أجر

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: أ-ج-ر23 sîga, 135 mücavir kök, 99 ayet, 39 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.أَجْرٌأُجُورَهُنَّأُجُورَهُمْأَجْرَهُمْأَجْرٍأجرصلحأَجْرَعظمأمنحسنأَجْرًاأتي

KökSîga 23Ayet 99Sure 39Mücavir 135

▶ Ağı aç (3B)

أجر

أ - ج - ر

KÖK
  • 108 geçiş
  • 99 ayet
  • 23 sîga
  • 13 sözlük

(EaCR) “Acur” tuğla demektir. Tuğla üretene yapılan ödemeye “ücret” denir. “Ecr”, kira veya ücret demektir.devamı ›

Bu sayfa şu yazımları da kapsar: ءجر · اجر

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

(EaCR) “Acur” tuğla demektir. Tuğla üretene yapılan ödemeye “ücret” denir. “Ecr”, kira veya ücret demektir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR2.941 harf
باب الجيم والراء و و ا ي ء معهما ج ر أ، ج أ ر، أ ج ر، ر ج أ، أ ر ج، ي ر ج، ج ر ي، ج ي ر، ج ر و، ج و ر، ر ج و، و ج ر، ر و ج مستعملات جزأ: فلان جَريء المقدم، وبه جُرأةٌ. جَراءةً، وهو جريءٌ، أي: جَسور وجرأته تجرئةً. وجمع الجريء: أجرثاء بهمزتين. جأر: جأرت البقرةُ جُؤاراً: رفعت صوتها. وجأر القومُ إلى الله جؤاراً وهو أن يعرفوا أصواتهم إلى الله متضرِّعين. أجر: الأجرُ: جزاءُ العمل.. أجر يأجُرُ،
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR503 harf
الأجْرُ: الثوابُ. تقول أَجَرَهُ الله يَأْجِرُهُ ويَأْجُرُهُ أَجْراً. وكذلك آجَرَهُ الله إيجَاراً. وآُجرَ فلانٌ خمسةً من وَلَدِهِ، أي ماتوا فصاروا أَجْرَهُ. والأُجرَةُ: الكِراءُ. تقول: استأجَرتُ الرجلَ فهو يَأْجُرُني ثمانيَ حِجَجٍ، أي يصير أَجيري. وائْتَجَرَ عليه بكذا، من الأُجْرَةِ. الأصمعي: أجَرَ العظمُ يَأْجُرُ أَجْراً وأُجوراً، أي بَرَأ على عَثْمٍ. وقد أُجِرَتْ يَدُهُ، أي خُبِرَتْ. وآجَرَها
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR yok17.023 harf
ج ر ( وا ي ء ) جرى ، جأر ، جار ، جرو ، راج ، رجا ، أرج ، أجر ، وجر ، رجى . جرى : في حديثِ عبدِ الله بن الشِّخِّير ، أَنَّه قال : ( قَدِمْتُ المدينة في رَهْطٍ من بني عَامِر ، فسلَّمنا على النّبي ( صلى الله عليه وسلم ) فقال قائل منا : أَنْتَ سَيِّدُنا ، وأَنْتَ الجَفْنَةُ الغَرّاء ، فقال : ( قولوا بقَوْلكم ، ولا يَسْتَجرِيَنَّكُمُ الشّيطان ) . كانت العربُ تَدْعو السَّيد المِطْعام جَفْنَةً
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR4.336 harf
(باب الهمزة والجيم وما يثلثهما) (أجح) الهمزة والجيم والحاء فرعٌ ليس بأصل، وذلك أنّ الهمزة فيه مبدلةٌ من واو، فالأَُِجاح: *السّتر، وأصله وَُِجَاح. وقد ذُكر في الواو. (أجد) الهمزة والجيم والدال أصل واحد، وهو الشيء المعقود، وذلك أن الإجَاد الطّاقُ الذي يُعقَد في البِناء، ولذلك قيل ناقةٌ أُجُدٌ. قال النابغة: فَعَدِّ عَمّا تَرَى إذْ لا ارتِجاعَ لـه *** وانْمِ القُتُودَ على عَيرانةٍ أُجُدِ ويقال هي
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR1.187 harf
- الأجر والأجرة: ما يعود من ثواب العمل دنيويا كان أو أخرويا، نحو قوله تعالى: ﴿إن أجري إلى على الله﴾ [يونس/72]، ﴿وآتيناه أجره في الدنيا وإنه في الآخرة لمن الصالحين﴾ [العنكبوت/27]، ﴿ولأجر الآخرة خير للذين آمنوا﴾ [يوسف/57]. والأجرة في الثواب الدنيوي، وجمع الأجر أجور، وقوله تعالى: ﴿وآتوهن أجورهن﴾ [النساء/25] كناية عن المهور، والأجر والأجرة يقال فيما كان عن عقد وما يجري مجرى العقد، ولا يقال إلا في
Maddenin bağlantısı

