وجه

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: و-ج-ه32 sîga, 132 mücavir kök, 71 ayet, 38 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.غسلوُجُوهَكُمْكببوجهشطروَجْهَكَسودوُجُوهُهُمْنضرغوطوُجُوهَهُمْيوموُجُوهٌ

KökSîga 32Ayet 71Sure 38Mücavir 132

▶ Ağı aç (3B)

وجه

و - ج - ه

KÖK
  • 78 geçiş
  • 71 ayet
  • 32 sîga
  • 12 sözlük

Yüz demektir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(12)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Yüz demektir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR2.097 harf
باب الهاء والجيم ووايء معهما ه ج و،ه و ج، ج ه و، وه ج، ج و ه، و ج ه، ه ي ج، ه ج أ مستعملات هجو: هجا يَهجو هجاءً، ممدود: وهو الوقيعة في الأشعار. والهجاء، ممدود: تَهْجيةُ الحروف، تقول: تَهَجَّأْتُ وتهجيتُ بهمز وتبديل. هوج: الهَوَج: مصدر الأهوج، وهو الأحمق. ويُقال للشُّجاع الَذي يَرْمي بنفسه في الحَرْب: أهوج. والطُّوالُ إذا أفرط في طُوله: أَهْوَجُ الطّول. والهوجاء: النّاقة السّريعة لا تتعاهد مواضع
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR970 harf
الوَجْهُ معروف، والجمع الوُجوهُ. والوجْهُ والجِهةُ بمعنًى، والهاء عوضٌ من الواو. ويقال: هذا وَجْهُ الرأي، أي هو الرأي نفسه. والاسم الوِجْهَةُ والوُجْهَةُ بكسر الواو وضمها. والمُواجَهَةُ: المقابلةُ. ويقال: قعدتُ وُجاهَكَ ووِجاهَكَ، أي قبالتك. واتَّجَهَ له رأيٌ، أي سَنَح. وقعدتُ تُجاهَكَ وتِجاهَكَ، أي تلقاءك. وتَجَهْتُ إليك أَتْجَهُ، أي تَوَجَّهْتُ. ووَجَّهْتُهُ في حاجةٍ، ووَجَّهْتُ وجهي لله
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR5.101 harf
(باب الواو والجيم وما يثلثهما) (وجح) الواو والجيم والحاء. كلمةٌ تدلُّ على سَتر شيءٍ لشيء. وكلُّ ما استَتَرتَ به وِجاح ووَجاح([1]). ويقال الوجاح: الشَّخص([2])، لأنَّ كلَّ شخصٍ يستُر ما وراءه. ومنه: حفَرتُ حتَّى أوْجَحْت، أي بلغت الصَّفا. والصَّفا يستُر ما تَحتَه ويمنعُه. (وجد) الواو والجيم والدال، يدلُّ على أصلٍ واحد، وهو الشي يُلفيه. ووَجَدْتُ الضَّالَّة وِجْداناً. [وحكى بعضُهم: وجَدتُ في الغضَب
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR2.379 harf
- أصل الوجه الجارحة. قال تعالى: ﴿فاغسلوا وجوهكم وأيديكم﴾ [المائدة/6]، ﴿وتغشى وجوههم النار﴾ [إبراهيم/50] ولما كان الوجه أول ما يستقبلك، وأشرف ما في ظاهر البدن استعمل في مستقبل كل شيء، وفي أشرفه ومبدئه، فقيل: وجه كذا، ووجه النهار. وربما عبر عن الذات بالوجه في قول الله: ﴿ويبقى وجه ربك ذو الجلال والإكرام﴾ [الرحمن/27] قيل: ذاته. وقيل: أراد بالوجه ههنا التوجه إلى الله تعالى بالأعمال الصالحة، وقال:
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR1.701 harf
و ج ه واجهتُه مواجَهة ووِجاهاً‏.‏ ودَاري تُجاه داره‏.‏ ووجاه داره وقعدت وجاهك وتجاهك بالضم والكسر فيهما‏.‏ ونظروا إليّ بأويجه سوءٍ‏.‏ ورجعت إلينا بغير الوجه الذي فارقتنا به‏.‏ وتوجّهت إليه ووجّهت ‏"‏ أينما أوجّه ألق سعداً ‏"‏ ووجّهت إليه رسولاً‏.‏ وتوجّه جهة كذا ووجهة كذا وجعلته وجهةً لي‏.‏ قال ذو الرمة‏:‏ فأمسين بالحومان يجعلن وجهةً لأعناقهنّ الجديَ أو مطلع النّسر وهبّت الريح من جهة
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR12.898 harf
الوَجْهُ: معروف، والجمع الوُجُوه. وحكى الفراء: حَيِّ الأُجُوهَ وحَيِّ الوُجُوه. قال ابن السكيت: ويفعلون ذلك كثيراً في الواو إذا انضمت. وفي الحديث: أَنه ذكر فِتَناً كوُجُوهِ البَقَرِ أَي يُشْبِه بَعْضُها بعضاً لأَن وُجُوهَ البقر تتشابه كثيراً؛ أَراد أَنها فِتَنٌ مُشْتَبِهَةٌ لا يُدْرَى كيف يُؤْتَى لها. قال الزمخشري: وعندي أَن المراد تأْتي نواطِحَ للناس ومن ثم قالوا نَواطِحُ الدَّهْرِ لنوائبه.
Maddenin bağlantısı

