vefat edip de eşlerini geride bırakanlar; bir seneye kadar eşlerinin evlerinden çıkarılmayarak geçimlerinin sağlanmasını vasiyyet etmiş olmalıdırlar. Şayet kendileri çıkarlarsa; artık onların ma’ruf şekilde yapacaklarından dolayı size mes’uliyet yoktur. Allah, Aziz’dir, Hakim’dir.
وَلَقَدْ أَرْسَلْنَا رُسُلًا مِنْ قَبْلِكَ وَجَعَلْنَا لَهُمْ أَزْوَاجًا وَذُرِّيَّةً وَمَا كَانَ لِرَسُولٍ أَنْ يَأْتِيَ بِآيَةٍ إِلَّا بِإِذْنِ اللَّهِ لِكُلِّ أَجَلٍ كِتَابٌ
EşlerAndolsun ki; senden önce nice peygamberler gönderdik. Onlara eşler ve çocuklar verdik. Allah’ın izni olmadan hiç bir peygamber bir ayet getiremez. Herkesin süresi yazılıdır.
لَا تَمُدَّنَّ عَيْنَيْكَ إِلَى مَا مَتَّعْنَا بِهِ أَزْوَاجًا مِنْهُمْ وَلَا تَحْزَنْ عَلَيْهِمْ وَاخْفِضْ جَنَاحَكَ لِلْمُؤْمِنِينَ
EşlerSakın onlardan bazı sınıflara verdiğimiz geçimliğe gözlerini dikme ve onlara üzülme. İnananlara kanat ger.
وَاللَّهُ جَعَلَ لَكُمْ مِنْ أَنْفُسِكُمْ أَزْوَاجًا وَجَعَلَ لَكُمْ مِنْ أَزْوَاجِكُمْ بَنِينَ وَحَفَدَةً وَرَزَقَكُمْ مِنَ …
EşlerAllah sizin için kendinizden eşler yarattı. Eşlerinizden de sizin için oğullar, torunlar varetti. Temiz şeylerden size rızık verdi. Böyleyken batıla inanıyorlar da Allah’ın nimetine nankörlük mü ediyorlar?
الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ الْأَرْضَ مَهْدًا وَسَلَكَ لَكُمْ فِيهَا سُبُلًا وَأَنْزَلَ مِنَ السَّمَاءِ مَاءً فَأَخْرَجْنَا بِهِ أَزْوَاجًا مِنْ نَبَاتٍ شَتَّى
EşlerO ki; sizin için, yeryüzünü döşemiş, orada sizin için yollar açmış, gökten su indirmiştir. Biz o su ile çeşitli bitkilerden çifter çifter çıkardık.
وَلَا تَمُدَّنَّ عَيْنَيْكَ إِلَى مَا مَتَّعْنَا بِهِ أَزْوَاجًا مِنْهُمْ زَهْرَةَ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا لِنَفْتِنَهُمْ فِيهِ وَرِزْقُ رَبِّكَ خَيْرٌ وَأَبْقَى
EşlerOnlardan bazılarına; denemek için verdiğimiz dünya hayatının süsüne gözlerini dikme. Rabbının rızkı daha hayırlı ve daha devamlıdır.
وَمِنْ آيَاتِهِ أَنْ خَلَقَ لَكُمْ مِنْ أَنْفُسِكُمْ أَزْوَاجًا لِتَسْكُنُوا إِلَيْهَا وَجَعَلَ بَيْنَكُمْ مَوَدَّةً وَرَحْمَةً إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَاتٍ لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ
EşlerKendileriyle huzura kavuşmanız için size kendi nefislerinizden eşler yaratıp aranızda sevgi ve merhamet var etmesi de O’nun ayetlerindendir. Şüphesiz ki bunlarda düşünen bir kavim için ayetler vardır.