- الأجر والأجرة: ما يعود من ثواب العمل دنيويا كان أو أخرويا، نحو قوله تعالى: ﴿إن أجري إلى على الله﴾ [يونس/72]، ﴿وآتيناه أجره في الدنيا وإنه في الآخرة لمن الصالحين﴾ [العنكبوت/27]، ﴿ولأجر الآخرة خير للذين آمنوا﴾ [يوسف/57]. والأجرة في الثواب الدنيوي، وجمع الأجر أجور، وقوله تعالى: ﴿وآتوهن أجورهن﴾ [النساء/25] كناية عن المهور، والأجر والأجرة يقال فيما كان عن عقد وما يجري مجرى العقد، ولا يقال إلا في النفع دون الضر، نحو قوله تعالى: ﴿لهم أجرهم عند ربهم﴾ [آل عمران/199]، وقوله تعالى: ﴿فأجره على الله﴾ [الشورى/40]. والجزاء يقال فيما كان عن عقد وغير عقد، ويقال في النافع والضار، نحو قوله تعالى: ﴿وجزاهم بما صبروا جنة وحريرا﴾ [الإنسان/12]، وقوله تعالى: ﴿فجزاؤه جهنم﴾ [النساء/93]. يقال: أجر زيد عمرا يأجره أجرا: أعطاه الشيء بأجرة، وآجر عمرو زيدا: أعطاه الأجرة، قال تعالى: ﴿على أن تأجرني ثماني حجج﴾ [القصص/27]، وآجر كذلك، والفرق بينهما أن أجرته يقال إذا اعتبر فعل أحدهما، وآجرته يقال إذا اعتبر فعلاهما (انظر بصائر ذوي التمييز 2/132)، وكلاهما يرجعان إلى معنى واحد، ويقال: آجره الله وأجره الله. والأجير: فعيل بمعنى فاعل أو مفاعل، والاستئجار: طلب الشيء بالأجرة، ثم يعبر به عن تناوله بالأجرة، نحو: الاستيجاب في استعارته الإيجاب، وعلى هذا قوله تعالى: ﴿استأجره إن خير من استأجرت القوي الأمين﴾ [القصص/26].