الوَجْهُ: معروف، والجمع الوُجُوه. وحكى الفراء: حَيِّ الأُجُوهَ وحَيِّ الوُجُوه. قال ابن السكيت: ويفعلون ذلك كثيراً في الواو إذا انضمت. وفي الحديث: أَنه ذكر فِتَناً كوُجُوهِ البَقَرِ أَي يُشْبِه بَعْضُها بعضاً لأَن وُجُوهَ البقر تتشابه كثيراً؛ أَراد أَنها فِتَنٌ مُشْتَبِهَةٌ لا يُدْرَى كيف يُؤْتَى لها. قال الزمخشري: وعندي أَن المراد تأْتي نواطِحَ للناس ومن ثم قالوا نَواطِحُ الدَّهْرِ لنوائبه. ووَجْهُ كُلِّ شيء: مُسْتَقْبَلُه، وفي التنزيل العزيز: فأَيْنَما تُوَلُّوا فثَمَّ وَجْهُ اللهِ. وفي حديث أُمّ سلمة: أَنها لما وَعَظَتْ عائشة حين خرجت إلى البصرة قالت لها: لو أَن رسول الله، صلى الله عليه وسلم، عَارَضَكِ ببعض الفَلَواتِ ناصَّةً قَلُوصاً من مَنْهَلٍ إلى مَنْهَلٍ قد وَجِّهْتِ سدافَتَه وتَرَكْتِ عُهَّيْداهُ في حديث طويل؛ قولها: وَجَّهْتِ سِدافَتَه أَي أَخذتِ وَجْهاً هَتَكْتِ سِتْرَك فيه، وقيل: معناه أَزَلْتِ سِدافَتَهُ، وهي الحجابُ، من الموضع الذي أُمِرْتِ أَن تَلْزَمِيه وجَعَلْتِها أَمامَكِ. القتيبي: ويكون معنى وَجَّهْتِهَا أَي أَزَلْتِهَا من المكان الذي أُمِرْتِ بلزومه وجَعَلْتِهَا أَمامَكِ. والوَجْهُ: المُحَيَّا. وقوله تعالى: فأَقِمْ وَجْهَكَ للدِّين حَنِيفاً؛ أَي اتَّبِع الدِّينَ القَيِّمَ، وأَراد فأَقيموا وجوهكم، يدل على ذلك قوله عز وجل بعده: مُنِيبِينَ إليه واتَّقُوهُ؛ والمخاطَبُ النبيُّ، صلى الله عليه وسلم، والمراد هو والأُمَّةُ، والجمع أَوْجُهٌ ووُجُوهٌ. قال اللحياني: وقد تكون الأَوْجُهُ للكثير، وزعم أَن في مصحف أُبَيٍّ أَوْجُهِكُمْ مكان وُجُوهِكُمْ، أُراه يريد قوله تعالى: فامسحوا بوُجُوهِكُمْ. وقوله عز وجل: كلُّ شيءٍ هالكٌ إلا وَجْهَهُ؛ قال الزجاج: أَراد إلا إيَّاهُ. وفي الحديث: كانَتْ وُجُوهُ بُيُوت أَصحابِهِ شارعةً في المسجد؛ وَجْهُ البيتِ: الخَدُّ الذي يكون فيه بابه أَي كانت أَبواب بيوتهم في المسجد، ولذلك قيل لَخَدِّ البيت الذي فيه الباب وَجْهُ الكَعْبةِ. وفي الحديث: لتُسَوُّنَّ صُفُوفَكُمْ أَو لَيُخالِفَنَّ الله بين وُجُوهكم؛ أَراد وُجوهَ القلوب، كحديثه الآخر: لا تَخْتَلِفُوا فتَخْتَلِفَ قُلُوبكم أَي هَوَاها وإرادَتُها. وفي حديث أَبي الدَّرْداءِ: لا تَفْقَهُ حتى تَرَى للقرآن وُجُوهاً أَي تَرَى له مَعَانيَ يحتملها فتَهابَ الإقْدامَ عليه. ووُجُوهُ البلد: أَشرافُه. ويقال: هذا وَجْهُ الرأْيِ أَي هو الرأْيُ نَفْسُه. والوَجْه والجِهَةُ بمعنىً، والهاء عوض من الواو، والاسم الوِجْهَةُ والوُجْهَةُ، بكسر الواو وضمها، والواو تثبت في الأَسماء كما قالوا وِلْدَةٌ، وإنما لا تجتمع مع الهاء في المصادر. واتَّجَهَ له رأْيٌ أَي سَنَحَ، وهو افْتَعَلَ، صارت الواو ياء لكسرة ما قبلها، وأُبدلت منها التاء وأُدغمت ثم بُنِيَ عليه قولك قعدت تُجاهَكَ وتِجَاهَكَ أَي تِلْقاءَك. ووَجْهُ الفَرَسِ: ما أَقبل عليك من الرأْس من دون مَنَابت شعر الرأْس. وإنه لعَبْدُ الوَجْهِ وحُرُّ الوَجْهِ، وإنه لسَهْلُ الوَجْهِ إذا لم يكن ظاهر الوَجْنَةِ. ووَجْهُ النهار: أَوَّلُهُ. وجئتك بوَجْهِ نهارٍ أَي بأَوّل نهار. وكان ذلك على وَجْهِ الدهرأَي أَوَّلِهِ؛ وبه يفسره ابن الأَعرابي. ويقال: أَتيته بوَجْهِ نهارٍ وشَبابِ نهارٍ وصَدْرِ نهارٍ أَي في أَوَّله؛ ومنه قوله: مَنْ كان مَسْروراً بمَقْتَلِ مالِكٍ، فليأْتِ نِسْوَتَنَا بوَجْهِ نهارِ وقيل في قوله تعالى: وَجْهَ النهارِ واكْفُروا آخِرَهُ؛ صلاة الصبح، وقيل: هو أَوّل النهار. ووَجْهُ النجم: ما بدا لك منه. ووَجْهُ الكلام: السبيلُ الذي تقصده به. وجاهاهُ إذا فاخَرَهُ. ووُجُوهُ القوم: سادتهم، واحدهم وَجْهٌ، وكذلك وُجَهَاؤهم، واحدهم وَجِيهٌ. وصَرَفَ الشيءَ عن وَجْهِهِ أَي سَنَنِهِ. وجِهَةُ الأَمرِ وجَهَتُهُ ووِجْهَتُه ووُجْهَتُهُ: وَجْهُهُ. الجوهري: الاسم الوِجْهَة والوُجْهة، بكسر الواو وضمها، والواو تثبت في الأَسماء كما قالوا وِلْدَةٌ، وإنما لا تجتمع مع الهاء في المصادرِ. وما له جِهَةٌ في هذا الأَمرِ ولا وِجْهَةٌ أَي لا يبصر وجْهَ أَمره كيف يأْتي له. والجِهَةُ والوِجْهَةُ جميعاً: الموضعُ الذي تَتَوَجَّهُ إليه وتقصده. وضَلَّ وِجْهَةَ أَمْرهِ أَي قَصْدَهُ؛ قال: نَبَذَ الجِوَارَ وضَلَّ وِجْهَةَ رَوْقِهِ، لما اخْتَلَلْتُ فُؤَادَهُ بالمِطْرَدِ ويروى: هِدْيَةَ رَوْقِهِ. وخَلِّ عن جِهَتِه: يريد جِهَةَ الطريقِ. وقلت كذا على جِهَةِ كذا، وفعلت ذلك على جهة العدل وجهة الجور؛ والجهة: النحو، تقول كذا على جهة كذا، وتقول: رجل أَحمر من جهته الحمرة، وأَسود من جهته السواد. والوِجهةُ والوُجهةُ: القِبلةُ وشِبْهها في كل وجهة أَي في كل وجه استقبلته وأَخذت فيه. وتَجَهْتُ إليك أَتْجَهُ أَي توجهتُ، لأَن أَصل التاء فيهما واو.