عطو

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ع-ط-والصيغ: ١٢ · الجذور المجاورة: ٤٠ · الآيات: ١٢ · السور: ١١؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».جزيأُعْطُواسخطلمزفَتَعَاطَىيُعْطِيكَغيرعطويُعْطُواكديحسبعَطَاؤُنَاجذذعَطَاءُمسكسعدصغر

الجذرالصيغ ١٢الآيات ١٢السور ١١المجاورة ٤٠

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

عطو

ع - ط - و

جذر
  • الورود: ١٤
  • الآيات: ١٢
  • الصيغ: ١٢
  • المعاجم: ٨

Bölüşmede birisine düşen pay demektir. Yahut bölenin kişilere verdiği parçalara denir. “A’ta” mastar olarak “almak”, “ita” mastar olarak “vermek”, “eta” mastar olarak “gelmek”, “ita” mastar olarak “vermek” demektir. “”İ’ta”, karşılıksız vermek, “ita” ise daha çok karşılığında vermektir. Kişinin çıkarına veriyorsan “i’ta”, çıkar olsun olmasın “ita” kullanılır. Sülasisi elinde tutmaktır. İfal babına geçince elinde olanı vermek anlamına gelir. Yani kendisine ait olanı başkasına vermektir. ءتي kökünden ifal babına geçince ise vermektir. Ama kendine ait olup olmama konusu yoktur.المزيد ›

ملاحظاتي

المعاجم(٨)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

Bölüşmede birisine düşen pay demektir. Yahut bölenin kişilere verdiği parçalara denir. “A’ta” mastar olarak “almak”, “ita” mastar olarak “vermek”, “eta” mastar olarak “gelmek”, “ita” mastar olarak “vermek” demektir. “”İ’ta”, karşılıksız vermek, “ita” ise daha çok karşılığında vermektir. Kişinin çıkarına veriyorsan “i’ta”, çıkar olsun olmasın “ita” kullanılır.

Sülasisi elinde tutmaktır. İfal babına geçince elinde olanı vermek anlamına gelir. Yani kendisine ait olanı başkasına vermektir. ءتي kökünden ifal babına geçince ise vermektir. Ama kendine ait olup olmama konusu yoktur.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٣٬٩٢٢
باب العين والطّاء وواي معهما ع ط و، ط و ع، ع ي ط، ي ط ع مستعملات عطو: العَطاء: اسمٌ لما يُعْطَى، وإذا سمّيت الشيء بالعطاء من الذّهب والفضّة قلت: أَعْطِيَة، وأَعْطِيَات: جمع الجمع. والعَطْوُ: التّناوُلُ باليدِ. قال امرؤ القيس: وتَعْطو برَخْصٍ غيرِ شَثْنٍ كأنَّه أساريعُ ظَبْيٍ أو مَساويكُ إسْحِلِ والظّبيُ العاطي: الرافع يديه إلى الشّجرة ليتناول منه الورق. قال: تحكُّ بقَـرنَـيْهـا بـريرَ
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٥٬٢٦٠
(باب العين والطاء وما يثلثهما) (عطف) العين والطاء والفاء أصلٌ واحدٌ صحيح يدلُّ على انثناء وعِياجٍ. يقال: عَطَفْتُ الشّيء، إذا أمَلْتَه. وانعَطَف، إذا انعاج. ومصدر عطف العُطُوف. وتعطّفَ بالرَّحمة تعطُّفاً. وعَطَف الله تعالى فلاناً على فلانٍ عَطْفاً. والرَّجُل يَعْطِف الوِسادةَ: يثنيها، عطفاً، إذا ارتفَقَ بها. قال لبيد: ومَجُودٍ من صُبابات الكَرَى *** عاطِفِ النُّمرُقِ صَدْقِ المُبْتَذَلْ([1])
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٦٠٧
ع ط و تحك بقرنيها برير أراكة وتعطو بظلفيها إذا الغصن طالها وهو يعاطيه الكأس ويتعاطونها‏.‏ وفلان يتعاطى ما لا ينبغي له‏.‏ ‏"‏ فتعاطى فعقر ‏"‏ وعاطى الصبيّ أهله إذا عمل لهم وناول ما أرادوا‏.‏ ومن المستعار‏:‏ أعطى بيده إذا انقاد‏.‏ وقوس عطوي‏:‏ مواتية سهلة‏.‏ قال ذو الرمة‏:‏ له نبعة عطوى كأن رنينها بألوى تعاطته الأكف المواسح الألوى‏:‏ الوتر‏.‏ وفلان جزيل العطية‏.‏ وإياك وأعطيات الملوك‏.‏
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٦٬١٩٢
: ( و ( *!العَطْوُ : التَّنَاوُلُ ) . ) يقالُ : *!عَطا الشيءَ وإليه *!عَطْواً : تَناوَلَه . *!وعَطا بيَدِهِ إلى الإناءِ : تَنَاوَلَه قَبْل أن يُوضَعَ على الأرضِ . ( و ) العَطْوُ : ( رَفْعُ الرَّأْسِ واليَدَينِ ) لتَناوُلِ شيءٍ . ( وظَبْيٌ *!عُطُوٌّ ، مُثَلَّثَةً ) ، وكذا جَدْيٌ عُطُوٌّ ، عن كُراعٍ ولم يَذْكُر فيهما إلاَّ الفَتْح . قالَ ابنُ سِيدَه : كأَنَّه وَصَفَهُما بالمصْدَرِ . ( و )
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٢٬٥٢٦
عَطَا 1 عَطَا ذ , [aor. يَعْطُو,] inf. n. عَطْوٌ: see 6, first quarter, in five places. ― -b2- [Hence] one says طَوِيلٌ لَا تَعْطُوهُ الأَيَادِى [High, so that the hands will not reach it]. (TA.) ― -b3- And عَطْوٌ signifies also The act of raising the head and the hands (K, TA) to take a thing. (TA.) See also an ex. in a verse cited voce أَنْ, p. 106, first col. [And see عَطْوٌ, and عَاطٍ.] -A2-
رابط المدخل

