جوب
ج - و - ب
KÖK- 43 geçiş
- 41 ayet
- 25 sîga
- 12 sözlük
Cevbe içi su dolu çukur, kova demektir. Sual’ın boşluğunu dolduran cümleye cevab denir. “Cevbe”, ormanlık içinde yol veren açıklıktır. Geçiş yeri denir. Soruya cevap vermek insan zihnindeki soruların önünü açmak demektir. Karışıklıktan kurtarmaktır. Cevbetmek kanal veya tünelleri açmaktır.devamı ›
Notlarım
Sözlükler(12)
★ Akevler SözlüğüTürkçe
Cevbe içi su dolu çukur, kova demektir. Sual’ın boşluğunu dolduran cümleye cevab denir. “Cevbe”, ormanlık içinde yol veren açıklıktır. Geçiş yeri denir. Soruya cevap vermek insan zihnindeki soruların önünü açmak demektir. Karışıklıktan kurtarmaktır. Cevbetmek kanal veya tünelleri açmaktır.
Kitâbu'l-'Ayn
Halîl b. Ahmed · 8. yyTR2.279 harfباب الجيم والباء و و ا ي ء معهما
ج ب أ، ج أ ب، ب أ ج، ج ب ي، ج ي ب، ج و ب، و ج ب، ب و ج مستعملات
جبأ:
جَبَأت عنه أجبأُ جَبأً: أي ارتدعت عنه وتقاعست. قال الشاعر:
وهل أنا إلاّ مثلُ سـيِّقةِ الـعـدا إنِ استقدمت نحرٌ وإن جَبأت عَقرُ
والجَبَأةُ: مثل الكمأة الحمراء. والإجباءُ: بيع الزَّرع قبل بدوِّ صلاحه.
والجُبأُ: الجَبانُ.
قال:
فما أنا من ريبِ الزَّمانِ بُجُبأٍ ولا أنا من سيب الإلهِ بيائسِ.
es-Sıhâh
Cevherî · 10. yyTR1.070 harfالجواب معروف. يقال أجابه وأجاب عن سؤاله، والمصدر الإجابة، والاسم الجابة بمنزلة الطاعة والطاقة. يقال: أساء سَمْعاً فأساء جابةً هكذا يُتَكَلَّمُ بهذا الحرف. والإجابة والاستجابة بمعنىً. يقال استجابَ الله دعاءه. قال الشاعر كعبُ بن سعدِ الغَنَويُّ:
وداعٍ دعا يا مَنْ يجيب إلى النَّدى فلم يستجِبْهُ عند ذاك مـجـيبُ
والمجاوبة والتجاوب: التحاوُرُ. وتقول: إنه لحسَنُ الجيبَةِ، بالكسر، أي الجواب. ورجلٌ
Mekâyîsü'l-Luğa
İbn Fâris · 11. yyTR8.173 harf(باب الجيم والواو وما يثلثهما)
(جوي) الجيم والواو والياء أصلٌ يدلُّ على كراهة الشيء. يقال اجتَوَيْت البلادَ، إذا كرِهتَها وإنْ كنتَ في نَعْمةٍ، وجَوِيتُ. قال:
بَشِمْتُ بِنِيِّها وجَوِيْتُ عنها *** وعندي لو أردتُ لها دواءُ([1])ومن هذا الجَوَى، وهو داءُ القلْب. فأمّا الجِوَاءُ فهي الأرض الواسعة، وهي شاذَّةٌ عن الأصل الذي ذكرناه.
(جوب) الجيم والواو والباء أصلٌ واحد، وهو خَرْقُ الشيء. يقال جُبْتُ
Müfredât
Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR1.138 harf- الجوب قطع الجوبة، وهي كالغائط من الأرض، ثم يستعمل في قطع كل أرض، قال تعالى: ﴿وثمود الذين جابوا الصخر بالواد﴾ [الفجر/9]، ويقال: هل عندك جائبة خبر (انظر: المجمل 1/202؛ وأساس البلاغة ص 68) ؟ وجواب الكلام: هو ما يقطع الجوب فيصل من فم القائل إلى سمع المستمع، لكن خص بما يعود من الكلام دون المبتدأ من الخطاب، قال تعالى: ﴿فما كان جواب قومه إلا أن قالوا﴾ [النمل/56]، والجواب يقال في مقابلة السؤال، والسؤال
Esâsü'l-Belâğa
Zemahşerî · 12. yyTR722 harfج و ب
جاب الثوب واجتابه: قطعه.
وجاب القميص: قور جيبه وجوب القمص.
وجاب الصخرة: خرقها " جابوا الصخر بالواد " وأجابه إلى كذا واستجابه واستجاب له.
قال: فلم يستجبـه عنـد ذاك مجيـب واستجاب الله دعاءه.
وتجاوبت القمريتان.
و " أساء سمعاً فأساء جابة " أي إجابة كالطاعة والطاقة.
ومن المجاز: جاب الفلاة واجتابها وجاب الظلام.