وتوَجَّه إليه: ذهب. قال ابن بري: قال أَبو زيد تَجِهَ الرجلُ يَتْجَهُ تَجَهاً. وقال الأَصمعي: تَجَهَ،بالفتح؛ وأَنشد أَبو زيد لمِرْداسِ بن حُصين: قَصَرْتُ له القبيلةَ، إذ تَجِهْنا وما ضاقَتْ بشَدّته ذِراعي والأَصمعي يرويه: تَجَهْنا، والذي أَراده اتَّجَهْنا، فحذف أَلف الوصل وإحدى التاءين، وقَصَرْتُ: حبَسْتُ. والقبيلةُ: اسم فرسه، وهي مذكورة في موضعها، وقيل: القبيلة اسم فرسٍ؛ أَنشد ابن بري لطُفيلٍ: بناتُ الغُرابِ والوجِيهِ ولاحِقٍ، وأَعْوَجَ تَنْمي نِسْبَةَ المُتَنسِّبِ واتَّجَهَ له رأْيٌ أَي سَنَحَ، وهو افْتَعَل، صارت الواو ياء لكسرة ما قبلها، وأُبدلت منها التاء وأُدغمت ثم بني عليه قولك قعدت تُجاهَكَ وتِجاهَكَ أَي تِلْقاءك. وتَجَهْتُ إليك أَتْجَهُ أَي توجهتُ لأَن أَصل التاء فيهما واو. ووَجَّه إليه كذا: أَرسله، ووجَّهْتُهُ في حاجةٍ ووجَّهْتُ وجْهِيَ لله وتوَجَّهْتُ نحوَكَ وإليك. ويقال في التحضيض: وَجِّهِ الحَجَرَ وجْهةٌ مّا له وجِهَةٌ مّا له ووَجْهٌ مّا له، وإنما رفع لأَن كل حَجَرٍ يُرْمى به فله وجْهٌ؛ كل ذلك عن اللحياني، قال: وقال بعضهم وجِّه الحَجَرَ وِجْهةً وجِهةً مّا له ووَجْهاً مّا له، فنصب بوقوع الفعل عليه، وجعل ما فَضْلاً، يريد وَجِّه الأَمرَ وَجْهَهُ؛ يضرب مثلاً للأَمر إذا لم يستقم من جهةٍ أَن يُوَجِّهَ له تدبيراً من جِهةٍ أُخرى، وأَصل هذا في الحَجَرِ يُوضَعُ في البناء فلا يستقيم، فيُقْلَبُ على وجْهٍ آخر فيستقيم. أَبو عبيد في باب الأَمر بحسن التدبير والنهي عن الخُرْقِ: وَجِّهْ وَجْهَ الحَجَرِ وِجْهةً مّا له، ويقال: وِجْهة مّا له، بالرفع، أَي دَبِّرِ الأَمر على وجْهِه الذي ينبغي أَن يُوَجَّهَ عليه. وفي حُسْنِ التدبير يقال: ضرب وجْهَ الأَمر وعيْنَه. أَبو عبيدة: يقال وَجِّه الحجر جهةٌ مّا له، يقال في موضع الحَضِّ على الطلب، لأَن كل حجر يُرْمى به فله وجْهٌ، فعلي هذا المعنى رفعه، ومن نصبه فكأَنه قال وَجِّه الحجر جِهَتَه، وما فضْلٌ، وموضع المثل ضََعْ كلَّ شيء موضعه. ابن الأَعرابي: وَجِّه الحجر جِهَةً مّا له وجهةٌ مّا له ووِجْهةً مّا له ووِجهةٌ مّا له ووَجْهاً مّا له ووَجْهٌ مّا له. والمُواجَهَةُ: المُقابلَة. والمُواجَهةُ: استقبالك الرجل بكلام أَو وَجْهٍ؛ قاله الليث. وهو وُجاهَكَ ووِجاهَكَ وتُجاهَكَ وتِجاهَكَ أَي حِذاءَكَ من تِلْقاءِ وَجْهِكَ. واستعمل سيبويه التُّجاهَ اسماً وظرفاً. وحكى اللحياني: داريِ وجاهَ دارِكَ ووَجاهَ دارِكَ ووُجاهَ دارك، وتبدل التاء من كل ذلك. وفي حديث عائشة، رضي الله عنها: وكان لعلي، رضوان الله عليه، وَجْهٌ من الناس حياةَ فاطمةَ، رِضوانُ الله عليها، أَي جاهٌ وعِزٌّ فقَدَهما بعدها.والوُجاهُ والتُّجاهُ: الوجْهُ الذي تقصده. ولقيه وِجاهاً ومُواجَهةً: قابَل وجْهَهُ بوجْهِه. وتواجَهَ المنزلانِ والرجلان: تقابلا. والوُجاهُ والتُّجاه: لغتان، وهما ما استقبل شيء شيئاً، تقول: دارُ فلانٍ تُجاهَ دار فلان. وفي حديث صلاة الخوف: وطائفةٌ وُجاهَ العدوّ أَي مُقابَلتَهم وحِذاءَهم، وتكسر الواو وتضم؛ وفي رواية: تُجاهَ العدوِّ، والتاء بدل من الواو مثلها في تُقاةٍ وتُخَمةٍ، وقد تكرر في الحديث. ورجل ذو وَجْهينِ إذا لَقِيَ بخلاف ما في قلبه. وتقول: توجَّهوا إليك ووَجَّهوا، كلٌّ يقال غير أَن قولك وَجَّهوا إليك على معنى وَلَّوْا وُجوهَهُم، والتَّوَجُّه الفعل اللازم. أَبو عبيد: من أَمثالهم: أَينما أُوَجِّهْ أَلْقَ سَعْداً؛ معناه أَين أَتَوَجَّه. وقَدَّمَ وتَقَدَّمَ وبَيَّنَ وتبَيَّنَ بمعنى واحد. والوجْهُ: الجاهُ. ورجل مُوَجَّهٌ ووَجِيهٌ: ذو جاه وقد وَجُهَ وَجاهةٌ. وأَوْجَهَه: جعل له وجْهاً عند الناس؛ وأَنشد ابن بري لامرئ القيس: ونادَمْتُ قَيْصَرَ في مُلْكِه، فأَوْجَهَني وركِبْتُ البَريدا ورجل وَجِيهٌ: ذو وَجاهةٍ. وقد وَجُه الرجلُ، بالضم: صار وَجِيهاً أَي ذا جاهٍ وقَدْر. وأَوجَهَه الله أَي صَيَّرَه وَجِيهاً. ووجَّهَه السلطانُ وأَوجَهَه: شرَّفَه. وأَوجَهْتُه: صادَفْتُه وَجِيهاً، وكلُّه من الوَجْهِ؛ قال المُساوِرُ بن هِنْدِ بن قيْس بن زُهَيْر: وأَرَى الغَواني، بَعْدَما أَوْجَهْنَني، أَدْبَرْنَ ثُمَّتَ قُلْنَ: شيخٌ أَعْوَرُ ورجل وَجْهٌ: ذو جاه. وكِساءٌ مُوَجَّهٌ أَي ذو وَجْهَينِ. وأَحْدَبُ مُوَجَّهٌ: له حَدَبَتانِ من خلفه وأَمامه، على التشبيه بذلك. وفي حديث أَهل البيت: لايُحِبُّنا الأَحْدَبُ المُوَجَّهُ؛ حكاه الهروي في الغريبين. ووَجَّهَتِ الأَرضَ المَطَرَةُ: صَيَّرتَهْا وَجْهاً واحداً، كما تقول: تَرَكَتِ الأَرضَ قَرْواً واحداً. ووَجَّهَها المطرُ: قَشَرَ وَجْهَها وأَثر فيه كحَرَصَها؛ عن ابن الأَعرابي. وفي المثل: أَحمق ما يتَوَجَّهُ أَي لا يُحْسِنُ أَن يأْتي الغائط. ابن سيده: فلان ما يتَوَجَّهُ؛ يعني أَنه إذا أَتى الغائط جلس مستدبر الريح فتأْتيه الريح بريح خُرْئِه. والتَّوَجُّهُ: الإقبال والانهزام. وتَوَجَّهَ الرجلُ: وَلَّى وكَبِرَ؛ قال أَوْسُ بن حَجَرٍ: كعَهْدِكِ لا ظِلُّ الشَّبابِ يُكِنُّني، ولا يَفَنٌ مِمَّنْ تَوَجَّهَ دالِفُ ويقال للرجل إذا كَبِرَ سِنُّهُ: قد تَوَجَّهَ.