عَطَا 1 عَطَا ذ , [aor. يَعْطُو,] inf. n. عَطْوٌ: see 6, first quarter, in five places. ― -b2- [Hence] one says طَوِيلٌ لَا تَعْطُوهُ الأَيَادِى [High, so that the hands will not reach it]. (TA.) ― -b3- And عَطْوٌ signifies also The act of raising the head and the hands (K, TA) to take a thing. (TA.) See also an ex. in a verse cited voce أَنْ, p. 106, first col. [And see عَطْوٌ, and عَاطٍ.] -A2- تَعَاطَيْنَا فَعَطَوْتُهُ: see 6.

هُوَ يُعَطِّينِى 2 هُوَ يُعَطِّينِى ذ , (S, K, TA,) with teshdeed, (S, TA,) thus in the M, as well as the S, erroneously written in [some of] the copies of the K يُعْطِينِى, (TA,) He serves me, does service for me, or ministers to me; as also ↓ يُعَاطِينِى. (S, K, TA.) You say, مَنْ يُعَطِّيكَ i. e. Who has the office of serving thee? (TA.) -A2- And عَطَّيْتُهُ I incited him, or made him, to hasten, or be quick. (Sgh, K.)

3 عَاْطَوَ see 4, in two places: ― -b2- and see also 2. ― -b3- عَاطَى الصَّبِىُّ أَهْلَهُ means The boy wrought for his family, and gave them, or handed to them, what they desired. (ISd, Z, K, TA.) ― -b4- And المُعَاطَاةُ signifies A man's meeting, face to face, a man having with him a sword, and saying, “ Bring near thy sword, ” and he gives it, and thereupon each acts with the other awhile in a manner resembling the slaying with the edge of the sword (يَغُرُّهُ [see غَرَّ فُلَانٌ فُلَانًا]); they being in a marketplace or a mosque: the doing of which is forbidden. (TA.) ― -b5- عَاطَيْتُ الأَرْطَالَ means [I joined in mutually, or reciprocally, giving, or presenting, the pints of wine; i. e.] أَعْطَيْتُ النَّدَامَى وَأَعْطَوْنِى أَرْطَالَ الخَمْرِ [I gave, or presented to, the cup-companions, and they gave, or presented to, me, the pints of wine]. (Har p. 650.)

اـِعْطَآءٌ 4 اـِعْطَآءٌ ذ , (K, MF, TA,) and ↓ مُعَاطَاةٌ (S, Msb, K) and عِطَآءٌ, (K,) The act of giving, presenting, or offering; or giving with the hand in the way of presenting or offering; syn. مُنَاوَلَةٌ (S, Msb, K, MF, TA) عَلَى جِهَةِ التَّقْرِيبِ; and اـِعْطَآءٌ has been expl. as syn. with اـِيتآءٌ; but several authors make a distinction between these two words, saying that the latter is sometimes obligatory and sometimes by way of favour, whereas the former is never but by way of sheer favour; as El-Fakhr Er-Rلzee says; though most of the leading lexicologists know not this distinction. (MF, TA.) One says, أَعْطَاهُ الشَّىْءَ; and اـِيَّاهُ ↓ عَاطَاهُ, inf. n. مُعَاطَاةٌ and عِطَآءٌ; He gave him, &c., the thing. (TA.) And اعطاهُ مَالًا [He gave him, &c., property]. (S.) And أَعْطَيْتُهُ دِرْهَمًا I gave him, &c., a dirhem. (Msb.) And as the signification of this verb does not depend upon the condition of taking, or receiving, but only upon giving, or delivering, one may say, أَعْطَيْتُهُ فَمَا أَخَذَ [I gave, or delivered, &c., to him, and he did not take, or receive]. (Msb.) [See also a verse cited in the first paragraph of art. رأم, in which this verb has a single objective complement with بِ redundantly prefixed to it.] ― -b2- اعطى, (S,) inf. n. as above, (K,) signifies also (tropical:) He was, or became, tractable, manageable, or submissive; (S, K, TA;) said of a camel: (S:) and اعطى بِيَدِهِ [lit. he gave his hand, said of a man,] signifies the same: accord. to Er-Rلghib, اعطى, said of a camel, primarily signifies he gave his head, and did not resist. (TA.) [Hence,] one says to a tractable camel, when his haltering becomes loosed (lit. opened) from his muzzle, أَعْطِ [meaning Give thy head]; whereupon he bends his head towards his rider, and he renews his haltering. (TA.) ― -b3- مَا أَعْطَاهُ لِلْمَالِ [How large a giver is he of property!] is like the phrase مَا أَوْلَاهُ لِلْمَعْرُوفِ, and مَا أَكْرَمَهُ لِى; anomalous, because the verb of wonder is not formed from the measure أَفْعَلَ, and only what has been heard, of this kind, from the Arabs, is allowable. (S, TA.)