قال يصف ناقة: باتـت تجـوب أدرع الظلام وهل
Lisânü'l-Arab
İbn Manzûr · 13. yyTR11.605 harfفي أَسماءِ اللّه الـمُجِيبُ، وهو الذي يُقابِلُ الدُّعاءَ والسُّؤَال بالعَطاءِ والقَبُول، سبحانه وتعالى، وهو اسم فاعل مِن أَجاب يُجِيبُ. والجَوابُ، معروفٌ: رَدِيدُ الكلام، والفِعْل: أَجابَ يُجِيبُ. قال اللّه تعالى: فإِني قَريبٌ أُجِيبُ دَعْوةَ الدَّاعِ إِذا دَعانِ فَلْيَسْتَجِيبُوا لي؛ أَي فَلْيُجِيبوني. وقال الفرَّاءُ: يقال: إِنها التَّلْبِيةُ، والمصدر الإِجابةُ، والاسم الجَابةُ، بمنزلة الطاعةِ
Kâmûsü'l-Muhît
Fîrûzâbâdî · 15. yyTR407 harf* ج و ب * * أَجَابهُ * و * أجَابَ * عن سؤاله والمصدر * الإجابةُ * والسم * الجَابَةُ * كالطاعة والطاقة يقال أساء سمعا فأساء إجابة و * الإجَابَةُ * و * الاستِجابَةُ * بمعنى ومنه * استَجَابَ * الله دعاءه و * المُجَاوَبَةُ * و * التَّجَاوُبُ * التحاور و * جَابَ * خرق وقطع وبابه قال ومنه قوله تعالى ﴿وثمود الذين جابوا الصخر بالواد﴾ و * جُبْتُ * البلاد بضم الجيم وكسرها من باب قال وباع و * اجَتَبْتُها
Tâcü'l-Arûs
Zebîdî · 18. yyTR10.482 harfالجوب: الخرق والنقب كالاجتياب جاب الشيء جوبا واجتابه: خرقه، وكل مجوف قطعت وسطه فقد جبته، وجاب الصخرة جوبا: نقبها، وفي التنزيل العزيز: وثمود الذين جابوا الصخر بالواد قال الفراء: جابوا: خرقوا الصخر فاتخذوه بيوتا ونحو ذلك، قال الزجاج: واعتبره بقوله: وتنحتون من الجبال بيوتا فرهين والجوب: القطع جاب يجوب جوبا قطع وخرق، وجاب النعل جوبا: قدها، والمجوب: الذي يجاب به، وهي حديدة يجاب بها أي يقطع، وجاب
Lane's Lexicon
Edward W. Lane · 19. yyTR16.150 harfجَابَهُ
1 جَابَهُ جاب جابه جابة , (S, * TA,) aor. يَجُوبُ, (S, TA,) inf. n. جَوْبٌ (S, A, K, TA) and تَجْوَابٌ, (Har p. 336,) He made a hole in it; or rent, or tore, it; (S, A, K, TA;) as also ↓ اجتابهُ: (K, * TA:) he made a hole through, or in, or into, it; perforated, pierced, or bored, it: (TA:) he cut it: (S, A, K, TA:) he cut it in like manner as one cuts a جَيْب [or an opening at the neck
جَابَهُ 1 جَابَهُ جاب جابه جابة , (S, * TA,) aor. يَجُوبُ, (S, TA,) inf. n. جَوْبٌ (S, A, K, TA) and تَجْوَابٌ, (Har p. 336,) He made a hole in it; or rent, or tore, it; (S, A, K, TA;) as also ↓ اجتابهُ: (K, * TA:) he made a hole through, or in, or into, it; perforated, pierced, or bored, it: (TA:) he cut it: (S, A, K, TA:) he cut it in like manner as one cuts a جَيْب [or an opening at the neck and bosom of a shirt &c.]: (L, TA:) he made, or cut, a hole in the middle of it; cut a piece out of the middle of it; hollowed it out; or excavated it. (TA.) You say, جاب الصَّخْرَةَ He made a hole in the rock; (A, TA;) perforated, pierced, or bored, it. (TA.) Hence, in the Kur [lxxxix. 8], وَثَمُودَ الَّذِينَ جَابُوا الصَّخْرَ بِالوَادِ (Fr, S, TA) And Thamood, who made holes in the rocks, (Fr, TA,) or cut the rocks, (Bd, Jel,) [or hollowed them out,] and made them dwellings, in the valley, (Fr, Bd, Jel, TA,) i. e., in Wلdi-l-Kurà. (Bd, Jel.) You say also, جاب القَمِيصَ, (S, A, K,) aor. بَجُوبُ, [inf. n. جَوْبٌ;] (S, K, and Msb in art. جيب;) and aor. يَجِيبُ, (S, K,) [inf. n., app., جِيبٌ, originally جَوْبٌ; see a verse cited below, and a remark of Sh thereon;] and ↓ جوّبهُ; (A, K;) He hollowed out, or cut out in a round form, the جَيْب of the shirt: (S, and Msb in art. جيب:) or he cut the جَيْب of the shirt: (A:) or he made a جَيْب to the shirt; (K;) as also جَيَّبَهُ, (S, and Msb in art. جيب,) inf. n. تَجْيِيبٌ. (S.) And جاب الثَّوْبَ He cut the garment, or piece of cloth; [or cut it out;] as also ↓ اجتابهُ. (A.) And جاب النَّعْلَ, inf. n. جَوْبٌ, He cut out the sandal. (TA.) And جاب القَرْنُ [i. e. جاب اللَّحْمَ] The horn cut the flesh and came forth. (TA.) ― -b2- [Hence, also,] جاب, (S, A, Msb, TA,) aor. يَجُوبُ (S, Msb, TA) and يَجِيبُ, (S, TA,) inf. n. جَوْبٌ; (TA;) and ↓ اجتاب; (S, A, TA;) (tropical:) He traversed, or crossed, (S, A, * Msb, TA,) or cut through by journeying, (TA,) a country, (S, TA,) or a land, (Msb,) and a desert, and the darkness: (A, * TA:) and جَوْبٌ signifies likewise the pouncing down of a bird. (TA.) A rلjiz says, بَاتَتْ تَجِيبُ أَدْعَجَ الظَّلَامِ جِيبَ البِيَطْرِ مِدْرَعَ الهُمَامِ (assumed tropical:) [She passed the night cutting through the black darkness, like as the tailor cuts through the woollen tunic of the valiant chief, making the opening at the neck and bosom]: (S: [but in one copy, instead of جِيبَ, I here find جَيْبَ; and in art. بطر, شَقَّ:]) and Sh remarks that this [verb تجيب, or the inf. n. جيب,] is not from الجَيْبُ [meaning “ the opening at the neck and bosom ” of a shirt &c.], because its medial radical is و, and that of الجيب is ى: (TA:) [i. e., جاب, aor. يجيب, is originally جَوَبَ, aor. يَجْوِبُ.] One says also, of news, يَجُوبُ الأَرْضَ مِنْ بَلَدٍ اـِلَى بَلَدٍ (assumed tropical:) [It traverses the earth from country to country, or the land from town to town]. (S, TA.) And of proverbs, تَجُوبُ البِلَادَ (assumed tropical:) They are current in the countries, or towns. (TA.) ― -b3- It is said in a trad., جِيبَتِ العَرَبُ عَنَّا كَمَا جِيبَتِ الرَّحَا عَنْ قُطْبِهَا (assumed tropical:) The Arabs were rent from us, like as the mill-stone is rent from its pivot; we being in the midst, and they around us. (TA.) -A2- جَابَتِ الدَّعْوَةُ: see أَجْوَبُ.
