كيد
ك - ي - د
جذر- الورود: ٣٥
- الآيات: ٢٩
- الصيغ: ٢٤
- المعاجم: ١٢
Tuzak demektir. Savaşta düşmanı yanıltarak tuzağa düşürmek “keyd”dir. Askerlikte buna taktik denmektedir. “Mekr”, planlı, programlı, uzun hedefe varmak için hazırlanan bir sistem demektir. Askerlikte buna strateji denmektedir.المزيد ›
ملاحظاتي
المعاجم(١٢)
★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية
Tuzak demektir. Savaşta düşmanı yanıltarak tuzağa düşürmek “keyd”dir. Askerlikte buna taktik denmektedir. “Mekr”, planlı, programlı, uzun hedefe varmak için hazırlanan bir sistem demektir. Askerlikte buna strateji denmektedir.
كتاب العين
الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ١٬٥٣٥الكاف والدال و"وايء" معهما
ك و د، و ك د، د و ك، و د ك، ك د ي، ك ي د، د ي ك، ك د أ، ك أ د، أ ك د مستعملات ك و د: الكَوْدُ: مصدر كاد يكُود كَوْداً ومكادة، تقول لمن يطلب إليك شيئاً، فتأبى أن تعطيه: لا، ولا مَكادَةً ولا مهمة، ولا كَوْداً ولا هما، ولا مكاداً ولا مهمأ.
ولغة بني عدي: كُدْتُ أفعل كذا، بالضم.
وكد: وكَّدْتُ العقد واليمين، أي: أوثقته، والهمزة في العقد أجود.
والسيور التي يشد بها القربوس تسمى
الصحاح
الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٢٦٣الكَيْدُ: المكر. كادَهُ يَكيدَهَ كَيْداً ومَكيدَةً. وكذلك المُكايَدَةُ. وربَّما سمِّي الحربُ كَيْداً. يقال: غزا فلان فلم يَلْقَ كَيْداً. وكلُّ شيءٍ تعالجه فأنت تَكيدُهُ. ويقال: هو يَكيدُ بنفسه، أي يجود بها. ويسمَّى اجتهادُ الغراب في صياحه كَيْداً؛ وكذلك القَيْءُ.
تهذيب اللغة
الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٩٬٩١٦ك د ( و ا ي ء )
كدا ، كدأ ، كأد ، كود ، كيد ، وكد ، أكد ، ودك ، دوك ، دكأ ، ديك ، دكا : ( مستعملة ) .
كدا : قال الله جلّ وعزّ : ( أعطى قليلا وأكدى ) ( النجم : 24 ) قال الفراء : أَكْدَى : أَمْسَكَ عن العَطِيّةِ وقَطَع .
وقال الزجاجُ : معنى أَكْدَى : أَمْسَكَ من العطيّة وقطَع ، وأَصْلُه من الحَفْرِ في البئر .
يقال للحافر إذَا حَفَرَ البئرَ فبَلغَ إلى حَجَر لا يمكِنُهُ معه الحَفْرُ : قد بَلغَ
مقاييس اللغة
ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٣٬٣٠٣(باب الكاف والياء وما يثلثهما)
(كيد) الكاف والياء والدال أصلٌ صحيح يدلُّ على معالجةٍ لشيء بشدّة، ثم يتّسع الباب، وكلّه راجعٌ إلى هذا الأصل. قال أهلُ اللُّغة: الكيد: المعالجة. قالوا: وكلُّ شيءٍ تُعالِجُه فأنت تَكِيدُه. هذا هو الأصل في الباب، ثم يسمُّون المَكر كيداً. قال الله تعالى: ﴿أمْ يُرِيدُونَ كَيْداً﴾ [الطور 42]. ويقولون: هو يَكيدُ بِنَفسهِ، أي يجودُ بها، كأنَّه يُعالِجها لتخرُج. والكَيْد:
المفردات في غريب القرآن
الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ١٬٥١٥- الكيد: ضرب من الاحتيال، وقد يكون مذموما وممدوحا، وإن كان يستعمل في المذموم أكثر، وكذلك الاستدراج والمكر، ويكون بعض ذلك محمودا، قال: ﴿كذلك كدنا ليوسف﴾ [يوسف/76] وقوله: ﴿وأملي لهم إن كيدي متين﴾ [الأعراف/183] قال بعضهم: أراد بالكيد العذاب (يروى عن ابن عباس قوله: كيد الله العذاب والنقمة. الدر المنثور 3/618)، والصحيح: أنه هو الإملاء والإمهال المؤدي إلى العقاب كقوله: ﴿إنما نملي لهم ليزدادوا إثما﴾ [آل
أساس البلاغة
الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ١٦٠ك ي د
له كيد ومكيدة ومكايد وكاده وكايده.