تعطّى 5 تعطّى ذ : see 10. -A2- And see also 6, last quarter, in two places. -A3- Also He hastened, or made haste. (Sgh, K.)

تَعَاطٍ 6 تَعَاطٍ ذ The act of taking [a thing that is given, presented, or offered, or that is as though it presented, or offered, itself], or taking with the hand; as also ↓ عَطْوٌ; syn. of both تَنَاوُلٌ. (K.) One says, تعاطاهُ He took it, or took it with his hand; syn. تَنَاوَلَهُ: (S:) and هُوَ يَتَعَاطَى كَذَا He takes, or takes with his hand, such a thing; [as, for instance, food, and beverage;] syn. يَتَنَاوَلُهُ: (TA:) and زَيْدٌ دِرْهَمًا ↓ عَطَا Zeyd took, or took with his hand, a dirhem; syn. تَنَاوَلَهُ: (Msb:) and الشَّىْءَ ↓ عَطَوْتُ I took the thing with the hand; syn. تَنَاوَلْتُهُ بِالْيَدِ: (S:) or الشَّىْءَ ↓ عَطَا, and اـِلَيْهِ [i. e. اـِلَى الشَّىْءِ], inf. n. عَطْوٌ, He took the thing, or took it with his hand; syn. تَنَاوَلَهُ: and بِيَدِهِ اـِلَى الاـِنَآءِ ↓ عَطَا He took the vessel, or took it with his hand, (تَنَاوَلَهُ,) before its being put upon the ground. (TA.) ― -b2- And The taking with the hand (تَنَاوُل) what is not right, or just, or due. (K.) ― -b3- And The contending in taking. (K.) One says, تَعَاطَوُا الشَّىْءَ They took the thing, or took it with the hand, one from another, and contended together in doing it. (TA.) ― -b4- [And The contending in giving, presenting, or offering.] One says also, ↓ تَعَاطَيْنَا فَعَطَوْتُهُ, (S, K, TA,) aor. أَعْطُوهُ, (TA,) i. e. [We contended in giving, and it may also mean in taking, and] I overcame, or surpassed, him [therein]. (S, K, TA.) ― -b5- [And simply The giving, presenting, or offering, mutually, reciprocally, or by one to another. See an ex. voce شَبَرٌ. ― -b6- And hence, The reciting, one with another, or the vying, one with another, in reciting, verses, or poetry.] One says تَعَاطَوُا الرَّجَزَ بَيْنَهُمْ (TA and TK in art. رجز) (assumed tropical:) They recited, one with another, [or they vied, one with another, in reciting,] verses, or poetry, of the metre termed رَجَز; as also تَنَازَعُوهُ. (TK in that art.) ― -b7- And The standing upon the extremities of the toes, with raising the hands to a thing. (K.) And hence, (K, TA,) as some say, (TA,) فَتَعَاطَى فَعَقَرَ, (K, TA,) in the Kur [liv. 29]: (TA:) for this is said to mean And he stood upon the extremities of his toes, then raised his hands, and smote her: (S, TA:) or this means and he took the sword, (Ksh, Bd, Jel,) or the she-camel, (Ksh,) and slew her: (Ksh, Bd, Jel:) or and he emboldened himself &c.: (Ksh, Bd:) [for] ― -b8- تَعَاطٍ signifies also The being bold, daring, or courageous, so as to attempt, or venture upon, a thing without consideration or hesitation: (TA:) or, as also ↓ تَعَطٍّ, the venturing upon, or embarking in, or doing, (K, TA,) a thing, or an affair, (K,) or a bad, or foul, thing or affair: (TA:) or the former is used in relation to that which is noble, or honourable; and ↓ the latter, in relation to that which is bad, or foul. (K, TA.) And one says, فُلَانٌ يَتَعَاطَى كَذَا (S, Msb) i. e. Such a one enters into such a thing: (S:) or ventures boldly, daringly, or courageously, upon such a thing, and does it. (Msb.). [And Such a one takes, or applies himself, to such a thing; as wine, or the drinking thereof; and gaming: you say, تعاطى الخَمْرَ; and المَيْسِرَ: see Ksh and Bd and Jel in ii. 216.] And تَعَاطَى قَوْلَ الشِّعْرِ He affected to be a poet but was not. (TA in arr. شعر.) And تَعَاطَى البَلَاغَةَ وَلَيْسَ مِنْ أَهْلِهَا [He affected, or attempted, eloquence, not being of those endowed therewith]. (TA in art. بلغ.)