ابن الأَعرابي: يقال شَمِطَ ثم شاخ ثم كَبِرَ ثم تَوَجَّهَ ثم دَلَف ثم دَبَّ ثم مَجَّ ثم ثَلَّبَ ثم الموت. وعندي امرأَة قد أَوْجَهَتْ أَي قعدت عن الولادة. ويقال: وَجَّهَتِ الريحُ الحصى تَوْجِيهاً إذا ساقته؛ وأَنشد: تُوَجِّهُ أَبْساطَ الحُقُوفِ التَّياهِرِ ويقال: قاد فلانٌ فلاناً فوَجَّه أَي انقاد واتّبع. وشيءٌ مُوَجَّهٌ إذا جُعِلَ على جِهَةٍ واحدة لا يختلف. اللحياني: نظر فلانٌ بِوُجَيْهِ سُوءٍ وبجُوهِ سُوءٍ وبِجيهِ سوءٍ. وقال الأَصمعي: وَجَهْتُ فلاناً إذا ضربت في وجْهِه، فهو مَوْجوهٌ. ويقال: أَتى فلان فلاناً فأَوْجَهَهُ وأَوْجَأَهُ إذا رَدَّهُ. وجُهتُ فلاناً بما كره فأَنا أَجُوهه إذا استقبلته به؛ قاله الفراء، وكأَن أَصله من الوَجْه فقُلِبَ، وكذلك الجاهُ وأَصله الوَجْهُ. قال الفراء: وسمعت امرأَة تقول أَخاف أَن تجُوهَني بأَكثر من هذا أَي تستقبلني. قال شمر: أُراه مأْخوذاً من الوَجْهِ؛ الأَزهري: كأَنه مقلوب. ويقال: خرج القوم فوَجَّهُوا للناس الطريقَ توجيهاً إذا وَطِئُوه وسَلَكوه حتى استبان أَثَرُ الطريق لمن يسلكه. وأَجْهَتِ السماءُ فهي مُجْهِيَةٌ إذا أَصْبَحت، وأَجْهَت لك السَّبيلُ أَي استبانت. وبيتٌ أَجْهَى: لا سِتْرَ عليه. وبيوتٌ جُهْوٌ، بالواو، وعَنْزٌ جَهْواء: لا يستر ذَنَبُها حياءها. وهم وِجاهُ أَلْفٍ أَي زُهاءُ أَلفٍ؛ عن ابن الأَعرابي. ووَجَّهَ النخلةَ: غرسها فأَمالها قِبَلَ الشَّمال فأَقامتْها الشَّمالُ. والوَجِيهُ من الخيل: الذي تخرج يداه معاً عند النِّتاج، واسم ذلك الفعل التَّوْجيهُ. ويقال للولد إذا خرجت يداه من الرحم أَوّلاً: وَجِيهٌ، وإذا خرجت رجلاه أََّْلاً: يَتْنٌ. والوجيهُ: فرس من خيل العرب نَجِيبٌ، سمي بذلك. والتَّوْجيهُ في القوائم: كالصَّدَفِ إلاَّ أَنه دونه، وقيل: التَّوْجيهُ من الفَرَس تَدانِي العُجايَتَيْنِ وتَداني الحافرين والْتِواءٌ مِنَ الرُّسْغَيْنِ. وفي قَوافي الشِّعْرِ التأْسيس والتَّوْجيهُ والقافيةُ، وذلك في مثل قوله: كِلِيني لهَمٍّ، يا أُمَيمَةَ، ناصِبِ فالباء هي القافية، والأَلف التي قبل الصاد تأْسيسٌ، والصادُ تَوْجِيهٌ بين التأْسيس والقافية، وإِنما قيل له تَوْجِيهٌ لأَن لك أَن تُغَيِّرَه بأَيِّ حرفٍ شئتَ، واسم الحرف الدَّخِيلُ. الجوهري: التَّوْجيهُ هو الحرف الذي بين أَلف التأْسيس وبين القافية، قال: ولك أَن تغيره بأَي حرف شئتَ كقول امرئ القيس: أَنِّي أَفِرْ، مع قوله: جميعاً صُبُرْ، واليومُ قَرّ، ولذلك قيل له تَوْجيهٌ؛ وغيره يقول: التوجيه اسم لحركاته إِذا كان الرَّوِيُّ مُقَيَّداً. قال ابن بري: التَّوْجيهُ هو حركة الحرف الذي قبل الرويِّ المقيد، وقيل له توجيه لأَنه وَجَّهَ الحرفَ الذي قبل الرَّوِيِّ المقيد إِليه لا غير، ولم يَحْدُث عنه حرفُ لِينٍ كما حدث عن الرَّسِّ والحَذْوِ والمَجْرَى والنَّفادِ، وأَما الحرف الذي بين أَلف التأْسيس والرَّوِيِّ فإِنه يسمى الدَّخيلَ، وسُمِّي دَخِيلاً لدخوله بين لازمين، وتسمى حركته الإِشباعَ، والخليل لا يجيز اختلاف التوجيه ويجيز اختلاف الإِشباع، ويرى أَن اختلاف التوجيه سِنادٌ، وأَبو الحسن بضدّه يرى اختلاف الإِشباع أَفحش من اختلاف التوجيه، إِلا أَنه يرى اختلافهما، بالكسر والضم، جائزاً، ويرى الفتح مع الكسر والضم قبيحاً في التوجيه والإِشباع، والخليل يستقبحه في التوجيه أَشدّ من استقباحه في الإِشباع، ويراه سِناداً بخلاف الإِشباع، والأَخفش يجعل اختلاف الإِشباع بالفتح والضم أَو الكسر سِناداً؛ قال: وحكاية الجوهري مناقضة لتمثيله، لأَنه حكى أَن التَّوْجِيهَ الحرف الذي بين أَلف التأْسيس والقافية، ثم مثَّله بما ليس له أَلف تأْسيس نحو قوله: أَني أَفرْ، مع قوله: صُبُرْ، واليومُ قَرّ. ابن سيده: والتَّوْجِيهُ في قَوافي الشِّعْرِ الحرفُ الذي قبل الرَّوِيّ في القافية المقيدة، وقيل: هو أَن تضمه وتفتحه، فإِن كسرته فذلك السِّنادُ؛ هذا قول أَهل اللغة، وتحريره أَن تقول: إِن التَّوْجيهَ اختلافُ حركة الحرف الذي قبل الرَّوِيَّ المقيد كقوله: وقاتِمِ الأَعْماقِ خاوِي المُخْتَرَقْ وقوله فيها: أَلَّفَ شَتَّى ليس بالراعي الحَمِقْ وقوله مع ذلك: سِرّاً وقد أَوَّنَ تأْوينَ العُقُقْ قال: والتوجيه أَيضاً الذي بين حرف الروي المطلق والتأْسيس كقوله: أَلا طالَ هذا الليلُ وازْوَرَّ جانِبُهْ فالأَلف تأْسيس، والنون توجيه، والباء حرف الروي، والهاء صلة؛ وقال الأَحفش: التَّوْجيهُ حركة الحرف الذي إلى جنب الرَّوِيّ المقيد لا يجوز مع الفتح غيره نحو: قد جَبَرَ الدِّينَ الإِلهُ فجَبَرْ التزم الفتح فيها كلها، ويجوز معها الكسر والضم في قصيدة واحدة كما مثَّلنا. وقال ابن جني: أَصله من التَّوْجِيه، كأَن حرف الرَّوِيّ مُوَجَّهٌ عندهم أَي كأَنَّ له وجهين: أَحدهما من قبله، والآخر من بعده، أَلا ترى أَنهم استكرهوا اختلاف الحركة من قبله ما دام مقيداً نحو الحَمِقْ والعُقُقْ والمُخْتَرَقْ؟ كما يستقبحون اختلافها فيه ما دام مطلقاً نحو قوله:عَجْلانَ ذا زَادٍ وغيرَ مُزَوَّدِ مع قوله فيها: وبذاك خَبَّرَنا الغرابُ الأَسْوَدُ وقوله: عَنَمٌ يكادُ من اللَّطافَةِ يُعْقَدُ فلذلك سميت الحركة قبل الرويّ المقيد تَوجيهاً، إَعلاماً أَن للرويّ وجهين في حالين مختلفين، وذلك أَنه إِذا كان مقيداً فله وَجْهٌ يتقدّمه، وإِذا كان مطلقاً فله وَجْهٌ يتأَخر عنه، فجرى مجرى الثوب المُوَجَّهِ ونحوِه؛ قال: وهذا أَمثل عندي من قول مَنْ قال إِنما سُمِّي تَوْجيهاً لأَنه يجوز فيه وُجُوهٌ من اختلاف الحركات، لأَنه لو كان كذلك لمَا تَشدَّد الخليل في اختلاف الحركات قبله، ولمَا فَحُشَ ذلك عنده. والوَجِيهَةُ: خَرَزَةٌ، وقيل: ضرب من الخَرَزِ. وبنو وَجِيهةَ: بطن.