وكادت الشمس تغيب.
ومن المجاز: رأيته يكيد بنفسه: يقاسي المشقّة في سياقه.
وغزا فلم يلق كيداً أي لم يقاتل.
لسان العرب
ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٥٬٤٤٣كاد يَفْعَل كذا كَيْداً: قارَب. قال ابن سيده: قال سيبويه: لم يستعملوا الاسم والمصدر اللذين في موضعهما يفعل في كاد وعَسَى، يعني أَنهم لا يقولون كادَ فاعِلاً أَو فعْلاً فترك هذا من كلامهم للاستغناء بالشيء عن الشيء، وربما خرج في كلامهم؛ قال تأَبَّط شرًّا.
فأُبْتُ إِلى فَهْمٍ وما كِدْتُ آئباً،
وكم مِثلِها فارَقْتُها، وهْيَ تَصْفرُ
قال: هكذا صحة هذا البيت، وكذلك هو في شعره، فأَما رواية من لا يضبطه وما
تاج العروس
الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٢٬٥٤٥الكيد: المكر والخبث، كالمكيدة، قال الليث: الكيد من المكيدة، وقد كاده يكيده كيدا ومكيدة. قال شيخنا: ظاهر كلامهم أن الكيد المكر مترادفان، وهو الظاهر، وقد فرق بينهما بعض فقهاء اللغة، فقال: الكيد: المضرة، والمكر: إخفاء الكيد وإيصال المضرة، وقيل: الكيد: الأخذ على خفاء، ولا يعتبر فيه إظهار خلاف ما أبطنه، ويعتبر ذلك في المكر.والله أعلم. الكيد: الحيلة، وبه فسر قوله تعالى فجمع كيده ثم أتى وقوله تعالى
معجم لين
إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٥٬٣٧٠كَادَهُ
1 كَادَهُ ذ , aor. يَكِيدُ, (S, L, Msb,) inf. n. كَيْدٌ (S, L, Msb, K) and مَكِيدَةٌ, (S, L, K,) or the latter is a simple subst.; (Msb;) and ↓ كايدهُ, (A,) inf. n. مُكَايَدَةٌ; (S;) or this implies reciprocation; (TA;) [and ↓ اكتادهُ, which see below. app. signifies the same as كَادَهُ like as اِخْتَدَعَهُ signifies the same as خَدَعَهُ;] He deceived, beguiled, or circumvented, him or he
قاموس سالمون
هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٧٢٩كَادَ
كَادَ ( y ) I ( n. ac. كَيْد 1 , مَكِيْدَة [ 18t ] ),
a. Deceived, circumvented; ensnared, entrapped; plotted against.
b. Contrived, devised.
c. Strove.
d. [ Bi ], Vomited.
كَيَّدَ
كَيَّدَ II
a. [ coll. ], Was obstinate.
b. [ coll. ], Was rancorous.
كَاْيَدَ
كَاْيَدَ III ,
a. see I (a) .
تَكَاْيَدَ
تَكَاْيَدَ VI ,
a. Beguiled one another.
اِكْتَيَدَ
اِكْتَيَدَ VIII ,
a.