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR504 harf
أ ج ر أجـرك اللـه علـى مـا فعلـت وأنـت مأجـور عليـه‏.‏ ومنـه قولـه تعالـى‏:‏ ‏"‏ علـى أن تأجرني ثماني حجج ‏"‏ أي تجعلهـا أجـري علـى التزويج يريد المهر من قوله تعالى‏:‏ ‏"‏ وآتوهن أجورهن ‏"‏ كأنه قال‏:‏ على أن تمهرني عمل هذه المدة وأجر فلان ولده إذا ماتوا فكانوا له أجراً وآجرني فلان داره فاستأجرتها وهو مؤجر ولا تقل مؤاجر فإنه خطأ وقبيح وليس آجر هذا فاعل ولكن أفعل وإنما الذي هو فاعل قولك‏:‏ آجر
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR5.103 harf
الأَجْرُ: الجزاء على العمل، والجمع أُجور. والإِجارَة: من أَجَر يَأْجِرُ، وهو ما أَعطيت من أَجْر في عمل. والأَجْر: الثواب؛ وقد أَجَرَه الله يأْجُرُه ويأْجِرُه أَجْراً وآجَرَه الله إِيجاراً. وأْتَجَرَ الرجلُ: تصدّق وطلب الأَجر. وفي الحديث في الأَضاحي: كُلُوا وادَّخِرُوا وأْتَجِروا أَي تصدّقوا طالبن لِلأَجْرِ بذلك. قال: ولا يجوز فيه اتَّجِروا بالإِدغام لأَن الهمزة لا تدغم في التاء لأَنَّه من الأَجر
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR378 harf
* أ ج ر * * الأجْرُ * الثواب و * أَجَرَهُ * الله من باب ضرب ونصر و * آجَرَهُ * بالمد * إيجاراً * مثله و * الأُجرةُ * الكراء تقول * استأجَرْتُ * الرجل فهو يأجرني ثماني حجج أي يصير * أجيري * و * أَتَجَر * عليه بكذا من الأجر فهو * مُؤْتَجِرٌ * قلت معناه استؤجر على العمل و * آجَرَهُ * الدار أكراها والعامة تقول واجره و * الإجارُ * السطح و * الآجُرُّ * الطوب الذي يبنى به فارسي معرب
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR7.851 harf
الأجر: الجزاء على العمل وفي الصحاح وغيره: الأجر: الثواب، وقد فرق بينهما بفروق. قال العيني في شرح البخاري: الحاصل بأصول الشرع والعبادات ثواب، وبالمكملات أجر، لأن الثواب لغة بدل العين، والأجر بدل المنفعة وهي تابعة للعين. وقد يطلق الأجر على الثواب وبالعكس كالإجارة والأجرة، وهو ما أعطيت من أجر قي عمل مثلثة، التثليث مسموع، والكسر الأشهر الأفصح. قال ابن سيده: وأرى ثعلبا حكى فيه الفتح، ج أجور وآجار. قال
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR9.879 harf
Madde başı: اجرأَجَرَهُ 1 أَجَرَهُ ذ , aor. اَجُرَ and اَجِرَ , (S, Mgh, Msb, K,) which latter form of the aor., though known to most of the lexicologists, is disacknowledged by a few of them, (TA,) inf. n. أَجْرٌ; (S, Msb;) and ↓ آجرهُ, (S, Mgh, Msb, K,) a form disacknowledged by As, but said by some to be the more chaste of the two, of the form أَفْعَلَ, not فَاعَلَ, as IKtt by evident inadvertence makes it
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.069 harf
Madde başı: ءجرأَجَرَ أَجَرَ I , U ( n. ac. أَجْر 1 , اِجَاْرَة 23t ) a. [ 'Ala ], Rewarded, recompensed; compensated. b. [ Bi ], Hired. c. Let out on hire. d. Served, worked for hire. c. U ( n. ac. أَجْر 1 , أَجَاْر 22 , أُجُوْر 27 ), Set the bones of. آجَرَ آجَرَ III , a. see I (c) . b. [ Fi or 'Ala ], Took on hire, hired. آجَرَ آجَرَ IV , a. Rewarded, recompensed, paid. b. Hired; let out
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR yok39.655 harf
Madde başı: ءجرءجر جَرَ - يَأْجُرُ - أَجْر - اسْتَأْجَرَ - يَسْتَأجِرُ أَجَرَ - يَأْجُرُ + كائن + كائناً + شيئاً أو بشيء: استحق بعمله أجراً وكسباً: كسب وزاد في ملكه مالاً مقدراً له على آخر لقاء عمل قام به لأجله ولنفعه أَجَرَ - يَأْجُرُ + كائن + كائناً: أَجَرَ - يَأْجُرُ + عاملٌ + صاحبَ العمل + بشيء (أجر): جعلَ العاملُ بعملهِ صاحبَ العملِ مديناً له بأجر:
Tamamını oku