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR546 harf
* و ج ه * * الوَجْهُ * معروف والجمع * الوُجُوهُ * و * الوَجْهُ * و * الجِهَةُ * بمعنى والهاء عوض من الواو ويقال هذا * وَجْهُ * الرأي أي هو الرأي نفسه والاسم * الوُجْهَةُ * بكسر الواو وضمها و * المُوَاجَهَةُ * المُقابلة و * اتَّجَهَ * له رأي سنح وقعد * تُجَاهَهُ * بضم التاء وكسرها أي تلقاءه و * وَجَهَّهُ * في حاجة و * وَجَّهَ * وجهه لله و * تَوَجَّهَ * نحوه وإليه وشيء * مُوَجَّهٌ * إذا جُعل على
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR14.995 harf
: ( *!الوَجْهُ : م ) مَعْروفٌ ؛ ومنه قَوْلُه تعالى : ﴿فأَقِمْ *!وَجْهَكَ للدِّيْن حَنِيفاً﴾ . ( و ) الوَجْهُ : ( مُسْتَقْبَلُ كلِّ شيءٍ ) ؛ ) ومنه قَوْلُه تعالى : ﴿فأَيْنَما تُوَلُّوا فثَمَّ *!وَجْهُ اللَّهِ﴾ ؛ ( ج *!أَوْجُهٌ ) . ( قالَ اللَّحْيانيُّ : ويكونُ *!الأَوْجُهُ للكَثيرِ ، وزَعَمَ أَنَّ في مِصْحفِ أُبيَ *!أَوْجُهِكُمْ مَكانَ *!وُجُوهِكُم . قالَ ابنُ سِيدَه : أُراهُ يُريدُ قَوْلَه
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR5.912 harf
٢ 2 وَجَّهْتِ سِجَافَتَهُ ذ and سِدَافَتَهُ ; i. e. هَتَكْتِ سِتْرَهُ, i. e. أَخَذْتِ وَجْهَهَا: see arts. سجف and سدف, and جوه, conj. 2. وَاجَهَهُ 3 وَاجَهَهُ ذ , inf. n. مُوَاجَهَةٌ, He faced him; confronted him; encountered him; met him face to face (S, K, Msb.) He confronted him, accosted him, or encountered him, with speech, or words, or with his face. (Lth, JK, TA.) أَوْجَهَ 4 أَوْجَهَ
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR3.367 harf
وَجَهَ وَجَهَ a. [ يَجِهُ ] ( n. ac. وَجْه 1 ), Struck in the face, slapped. b. Surpassed in dignity. وَجُهَ وَجُهَ U ( n. ac. وَجَاْهَة 22t ), a. Was esteemed. وَجَّهَ وَجَّهَ II , a. Smoothed, levelled; beautified. b. Arranged, adjusted. c. Made honoured; raised, exalted, advanced, promoted. d. [ Ila ], Turned, went, faced towards. e. [ acc. & Fī ], Sent about ( affair ). f.
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR33.267 harf
وجه وَجُهَ - يَوْجُهُ - وَجِيْه وَجُهَ - يَوْجُهُ + كائن + على آخرين: يكون وجيهاً عليهم فيسودهم ويوجههم: يكون ذا عز وشرف ورفعة ومكانة وقدر ومنزلة عالية، فيملك الأمر والنهي على آخرين وجيه: على وزن " فعيل" اسم فاعل مبالغة من " وَجُهَ - يَوْجُهُ ": السيد والرئيس صاحب القدر الرفيع والمنزلة العالية واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " قيادة وسوق آخر
Tamamını oku