كتاب الله
مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٤١٬٠٥٩كيد
كَادَ - يَكِيدُ - كَيْد - مَكِيْد - مَكِيْدُوْن
كَادَ - يَكِيٍْدُ + كائن + كائناً: سعى لإيذائه بتدبير خفي: يرسم خطة (يضمر أمراً) لإيقاع الضرر بعدو أو خصم، بحيث لا ينتبه العدو والخصم إلى مكنوناتها وخطرها، فيقع في الخطر دون أن يشعر
كَيْد: اسم فعل " كَادَ - يَكِيدُ ": وهو كذلك بمعنى مفعول: الضر والأذى المضمر والمحاك لآخر دون علمه
مَكِيْد: اسم
الصيغ(٢٤)
- كَيْدًاTuzak(فَعْلًا)×٦
- كَيْدُTuzak(فَعْلُ)×٣
- كَيْدَTuzak(فَعْلَ)×٢
- كَيْدَهُنَّOnların tuzağı(فَعْلَهُنَّ)×٢
- كَيْدُهُمْOnların tuzağı(فَعْلُهُمْ)×٢
- كَيْدِيTuzağım(فَعْلِي)×٢
- الْمَكِيدُونَTuzağa düşenler(الْمَفْعُولُونَ)×١
- بِكَيْدِهِنَّOnların tuzağını(بِفَعْلِهِنَّ)×١
- فَكِيدُونِÖyleyse bana tuzak kurun(فَافْعِلُونِ)×١
- فَكِيدُونِيBana tuzak kurun(فَافْعِلُونِي)×١
الجذور المجاورةالمجاورة: ٣٥ (الإجمالي: ١٤١)
- متن
الآيات المشتركة: ٢ · Sağlam
- ملي
الآيات المشتركة: ٢ · Süreyi uzattım
- سبب
الآيات المشتركة: ٢ · Araç
- صرف
الآيات المشتركة: ٢ · (sad) “Sarim” toplanıp yığılmış meyve, “serm” meyve veya…
- قطع
الآيات المشتركة: ٢ · Kesinlikle keseceğim
- فلح
الآيات المشتركة: ٢ · Felah “Felh” toprağın yarılmışı, çatlak toprak demektir
- دبر
الآيات المشتركة: ٢ · Dübür : Anüs, ense tarafı, arka demektir
- نظر
الآيات المشتركة: ٣ · Korkuluk demektir
- رود
الآيات المشتركة: ٣ · “Raid”, bir şeyi çevirmek için kullanılan koldur
- جمع
الآيات المشتركة: ٣ · Yumruk demektir
- نسو
الآيات المشتركة: ٢ · Kadınlar
- ظنن
الآيات المشتركة: ٢ · Suyu belirsiz, suyun olup olmadığı kuyu demektir
الآيات التي ورد فيها(٢٩)
قَالَ يَابُنَيَّ لَا تَقْصُصْ رُؤْيَاكَ عَلَى إِخْوَتِكَ فَيَكِيدُوا لَكَ كَيْدًا إِنَّ الشَّيْطَانَ لِلْإِنْسَانِ عَدُوٌّ مُبِينٌ
Tuzak
وَأَرَادُوا بِهِ كَيْدًا فَجَعَلْنَاهُمُ الْأَخْسَرِينَ
Tuzak
فَأَرَادُوا بِهِ كَيْدًا فَجَعَلْنَاهُمُ الْأَسْفَلِينَ
Tuzak
أَمْ يُرِيدُونَ كَيْدًا فَالَّذِينَ كَفَرُوا هُمُ الْمَكِيدُونَ
Tuzak
إِنَّهُمْ يَكِيدُونَ كَيْدًا
Tuzak
وَأَكِيدُ كَيْدًا
Tuzak
تحليل الجذر
تعريف الجذر والخلاصة
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | كيد |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Ecvef |
| Bağlamsal Yakın Kökler | مكر, حيل, ختر |
| Zıt Kök | نصح |
| Çekirdek Özet 1 | Bir işi zahmetle, ince çabayla ve gizli tedbirle işleme koyma; hedefe dolaylı yoldan varmak için kurulan operasyonel düzen |
| Çekirdek Özet 2 | Hasmın zaafını veya kendi gücünü aleyhine çeviren taktiksel plan; ilahi adalette inkârcıların tuzağını kendi başlarına geçirme süreci |
| Çekirdek Özet 3 | Belirli ve yakın bir hedefe ulaşmak üzere uygulanan, görünüşü farklı gayesi farklı taktiksel manevra |
| Kritik Hata Riski | Kökü yalnızca ahlaki bir kötülüğe ve hileye indirgeyerek Kur'an'da Allah'a ve peygamberlere isnat edilen meşru ve hikmetli planlamaları kavrayamamak |
التحليل الثنائي
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| كي | Ölçme, biçme, bir halin sınırlarını ve niteliğini tespit etme hareketi; bu çekirdek كيل kökünde hacim ölçmeyi, كيف kökünde hal ve nitelik araştırmayı, كين kökünde ise varlık sınırlarına kavuşmayı ifade eder | د | Çekirdeğin tespit ve ölçüm vasfını, hasmı belirli bir kapıdan geçmeye zorlayan operasyonel bir sevk ve yönlendirme eylemine dönüştürür |