Sîgalar(23)

Mücavir kökler135 mücavir (345 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. صلح

    25 ortak ayet · Sarh köşk, serh (sinle) silah demektir

  2. عظم

    20 ortak ayet · Büyük

  3. سأل

    19 ortak ayet · “Sehl” ova demektir

  4. حسن

    22 ortak ayet · Hüsn : Sıra dağların yan yana olan iki büyük dağın en…

  5. ضيع

    7 ortak ayet · Zayi eder

  6. عمل

    24 ortak ayet · Amele iş yapmaya alıştırılmış deve veya öküz demektir

  7. أمن

    36 ortak ayet · Mena kapıları karşı karşıya olan evlerin ara yeridir

  8. غفر

    16 ortak ayet · Ğafere, Hefere kelimesi ile akrabadır

  9. أله

    54 ortak ayet · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir

  10. عند

    14 ortak ayet · “Anid“ yulara gelmeyen devedir

  11. منن

    6 ortak ayet · “Mülle” içi dolu kapatılmış torba, “imla” içine koymak…

  12. أتي

    23 ortak ayet · Etve çardağa doğru suyu getiren kanaldır

Geçtiği ayetler(99)

  1. إِنَّ اللَّهَ لَا يَظْلِمُ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ وَإِنْ تَكُ حَسَنَةً يُضَاعِفْهَا وَيُؤْتِ مِنْ لَدُنْهُ أَجْرًا عَظِيمًا

    ÜcretAllah; şüphesiz zerre kadar haksızlık yapmaz. Ama zerre kadar iyilik yapılsa onu kat kat artırır. Ve kendi katından büyük bir mükafaat verir.

  2. وَإِذًا لَآتَيْنَاهُمْ مِنْ لَدُنَّا أَجْرًا عَظِيمًا

    ÜcretO takdirde onlara katımızdan büyük bir mükafat verirdik.

  3. فَلْيُقَاتِلْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ الَّذِينَ يَشْرُونَ الْحَيَاةَ الدُّنْيَا بِالْآخِرَةِ وَمَنْ يُقَاتِلْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَيُقْتَلْ أَوْ يَغْلِبْ فَسَوْفَ نُؤْتِيهِ أَجْرًا عَظِيمًا

    ÜcretO halde dünya hayatını ahirete satanlar, Allah yolunda savaşsınlar. Allah yolunda savaşan kimse; öldürülse de, galip gelse de Biz, ona büyük bir mükafat vereceğiz.

  4. … وَعَدَ اللَّهُ الْحُسْنَى وَفَضَّلَ اللَّهُ الْمُجَاهِدِينَ عَلَى الْقَاعِدِينَ أَجْرًا عَظِيمًا

    ÜcretMü’minlerden; özürsüz olarak yerlerinde oturanlar ile Allah yolunda malları ve canları ile cihad edenler bir değildir. Allah; mallarıyla ve canlarıyla cihad edenleri derece bakımından oturanlara üstün kıldı. Bununla beraber Allah, her ikisine de güzelliği vaad etmiştir. Fakat Allah; cihad edenlere, oturanların üzerine büyük bir mükafat vermiştir.

  5. … وَمَنْ يَفْعَلْ ذَلِكَ ابْتِغَاءَ مَرْضَاةِ اللَّهِ فَسَوْفَ نُؤْتِيهِ أَجْرًا عَظِيمًا

    ÜcretOnların fısıldaşmalarının bir çoğunda hayır yoktur. Ancak sadaka vermeyi, yahut ma’rufu emretmeyi ve insanların arasını düzeltmeyi emreden başka. Kim Allah’ın rızasını arayarak böyle yaparsa; Biz, ona çok büyük bir ecir vereceğiz.