استعطى 10 استعطى ذ He asked for a gift; as also ↓ تعطّى. (S, K.) And استعطى النَّاسَ بِكَفِّهِ and فِى كَفِّهِ He sought, demanded, or asked, [a gift] of men or of the people [with his hand and in his hand]. (M, TA.)

عَطًا عَطًا ذ : see عَطَآءٌ.

عَطْوٌ عَطْوٌ ذ and عُطْوٌ and عِطْوٌ, applied to a gazelle, (K, TA,) and to a kid, accord. to Kr, who mentions only the first, as though an inf. n. used as an epithet, (ISd, TA,) Stretching itself up towards the trees, to take therefrom; as also ↓ عَطُوٌّ. (K.) [See also عَاطٍ.]

قَوْسٌ عَطْوَى قَوْسٌ عَطْوَى ذ (assumed tropical:) A bow that is easy (S, K) and yielding. (S.) [See also مُعْطٍ.]

أَلْقَى فُلَانٌ عَطَوِيًّا أَلْقَى فُلَانٌ عَطَوِيًّا ذ Such a one voided thin ordure [as an 'Atawee, meaning] much in quantity: originating from the fact that a man of the Benoo- 'Ateeyeh voided thin excrement on his being flogged. (Z, TA.) ― -b2- العَطَوِيَّةُ is the appellation of A sect of the خَوَارِج, so called in relation to. 'Ateeyeh Ibn-El-Aswad El-Yemلmee El-Hanafee. (TA.)

عَطَآءٌ عَطَآءٌ ذ and ↓ عَطًا A gift, as meaning an act of giving [in an absolute sense, or] of such as is liberal, bountiful, munificent, or generous: (K:) [as signifying the act of giving,] عَطَآءٌ is a subst. [i. e. a quasi-inf. n.] from أَعْطَى; (S, Msb;) and is originally عَطَاوٌ: and when they affixed to it ة, to denote unity, some said ↓ عَطَآءَةٌ, and some said ↓ عَطَاوَةٌ: and in forming the dual, they said عَطَاآنِ and عَطَاوَانِ: (S, TA:) it is used as a quasi-inf. n. in the saying, أَكُفْرًا بَعْدَ رَدِّ المَوْتِ عَنِّى وَبَعْدَ عَطَائِكَ المَائَةَ الرِّتَاعَا [Shall I show ingratitude after the repelling of death from me and after thy giving as a bloodwit for me the hundred camels pasturing at large amid abundant herbage?], المائة being governed in the accus. case by عطائك: (I'Ak p. 211:) the dim. of عَطَآءٌ is ↓ عُطَىٌّ. (S, TA. [See مُحَيِّىٌ, in art. حى.]) ― -b2- Also [i. e. عَطَآءٌ and عَطًا] A gift as meaning a thing that is given; (K;) or so عَطَآءٌ; (Mgh;) and (Mgh, K) so ↓ عَطِيَّةٌ: (S, Mgh, Msb, K:) or, as some say, عَطَآءٌ is a coll. n.; and when the sing. is meant, one says ↓ عَطِيَّةٌ: (TA:) the pl. of عَطَآءٌ is أَعْطِيَةٌ [a pl. of pauc.] and أَعْطِيَاتٌ (Mgh, K) which latter is a pl. pl.: (K:) and the pl. of ↓ عَطِيَّةٌ is عَطَايَا: (S, Mgh, Msb:) and عَطَآءٌ has also for a pl. ↓ مَعَاطِىُّ, anonymously. (TA.) عَطَآءٌ also signifies [A soldier's stipend, or pay; or his allowance; and so ↓ عَطِيَّةٌ:] what is given out to the soldier from the government-treasury once a year, or twice; and رِزْقٌ, what is given out to him every month: or the former, every year, or month; and the latter, day by day: or the former, and ↓ عَطِيَّةٌ, what is assigned to those who fight: and رِزْقٌ and ↓ عَطِيَّةٌ, what is assigned to the poor Muslims when they are not fighting. (Mgh. [See also رِزْقٌ.])

عَطُوٌّ عَطُوٌّ ذ : see عَطْوٌ.

عُطَىٌّ عُطَىٌّ ذ dim. of عَطَآءٌ, q. v. (S, TA.)

عَطَآءَةٌ عَطَآءَةٌ ذ and عَطَاوَةٌ: see عَطَآءٌ, first sentence.

عَطِيَّةٌ عَطِيَّةٌ ذ : see عَطَآءٌ, latter half, in six places. ― -b2- [Hence] أُمُّ عَطِيَّة The mill, or hand-mill; syn. الرَّحَا. (T in art. ام.)

عَاطٍ عَاطٍ ذ A gazelle raising his head to take the leaves [of a tree]. (TA.) [See also عَطْوٌ.] Hence, (TA,) عَاطٍ بِغَيْرِ أَنْوَاطٍ (S, Meyd, TA) Taking [or reaching to take] without there being aught of things suspended, (Meyd,) a prov.; (S, Meyd, TA;) applied to him who arrogates to himself that which he does not possess; (Meyd;) or to him who arrogates to himself knowledge that does not regulate him; (TA;) or meaning, taking [or reaching to take] that which is not to be hoped for (S, TA) nor to be taken. (S. [See also art. نوط.]) [And عَاطِيَةٌ is applied to a mare as meaning Raising her head: see شَبَاةٌ (last sentence) in art. شبو.]