التحليل التصويري للحروف
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ك | Avuç içi; kavrama, eğme, kaplama | Bir nesneyi veya durumu el altında gizlice tutma ve kavrama |
| ي | El ve kol; iş, yapma, uzanma | İradeyi fiiliyata dökme, hedefe doğru müdahalede bulunma |
| د | Kapı; giriş, geçiş, hareket | Kişiyi veya hasmı iradesi dışında belirli bir geçide veya sonuca yöneltme |
| كيد | Avuç içiyle gizlenip elle işlenen bir tedbirin, muhatabı planlanan kaçınılmaz bir kapıdan geçmeye mecbur bırakması |
الاستعمال التاريخي والمبكر
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Bir şeyi güçlükle ve yoğun çaba harcayarak çekip çıkarmak; can çekişen kimsenin son nefesini zorlanarak vermesi veya çakmak taşının ateşi ağır ağır ve zorlukla çıkarması |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Teabbata Şerran beytinde, kurtulması neredeyse imkânsız bir tehlike karşısında gösterdiği zorlu çaba ve manevrayla dönüşünü bu kökten türeyen fiille anlatır: فأبت إلى فهم وما كدت آئبا / وكم مثلها فارقتها وهي تصفر |
| Erken Arapça kullanım | Klasik dönemde savaş ve çatışma manasında kullanılmış; ordu sefere çıkıp fiili bir vuruşma olmadan döndüğünde خرجوا ولم يلقوا كيدا ifadesiyle karşı tarafla doğrudan bir savaş yaşanmadığı anlatılmıştır |
المصدر Lisânü’l-ʿArab, Maqāyīsü’l-Luğa, Kitābü’l-ʿAyn.
الطبقة الاشتقاقية السامية
Arapça كيد kökü, merkezi Sami dillerinde örtülü çaba, tedbir ve hedefe dönük operasyonel girişim semantik alanıyla ilişkilidir. İbranicede kīd kelimesi felaket ve ani yıkım anlamında sınırlı bir kullanım gösterir; bu durum hile ve tuzağın muhatap üzerinde bıraktığı yıkıcı tesirin semantik bir sonucu olarak değerlendirilir. Güney Sami sahasında ve özellikle Arapçada kök, fiziksel düzlemdeki yoğun zahmet, güçlükle ateş çıkarma ve kusma gibi maddî fiillerden başlayarak zihinsel kurguya, hasmı gafil avlayan taktiksel manevraya doğru genişlemiştir. Fonetik açıdan kök harfleri düzenli bir yapı sergilemekte olup Arapça bu kökün hem somut çaba hem de soyut planlama boyutlarını bütünüyle muhafaza etmiştir.
درجة الثقة Güçlü
المصدر Brown-Driver-Briggs, David Cohen, Lisânü’l-ʿArab.
التحليل الاشتقاقي
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Zahmetli fiziksel hareketten zihinsel ve taktiksel düzene geçiş | Can çekişme ve çakmak taşından güçlükle ateş çıkarma anlamından, zekâ ile hedefe dolaylı varma planına uzanır | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice kīd formu ile yıkım ve musibet bağı | Tuzağın akıbeti olan zarar ve helak boyutu üzerinden semantik paralellik kurulur | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Afro-Asyatik çeperde doğrulanabilir soydaş biçim bulunmamaktadır | Karşılaştırmalı veriler yalnızca Sami koluyla sınırlı kalmaktadır | Veri bulunamadı |
المصدر Maqāyīsü’l-Luğa, Brown-Driver-Briggs.