Sîgalar(32)

Mücavir kökler132 mücavir (344 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. شطر

    3 ortak ayet · Merkez

  2. سود

    4 ortak ayet · Kararan

  3. حنف

    4 ortak ayet · Hanif eğildiği zaman kırılmayan yaş çalıdır

  4. غوط

    2 ortak ayet · Çukur

  5. كبب

    2 ortak ayet · Yüzüstü sürünen

  6. نور

    9 ortak ayet · Ateş demektir

  7. نضر

    2 ortak ayet · Kalıplanmış (Külçe) altın demektir

  8. سفر

    3 ortak ayet · “Sufur” süpürgedir

  9. مسح

    3 ortak ayet · Mesih

  10. سجد

    6 ortak ayet · Sacid, meyvesinin bolluğundan dolayı dalları veya gövdesi…

  11. غسل

    2 ortak ayet · Su bitkisi

  12. يوم

    14 ortak ayet · “Yemm” durgun akan su demektir

Geçtiği ayetler(71)

  1. … تَقَلُّبَ وَجْهِكَ فِي السَّمَاءِ فَلَنُوَلِّيَنَّكَ قِبْلَةً تَرْضَاهَا فَوَلِّ وَجْهَكَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ وَحَيْثُ مَا كُنْتُمْ فَوَلُّوا وُجُوهَكُمْ …

    YüzünDoğrusu biz, yüzünün semaya doğru çevrilip durduğunu görüyoruz. Şimdi seni hoşnud olacağın bir kıbleye çevireceğiz. Yüzünü Mescid-i Haram tarafına çevir. Nerede bulunursanız bulunun, yüzlerinizi o tarafa çevirin. Şüphesiz ki, kendilerine kitab verilenler bunun Rablarından gelen bir gerçek olduğunu bilirler. Allah, onların yaptıklarından gafil değildir.

  2. وَمِنْ حَيْثُ خَرَجْتَ فَوَلِّ وَجْهَكَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ وَإِنَّهُ لَلْحَقُّ مِنْ رَبِّكَ وَمَا اللَّهُ بِغَافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُونَ

    YüzünNereden (yola) çıkarsan yüzünü Mescid-i Haram’a doğru çevir. Şüphesiz bu, Rabbından bir haktır. Allah, yaptıklarınızdan gafil değildir.

  3. وَمِنْ حَيْثُ خَرَجْتَ فَوَلِّ وَجْهَكَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ وَحَيْثُ مَا كُنْتُمْ فَوَلُّوا وُجُوهَكُمْ …

    YüzünNereden (yola) çıkarsan, yüzünü Mescid-i Haram’a doğru çevir. Siz de nerede olursanız, yüzünüzü o yana döndürün, Ta ki, zalim olanlardan başka insanların aleyhinizde bir delili bulunmasın. Artık onlardan korkmayın, Benden korkun ki, hem üzerinizdeki nimetimi tamamlayayım, hem de siz hidayeti ümid edebilesiniz.

  4. وَأَنْ أَقِمْ وَجْهَكَ لِلدِّينِ حَنِيفًا وَلَا تَكُونَنَّ مِنَ الْمُشْرِكِينَ

    YüzünVe yüzünü tevhid dinine döndür, sakın müşriklerden olma diye.

  5. فَأَقِمْ وَجْهَكَ لِلدِّينِ حَنِيفًا فِطْرَةَ اللَّهِ الَّتِي فَطَرَ النَّاسَ عَلَيْهَا لَا تَبْدِيلَ لِخَلْقِ اللَّهِ ذَلِكَ الدِّينُ الْقَيِّمُ وَلَكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُونَ

    YüzünÖyleyse sen, yüzünü Hanif olarak dine, Allah’ın fıtratına çevir ki O, insanları bunun üzerine yaratmıştır. Allah’ın yaratışında değişme yoktur. İşte dosdoğru din budur. Ama insanların çoğu bilmezler.

  6. فَأَقِمْ وَجْهَكَ لِلدِّينِ الْقَيِّمِ مِنْ قَبْلِ أَنْ يَأْتِيَ يَوْمٌ لَا مَرَدَّ لَهُ مِنَ اللَّهِ يَوْمَئِذٍ يَصَّدَّعُونَ

    YüzünReddine asla imkan bulunmayan, Allah’ın o günü gelmezden önce, yüzünü dosdoğru dine çevir. Ki o gün insanlar bölük bölük ayrılacaklardır.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökوجه
YapıÜçlü kök
Özel DurumMisâl ve leff-i mefrûk meyli taşıyan illetli yapı (ilk harf vâv)
Bağlamsal Yakın Köklerقبل, قصد, يمم
Zıt Kökدبر
Çekirdek Özet 1Bir varlığın dışa bakan, muhatabı ilk karşılayan ön yüzü ve bir şeye doğrudan yönelme eylemi
Çekirdek Özet 2Varlığın zâtı, samimi yönelişin nihai hedefi ve bilincin tek bir istikamete kilitlenmesi
Çekirdek Özet 3Şahsiyetin görünür temsili, toplumsal itibar ve amellerin meşruiyetini belirleyen niyet ekseni
Kritik Hata RiskiKökün yalnızca fiziksel organa veya mecazi bir saygınlığa indirgenerek tevhidî yöneliş ve zât boyutunun ıskalanması