… خَلَقَكُمْ مِنْ تُرَابٍ ثُمَّ مِنْ نُطْفَةٍ ثُمَّ جَعَلَكُمْ أَزْوَاجًا وَمَا تَحْمِلُ مِنْ أُنْثَى وَلَا تَضَعُ إِلَّا بِعِلْمِهِ …
EşlerAllah, sizi topraktan yaratmıştır, sonra bir damla sudan sonra da sizleri çiftler olarak var etmiştir. Hiç bir dişi O’nun bilgisi olmadan hamile kalmaz ve doğum yapmaz. Bir ömürlünün çok yaşaması ve ömrünün azalması ancak kitabdadır. Muhakkak ki bu; Allah’ a pek kolaydır.
فَاطِرُ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ جَعَلَ لَكُمْ مِنْ أَنْفُسِكُمْ أَزْوَاجًا وَمِنَ الْأَنْعَامِ أَزْوَاجًا يَذْرَؤُكُمْ فِيهِ لَيْسَ كَمِثْلِهِ شَيْءٌ وَهُوَ السَّمِيعُ الْبَصِيرُ
EşlerGöklerin ve yerin yaratanı, size kendinizden eşler yarattı. Davarlardan da çiftler. Bu suretle çoğalmanızı sağlıyor. O’nun benzeri hiç bir şey yoktur. Ve O; Semi’dir, Basir’dir.
Kök analizi
Kök tanımı ve çekirdek özet
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | زوج |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Ecvef (orta harfi illetli, vâvî) |
| Bağlamsal Yakın Kökler | قرن, شفع, كفء |
| Zıt Kök | فرد |
| Çekirdek Özet 1 | İki şeyin birbirine eklenerek veya kenetlenerek bir ikili, çift ve tamamlayıcı bütün oluşturması; tekin karşıtı olan eşleşme |
| Çekirdek Özet 2 | Varlıktaki ikili kutupsallık ve tamamlayıcılık yasası; ontolojik yaratılış çiftleri, nikâh bağıyla kurulan eşlik ve benzerlerin birbiriyle eşleştirilmesi |
| Çekirdek Özet 3 | Mutlak teklik ve benzersizliğin yalnızca Yaratıcı'ya ait olması; O'nun dışındaki tüm varlık alanının kurucu bir ikilik ve bağımlı çiftleşme üzerinde yükselmesi |
| Kritik Hata Riski | Kökün sadece kadın-erkek arasındaki hukuki evliliğe indirgenerek varlıktaki ontolojik kutupluluk, tür, kategori ve benzerlik ağlarının gözden kaçırılması |
Biliteral analiz
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| زو | Yerinden oynama, eğrilme, ayrılma veya bir yöne meyletme hareketi; زور (doğrudan sapma, eğrilik), زوغ (haktan kayma, meyil) ve زول (bir durumdan diğerine intikal etme, yer değiştirme) köklerinde olduğu gibi bir durumdan başka bir duruma yönelme devinimi | ج | Çekirdekteki meyil ve intikal hareketine birleşme, toplanma ve bitiştirici bir eklem karakteri katarak tekil durumdan çıkıp karşıtıyla kenetlenen, dengelenen bir çift olma anlamını kurmuştur. |
Piktografik analiz
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ز | Kesici alet, kama; sınır çizme, ayırma, belirgin kılma | Bir bütünü iki parçaya ayırarak karşılıklı iki bağımsız uç ve sınır var eder. |
| و | Çengel, çadır kazığı; bağlama, tutturma, iliştirme | Ayrılmış iki bağımsız ucu birbirine rapteden, bağlayan ve kenetleyen köprü vazifesi görür. |
| ج | Deve boynu, taşıma, bir araya getirme; intikal ve yüklenme | Bağlanan iki unsuru ortak bir yürüyüşte, karşılıklı işlevde ve dengeli bir taşımada birleştirir. |
| زوج | Sınırları belirginleşmiş iki ayrı unsurun bir bağ ile birbirine kenetlenerek ortak bir hareketi birlikte taşıması | İki ayrık tekilin birbirine bağlanıp kenetlenmesiyle oluşan tamamlayıcı çift ve işlevsel ortaklık hareketidir. |
Tarihsel ve erken kullanım
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Birbirine eklenen ve biri olmaksızın diğeri eksik kalan çiftin her bir parçası; devenin sırtındaki semerin veya mahmilin iki yanına denk getirilen yük parçaları; hevdicin üstüne örtülen ve birbirini tamamlayan çift örtü (namat). |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Lebîd b. Rebîa el-Âmirî muallakasında hevdicin üzerini örten çift örtüyü ve süslü örtü kumaşını zikrederken kökü fiziksel örtü ve çiftleşme anlamında kullanmıştır: من كل محفوف يظل عصيه / زوج عليه كلة وقرامها |
| Erken Arapça kullanım | Erken dönem çöl hayatında bir çift ayakkabının veya mestin her bir tekine, birbiriyle uyumlu ve eşleşmiş iki güvercinin her birine زوج denilmiş; iki parçayı birden ifade etmek için ikil sîgasıyla zevcân ifadesi tercih edilmiştir. |
Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Kitābü’l-ʿAyn, Dîvânu Lebîd.