الجذور الشقيقة (التقاليب)
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| كيد | Anlamlı | Taktik, tuzak, ince manevra | Hasmı gafil avlayarak hedefe dolaylı yoldan ulaşma ameliyesi | Hedef köktür; Kur'an'da geçer |
| كدي | Anlamlı | Sertleşme, kesilme, cimrilik | Kazmanın sert taşa gelip durması, iyiliği yarıda kesip az verme | Ortak çekirdeğin zorlanma ve sınır koyma yönünü taşır; Kur'an'da geçer |
| يكد | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kur'an'da geçmez |
| يدك | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kur'an'da geçmez |
| دكي | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kur'an'da geçmez |
| ديك | Anlamlı | Horoz | Dik duruş sergileyen ve öten bilinen kümes hayvanı | Kur'an'da geçmez |
الجذور المجاورة والجذر المضاد
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| كيد | Merkez | Taktiksel düzen, ince manevra | Hasmın zaafını kollayarak hedefe dolaylı ve operasyonel hamlelerle ulaşma | Planın fiili ve taktiksel icrasıdır |
| مكر | Komşu | Stratejik planlama | Uzun vadeli, kapsamlı ve derin kurgulanmış genel strateji | كيد taktiksel bir hamle iken مكر daha geniş bir sistem kurgusudur |
| حيل | Komşu | Çare ve hile arama | Bir engeli aşmak veya durum değiştirmek için zekice yol bulma | Çatışmadan ziyade engeli dolanma odaklıdır |
| ختر | Komşu | Ahdi bozarak aldatma | Güven ve ahit bağına rağmen arkadan vurma | Ahlaki çözülme ve kalleşlik içeren tuzaktır |
| نصح | Zıt | Samimiyet, öğüt, dürüstlük | Karşı tarafın sadece hayrını isteyerek şeffaf ve dosdoğru davranma | Hile, örtülü niyet ve taktikten arınmış saf yöneliştir |
مقابلات المعنى في لغات أخرى
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | كيد | İnce düzen, taktik, tuzak | Hedefe varmak için tasarlanan gizli ve operasyonel tedbir | Kesin |
| Latince | Stratagema, dolus | Askeri hile, tuzak | Stratagema kavramı taktik manevrayı karşılarken, dolus hukuki yanıltmayı ifade eder | Güçlü |
| İngilizce | Stratagem, scheme | Taktik manevra, plan | Stratagem askeri ve operasyonel yanıltmayı, scheme ise zihinsel kurguyu karşılar | Güçlü |
| Almanca | List, Ränkespiel | İnce hile, taktik | List kelimesi aklın dolaylı yolunu ve zekâ manevrasını tam yansıtır | Güçlü |
| Fransızca | Stratagème, ruse | Savaş taktiği, kurnazlık | Bir hedefe hasmı şaşırtarak ulaşma sanatını ifade eder | Güçlü |
المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.
الوجوه والنظائر
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| كَيْدُ / كَيْدًا | İnkârcıların peygamberlere kurduğu düşmanca komplo | İnkârcıların hakkı engellemek için kurdukları gizli taktikler; Tûr 52:42, Târık 86:16 |
| كَيْدَ | Şeytanın müminleri saptırmak için kurduğu zayıf düzen | Şeytani vesvese ve desiselerin kof yapısı; Nisâ 4:76 |
| كَيْدِي | Allah'ın zalimleri helake sürükleyen istidrac ve mühlet planı | Kafirleri kendi planlarıyla cezalandıran ilahi taktik; A'râf 7:183, Kalem 68:45 |
| كِدْنَا | Hz. Yusuf'un kardeşini yanında alıkoymak için yaptığı hikmetli plan | Zulüm içermeyen, ilahi yönlendirmeyle kurulan meşru tedbir; Yûsuf 12:76 |
| كَيْدَكُنَّ / كَيْدَهُنَّ | Saray kadınlarının ve Züleyha'nın zihinsel entrikaları | Yusuf'a karşı uygulanan duygusal ve toplumsal baskı manevraları; Yûsuf 12:28, 12:33 |
| كَيْدُ | Büyücülerin gözbağcılığı ve illüzyonu | Hakikate karşı sergilenen aldatıcı görsel hünerler; Tâhâ 20:69 |
| لَأَكِيدَنَّ | Hz. İbrahim'in putları kırmak için geliştirdiği taktik | Putperestliğin aczini fiilen ispatlamak üzere yapılan gizli operasyon; Enbiyâ 21:57 |
سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | İlahi sıfatlar ve ceza prensibi | Allah'a keyd isnat edilmesinin mahiyeti; bunun ahlaki bir hile değil müşâkele kabilinden zalimlerin cezasını kendi tuzaklarıyla verme adaleti olduğu | Cezada adalet ve istidrac |
| Fıkıh | Harp hukuku ve hiyel meseleleri | Savaşta düşmanı yanıltıcı taktikler uygulamanın ve meşru bir hakkı elde etmek için şer'i çıkış yolları aramanın cevazı | Operasyonel taktik ve meşru ruhsatlar |