أَعْطَى أَعْطَى ذ [signifying More, and most, excellent in giving is anomalous, being formed from the augmented verb أَعْطَى]: see أَجْوَبُ.

مُعْطٍ مُعْطٍ ذ [Giving, &c.]. When thou desirest Zeyd [i. e. any person] to give thee a thing, thou sayest, هَلْ أَنْتَ مُعْطِيَّهُ [lit. Art thou my giver of it?], with fet-h and teshdeed to the ى: and in like manner thou sayest to a pl. number, هَلْ أَنْتُمْ مُعْطِيَّهُ, because the ن [of the word مُعْطُونَ] falls out by reason of the word's becoming a prefixed noun, and the و is changed into ى and incorporated [into the pronominal ى], and the ى is pronounced with fet-h because [originally] preceded by a quiescent letter [i. e. the و which is changed into ى]: and to two persons thou sayest, هَلْ أَنْتُمَا مُعْطِيَايَهُ, with fet-h to the ى: and thus you do in similar cases. (S, TA.) ― -b2- [Hence,] قَوْسٌ مُعْطِيَةٌ (assumed tropical:) A pliable bow, not rigid nor resisting to him who pulls the string: or, as some say, that has been bent and not been broken. (TA.) [See also عَطْوَى.]

مِعْطَآءٌ مِعْطَآءٌ ذ A man, and a woman, who gives much, or often: pl. مَعَاطِىُّ and مَعَاطٍ. (Akh, S, K.)

مَعَاطِىُّ مَعَاطِىُّ ذ [a pl. of مِعْطَآءٌ and] an anomalous pl. of عَطَآءٌ, q. v. (TA.)

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬١٥٨
عَطَا عَطَا U ( n. ac. عَطْو 1 ) a. [ acc. or Ila ], Took; received; accepted. b. [ acc. & Ila ], Raised towards. عَطَّوَ عَطَّوَ II , a. Served, worked for; ministered to. b. Urged on, hurried, stimulated. عَاْطَوَ عَاْطَوَ III , a. Gave to, presented with; offered. b. Served. أَعْطَوَ أَعْطَوَ IV , a. see III (a) . b. Was docile; obeyed. تَعَطَّوَ تَعَطَّوَ V , a. Asked,
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ١٣٬٣٤٦
عطو عَطَا – يَعْطُو - عَطَاء - أَعْطَى – يُعْطِي - تَعَاطى – يَتَعَاطَى الجمعة, 11 شباط/فبراير 2011 16:13 عَطَا – يَعْطُوْ + الكائن + شيئاً: يتناوله ويقبضه بيده ويحوزه ويملكه عَطَاء: على وزن " فـَعال" اسم فعل مبالغة من " عَطَا – يَعْطُو ": التناول والحيازة والملك: التملك وانتقال ملكية الشيء إلى الكائن، من كائن أو مصدر آخر أَعْطى – يُعْطي: على وزن" أفعل " من " عَطَا –
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(١٢)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٤٠ (الإجمالي: ٦٣)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. كدي

    الآيات المشتركة: ١ · Yumuşak toprağın altındaki sert bitkiye elverişli olmayan…

  2. جذذ

    الآيات المشتركة: ١ · Bir şeyin gelişigüzel parçası

  3. حظر

    الآيات المشتركة: ١ · Hazir dikenli çalı demektir

  4. سعد

    الآيات المشتركة: ١ · Saad dirsekten ele kadar olan kısımdır (ön kol)

  5. سخط

    الآيات المشتركة: ١ · Sekete çöküntü demektir

  6. لمز

    الآيات المشتركة: ١ · Remz özel işaret demektir

  7. رضي

    الآيات المشتركة: ٢ · Radiy : Rda (re,dat,ayn) memede biberon, süt

  8. عقر

    الآيات المشتركة: ١ · “Akv” derinin zedelenmesinden oluşmuş yaradır

  9. دوم

    الآيات المشتركة: ١ · Devam : Kışın yaprak dökmeyen ağaç, katran ağacı demektir

  10. حسب

    الآيات المشتركة: ٢ · Hisbe okun nişangah kısmına denir

  11. جزي

    الآيات المشتركة: ٢ · Ceze’e (hemze ile) bir şeyin parçası, bozulmadan bütünden…

  12. صغر

    الآيات المشتركة: ١ · Küçük

الآيات التي ورد فيها(١٢)