Sami etimolojik katman
Arapça زوج kökü, Sami dilleri havzasında hem morfolojik hem de semantik açıdan oldukça tartışılmış ve zengin bir katmanlaşmaya sahip bir köktür. Klasik Sami dillerinde ikilik, çiftleşme ve birleşme kavramları çoğunlukla kök düzeyinde قرن veya تأم gibi köklerle karşılanırken, Aramerkezli ve Batı Sami dillerinde görülen İbranice זוג (zug) ve Süryanice ܙܘܓܐ (zugā) biçimleri, genellikle Grekçe ζεῦγος (zeugos / boyunduruk, araba koşumu, çift) kelimesi ile temas içinde değerlendirilir. Bununla birlikte Arap dilcileri ve sözlükbilimcileri, kökün Arapçadaki derin morfolojik türevlerini (tezvîc, izdivâc, zevce, zevcân), deve koşumundaki ve çöl teçhizatındaki somut kullanımlarını göz önüne alarak kelimenin köklü bir intikal ve semantik yerleşme sürecinden geçtiğini belirtirler. Dil içi katmanda kök; her bir tekilin ancak kendi dengi veya karşıtı ile bir araya geldiğinde bir sistem oluşturabilmesi, tek başına eksik kalan unsurun eşiyle tamamlanması ekseninde billurlaşmıştır.
Güven Güçlü
Kaynak Brown-Driver-Briggs, Brockelmann (Lexicon Syriacum), Payne Smith, Lisān al-ʿArab.
Etimolojik analiz
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Çiftin her bir teki, eşleşen unsur, kumaş çeşidi, renk ve cins | Dilde tekil olan fakat kendisini tamamlayan bir dengi veya mukabili bulunan her bir parça için kullanılmış; teklik karşıtı olarak yerleşmiştir. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Süryanice ܙܘܓܐ (zugā), İbranice זוג (zug) | Geç dönem Sami metinlerinde çift, koşum ve eş anlamında ortak kullanım alanı gösterir; bölgesel kültürel temaslarla yaygınlaşmıştır. | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Grekçe ζεῦγος (zeugos), Hint-Avrupa *yugóm (boyunduruk, bağlanma) | Boyunduruk altına birlikte girme, araba koşumu oluşturma ve iki unsuru birleştirme kavramsal alanıyla erken temas ve ödünçleme bağı mevcuttur. | Güçlü |
Kaynak Lisān al-ʿArab, Brown-Driver-Briggs, Chantraine (Dictionnaire étymologique de la langue grecque).