جوّب 2 جوّب جوب : see 1. ― -b2- Also, said of the light of the moon, (assumed tropical:) It illumined, and rendered clear, [by penetrating,] a dark night. (TA.) -A2- جوّب عَلَيْهِ [from جَوْبٌ “ a shield ”] He shielded him. (TA: so accord. to an explanation of the act. part. n.)
3 جَاْوَبَ [جاوبهُ, inf. n. مُجَاوَبَةٌ, He returned him answer for answer, or answers for answers; held a dialogue, colloquy, conference, disputation, or debate, with him; bandied words with him.] See 6, in two places.
اجابهُ 4 اجابهُ أجاب أجابه اـجابة اجابه اجابة جابه , (S, A, Msb, TA,) inf. n. اـِجَابَةٌ (S, Msb, K, * TA) and اـِجَابٌ (K, * TA) and ↓ جَابَةٌ, (Kr, TA,) or this last is a simple subst., (AHeyth, S, TA,) like طَاعَةٌ and طَاقَةٌ, (S, A,) used in the place of an inf. n.; (AHeyth, TA;) and ↓ استجابهُ (A, K, TA) and ↓ اِسْتَجُوَبَهُ and لَهُ ↓ اِستجاب; (K, TA;) [for] اـِجَابَةٌ and ↓ اِسْتِجَابَةٌ are syn.; (S, TA;) He answered him, replied to him, responded to him, (Msb, TA,) either affirmatively or negatively. (Msb.) And اجاب قَوْلَهُ He answered, or replied to, his saying. (Msb.) And اجاب عَنْ سُؤَالِهِ (S, TA) He answered, or replied to, his question. (TA.) And اجاب دُعَآءَهُ, (Msb, TA, *) and دُعَآءَهُ ↓ استجاب, (S, A, TA,) and لَهُ ↓ استجاب, (Msb,) and مِنْهُ ↓ استجاب, (Har p. 307,) said of God, (S, A, Msb, TA,) [He answered his prayer;;] He accepted his prayer; (Msb;) He recompensed his prayer by gift and acceptance. (TA.) It is said in the Kur [ii. 182], أُجِيبُ دَعْوةَ الدَّاعِى اـِذَا لِى ↓ دَعَانِ فَلْيَسْتَجِيبُوا [I answer the prayer of him who prayeth to me;] therefore let them answer me; (TA;) i. e., let them answer my call by obedience, (Jel,) when I call them to belief and obedience: (Bd:) accord. to Fr, what is here meant [by the last verb] is تَلْبِيَة [q. v. in art. لبى]: (TA:) [or let them give me their assent, or consent, to my call; or let them obey my call: for you say, اجابهُ اـِلَى شَىْءٍ and عَلَى شَىْءٍ, (for the latter of which there is authority in this art. in the TA, but the former is more common,) and] له ↓ استجاب, He obeyed him, or complied with his desire, in doing a thing, [or consented to do it,] when summoned, or invited, to do it. (Msb.) ― -b2- اجابت الأَرْضُ (assumed tropical:) The land produced plants, or herbage. (Ham p. 94.) ― -b3- دَمْعٌ يُجِيبُ (assumed tropical:) Tears running, or flowing; as though called for and answering the call. (Har p. 71.) -A2- The forms أَجْوَبَ and أَجْوِبْ [as verbs of wonder] are not used: therefore you say, مَا أَجْوَدَ جَوَابَهُ and أَجْوِدْ بِجَوَابِهِ [How good is his answer, or reply!]; not مَا أَجْوَبَهُ nor أَجْوِبْ بِهِ: nor do you say, هُوَ أَجْوَبُ مِنْكَ [meaning He is better in answering, or replying, than thou: but see أَجْوَبُ, below]. (Sb, TA.)
تجاوبوا 6 تجاوبوا جاوب تجاوب تجاوبوا i. q. بَعْضُهُمْ بَعْضًا ↓ جَاوَبَ [They returned one another answer for answer, or answers for answers; they answered one another; replied, one to another; held a dialogue, colloquy, conference, disputation, or debate, together; bandied words, one with another]: (K:) ↓ مُجَاوَبَةٌ and تَجَاوُبٌ both signify i. q. تَحَاوُرٌ. (S, TA.) In like manner one says of turtle-doves, (A,) of pigeons, of braying camels, and of neighing horses. (TA.) ― -b2- [Hence,] يَتَجَاوَبُ أَوَّلُ كَلَامِهِ وَآخِرُهُ (tropical:) The first and the last parts of his speech correspond, or are consistent. (A, TA.)
انجاب 7 انجاب أنجاب اـنجاب انجاب ٱنجاب [It (a garment) became rent, or slit: see مُنْجَابٌ]. ― -b2- Said of a cloud, or a collection of clouds, It cleared away [so as to leave an open space]. (S, Msb.) It is said in a trad., وَانْجَابَ السَّحَابُ عَنِ المَدِينَةِ حَتَّى صَارَكَالاـِ كْلِيلِ And the clouds became gathered and drawn together, and cleared away from the city [so that they became like a crown]. (TA.) ― -b3- [It (a place) was, or became, clear, open, or unobstructed.] See جَوْبَةٌ -A2- انجابت She (a camel) stretched forth her neck, to be milked; (K;) as though she complied with the desire of her milker to be restrained [for that purpose]: but Fr says that he had not found a verb of this measure from أَجَابَ. (TA.)
اجتاب 8 اجتاب اجتاب : see 1, in three places. ― -b2- He dug a well. (K.) And اجتابت, said of a wild cow, She hollowed out, or excavated, a place to shelter herself from the rain. (TA.) ― -b3- He put on, i. e. clad himself with, (T, S, K,) a garment, (T,) or a shirt; (S, K;) he entered into a shirt: and in like manner, (assumed tropical:) the darkness. (TA.)
١٠ 10 استجاب ١٠ and اِسْتَجْوَبَ , inf. n. اِسْتِجَابَةٌ: see 4, nine places.