  6. إِلَّا الَّذِينَ تَابُوا وَأَصْلَحُوا وَاعْتَصَمُوا بِاللَّهِ وَأَخْلَصُوا دِينَهُمْ لِلَّهِ فَأُولَئِكَ مَعَ الْمُؤْمِنِينَ وَسَوْفَ يُؤْتِ اللَّهُ الْمُؤْمِنِينَ أَجْرًا عَظِيمًا

    ÜcretAncak tevbe edenler, ıslah olanlar, Allah’a sarılanlar ve Allah için dinlerine bağlananlar müstenadır. Onlar, mü’minlerle beraberdirler. Allah, mü’minlere büyük bir mükafat vercektir.

  7. … وَالْمُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَالْمُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ أُولَئِكَ سَنُؤْتِيهِمْ أَجْرًا عَظِيمًا

    ÜcretFakat onlardan ilimde derinleşmiş olanlar ve mü’minler; sana indirilen kitaba ve senden önce indirilmiş olanlara inanırlar. Namaz kılanlara, zekat verenlere, Allah ve ahiret gününe inannalara elbette büyük bir mükafat vereceğiz.

  8. أُولَئِكَ الَّذِينَ هَدَى اللَّهُ فَبِهُدَاهُمُ اقْتَدِهْ قُلْ لَا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ أَجْرًا إِنْ هُوَ إِلَّا ذِكْرَى لِلْعَالَمِينَ

    Ücretİşte bunlar; Allah’ın hidayet ettikleridir. Öyleyse sen de onların hidayetine uy. De ki: Ben bunlara karşı sizden hiçbir ücret istemem. Bu, ancak alemler için bir öğüttür.

  9. يَاقَوْمِ لَا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ أَجْرًا إِنْ أَجْرِيَ إِلَّا عَلَى الَّذِي فَطَرَنِي أَفَلَا تَعْقِلُونَ

    ÜcretEy kavmim; ben sizden bunun için bir ücret istemiyorum. Benim ücretim, yalnız beni yaratana aittir. Aklınız ermiyor mu?

  10. إِنَّ هَذَا الْقُرْآنَ يَهْدِي لِلَّتِي هِيَ أَقْوَمُ وَيُبَشِّرُ الْمُؤْمِنِينَ الَّذِينَ يَعْمَلُونَ الصَّالِحَاتِ أَنَّ لَهُمْ أَجْرًا كَبِيرًا

    ÜcretMuhakkak ki bu Kur’an; en doğru olana götürür. Ve salih amel işleyen mü’ minlere kendileri için büyük bir mükafat olduğunu müjdeler.

Sîga sayfası: أُجُورَهُنَّ

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökأجر
YapıÜçlü kök
Özel DurumHemzeli
Bağlamsal Yakın Köklerجزي, ثوب, وفى
Zıt Kökغرم
Çekirdek Özet 1Kırık kemiğin sarılıp kaynaması ve harcanan emeğin yıpranmasını onaran doğrudan bedel
Çekirdek Özet 2Bir akit veya salih amel gereğince Allah veya insan tarafından vaat edilen, sadece hayır ve menfaat getiren hak ediş
Çekirdek Özet 3Emeğin zayi edilmemesi, sorumluluğun karşılıksız kalmaması ve hakkın adaletle tazmin edildiği denge mekanizması
Kritik Hata RiskiEcr kavramını ameli ve akdi bağı dışlayan tek taraflı pasif bir bağışa indirgemek

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
أجEnerjinin, hararetin veya sürenin baskı altında toplanıp harekete geçmesi (أجج alevlenmek, tutuşmak; أجل belirlenmiş sürenin dolması)رSona eklenen akıcı ses harfi, toplanan ve harcanan bu meşakkatin bir neticeye, akıp giden bir akit sürecine ve onarıcı bir bedele bağlanmasını sağlamıştır.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
أöküz başı; güç, öncülük, başlangıçBir niyetin, girişimin veya amelin ortaya konması için gereken başlangıç enerjisi ve irade
جdeğnek, deve; taşıma, yol alma, toplamaEmek sürecinde meşakkatin yüklenilmesi, sürecin taşınması ve gayretin toplanması
رinsan başı; baş, ilk, üstHarcanan gayretin sonunda kişiye dönen, başı dik tutan ve eksilen kuvveti ikmal eden üst değer
أجرAmelin başlatılması, yükün taşınması ve sürecin telafi edici bir payla tamamlanmasıSarf edilen gücün ve taşınan külfetin, kişinin varlığını onaracak üst bir karşılık ve değerle dengelenmesi hareketi