Kardeş kökler
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| زوج | Anlamlı | Çift oluşturma, eşleşme | Birbirini tamamlayan iki şeyin bir araya gelmesi, türdeşlik ve eşlik | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| زجو | Anlamlı | Sevk etme, akıcı sürme | Bir şeyi kolaylıkla, yumuşakça ileriye doğru sürmek ve yönlendirmek | Anlamlı kök; Kur'an'da geçer (İsrâ 17:66) |
| وزج | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde bu harf dizilimiyle müstakil bir kök kullanımı kaydedilmemiştir | Kitābü'l-ʿAyn ve Tehzîb'de mühmeldir |
| وجز | Anlamlı | Kısa ve öz olma | Sözün veya işin gereksiz fazlalıklardan arındırılarak süratle tamamlanması | Anlamlı kök; Kur'an'da geçmez |
| جزو | Anlamlı | Yetme, karşılık olma | Bir şeyin diğerinin yerini tutması, kefalet ve bedel oluşturması | Anlamlı kök; Kur'an'da geçer (جزي) |
| جوز | Anlamlı | Aşmak, katetmek, geçmek | Bir sınırın veya mesafenin ortasından geçip aşmak, serbestçe geçişe izin vermek | Anlamlı kök; Kur'an'da geçer (A'râf 7:138) |
Komşu kökler ve zıt kök
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| زوج | Merkez | İkili bütünlük ve tamamlayıcı eşlik | Birbirini işlevsel veya ontolojik olarak tamamlayan ve sistem kuran çiftin her bir parçası | İki unsurun birbirine ihtiyaç duyarak kurduğu dengeli çift ilişkisidir. |
| قرن | Komşu | Birbirine bağlanma, yakın bulunma | İki veya daha fazla nesnenin fiziksel olarak birbirine iple bağlanması veya peş peşe gelmesi | زوج ontolojik tamamlayıcılığı, قرن ise bağla raptedilmeyi ve yan yanalığı vurgular. |
| شفع | Komşu | Teki çifte dönüştürme, katlama | Tekil bir nesneye bir ikincisini ekleyerek onu tek olmaktan çıkarma | شفع sayısal olarak tekliği kırmaya odaklanırken, زوج karşıtlıktan doğan uyumu anlatır. |
| كفء | Komşu | Denklik, eşitlik | İki şeyin güç, değer ve konum bakımından birbirine tam denk ve akran olması | كفء değer eşitliğini bildirir; زوج ise farklı unsurların birbirini tamamlamasını kurar. |
| فرد | Zıt | Teklik, yalnızlık, yalıtılmışlık | Kendisini tamamlayacak hiçbir eşi, benzeri veya zıddı bulunmayan yegâne durum | زوج ilişkisel bağı ve ikiliği kurarken فرد her türlü bağıntıdan kopuk tekliği ifade eder. |
Başka dillerde anlam karşılıkları
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | زوج | Çiftin her bir teki, eş, tür, sınıf | Bir ikilinin birbirini tamamlayan her bir kanadı; zevce, hemcins veya karşıt kutup | Kesin |
| Latince | par, coniunx, compar | Eşit çift, hayat arkadaşı, dengi olan eş | "Par" denkliği ve çifti, "coniunx" boyunduruk bağıyla birleşen hayat arkadaşını karşılar; kozmik tür anlamını tam vermez. | Güçlü |
| İngilizce | pair, spouse, mate, counterpart | Çift, eş, türdeş, tamamlayıcı zıt parça | "Spouse" yalnızca hukuki eşi, "counterpart" ve "pair" ise tamamlayıcı ikiliyi ve karşılığı ifade eder. | Kesin |
| Almanca | Paar, Gatte/Gattin, Gegenstück | Çift, koca/eş, karşıt tamamlayıcı parça | "Gegenstück" karşıt kutbun tamamlayıcılığını, "Paar" ise iki parçalı nesne bütünlüğünü yansıtır. | Güçlü |
| Fransızca | paire, époux/épouse, binôme | Çift, nikâhlı eş, ikili sistem | "Binôme" iki unsurlu matematiksel ve yapısal birlikteliği, "paire" ise denk iki nesneyi karşılar. | Güçlü |
Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Le Robert.