جَابٌ جَابٌ جذاب : see جَأُبٌ, in art. جأب
جَوْبٌ جَوْبٌ جوب [an inf. n. (of 1, q. v.,) used in the sense of a pass. part. n. Hence,] a tribe is said to be جَوْبُ أَبٍ as meaning Cut [as it were] from one father; [sprung from the loins of one father;] occurring in a trad. (TA.) ― -b2- A fire-place; [so called because hollowed out;] syn. كَانُونٌ. (K.) ― -b3- A large دَلْو [or bucket; because of its hollow form]. (Kr, K.) ― -b4- A shield; (S, K;) as also ↓ جَوْبَةٌ (TA) and ↓ مِجْوَبٌ: (K:) [see a verse cited voce يَلَبٌ:] pl. of the first أَجْوَابٌ. (TA.) ― -b5- A garment like the بَقِيرَة: [so called because it has a slit in the middle, through which the head is put:] (S:) or a woman's shift. (K.) ― -b6- See also جَوْبَةٌ -A2- [A kind, or sort.] You say, فُلَانٌ فِيهِ جَوْبَانِ مِنْ خُلُقٍ [In such a one are two kinds of temper, or disposition]; i. e., he does not remain in one temper, or disposition. (TA.) And Dhu-Rummeh says, جَوْبَيْنِ مِنْ هَمَاهِمِ الأَغْوَالِ meaning Thou hearest two kinds of the sounds, or voices, [or mutterings,] of the ghools. (TA.)
جَيْبٌ جَيْبٌ جيب meaning The [part called] طَوْق of a shirt, (see art. جيب,) is, accord. to some, from the root جوب, because the middle of it is cut out: accord. to others, from the root جيب. (TA.)
جَابَةٌ جَابَةٌ جاب جابه جابة is an inf. n. of أَجَابَ, (Kr, TA,) or a simple subst. (A Heyth, S, TA) used in the place of an inf. n. (A Heyth, TA. See 4.) Hence, أَسَآءَ سَمْعًا فَأَسَآءَ جَابَةً [He heard ill, and therefore answered ill]: (S, A, K:) a prov., and therefore not to be rehearsed otherwise than in the original way, as above: [not to be altered by the substitution of اـِجَابَةٌ or اـِجَابًا for جَابَةً:] its origin is said to have been this: Sahl [or Suheyl] Ibn-' Amr had an insane son; and a man said to him, أَيْنَ أَمُّكَ, i. e. “ Whither is thy tending? ” to which he (thinking that he said, أَيْنَ أُمُّكَ [“ Where is thy mother ! ”],) answered, “ She is gone to buy flour: ” whereupon his father uttered the words of this prov. (TA. [See also Freytag's Arab. Prov. i. 603.]) See also جَوَابٌ -A2- جَابَةُ المِدْرَى is a dial. var. of جَأْبَةُ المدرى: (K: [see art. جأب:]) accord. to AO and Sh, it is without ء: accord. to the former, it means A doe-gazelle when her horn has come forth; and accord. to the latter, when her horn has cut the skin and come forth: (T, TA:) or it means having smooth horns; and if so, it has no [known] derivation. (TA.) [See also art. درى.]
جَوْبَةٌ جَوْبَةٌ جوب جوبه جوبة A depressed place amid the houses of a people, into which the rain-water flows: (TA:) a pit, an excavation, or a hollow, (T, K, TA,) round and wide: (T, TA:) a gap, or an opening, in the clouds; and in mountains: and a clear space (↓ مَوْضِعٌ يَنْجَابُ) in a [stony tract such as is called] حَرَّة: (S:) a place (AHn, K) that is clear, (AHn,) plain and smooth, (AHn, K,) such as is termed دَارَةٌ, with few trees, like a round غَائط [or wide and depressed tract], (AHn,) in a tract that is hard, or hard and level, or level but rough, (AHn, K,) and such as is of large extent, not in sands nor in a mountain; so called because [for the most part] clear of trees: (AHn:) and an intervening space between houses; (K;) as also ↓ جَوْبٌ: (TA:) and a wide, or spacious, and smooth tract, between two lands: (K:) any wide gap, or opening: any gap, or opening, without buildings: (TA:) pl. جُوَبٌ (S, K) and جَوْبَاتٌ (TA.) ― -b2- The former of these pls. also signifies The pudenda of women; syn. فُرُوجٌ. (TA.) ― -b3- See also جَوْبٌ
جِيبَةٌ جِيبَةٌ جيب جيبه جيبة i. q. جَوَابٌ, q. v. (S, K.) So in the phrase, اـِنَّهُ لَحَسَنُ الجِيَبةِ [Verily he is good in respect of answer or reply or response: or here it seems rather to signify, agreeably with analogy, the mode, or manner, of answering or replying or responding]. (S.)
جَوَابٌ جَوَابٌ جابية جواب An answer, a reply, or a response, (Msb, TA, *) to a letter, or writing, and to a saying, or question; and this is either affirmative or negative: (Msb:) [accord. to some, it is only after a question or demand; but this is not correct; for it is often a reply to an affirmation:] ↓ جِيبَةٌ [q. v.] is syn. therewith; (S, K;) and so are ↓ جَابَةٌ [q. v.] and ↓ مَجُوبَةٌ: (K:) the pl. of جواب is أَجْوِبَةٌ and جَوَابَاتٌ (Msb.) [Hence, in grammar, حَرْفُ جَوَابٍ A responsive, or replicative, particle. And جَوَابُ شَرْطٍ An apodosis; the complement, or correlative, of a condition; as أَكْرَمْتُكَ in the saying, اـِنْ جِئْتَنِى أَكْرَمْتُكَ; also called جَزَآءُ شَرْطٍ, and جَوَابُ جَزَآءٍ. And جَوَابُ قَسَمٍ The complement of an oath.] ― -b2- Also The sound of a bird pouncing down from the sky. (TA from a trad.)
جَوَّابٌ جَوَّابٌ جابية جواب [An excellent well-digger:] a surname given to Mلlik Ibn-Kaab El-Kilلbee, (AO, ISk, S, K, *) because he dug not a well nor bored a rock without making it to yield water. (AO, ISk, S.) ― -b2- (assumed tropical:) A traverser of countries; one who travels much. (TA.) Hence, جَوَّابُ لَيْلٍ سَرْمَدٍ (assumed tropical:) One who travels all the night without sleeping. (TA.) And جَوَّابٌ جَأّبٌ (assumed tropical:) One who traverses the countries and gains wealth. (TA.) And جَوَّابُ الفَلَاةِ (assumed tropical:) The guide of the desert. (TA.)