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamKırık kemiğin sarılıp düzgünce kaynatılması ve bedenin harcadığı emeğe denk düşen bedelin verilerek yıpranmanın onarılması; ayrıca duvarsız açık dam ve pişmiş tuğla
Cahiliye şiiri kullanımıErken dönem bedevi Arapların süt emzirme, kılavuzluk ve çobanlık gibi hizmet akitlerinde emekçinin yorgunluğunu ve ihtiyacını kapatan somut bedel için bu kökü kullanmaları
Erken Arapça kullanımKırılan bir uzvun iyileşip kaynamasını ifade eden أُجِرَتْ يَدُه kullanımı ile Hicaz ve Şam bölgesinde yüksek ve korkuluksuz damlar için kullanılan إجّار tabiri

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn, Lisān al-ʿArab.

Sami etimolojik katman

Arapça أجر kökü, Sami dillerinde emek, kiralama, sözleşme ve tazminat semantik alanında köklü bir geçmişe sahiptir. İbranicede אגר biçimi mahsul veya karşılık toplamayı ifade ederken, buradan türeyen אגורה küçük ödeme birimini bildirir. Süryanice ve Aramicede yer alan ܐܓܪܐ / ܐܓܝܪܐ sözcükleri doğrudan "ücret", "kira bedeli" ve "ücretle tutulmuş işçi" anlamına gelir. Kökün en eski biçimlerinden biri Akadcada agāru(m) olarak "bir kimseyi veya nesneyi ücretle kiralamak", igru ise "kira, işçilik bedeli ve sözleşmeli ödeme" manasında Babil hukuki ve iktisadi metinlerinde geniş yer tutar. Kök, Sami ortak mirasında tek taraflı bir ihsanı değil, harcanan bir çaba veya devredilen bir menfaat karşılığında kesinleşen bağlayıcı iktisadi ve ahlaki hakkı temsil eder.

Güven Kesin

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, The Assyrian Dictionary of the Oriental Institute of the University of Chicago (CAD).

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönKırığın onarılması ve emek karşılığıBedensel emeğin ve yıpranmanın, verilen bedelle telafi edilip bütünlenmesiKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiAkadca agāru, Süryanice agrā, İbranice agarÇalışma karşılığı kiralama, tutma ve emek bedeli bildiren ortak Sami sözleşme köküKesin
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıBelirgin ve kanıtlanmış Afro-Asyatik dışı soydaş tespit edilmediVeri bulunamadı

Kaynak David Cohen, Brown-Driver-Briggs, CAD.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
أجرAnlamlıEmek bedeli ve kırığın kaynamasıHarcanan gayretin tazmini, kira ve kırık kemiğin sarılmasıKur'an'da geçer, hedef kök
أرجAnlamlıGüzel kokunun yayılmasıKokunun etrafa dağılması veya fitnenin tutuşturulmasıKur'an'da geçmez
جأرAnlamlıYüksek sesle yalvarmakDarlık anında sesini yükselterek feryat etmekKur'an'da geçer
جرأAnlamlıCesaret ve atılganlıkKorkusuzca ileri atılmak, cüret göstermekKur'an'da geçmez
رأجKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKitābü’l-ʿAyn kaydında mühmel kabul edilir
رجأAnlamlıErtelemek ve ummakBir işi sonraya bırakmak, mühlet vermek veya ümit etmekKur'an'da geçer