| Tefsir | Yûsuf kıssası ve peygamberlerin tedbirleri | Hz. Yusuf'un su kabını kardeşinin yüküne koydurmasının ahlaki niteliği ve ilahi yönlendirmeyle gerçekleşmesi | Maslahat ve hikmet eksenli planlama |
| Hadis | Askeri strateji ve gazveler | Harp hiledir prensibi gereği savaş alanında düşmanı şaşırtacak manevralar yapılması | Askeri yanıltma ve savunma manevrası |
تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Hak-batıl mücadelesi | Karşı tedbir ve ceza | Kötülüğün planını boşa çıkarma | İnkârcıların tuzağını kendi helaklerine vesile kılan ilahi adalet mekanizmasıdır | Kesin |
| İlmi | Yöntem ve ispat kurgusu | Hipotez kurgusu | Yanılsamayı ifşa etme | Yanlış bir iddiayı veya hurafeyi bizzat kendi kurgusuyla çürüten deney ve delil düzenidir | Muhtemel |
| Siyasi | Devlet yönetimi ve çatışma | Taktiksel manevra | Caydırıcılık ve koruma | Düşmanın yıkıcı emellerine karşı devletin uyguladığı örtülü operasyon ve savunma siyasetidir | Güçlü |
| İktisadi | Piyasa düzeni ve haksız kazanç | Spekülasyona karşı regülasyon | Piyasa manipülasyonunu engelleme | Gizli tekelleşme veya suni fiyat artışlarına karşı kamu otoritesinin geliştirdiği karşı tedbirdir | Muhtemel |
التماثل في العلوم العددية والإنسانية
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Oyun teorisinde karşı strateji ve minimax algoritması | Bir sistemde hasmın hamlesini öngörerek maksimum kayıp riskini sıfırlayan ve rakibin gücünü aleyhine işleten dinamik optimizasyon | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Stratejik yönetim ve taktiksel psikoloji | Çatışma ve kriz anlarında hasmın dikkatini sahte hedefe yönlendirip asıl neticeyi teminat altına alan operasyonel planlama | Güçlü |
التضييق الخاطئ وخطر الخطأ
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kavramın yalnızca gayrimeşru, ahlak dışı sinsi bir kötülük ve bireysel fesat manasına hapsedilmesi |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kökün hem hasmın komplosunu hem de bu komployu boşa çıkaran meşru, adil ve hikmetli ilahi ve peygamberi taktikleri kapsayan nötr bir operasyonel vasıf taşıması |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Allah'a veya peygamberlere izafe edilen kullanımları anlamakta zorlanarak zihinsel tenakuza düşmek veya meşru mücadelede taktik ve plan yapmayı terk edip pasifize olmak |
خلاصة موجَّهة لفهم القرآن
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın mücadele anlatılarında hakkın yalnızca kaba güçle değil, yüksek bir akıl, operasyonel manevra kabiliyeti ve taktiksel planlama ile galip geldiğini gösterdiği için hayatidir |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Yûsuf suresindeki saray entrikaları ve idari planlama ayetlerinde, Tâhâ suresindeki sihirbazlar kıssasında ve inkârcıların helak süreçlerini bildiren Mekkî vahiylerde belirleyicidir |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Müminlerin dünya sahnesinde sadece edilgen ve tedbirsiz bir saflıkla durması gerektiği yanılgısını düzeltir; hedefe varmak için meşru plan yapmanın bizzat peygamberi bir metot olduğunu öğretir |
التركيب النهائي والنموذج الرياضي
- Somut anlamBir nesneyi veya durumu zahmetle işleme koyma; ateşi çakmak taşından zorlu bir sürtünmeyle çıkarma; can çekişirken nefesi güçlükle dışarı itme.
- Soyut anlamBir hasmın veya sistemin gücünü ve zaafını hesaplayarak, onu kendi aleyhine dönecek kaçınılmaz bir sonuca sevk eden taktiksel zekâ ve operasyonel manevra.
- Sistematik karşılıkDüşmanın hamle enerjisini soğurup onu kendi tasfiyesine dönüştüren dinamik karşı strateji ve ilahi ceza mekanizması.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıModelde taktiği kuran özneyi, hasmı temsil eder. öznenin geliştirdiği operasyonel manevrayı, ise hasmın kendi niyet ve reflekslerini ifade eder. Bu iki sürecin bileşkesi (), hasmın kendi eylemini (), bizzat kendi kurduğu tuzağın içine düşeceği nihai sonuç durumuna () yönlendirir.