الجَائِبُ العَيْنِ الجَائِبُ العَيْنِ ذ The lion. (K.)
جَائِبَةُ خَبَرٍ جَائِبَةُ خَبَرٍ ذ (tropical:) News that traverses the earth, from country to country, or town to town: (S, A: *) or i. q. طَرِيقَة خَارِقَة [app. a mistranscription for طِرِيفَة خارقة, meaning recent news that traverses the land]. (K.) And [the pl.] جَوَائِبُ (assumed tropical:) Tidings from afar. (K.) And جَوَائِبُ الأَمْثَالِ (assumed tropical:) Current proverbs; such as traverse the countries. (TA.)
أَجْوَبُ أَجْوَبُ ذ , [see 4,] in the following question, put to Mohammad, (TA,) أَىُّاللَّيْلِ أَجْوَبُ دَعْوَةً is either from جُبْتُ الأَرْضَ (K, TA) “ I traversed the land, ” (TA,) and signifies (tropical:) More, or most, penetrating to the places whence the answer is imagined to proceed; (K, TA;) or [it signifies more, or most, quick in being answered,] from الدَّعْوَةُ ↓ جَابَتِ, of the measure فَعُلَت, [i. e., originally جَوُبَت,] “ the prayer became answered, ” which, however, is a verb not in use, like as فَقِيرٌ and شَدِيدٌ are imagined to be derived from فَقُرَ and شَدُدَ: (Z, TA:) or it signifies more, or most, quick of answer, [from أَجَابَ,] and is [anomalous, and] similar to أَطْوَعُ [“ more obedient ”], from الطَّاعَةُ, [i. e. from أَطَاعَ “ he obeyed, ”] (M, L, TA,) and to أَعْطَى [“ more, or most, excellent in giving, ” from أَعْطَى “ he gave ”], and لَوَاقِحَ [pl. of لَاقِحَةٌ a “ fecundating ” wind, (in the Kur xv. 22,) from أَلْقَحَ “ he, or it, fecundated ”], (M, L, K, TA,) and the like; (M, L, TA;) and if so, the word is anomalous because a word of the measure أَفْعَلُ of this kind is not derived from a verb of more than three letters, except in certain cases of deviation from the constant course of speech: (L, TA:) the meaning is, (tropical:) What part of the night is that [in which prayer most quickly penetrates? or] in which prayer is most quick in being answered? (Mgh:) or what part of the night is that in which God is most quick in answering prayer? (L, TA.)
مَجُوبُ مَجُوبُ مجوب [pass. part. n. of 1, q. v.:] Anything cut in the middle, or of which the middle is cut out; as also ↓ مُجَوَّبٌ; (T, TA;) and the latter, anything hollowed out in the middle. (TA.)
مِجْوَبٌ مِجْوَبٌ مجوب An iron instrument with which one cuts [or perforates or hollows out]. (S, TA.) ― -b2- See also جَوْبٌ
المُجِيبُ المُجِيبُ المجيب مجيب one of the names of God; The Answerer of prayer; He who recompenses prayer and petition by gift and acceptance. (TA.)
مَجُوبَةٌ مَجُوبَةٌ مجوبه مجوبة : see جَوَابٌ
مُجَوَّبٌ مُجَوَّبٌ مجوب : see مَجُوبٌ ― -b2- [Hence,] أَرْضٌ مُجَوَّبَةٌ (assumed tropical:) A land of which one part has been rained upon (K, TA) and not another. (TA.)
مِجْوَابٌ مِجْوَابٌ مجواب An instrument with which palm-sticks and canes &c. are bored by the maker of cages or crates or the like. (TA in art. ثطب.)
مُتَجَاوِبٌ مُتَجَاوِبٌ متجاوب (tropical:) Speech, or language, of which the several parts correspond, or are consistent. (A, TA.)
مُنْجَابٌ مُنْجَابٌ منجاب A garment rent, or slit. (Ham p. 338.)
Salmone
H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.342 harfجَابَ
جَابَ ( w ) U ( n. ac. جَوْب 1 , تَجْوَاْب 62 ),
a. Made a cut, a hole in; cut, hollowed out.
b. Traversed, crossed.
c. [ coll. ], ( n. ac. جَوْب 1 ), Brought, brought forth ( a child ).
جَاْوَبَ
جَاْوَبَ III ,
a. Answered, replied to; conversed, argued with.
b. Reverberated, resounded, echoed.
أَجْوَبَ
أَجْوَبَ IV
a. [ acc. & Ila ], Answered, replied, responded to.
b. [
Kitâbullâh
Kur'an kullanımından türetilmişTR yok63.263 harfجوب
1.BAB
جَابَ - يَجُوْبُ - جَيْب - جُيُوْب - جَوْبَة - جَوَاب
جَابَ - يَجُوْبُ + كائن + شيئاً: يشقه ويخرقه ويصنع فيه جوفاً أو حفرة عميقة: يحفر بالصخر أو غيره، فَيُفْرِغ مكان الحفر ليصبح ذا شكل أو أبعاد محددة، فيصير من ذلك صناعة أعمدة أو قدور أو جفان أو ما شابه، وفي الأرض يصنع بئر أو جب، وفي الثتياب يصنع الجيوب
جَيْب: على وزن "فـَعـْل":
Sîgalar(25)
- يَسْتَجِيبُواKuvvetlice cevap verirler(يَسْتَفْعِلُوا)×5
- اسْتَجَابُواKuvvetlice cevap verdiler(اسْتَفْعَالُوا)×4
- جَوَابَCevap(فَعَالَ)×4
- فَاسْتَجَبْنَاHemen kuvvetlice cevap verdik(فَاسْتَفْعَلْنَا)×4
- فَاسْتَجَابَKuvvetlice cevap verdi(فَاسْتَفْعَلَ)×3
- اسْتَجِيبُواKuvvetlice cevap verin(اسْتَفْعِلُوا)×2
- فَلْيَسْتَجِيبُواHemen kuvvetlice cevap versinler+1 anlam(فَلْيَسْتَفْعِلُوا)×2
- يَسْتَجِيبُKuvvetlice cevap verir(يَسْتَفْعِلُ)×2
- أَجَبْتُمُCevap verdiniz(أَفْعَلْتُمُ)×1
- أَجِيبُواCevap verin(أَفْعِلُوا)×1
Mücavir kökler61 mücavir (203 toplam)
- دعو
17 ortak ayet · Deav : Dua, gel gel anlamına kalkan eller demektir
- ندو
5 ortak ayet · Nedve halkın toplandığı yerdir
- قوم
11 ortak ayet · Hayvanların ön ayaklarına denir
- كشف
2 ortak ayet · Açık baş demektir
- عذب
7 ortak ayet · Su yosunudur
- يوم
8 ortak ayet · “Yemm” durgun akan su demektir
- ثمود
2 ortak ayet · Semûd
- طهر
2 ortak ayet · Akar temiz sudur
- نجو
3 ortak ayet · Özel konuşmak
- دون
4 ortak ayet · Dane, inek yavrusuna denir
- شرك
4 ortak ayet · Tasma kayış demektir
- مثل
4 ortak ayet · Çamurdan yapılan ve bir şeye benzetilen nesne, heykeldir
Geçtiği ayetler(41)
فَإِلَّمْ يَسْتَجِيبُوا لَكُمْ فَاعْلَمُوا أَنَّمَا أُنْزِلَ بِعِلْمِ اللَّهِ وَأَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ فَهَلْ أَنْتُمْ مُسْلِمُونَ
Kuvvetlice cevap verirlerSize cevab veremezlerse bilin ki; o, ancak Allah’ın ilmiyle indirilmiştir. Ve O’ndan başka ilah yoktur. Hala müslüman olmuyor musunuz?