  1. قَالَ رَبُّنَا الَّذِي أَعْطَى كُلَّ شَيْءٍ خَلْقَهُ ثُمَّ هَدَى

    Bağışladı

  2. فَأَمَّا مَنْ أَعْطَى وَاتَّقَى

    Bağışladı

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökعطو
YapıÜçlü (nakıs / vavî)
Özel DurumSon harfi illetli (vav/yâ dönüşümü)
Bağlamsal Yakın Köklerاتي, وهب, منن, بذل
Zıt Kökمنع
Çekirdek Özet 1Boynunu ve elini uzatarak bir nesneye erişmek, elden ele uzatıp teslim etmek
Çekirdek Özet 2Bir varlığa fıtrî veya lütuf kabilinden payını doğrudan eline ulaştırma, cömertçe verme
Çekirdek Özet 3Bir hakkı veya lütfu tasarruf yetkisiyle birlikte muhatabın zimmetine geçiren devir işlemi
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca sıradan bir nesne transferi sayıp el uzatma, erişim ve mülkiyet devri boyutunu göz ardı etmek

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
عطGerilme, uzanma, bükülerek bir yöne yönelme ve esneme hareketi; nitekim عطف kökünde bir yöne eğilip bükülme, عطل kökünde ise uzayıp boş kalma veya süsten arınarak geride kalma anlamı bulunur.وİlletli üçüncü harfin katılmasıyla gerilip uzanma hareketi, bir nesneye erişmek üzere elin veya boynun fiziksel olarak uzatılması ve o nesnenin tutulup başkasına aktarılması (elden ele verme) yönünde özelleşmiştir.

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
عGöz; görme, bilme, kaynakAlgılama, hedefe yönelme, görünen ve bilinen bir kaynağa odaklanma.
طSepet, çark; sarma, kuşatma, içine almaHedef nesneyi çevreleme, sınırlandırma, kavrama alanına alma.
وÇengel, çadır kazığı; bağlama, ekleme, tutturmaİki unsuru birbirine raptetme, aktarım bağını kurma, nesneyi alıcıya ekleme.
عطوHedefe odaklanarak uzanma ve kavranan nesneyi alıcıya bağlayarak teslim etmeGözün gördüğü hedefe doğru uzanıp nesneyi yakalama ve onu başka bir ele raptederek ulaştırma hareketinin tamamını ifade eder.

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamCeylanın ağaçtaki yapraklara erişmek için ön ayakları ve boynuyla yukarıya doğru gerilip uzanması; insanın bir şeyi almak veya uzatmak için elini ileri doğru sürmesi.
Cahiliye şiiri kullanımıİmruülkays bir beytinde kadının misvak kullanırken uzattığı parmaklarını tasvir eder: وتَعْطو برَخْصٍ غيرِ شَثْنٍ كأنّه / أساريعُ ظبيٍ أو مساويك إسحِلِ (Yumuşak, pürüzsüz parmaklarıyla misvakı tutup uzatır; parmakları sanki ceylan yavrusunun ayakları veya ishil ağacının çubukları gibidir).
Erken Arapça kullanımBir kimsenin haksız yere boyunu aşan bir cürete yeltenmesi hakkında kullanılan عاطٍ بغَيْرِ أنْوَاط darbımeseli; ayrıca kadehin elden ele dolaştırılması için kullanılan المعاطاة tabiri.

المصدر Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn ve Asās al-Balāgha.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Sami dillerinde عطو kökü, özellikle Güney-Batı Sami sahasında ve Arapçada fiziksel bir nesneye doğru boyun veya el uzatma, elden ele aktarma ve bağışlama anlam ekseninde kristalleşmiştir. Kuzeybatı Sami dillerinde doğrudan bu kök harfleriyle birebir fonetik eşleşme sınırlı olmakla birlikte, nesneyi uzatma, yöneltme ve teslim etme işlevi genellikle kökteş morfolojik varyantlar ve genişleyen semantik çekirdekler üzerinden görülür. Arapçada kökün yalın hali olan عطا / يعطو formu doğrudan "uzanmak, eliyle almak" anlamını korurken, if‘âl kalıbına geçişle birlikte "kendi tasarrufundaki bir şeyi başkasının eline teslim etmek" manası asli halini almıştır. Diğer Sami dillerinde verme eylemi için daha ziyade نتن / נתן veya يهب kökleri kullanılırken, Arapça elden ele verme ve uzanma nüansını عطو kökünde müstakil bir kavramsal alana dönüştürmüştür.

درجة الثقة Güçlü

المصدر Brown-Driver-Briggs, HALOT, Lane's Lexicon.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönعطا / يعطو → أعطى / إعطاءYalın fiilde ceylanın yaprağa uzanması gibi "uzanıp alma", if‘âl kalıbında ise "uzatıp başkasına teslim etme, hibe etme" yönünde semantik genişleme.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiArapça-Güney Sami ortak kullanım alanıUzanma, bedensel yönelme ve devretme anlamlarının Arapçada kurumsallaşmış hibe ve bağış kavramına evrilmesi.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik çerçevenin ötesinde kanıtlanmış doğrudan bir köken akrabalığı tespit edilmemiştir.Veri bulunamadı

المصدر Maqāyīs al-Lugha, David Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques).