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
وجHızlı hareket, öne doğru atılma, bir noktaya çarpma veya kavuşma dürtüsü; nitekim وجب kökünde düşüp yere çarpma veya sabitlenme, وجد kökünde aranan şeye ulaşıp yüz yüze gelme, وجف kökünde kalbin hızla çarpıp öne doğru atılması yer alır.هAçığa çıkma, belirginleşme ve nefes/varlık kazanma imgesi katan he harfi, hareketi fiziksel ve soyut anlamda bir varlığın ön cephesine, yöneldiği istikamete ve dışa dönük kimliğine odaklamıştır.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
وÇengel, çadır kazığıİki unsuru birbirine bağlama, rabıta kurma ve yönelişi bir noktaya tutturma işlevi görür.
جDeğnek, deveBir amaca doğru gövdesiyle yol alma, ağırlığı bir hedefe doğru taşıma eylemini temsil eder.
هKollarını kaldırmış insanDikkat çekme, belirme, açığa çıkma ve nefes alarak varlığını muhataba doğrudan sunma imgesidir.
وجهÇengel ile bağlanıp hedefe yönelen ve kendini açıkça ortaya koyan hareketBütün benliğin, varlığın ön cephesi ve bilinç bağı üzerinden tek bir hedefe kilitlenerek açığa çıkması ve muhatapla doğrudan karşı karşıya gelmesidir.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir canlının başının ön kısmı, göz, burun ve ağzın bulunduğu organ; ayrıca bir nesnenin ilk karşılaşılan, öne bakan ve başlangıç teşkil eden cephesi. Doğumda tayın önce iki ön ayağı ve başıyla gelmesi durumuna da bu kökten türetmeyle وَجِيهٌ denir.
Cahiliye şiiri kullanımıErken dönem şairlerinden nakledilen kullanımda yöneliş ve zât anlamı belirgindir: أستغفِرُ اللهَ ذَنْباً لستُ مُحْصِيَهُ / ربَّ العِبادِ إليه الوَجْهُ والعَمَلُ mısraında kulun yönelişinin ve amelinin doğrudan Allah'a dönük olduğu ifade edilir.
Erken Arapça kullanımEmevî dönemi şairi Zü'r-Rimme, develerin istikamet alışını tasvir ederken فأمسين بالحومان يجعلن وجهة / لأعناقهن الجدي أو مطلع النسر ifadesini kullanarak boyunların çevrildiği yönü ve hedef alınan kutup yıldızını kökün yönelme anlamıyla kaydeder.

Kaynak Kitābü'l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha.

Sami etimolojik katman

Sami dilleri ailesinde وجه kökü belirgin bir güney ve orta Sami karakteri gösterir. Klasik Arapçada hem yüz organı hem de yönelmek ve cephe almak anlamında merkezî bir kök iken, Kuzeybatı Sami dillerinde (İbranice ve Aramice/Süryanice) fiziksel yüz ve yöneliş kavramı öncelikle p-n-h köküne bağlı türevlerle (İbranice פָּנִים - panim) karşılanır. Buna karşılık Güney Arapça (Saba ve Main yazıtları) ve Habeşçe (Ge'ez) metinlerinde kökün doğrudan soydaşları mevcuttur. Eski Güney Arapçada wgh kökü yönelmek, sınır veya cephe tayin etmek anlamlarında belgelenmiştir. Ge'ez dilinde wagh kelimesi biçim, güzellik ve ön cephe manalarını barındırır. Kökün Afro-Asyatik katmandaki temel devinimi, bir nesnenin veya bedenin muhatapla ilk temas kuran ön yüzeyi ve oradan türeyen istikamet tayinidir. Arapçada bu somut çekirdek zenginleşerek itibar, şeref, yön, hedef ve zât kavramlarının taşıyıcısı haline gelmiştir.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT, Leslau (Comparative Dictionary of Ge'ez), Biella (Dictionary of Old South Arabian).

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönBir şeyin önünde bulunmak ve ona yönelmek مُقابَلَةُ الشَّيْءSomut bedensel organdan türeyerek yön, itibar, niyet ve varlığın hakikati olan zât kavramına doğru genişleyen iç türetim.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiGüney Sami ve Ge'ez bağlamında wgh biçimleriKuzeybatı Sami dillerinde yerini büyük ölçüde pnh köküne bırakırken Güney Sami ve Ge'ez katmanında cephe ve belirginlik anlamını korumuştur.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiBelirgin dış ödünçleme bulunmamaktadırKök, Afro-Asyatik ailenin iç dinamiklerine ait olup çevre dil ailelerine etki veya onlardan ödünçlenme göstermez.Belirgin fark tespit edilmedi

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques).

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
وجهAnlamlıYüz, ön cephe, yönelmekBir varlığın dışa bakan ön yüzü, hedef edindiği yön ve taşıdığı saygınlık.Hedef kök; Kur'an'da 78 kez geçer.
وهجAnlamlıParlamak, alevlenmek, ısı saçmakAteşin ve güneşin yoğun ışık ve hararet yayarak görünür olması.Kur'an'da geçer; yüzdeki parıltı ve açığa çıkma imgesiyle anlamsal akrabalık taşır.
جوهAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bağımsız ve işlek bir anlam alanı kaydedilmemiştir.Kur'an'da geçmez.
جهوAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıKlasik lügat geleneğinde mühmel veya tali kabul edilmiştir.Kur'an'da geçmez.
هوجAnlamlıHızlı esmek, düşüncesizce atılmakRüzgârın şiddetle esmesi ve canlının kontrolsüzce bir yöne hücum etmesi.Kur'an'da geçmez; yönelişin ölçüsüz ve sarsıcı biçimidir.
هجوAnlamlıAyıplamak, yermek, harfleri tek tek saymakBirinin kusurlarını yüzüne vuracak şekilde şiirle yermek veya kelimeyi hecelemek.Kur'an'da geçmez; doğrudan muhatabın yüzüne kusur isnat etme bağı bulunur.

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
وجهMerkezYüz, yön, yönelmeBütün benliği temsil eden ön cephe ile bir hedefe bilinçli ve doğrudan odaklanmayı ifade eder.Hem organı hem zâtı hem de istikameti aynı anda karşılar.
قبلKomşuÖn taraf, karşılamaBir şeye karşı durmayı veya zaman/mekân olarak önceliği vurgular; benliğin tümünü değil ön konumu öne çıkarır.Karşı karşıya gelme ve kabul etme boyutu baskındır.
قصدKomşuAmaçlama, orta yolBir hedefe sapmadan yönelmeyi ve ölçülü olmayı anlatır; yüz veya organ imgesi barındırmaz.Doğrudan irade ve niyet kararlılığına odaklanır.
يممKomşuKastetmek, niyetlenmekBelirli bir kaynağa yönelip orayı hedef almayı ifade eder; arayış ve kast boyutu öndedir.Genellikle yokluk anında bir çareye yönelmeyi anlatır.
دبرZıtArka, geri dönmeVarlığın arkasını, sonunu ve bir şeyden yüz çevirip arkasını dönmeyi temsil eder.Yüz yüze gelmenin ve yönelmenin tam karşıtıdır.

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaوجهYüz, yön, zâtBedenin ön kısmı, yönelinen istikamet, itibar ve varlığın özü.Kesin
Latincefacies, vultus, directioÇehre, görünüş, yönelimFacies biçim ve dış yüzü, vultus yüz ifadesini verir; kökün niyet ve zât boyutunu tam karşılamaz.Güçlü
İngilizceface, countenance, orientation, aspectYüz, çehre, yönelim, cihetFace organı, orientation yönelişi, aspect ciheti karşılar; kökün zât anlamı dışarıda kalır.Güçlü
AlmancaGesicht, Antlitz, AusrichtungYüz, çehre, yönelişGesicht fiziksel yüzü, Antlitz daha saygın çehreyi, Ausrichtung istikameti verir.Güçlü
Fransızcavisage, face, orientationYüz, çehre, yönelişVisage ve face organ ve görünüşü karşılar; ontolojik zât derinliğini tek başına vermez.Güçlü

Kaynak Lewis & Short (Latin Dictionary), Oxford English Dictionary, Grimm (Deutsches Wörterbuch).