لِلَّذِينَ اسْتَجَابُوا لِرَبِّهِمُ الْحُسْنَى وَالَّذِينَ لَمْ يَسْتَجِيبُوا لَهُ لَوْ أَنَّ لَهُمْ مَا فِي الْأَرْضِ جَمِيعًا …
Kuvvetlice cevap verirlerRabblarına icabet edenlere; en güzel karşılık vardır. O’na icabet etmeyenler ise; şayet yeryüzünde bulunan her şey ve bir katı daha onların olsa, kurtulmak için onu fidye verirlerdi. Hesabın kötüsü, onlar içindir. Varacakları yer, cehennemdir ve o, ne kötü konaktır.
وَيَوْمَ يَقُولُ نَادُوا شُرَكَائِيَ الَّذِينَ زَعَمْتُمْ فَدَعَوْهُمْ فَلَمْ يَسْتَجِيبُوا لَهُمْ وَجَعَلْنَا بَيْنَهُمْ مَوْبِقًا
Kuvvetlice cevap verirlerBana ortak kabul ettiklerinize seslenin, dediği gün; onları çağırırlar ama hiç birisi cevab vermez. Aralarına bir uçurum koyarız.
فَإِنْ لَمْ يَسْتَجِيبُوا لَكَ فَاعْلَمْ أَنَّمَا يَتَّبِعُونَ أَهْوَاءَهُمْ وَمَنْ أَضَلُّ مِمَّنِ اتَّبَعَ هَوَاهُ بِغَيْرِ هُدًى مِنَ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ
Kuvvetlice cevap verirlerŞayet sana cevab vermezlerse, bil ki; onlar, sırf kendi heveslerine uymaktadırlar. Halbuki Allah’tan bir hidayet olmaksızın kendi hevesine uyandan daha sapık kim vardır. Muhakkak ki Allah; zalimler güruhunu hidayete erdirmez.
وَقِيلَ ادْعُوا شُرَكَاءَكُمْ فَدَعَوْهُمْ فَلَمْ يَسْتَجِيبُوا لَهُمْ وَرَأَوُا الْعَذَابَ لَوْ أَنَّهُمْ كَانُوا يَهْتَدُونَ
Kuvvetlice cevap verirlerDenir ki: Koştuğunuz ortaklarınızı çağırın. Onlar çağırırlar, ama kendilerine cevap veremezler. Cehennem azabını görünce de doğru yolda olmadıklarına yanarlar.
Kök analizi
Kök tanımı ve çekirdek özet
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | جوب |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Ecvef (orta harfi illetli: و) |
| Bağlamsal Yakın Kökler | سمع, دعو, ردد, قبل |
| Zıt Kök | عرض |
| Çekirdek Özet 1 | Bir şeyi delmek, yarmak, oymak ve mesafeyi katederek iki nokta arasında geçit veya açıklık açmak |
| Çekirdek Özet 2 | Çağrıya, duaya ve hakikate zihni ve ameli bir yarılma/açılma ile karşılık verip gereğini yerine getirmek |
| Çekirdek Özet 3 | İletişimde veya varoluşsal ilişkide talebin açtığı boşluğu eylem ve sözle doldurarak bağı kurma yasası |
| Kritik Hata Riski | Kökü yalnızca dille verilen mekanik bir lakırdı veya sözlü mukabele sanıp çağrının gereğini yapma (icabet) boyutunu göz ardı etmek |
Biliteral analiz
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| جو | Boşluk, açıklık, iç kısım ve bir şeyin arasını açarak mesafe alma (örneğin جوف boşluk/iç taraf, جوز geçip gitme, جور sınırın dışına taşma, جوع iç organın boş kalması, جود sınırları aşan geniş lütuf) | ب | Boşluk veya aralık eylemine bir nesneyi yarma, içine girme, mesafeyi tamamen katedip hedefe vararak bitiştirme boyutu eklenmiş; delme, oyma ve çağrıyı karşılayıp boşluğu kapatma anlamı özelleşmiştir. |
Piktografik analiz
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ج | Değnek, deve; taşıma, yol alma, toplama | Mesafeyi aşma, hareket başlatma ve bir yükü veya iletiyi bir noktadan diğerine taşıma gücünü simgeler. |
| و | Çengel, çadır kazığı; bağlama, ekleme, tutturma | İki uç arasındaki irtibatı, bağ kurmayı, yönelişin kesintisiz devamını ve eklemlenmeyi ifade eder. |
| ب | Ev, çadır; iç, barınma, içinde olma | Bir iç mekana girme, sığınağa ulaşma, hedefin kalbine nüfuz etme ve orada yer tutma hareketidir. |
| جوب | Yol alarak engeli yarıp içeriye bağlanma hareketi | İletişimsel veya fiziksel bir mesafeyi aşmak üzere engeli delip geçmek ve çağrıyı yapanın iç alanına nüfuz ederek bağı tamamlamaktır. |
Tarihsel ve erken kullanım
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Bir nesneyi delmek, yarmak, elbiseye yaka açmak (kavramak üzere oymak), kayaları ve dağları oyup yol veya mesken açmak; ayrıca çölü ve karanlığı yararak katetmek. Düzlükteki çukur veya ağaçlar arasındaki açıklığa da جوبة denir. |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Nâbiğa el-Ca‘dî beytinde karanlığı ve çölü yarıp geçen güçlü kişiyi anlatırken kökü fiziksel yararak ilerleme anlamında kullanır: أتاك أبو ليلى يَجوبُ به الدُّجَى / دُجَى الليل جَوّابُ الفلاةِ عَثَمْثَمُ |
| Erken Arapça kullanım | Kabîr bir musibette kardeşi Ebü’l-Migvâr için mersiye söyleyen muhadram şair Kâ‘b b. Sa‘d el-Ganevî, çağrıya icabet edilmeyişini bu kökle tasvir eder: وَداعٍ دَعا يا مَنْ يُجيبُ إِلى النَّدَى / فلم يَسْتَجِبْه عِنْدَ ذاكَ مُجِيبُ |
Kaynak Lisânü’l-Arab, Mekâyîsü’l-Luğa, Kitâbü’l-ʿAyn, Esâsü’l-Belâga.