Vücûh ve nezâir
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| أَزْوَاج / زَوْج (Hukuki ve ailevi bağlam) | Nikâh bağıyla bir araya gelen kadın veya erkek eş | Karı-koca hukuku, mehir, miras, boşanma ve aile kurumu bağlamları (Bakara 2:234, Nisâ 4:12, Nisâ 4:20). |
| زَوْجَيْنِ (Kozmik ve biyolojik kutupsallık) | Erkek ve dişi çiftler, birbirini tamamlayan biyolojik zıtlar | Âlemin yaratılışı, Nuh'un gemisine canlıların bindirilmesi ve varlığın çift kutuplu inşası (Hûd 11:40, Rahmân 55:52, Zâriyât 51:49). |
| زَوْجٍ بَهِيجٍ / أَزْوَاجًا (Botanik ve tabiat tasviri) | Bitki türleri, sınıfları, renkleri ve nebatat çeşitleri | Yeryüzünün diriltilmesi, yağmurla bitirilen rengârenk ve çeşit çeşit ürünler (Hac 22:5, Şuarâ 26:7, Kâf 50:7). |
| أَزْوَاجُهُمْ (Sosyolojik ve ahlaki benzerlik) | Suç ortakları, fikirdaşlar, yandaşlar ve benzer fıtrattakiler | Kıyamet günü zalimlerin kendi yandaşları ve benzerleriyle birlikte haşredilmesi bağlamı (Sâffât 37:22). |
| زُوِّجَتْ (Ontolojik ve eskatolojik birleşme) | Ruhların bedenlerle veya amellerin karşılıklarıyla eşleşmesi | Kıyamet sahnelerinde nefislerin kendi ameli, derecesi ve grubuyla bir araya getirilmesi (Tekvîr 81:7). |
Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Varlık teorisi ve tevhid delili | Allah'ın "Ferd", "Vitr" ve "Vâhid" olması; O'nun dışındaki her şeyin ise çift kutuplu (zevceyn) ve muhtaç yaratılması | Âlemin sonradan yaratılmışlığının ve zâtî eksikliğinin ikilik (çift kutupluluk) üzerinden temellendirilmesi |
| Fıkıh | Nikâh, talak, miras ve aile hukuku | Zevciyyet akdinin doğurduğu haklar, tarafların mükellefiyetleri, iddet ve miras paylaşımları | Kelimenin kadın ve erkek arasındaki meşru akit bağına ve hukuki sorumluluk ortaklığına hasredilmesi |
| Tefsir | Kozmolojik ve ahlaki ayetlerin izahı | "Her şeyden iki çift yarattık" beyanındaki zevceyn kavramının madde-suret, gece-gündüz, erkek-dişi açılımları | Zevc kelimesinin sadece evlilik değil, tür, kategori, zıtların dengesi ve benzerlik ağı olarak yorumlanması |
| Hadis | Sünnet-i seniyye ve toplum düzeni | Evlilik teşviki, aile içi ahlak, yaratılış çiftlerinin korunması ve cinsiyet fıtratının muhafazası | Karşılıklı sükûnet, meveddet ve toplumsal çekirdeğin meşru çiftleşme yoluyla sürdürülmesi |
Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Tevhid ve yaratılış ontolojisi | Mutlak teklik karşısında bağımlı ikilik | Yaratıcının tekliğini kanıtlama ve mahlukatı sınırlandırma | Yaratılmış her varlığın zıddı veya dengiyle var olabilmesi, teklik iddiasını yalnızca Allah'a özgüler. | Kesin |
| İlmi | Doğadaki ikili yapılar ve kutupsallık | Simetri, kutup, dipol ve tamamlayıcı karşıtlık | Fiziksel ve biyolojik sistemlerin dengesini ve sürekliliğini sağlama | Elektrik yüklerinden (+/-) genetik şifrelere kadar bilimin incelediği sistemler zevciyyet esasına göre işler. | Güçlü |
| Siyasi | Hukuki sözleşme ve toplumsal ittifak | İkili meşru sözleşme ve denge ortaklığı | Güç odakları arasında denge ve karşılıklı hak-sorumluluk bağı kurma | Tek taraflı tahakkümün kırılarak yöneten ve yönetilen arasında ahde dayalı dengeli bir birliktelik üretilmesi. | Muhtemel |
| İktisadi | Piyasa mekanizması ve mübadele | Arz ve talep, alıcı ve satıcı dengesi | Karşılıklı rıza ve denk değerlerin değişimiyle piyasa nizamını kurma | İktisadi canlılık, tekil bir mülkiyetle değil, alıcı ve satıcının (çiftin) rıza ile kenetlenmesiyle oluşur. | Güçlü |
Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Fizikteki dipol, ikili simetri (binary system) ve biyolojik eşeylilik | Matematikteki ikili (binary) taban, fizikteki artı-eksi yük çiftleri veya DNA sarmalındaki baz eşleşmeleri gibi; sistemin ancak karşılıklı iki bağımsız unsurun tamamlayıcı rezonansıyla çalışabilmesi. | Kesin |
| Beşeri bilimler | Sosyolojideki sözleşmesel birliktelik ve psikolojideki ben-öteki tamamlayıcılığı | İnsan tekinin tek başına tam bir özne olamaması; benliğin ancak kendisini aynalayan, tamamlayan ve karşıtlayan bir "öteki" ile kurduğu ilişki ağında kimlik ve medeniyet kazanması. | Güçlü |
Yanlış daraltma ve kritik hata riski
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | زوج lafzının modern zihinlerde yalnızca "hukuki nikâh bağıyla evlenmiş karı veya koca" anlamındaki ailevi terime hapsedilmesidir. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kur'an'da kök; bitki türlerinden kozmik zıtlıklara (gece-gündüz, yer-gök), cennet ve cehennemdeki ontolojik arkadaşlıklardan amellerin ruhlarla kenetlenmesine kadar tüm varlık hiyerarşisini kuşatan genel bir varoluş ilkesidir. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Zevciyyet ilkesi daraltıldığında, Kur'an'ın kâinat tasavvuru ve tevhid delili kavranamaz; varlıktaki diyalektik denge, ekolojik düzen ve insanın kendi türdeşleriyle kurduğu metafizik bağlar yüzeysel bir evlilik mevzuatına indirgenmiş olur. |
Kur'an'ı anlama odaklı sonuç
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın kâinat nizamını tarif ederken kullandığı temel anahtarlardan biridir. Allah'ın mutlak ve eşsiz tekliğini (Vâhid/Ehad), yarattığı her şeyin ise "çift" (zevcân) olduğu gerçeğiyle açıklar; böylece ontolojik bir ayrım çizgisi çeker. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Kâinatın yaratılışı ve tabiat delillerini sunan ayetlerde (Zâriyât 51:49, Yâsîn 36:36), aile hukuku ve miras düzenlemelerinde (Nisâ 4:12, Bakara 2:234) ve kıyamet tasvirlerinde (Tekvîr 81:7, Sâffât 37:22). |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Kadın veya erkeğin tek başına mutlak ve kendine yeten bir güç olduğu yanılgısını yıkar; insanın ve doğadaki hiçbir unsurun müstakil var olamayacağını, her varlığın ancak kendi eşi, karşıtı ve tamamlayıcısıyla bir değer üretebileceğini bildirir. |
Nihai sentez ve LaTeX modeli
- Somut anlamİki şeyin birbirine eklenerek veya kenetlenerek bir ikili, çift ve tamamlayıcı bütün oluşturması; birbirini gerektiren iki parçadan her biri.
- Soyut anlamVarlık sahasındaki her bir unsurun eksikliğinin, kendi karşıtı veya dengi olan bir diğer unsurla dengelenerek fonksiyonel bir denge ve birlik meydana getirmesi.
- Sistematik karşılıkMutlak teklik karşısında yaratılmışlar âlemine içkin kılınan çift kutupluluk, ontolojik bağımlılık ve sistemik bütünleşme ilkesi.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıModelde ve karşılıklı iki farklı veya karşıt varlık alanını, ve bu alanlardaki tekil unsurları temsil eder. koşulu unsurların tekil ve kendine has kaldığını, tamamlayıcılık ve eşleşme fonksiyonu ise bu iki ayrık unsurun bir araya geldiğinde bir sistemik bütün () ve işlevsel denge () oluşturduğunu ifade eder. Tekil ancak ile birleştiğinde zevciyyet nizamı tahakkuk eder.