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
وَجْه / وُجُوهİnsanın fiziksel yüzü ve organıAbdest ibadeti ve bedensel arınma bağlamında; Mâide 5:6, Nisâ 4:43.
وَجْه / وُجُوهAhiretteki psikolojik durumun yansımasıMahşer günü yüzlerin kararması, ağarması, zillet veya sevinç bürümesi bağlamında; Âl-i İmrân 3:106, Kıyâme 75:24, Abese 80:38.
وَجَّهْتُ / وَجِّهْİradeyi ve zihni tek istikamete kilitlemekTevhid inancına tam teslimiyet ve kıbleye yönelme emri bağlamında; En'âm 6:79, Rûm 30:30, Bakara 2:144.
وَجْهُ اللَّهِAllah'ın zâtı, rızası ve kabulüYapılan infakın ve amellerin yalnızca O'nun rızasına tahsis edilmesi ve O'ndan başka her şeyin yok olacağı bağlamında; Bakara 2:115, Kasas 28:88, İnsân 76:9, Rahmân 55:27.
وَجِيهSaygın, itibarlı, şerefli kişiPeygamberlerin toplum nezdinde ve Allah katındaki yüce makamı bağlamında; Âl-i İmrân 3:45, Ahzâb 33:69.
وِجْهَةYönelinen hedef, gaye, odak noktasıHer topluluğun benimsediği bir kıblesi ve istikameti bulunması bağlamında; Bakara 2:148.

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamHaberi sıfatlar ve tenzihAyetlerde geçen وَجْهُ اللَّهِ ifadesinin cisimleşme vehminden arındırılarak zât, rıza veya bekâ olarak tevil edilmesi tartışması.Varlığın hakikati, ilahi zât ve aşkınlık.
Fıkıhİbadetlerin ifası ve niyetNamazda Kâbe'ye yönelmenin (istikbâl-i kıble) ve abdestte yüzün yıkanmasının sınırlarının tespiti.Fiziksel sınırların ve bedensel istikametin kesinleşmesi.
TefsirMecaz ve belagat tahlilleriYüzün zikredilip bütün insanın kastedilmesi (cüz-küll alakası) ve ahiretteki ruh hallerinin yüze yansıması.Bütüncül şahsiyet ve iç dünyanın dışa vurumu.
HadisAhlak, niyet ve uhrevi müjdelerİki yüzlülük yasağı (zü'l-vecheyn) ve müminlerin kıyamette abdest izlerinden ötürü yüzlerinin parlaması rivayetleri.İhlas, dürüstlük ve nuraniyet temsili.

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniTevhid ve kullukİhlas ve istikametBilinci ve ibadeti sahte otoritelerden arındırıp tek merkeze bağlama.Kişi yönünü tek bir ilaha çevirerek varoluşsal parçalanmışlıktan kurtulur.Kesin
İlmiMetodoloji ve epistemolojiHipotez ve araştırma gayesiZihni belirli bir hakikat problemine odaklayıp yöntemli kılma.Bilimsel arayışın dağılmasını engelleyerek araştırmaya net bir istikamet verir.Güçlü
SiyasiHukuk düzeni ve meşruiyetOrtak toplumsal gaye ve anayasal kıbleToplumun ortak hedefini ve temsil kabiliyetini inşa etme.Her toplumun bir vechesi vardır; birlik bu ortak yönelişle sağlanır.Güçlü
İktisadiÜretim ve bölüşüm etiğiNihai gaye ve niyet meşruiyetiİktisadi faaliyetlerin sırf kâr için değil ilahi rıza ve amme faydası için yapılması.İnfakın yalnızca Allah rızası için yapılması sermayeyi ahlakileştirir.Güçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerVektör uzayında yönelim ve normBir vektörün büyüklüğü kadar uzaydaki doğrultusu ve yönünün sistemi belirlemesi gibi, amel de yöneldiği merkezle anlam kazanır.Güçlü
Beşeri bilimlerSosyolojide toplumsal itibar ve kimlik inşasıBireyin toplumla temas kurduğu yüzü, edindiği prestij (vech/câh) ve kamusal alandaki görünür şahsiyeti.Kesin

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökün yalnızca kafatasının ön kısmındaki anatomik organa veya sadece sosyolojik bir saygınlık göstergesine indirgenmesi.
Kur'an içi daha geniş anlamKökün fiziksel organdan başlayarak şahsiyetin bütününe, varlığın öz zâtına, zihinsel ve kalbî istikamete kadar uzanan çok boyutlu semantik alanı.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataAyetlerde geçen ilahi zâta dönük ifadelerin antropomorfik şekilde cisimleştirilmesi veya ibadetlerdeki istikamet şartının sırf mekanik bir duruşa indirgenerek niyet ruhunun kaybedilmesi.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın temel davası olan tevhidi, insanın bütün varlığıyla (yüzüyle) tek bir merkeze yönelmesi ve amellerini sırf Allah'ın zâtına tahsis etmesi ekseninde inşa ettiği için merkezîdir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Kıble tayini ayetlerinde, ihlas ve infakın anlatıldığı ahlak pasajlarında, ahiret sahnelerindeki yüz tasvirlerinde ve ilahi bekâyı anlatan zât ayetlerinde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?İbadetin şekli bir yönelmeden ibaret olduğu zannını yıkar; amelin değerinin ancak yönelinen mercinin aşkınlığıyla (Allah'ın rızasıyla) meşruiyet kazanacağını öğretir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamCanlının başının ön cephesi, muhataba ilk bakan organı ve bir şeyin ön yüzü.
  • Soyut anlamBir hedefe kilitlenme kararlılığı, şahsiyetin hakikati, toplumsal itibar ve aşkın zât.
  • Sistematik karşılıkDağınık güçleri ve niyetleri tek bir istikamete toplayarak amele değer katan yönelim vektörü.
  • LaTeX modeliV⃗=u⃗∥u⃗∥⋅Z
  • LaTeX açıklamasıModelde V⃗ kökün temsil ettiği yönelmiş ve gerçekleşmiş nihai şahsiyeti, u⃗ bireyin yöneliş iradesini, ∥u⃗∥ bu iradenin saflaşma ve birleşme derecesini, u⃗∥u⃗∥ tek bir istikamete kilitlenmiş birim yön vektörünü, Z ise yönelinen aşkın zâtı ve hedefi temsil etmektedir. Model, bir eylemin kıymetinin ancak doğru bir istikamete yönelmekle kemale ereceğini sembolize eder.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: و