Sami etimolojik katman
Arapça جوب kökü, Sami dil ailesinde hem fiziksel olarak bir engeli yarma, oyma ve tünel/kanal açma hareketini hem de sesin veya iletinin bu yarıktan geçerek karşılık bulmasını ifade eden bir semantik çekirdeğe dayanır. Kökün en eski somut katmanı kesme, delme ve boşluk meydana getirme eylemidir; Nabatça ve erken Kuzeybatı Sami kitabelerinde taş oyma ve kayaları yarıp yerleşim kurma faaliyetleriyle eşleşir. İbranicede doğrudan ses denkliği gösteren biçimler sınırlı olmakla birlikte, aralık açma ve oyuk meydana getirme anlamındaki köklerle fonetik paralellik taşır; klasik Süryanicede ise cevabın bir "geri dönüş" veya "yararak varma" şeklinde kavranması kökün Arapçadaki iki yönü arasındaki organik bağı açıklar. Kökün İslâm öncesi Arapçasında kayayı oymak (Semûd kavminin eylemi) ile soruya cevap vermek arasındaki geçiş, sorunun zihinde oluşturduğu bilgi boşluğunu ve tıkanıklığı bir yarma eylemiyle açıp iki taraf arasında akışı sağlama tasavvurundan doğmuştur.
Güven Güçlü
Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, David Cohen, Mekâyîsü’l-Luğa.
Etimolojik analiz
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | جاب - يجوب (delmek, katetmek) أجاب - استجاب (karşılık vermek) | Fiziksel olarak engeli delip yol açma anlamı, sözlü veya ameli çağrıyı duyup aradaki mesafeyi kaldırarak karşılık verme soyutlamasına dönüşmüştür. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice ve Süryanice oyma/yarık ve ses yankılanması alanındaki kökler | Taş ve araziyi yarma eylemi ile çağrının boşluğu aşarak karşılık bulması arasındaki semantik eşleşme Sami ortak algısını yansıtır. | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Afro-Asyatik boşluk, delik ve yarma tasavvurları | Boşluk oluşturma ve bu boşluktan geçerek bağlantı kurma hareketi ailenin kadim katmanlarında yer alır. | Muhtemel |
Kaynak David Cohen, Lisânü’l-Arab, Lane's Lexicon.
Kardeş kökler
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| جوب | Anlamlı | Yarma, delme, karşılık verme | Kayayı oymak, mesafeyi aşmak, çağrıya icabet etmek. | Hedef kök; Kur'an'da geçer. |
| جبو | Anlamlı | Toplama, biriktirme | Suyu havuzda toplamak veya vergiyi derlemek (جبى köküyle eş kökenli). | Kur'an'da geçer (جبي). |
| وجب | Anlamlı | Düşme, sabit olma, zorunlu olma | Güneşin batması, yere düşüşün ses çıkarması, bir şeyin kesinleşmesi. | Kur'an'da geçer; düşüş anındaki kesinlik yönüyle ilişkilidir. |
| وبج | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Klasik lügatlerde mühmel kabul edilmiştir. | Kur'an'da geçmez. |
| بجو | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Klasik lügatlerde bu dizilişle müstamel bir kök oluşmamıştır. | Kur'an'da geçmez. |
| بوج | Anlamlı | Parıldama, açılma | Şimşeğin çakması, gecenin içinde bir ışık yarığının görünmesi. | Kur'an'da geçmez; karanlığı yarma yönüyle hedef kökle uzaktan ilişkilidir. |
Komşu kökler ve zıt kök
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| جوب | Merkez | İcabet ve mukabele | Çağrının açtığı talebi ve boşluğu delip geçerek hedefe amelen veya kavlen varmak. | Hem fiziki yarmayı hem sözlü/ameli cevabı içerir. |
| سمع | Komşu | İdrak ve itaat | Sadece sesi işitmeyi veya işitilen emre boyun eğmeyi anlatır; aradaki engeli delip bizzat karşılık verme eylemini vurgulamaz. | جوب işitmenin ötesinde aktif mukabeledir. |
| دعو | Komşu | Talep ve yöneliş | İletişim döngüsünün ilk adımıdır; istemeyi ve çağırmayı ifade eder. | جوب bu çağrının yöneldiği hedefteki açılma ve dönüşümdür. |
| ردد | Komşu | Geri çevirme ve yankı | Bir şeyi geldiği yöne aynen veya dönüştürerek geri göndermektir; her zaman talebi yerine getirme anlamı taşımaz. | ردد olumsuz da olabilir; جوب ise talebi karşılamaya odaklıdır. |
| قبل | Komşu | Benimseme ve rıza | Gelen teklifi veya kişiyi hoşnutlukla karşılama tavrıdır; engeli delip geçme dinamizmi barındırmaz. | قبل duruşu, جوب ise eylemsel hareketi ifade eder. |
| عرض | Zıt | Yüz çevirme ve iletişimi kesme | Çağrıya sırtını dönmek, talebi duymazdan gelmek ve araya engel koyarak akışı durdurmak. | جوب engeli yararken عرض engel inşa eder. |
Başka dillerde anlam karşılıkları
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | جوب | Yarma, geçme, cevap verme | Çağrıyı karşılayarak aradaki engeli kaldırma ve gereğini yapma. | Kesin |
| Latince | Respondere, penetrare | Karşılık vermek, delip geçmek | Respondere taahhütle karşılık vermeyi, penetrare ise fiziksel olarak delip geçmeyi karşılar; tek kelime iki alanı aynı anda kapsamaz. | Güçlü |
| İngilizce | To answer, to respond, to pierce/traverse | Cevaplamak, icabet etmek, yarmak | Answer daha çok sözlü cevabı, respond eylemsel mukabeleyi, pierce ise fiziksel delme kökünü karşılar. | Kesin |
| Almanca | Antworten, erhören, durchdringen | Cevap vermek, duayı kabul etmek, nüfuz etmek | Erhören duaya icabet anlamını derinden taşır; durchdringen ise kökün ilk fiziksel delme/katetme hareketini verir. | Güçlü |
| Fransızca | Répondre, exaucer, traverser | Cevaplamak, dileği yerine getirmek, katetmek | Exaucer ilahi icabeti kusursuz verirken, traverser fiziksel yarma ve yol alma yönünü karşılar. | Güçlü |
Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Littré.