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
عطوAnlamlıUzanmak, elden ele vermekBoynunu ve elini uzatarak nesneyi devretmek, bağışta bulunmak.Hedef kök; Kur'an'da geçer.
عوطAnlamlıGebe kalmamak, kısır kalmakDişi hayvanın döllenmeyip uzun süre yavru tutmaması; kısırlaşma.Kur'an'da geçmez.
طعوKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıSözlüklerde bu dizilimde müstakil bir kök kaydedilmemiştir.Kur'an'da geçmez; mühmel.
طوعAnlamlıBoyun eğmek, itaat etmek, uymakBir emre veya yönlendirmeye direnç göstermeksizin kendi isteğiyle tabi olmak.Kur'an'da geçer; zıt kutupta bir kabulleniş bağı taşır.
وعطKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıBu fonetik dizilim klasik leksikografide terk edilmiştir.Kur'an'da geçmez; mühmel.
وطعKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıBu dizilimde klasik lügatlerde kayıtlı bir kök bulunmamaktadır.Kur'an'da geçmez; mühmel.

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
عطوMerkezİntikal ettirme, mülk devriEl uzatarak, tasarruf hakkını devrederek ve doğrudan teslim ederek verme.Alıcının eline doğrudan ulaştırılan ve mülkiyetine geçirilen bağış.
اتيKomşuUlaştırma, getirmeNesneyi veya hükmü alıcıya getirmek; alıcının konumuna intikal ettirmek.اتي kökünde getirme ve intikal ön plandadır; mülk devri veya uzanma şartı aranmaz.
وهبKomşuKarşılıksız ihsanHiçbir karşılık, talep veya hak ediş olmaksızın sırf lütufla hibe etmek.وهب kökünde bağışlayanın mutlak cömertliği esastır; fiziksel uzatma şartı bulunmaz.
مننKomşuAğır yük yükleyen lütufBüyük bir nimet vererek muhatabı minnet altında bırakmak veya pay kesmek.Nimeti başa kakma tehlikesi barındıran veya tartıyla verilen büyük ihsan.
بذلKomşuHarcama, sunmaElindekini esirgemeden, cömertçe ortaya koyup harcamak.Elindekini sakınmadan terk etme eylemidir; doğrudan teslim şart değildir.
منعZıtAlıkoyma, engellemeNesnenin veya hakkın muhataba ulaşmasına engel olmak, vermemek.عطو kökünün zıddıdır; erişimi kesip nesneyi elde tutmayı ifade eder.

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaعطوEl uzatıp vermek, hibe etmekFiziksel olarak uzanıp alma ve if‘âl ile mülkiyeti başkasına devretme eylemi.Kesin
LatinceDare, tribuere, praebereVermek, tahsis etmek, sunmakDare genel vermeyi karşılarken, tribuere pay olarak tahsis etmeyi karşılar; fiziksel uzanma nüansını tam yansıtmaz.Güçlü
İngilizceTo give, to bestow, to hand overVermek, bahşetmek, elden teslim etmekTo hand over elden teslimi ve uzatmayı iyi karşılar; to bestow ise ilahi lütuf boyutunu içerir.Güçlü
AlmancaGeben, überreichen, schenkenVermek, elden sunmak, hediye etmekÜberreichen fiziksel uzatıp teslim etmeyi karşılarken, schenken karşılıksız verme boyutunu taşır.Güçlü
FransızcaDonner, octroyer, tendreVermek, bağışlamak, uzatmakTendre fiili el uzatma eylemini, octroyer ise yetki veya lütufla bağışlama yönünü karşılar.Güçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
عَطَاءً / عَطَاؤُنَاKesintisiz ilahi lütuf, tükenmez ihsanCennet ehline ve dünyada insanlara verilen ilahi bağışlar bağlamında (Hûd 11:108, İsrâ 17:20, Sâd 38:39, Nebe 78:36).
أَعْطَىFıtrî donanım ve yaratılış kemali bahşetmeYaratıcının her varlığa kendi hilkatini ve yapısını tam olarak vermesi bağlamında (Tâhâ 20:50).
أَعْطَى / وَأَعْطَىMalî infak, cömertlik ve esirgeme karşıtlığıİnsanın elindeki serveti arınmak amacıyla muhtaca devretmesi veya cimrilik edip azıcık verip kesmesi bağlamında (Leyl 92:5, Necm 53:34).
يُعْطَوْا / أُعْطُواZekat ve ganimetten pay almaToplumsal paylaştırmada münafıkların pay alma beklentisi bağlamında (Tevbe 9:58).
يُعْطُوا (عَن يَدٍ)Boyun eğerek cizye ödeme, teslim olmaOtoriteye itaat göstergesi olarak vergiyi bizzat elden teslim etme bağlamında (Tevbe 9:29).
أَعْطَيْنَاكَMutlak üstünlük ve bereket (Kevser) bahşetmeHz. Peygamber’e tükenmez hayrın ve şerefin müstakilen mülk kılınması bağlamında (Kevser 108:1).
فَتَعَاطَىHaddini aşarak cüretle bir işe girişmeSemûd kavminden devenin ayaklarını kesmeye yeltenen kişinin kibirle uzanıp suçu işlemesi bağlamında (Kamer 54:29).