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
أجرMerkezEmek karşılığı hak edilen menfaatSadece hayır ve menfaate mahsus, akdi veya ameli taahhüde dayalı tazmin edici bedelKırığın onarılması gibi ameldeki yıpranmayı gideren hak ediş
جزيKomşuAmelin tam karşılığıHem hayır hem şer için kullanılırken hedef kök yalnızca müspet fayda için kullanılırKarşılığın amele nicelik ve nitelikçe tam denk gelmesi
ثوبKomşuGeri dönen mükafatYapılan işin semeresinin kişiye hayır olarak geri dönmesi vurgulanırAmelin sahibine bereketli bir sonuç olarak rücû etmesi
وفىKomşuHakkın tam verilmesiEksiltme yapmaksızın borcun ve taahhüdün tastamam ödenmesiHak edişin zayi edilmeden bütünüyle ifa edilmesi
غرمZıtZorunlu borç ve zararHedef kök hak edilmiş kazanç iken bu kök kişinin aleyhine oluşan mali külfet ve zarardırKusur veya mecburiyet sebebiyle yüklenilen karşılıksız borç

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaأجرEmek karşılığı ücret ve sevapSadece menfaate dönük, akdi veya ameli karşılayan tazmin edici karşılıkKesin
Latincemerces, praemiumÜcret, kira bedeli, mükafatİlk kelime maddi emek ve kira akdini karşılarken ikincisi liyakat ödülünü karşılar; kırık sarma boyutunu içermezGüçlü
İngilizcewage, recompense, rewardÜcret, telafi edici karşılık, mükafatİlk kelime işçilik bedelini, ikincisi telafiyi, üçüncüsü ahlaki ödülü verir; kavramın yalnızca menfaate has oluşunu tek kelimeyle yansıtmazGüçlü
AlmancaLohn, EntgeltÜcret, emek bedeliHak edilmiş maddi ve manevi karşılığı ifade eder; kökteki zafiyeti onarma nüansını taşımazGüçlü
Fransızcasalaire, rétributionMaaş, hak edilen karşılıkBir hizmetin mukabili olan ödemeyi karşılar; ilahi vaat boyutunu eksik bırakırGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Collins Robert French Dictionary.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
Dünyevi emek ve hizmet bedeliÇalışma ve kiralama karşılığı verilen ücretHz. Musa'nın Medyen'de koyun gütmesi ve istihdam edilmesi bağlamı (Kasas 28:26, 28:27)
Mehir hakkıEvlilik akdinde kadına ödenmesi gereken mali karşılıkNikahlanan hür ve cariye kadınların haklarının verilmesi bağlamı (Nisâ 4:24, 4:25, Ahzâb 33:50)
Ahiret mükafatı ve sevapİman ve salih amel sahiplerine Allah tarafından vaat edilen zayi olmaz karşılıkİnanıp erdemli davrananların mükâfatı bağlamı (Âl-i İmrân 3:199, Kehf 18:30)
Tebliğde karşılıksızlık ilkesiPeygamberlerin davet karşılığında insanlardan hiçbir bedel talep etmemesiTebliğ görevinin yalnızca Allah rızasına dayandığını bildiren ayetler (Yûnus 10:72, Yûsuf 12:104, Şûrâ 42:23)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamKulun ameli ve ilahi vaatMutezile'nin amele karşılık ecrin verilmesini Allah'a vacip görmesine karşılık Ehl-i Sünnet'in bunu vaade dayalı bir lütuf saymasıEcrin amelin zorunlu sonucu mu yoksa ilahi taahhüdün bir tecellisi mi olduğu
Fıkıhİcâre ve nikah akitleriEmek, menfaat ve hizmetin bedelle mubadelesi ile kadının mehriEmeğin hakkının teslimi, haksız kesintinin yasaklanması ve akdin bağlayıcılığı
TefsirKarşılık bildiren lafızların nüansıHedef kökün neden sadece hayırda kullanılıp ceza için kullanılmadığının izahıYalnızca meşru kazanç ve müspet fayda bildiren semantik sınır
Hadisİhtisab ve işçi hukukuEcrin Allah'tan umularak amel edilmesi ve işçinin hakkının teri kurumadan verilmesiİhlasla ecre talip olma ve kul hakkının derhal tazmini prensibi