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamHüsün ve kubuh, lütuf ve adalet meselesiAllah'ın kuluna verdiği nimetlerin hak ediş (istihkak) mi yoksa sırf fazl ve lütuf (atâ) mu olduğu tartışması.Karşılıksız, kesintiye uğramayan ve ilahi iradeye bağlı mutlak bağış.
FıkıhHibe, atıyye ve cizye ahkamıMülkiyetin ivazsız devri (atıyyetü’l-merîz), teslim-tesellüm şartı ve cizyenin elden verilmesi meselesi.Bir malın veya hakkın kabz ile birlikte kesin olarak mülkiyete geçirilmesi.
TefsirKevser ve Tâhâ 50. ayetin tefsiriأعطى fiilinin آتى fiilinden farkı; her varlığa fıtratının tam verilmesi ve peygambere verilen tükenmez mülk.Varlığın özüne yerleştirilen veya geri alınmamacasına zimmete bağlanan bağış.
HadisZekat, sadaka ve fazilet rivayetleriVeren elin alan elden üstün olması (el-yedü'l-ulyâ) ve Allah'ın dilediğine hesapsız atâsı.Elden ele teslimiyet, infakta cömertlik ve esirgemeden sunma erdemi.

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniYaratılış ve hidayet nizamıFıtrat ve lütufVarlığa kapasitesini kazandırmaAllah'ın her mevcuda varlık formunu ve gayesini bahşetmesi (Tâhâ 20:50).Kesin
İlmiBilgi ve kabiliyet intikaliDonanım aktarımıPotansiyeli kuvveden fiile çıkarmaİnsana öğrenme araçlarının ve kavrayış yeteneğinin doğrudan emanet edilmesi.Güçlü
SiyasiHukuki egemenlik ve vatandaşlıkTabi oluş ve cizyeOtoriteye sadakati tescil etmeBireyin veya tebaanın nizama boyun eğdiğini elden ödeme yaparak göstermesi (Tevbe 9:29).Kesin
İktisadiGelir adaleti ve refah dağılımıHibe, zekat ve kamu payıSermayenin tabana yayılmasıServetin hak sahiplerine doğrudan ulaştırılarak zimmetlerine geçirilmesi.Kesin

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerDoğrudan transfer fonksiyonu ve enerji aktarımı (T:A→B)Bir kaynaktan çıkan girdinin, aracı bir faz kaybı olmaksızın doğrudan hedef alıcıya aktarılması ve sistem durumunun kalıcı olarak değişmesi.Güçlü
Beşeri bilimlerMülkiyet devri ve tasarruf hakkının intikaliBir hak veya nesne üzerindeki hakimiyetin, rıza ve fiilî teslim ile bir özneden diğer özneye eksiksiz geçişi.Kesin

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiعطو kökünü yalnızca maddi sadaka veya sıradan bir nesne alışverişi seviyesine indirgemek.
Kur'an içi daha geniş anlamKök; fıtratın verilmesinden (Tâhâ 20:50), egemenliğin tanınmasına (Tevbe 9:29), haddi aşan bir cüretle hamle yapmaya (Kamer 54:29) kadar uzanan geniş bir eylem ve tasarruf alanını kapsar.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataİlahi atânın yalnızca ahiret mükâfatı sanılması veya cizye ayetindeki "an yedin" ifadesinin ruhsuz bir vergiye indirgenerek itaat ve teslimiyet boyutunun yitirilmesi.

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Varlığın varoluşsal sermayesini (fıtrat) ve ilahi inayetin geri alınmaz karakterini ifade eden anahtar bir kavramdır; mülkiyet ve lütuf ilişkisinin kurucu kelimesidir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Yaratılışın hikmetini anlatan ayetlerde (Tâhâ 20:50), infak ve arınma psikolojisini işleyen surelerde (Leyl 92:5) ve ilahi lütfun büyüklüğünü bildiren nüzul ortamında (Kevser 108:1).
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Vermenin sadece bir nesneyi fırlatıp atmak değil; uzanarak, muhatabı muhatap kabul edip elden teslim ederek bir mülkiyet bağı kurmak olduğunu gösterir.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamBoynunu veya elini yukarıya/ileriye doğru gererek bir şeye erişmek; kavranan nesneyi elden ele diğer tarafa uzatıp teslim etmek.
  • Soyut anlamBir lütfu, hakkı veya ontolojik donanımı, muhatabın tasarrufuna ve zimmetine kalıcı olarak devretmek.
  • Sistematik karşılıkKaynaktan çıkan potansiyelin eksilme veya engelleme olmaksızın hedefe tam intikal ettiği mülkiyet ve inayet transferi.
  • LaTeX modeliA→ τ B  ⟹  ΔMB=+P,ΔMA=−P
  • LaTeX açıklamasıFormülde A verici kaynağı, B alıcı muhatabı temsil eder. τ el uzatma ve teslim (itâ/atâ) operatörüdür. Bu yönelimli aktarım gerçekleştiğinde muhatabın zimmetindeki mülkiyet ve tasarruf payı (MB), devredilen pay (P) oranında kalıcı olarak artarken, kaynak (A) bu payı kendi tasarrufundan çıkararak muhataba bahşetmiş olur. İlahî atâ bağlamında ise kaynakta bir eksilme olmaksızın B muhatabı tam bir donanım (P) elde eder.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ع