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
Diniİman ve amel birlikteliğiAhiret mükafatıİnsanın varoluşsal çabasını boşa çıkarmamaAmellerin karşılığının eksiksiz verileceği teminatıKesin
İlmiHakikatin tebliği ve öğretimiİhlas ve bağımsızlıkBilginin metalaşmasını önlemeMuallimin veya davetçinin dünyevi çıkar peşinde koşmamasıGüçlü
SiyasiKamu yönetimi ve kamu göreviAdil istihdam hakkıLiyakat ve görevin hakkını korumaKamu çalışanlarının emeklerinin gasp edilmeden hakkaniyetle ödenmesiGüçlü
İktisadiEmek ve sermaye ilişkisiİşçi ücreti ve kira geliriEmeğin sömürülmesini engellemePiyasa düzeninde hizmetin ve gayretin akdi bedel üzerinden adil dağılımıKesin

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerİş-enerji teoremi ve enerjinin korunumuBir sisteme harcanan işin kaybolmayarak sistemin potansiyel veya kinetik enerjisine dönüşmesi gibi amelin de yok olmayıp tam bir karşılığa dönüşmesiKesin
Beşeri bilimlerDenkleştirici adalet ilkesiTaraflar arasındaki edim ile karşı edim denkliğinin korunması ve yıpranan hukukun telafi edilmesiKesin

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKavramı yalnızca ahirete dair soyut ve mekanik bir sevap puanı olarak algılayıp dünyevi emek, işçi hakları ve sözleşme ahlakından soyutlamak
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da kök, hem dünyevi istihdam ve mehir hukukunu hem de peygamberlerin bağımsızlık ahlakını kapsayan genel bir hak ediş nizamını kurar
Yanlış anlamanın doğuracağı hataAmelin ve çabanın önemsizleştiği pasif bir kadercilik doğar; iktisadi hayatta işçi sömürüsü meşrulaşabilir ve dini hizmetler dünyevi ranta alet edilebilir

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın varlık ve adalet tasavvurunda hiçbir çabanın zayi edilmeyeceğini, insanın yalnızca emeğinin karşılığını bulacağını ve ilahi nizamın hak ediş üzerine kurulu olduğunu gösterdiği için temeldir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Peygamberlerin hiçbir dünyevi menfaat beklemediklerini ilan ettikleri ayetlerde, müminlerin fedakarlıklarına vaat edilen mükâfatlarda ve aile/iş akitlerini düzenleyen hüküm ayetlerinde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Karşılıksız ve amelsiz kurtuluş beklentisini, ilahi lütfun adaleti ve liyakati dışladığı zannını ve dini vazifelerin şahsi menfaat aracına dönüştürülmesini düzeltir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamKırılan bir kemiğin sarılıp kaynatılarak bütünlenmesi ve sarf edilen bedensel gayretin yıpranmasını karşılayan denk bir bedelle telafi edilmesi.
  • Soyut anlamMeşru bir amel veya sözleşme neticesinde kesinleşen, yalnızca menfaat ve hayır sağlayan hak edilmiş karşılığın noksansız teslimi.
  • Sistematik karşılıkİbadet, hukuk ve iktisat alanlarında harcanan emek ile elde edilen getiri arasındaki ilahi ve toplumsal denkleştirici adalet güvencesi.
  • LaTeX modeliR=∫0tw(τ) dτ+δ(R>0)
  • LaTeX açıklamasıFormülde w(τ) zaman boyunca harcanan emeği ve meşakkati, t belirlenmiş akit veya amel süresini, δ ortaya çıkan yıpranmanın onarılmasını ve telafisini (cebr), R ise yalnızca pozitif değer üreten hak edilmiş ecr ve karşılığı temsil eder.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ا