Vücûh ve nezâir
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| جاب (Fecr 89:9) | Kayaları oymak, yarmak, taş kesmek | Semûd kavminin vadide kayaları kesip yontarak sağlam yapılar inşa etmesi bağlamı. |
| أجاب / استجاب (İlahi İcabet) (Bakara 2:186, Enbiyâ 21:76, Âl-i İmrân 3:195) | Duayı kabul etmek, kulun sıkıntısını giderip talebini fiilen karşılamak | Peygamberlerin ve müminlerin yakarışlarına Allah'ın lütuf, yardım ve fiili kurtarışla mukabele etmesi. |
| استجاب (İnsani İcabet) (Enfâl 8:24, Şûrâ 42:38, Ra‘d 13:18) | Hak çağrıya kulak verip imana ve itaate fiilen sarılmak | Allah ve Resulünün hayat veren çağrısına zihnen ve amelen olumlu karşılık verip teslim olma bağlamı. |
| جواب (İnkârcı Mukabele) (A‘râf 7:82, Neml 27:56, Ankebût 29:24) | Sözlü savunma, reddiye veya kavli tepki | Peygamberlerin davetine karşı inkarcı toplumların getirdiği kuru, saldırgan veya kaçamak sözlü tepkiler. |
| أجاب (Hesap Günü Sorgusu) (Mâide 5:109, Kasas 28:65) | Elçilere ve çağrıya ne tepki verildiğinin hesabı | Kıyamet günü muhatapların elçilerin çağrısına amelen nasıl bir karşılık verdiklerinin sorgulanması. |
Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Esma-i Hüsna (المجيب) ve Duaya İcabet | Allah'ın kulların dualarını işitip icabet etmesinin kulun iradesi ve kader planıyla irtibatı; icabetin mutlaka istenen şeyin aynen verilmesi mi yoksa en hayırlı biçimde karşılanması mı olduğu. | Kesin fail olarak Allah'ın çağrıya cevaz ve lütufla karşılık vermesi. |
| Fıkıh | Davete İcabet, Ezan ve Yargılama Usulü | Meşru bir davete katılmanın (icâbetü'd-da‘ve) hükmü; davalının hakimin çağrısına ve iddiaya cevap verme zorunluluğu; ezanı işitenin sözlü ve ameli icabet yükümlülüğü. | Hukuki ve ahlaki çağrıya eylemle mukabele etme zorunluluğu. |
| Tefsir | جابوا الصخر ve Dua Ayetleri | Fecr suresindeki fiziksel yarmanın mahiyeti ile dua ayetlerindeki isticâbetin kul ile Rab arasındaki ontolojik bağı nasıl kurduğu tefsir edilmiştir. | Somut delme eylemi ile soyut yöneliş arasındaki anlam köprüsü. |
| Hadis | Duaların Kabul Şartları ve İcabet Saatleri | Cuma günündeki icabet saati, mazlumun duasına verilen kesin icabet ve haram lokmanın icabete engel oluşuna dair nebevi beyanlar. | Kalbi saflık ve meşruiyet dairesinde talebin engelsiz şekilde hedefe ulaşması. |
Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Dua ve İbadet Düzeni | Karşılıklı Çağrı ve İcabet Bağı | İletişim kanalını canlı tutmak | Kul Rabbine dua ederek iç dünyasını açar; Allah icabetle lütfunu indirir; din bu çift yönlü akışın tünelidir. | Kesin |
| İlmi | Soru-Cevap ve Diyalektik Yöntem | Cehalet Perdesini Delme | Zihindeki tıkanıklığı açmak | Soru zihinde bir boşluk açar; ilmi cevap o boşluğu tam doldurarak hakikate yol veren bir açıklık (cevbe) inşa eder. | Güçlü |
| Siyasi | Yöneten-Yönetilen İletişimi | Meşru Taleplere Geri Bildirim | Toplumsal tıkanmayı önlemek | Halkın taleplerine ve feryadına idarenin sağır kalmayıp fiilen icabet etmesi, sistemdeki çürüme ve isyanı engeller. | Güçlü |
| İktisadi | Arz-Talep Dengesi | İhtiyacın Karşılanması | Piyasa akışkanlığını sağlamak | Piyasadaki darlık veya kıtlık çağrısına üretim ve tedarik mekanizmalarının süratle cevap vererek tıkanıklığı çözmesi. | Muhtemel |
Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Dalga iletimi, rezonans ve devre kapanması | Fizikte bir kaynaktan yayılan uyarının ortamdaki engeli aşarak alıcıda titreşim uyandırması ve kapalı bir devrede akımın direnci delip geçerek tamamlanması mantığıyla birebir örtüşür. | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Geri bildirim mekanizması (feedback) ve etkileşimsel iletişim | Sosyoloji ve iletişim psikolojisinde bir iletinin pasif bir şekilde alınması değil, alıcının kendi durumunu dönüştürerek kaynağa ameli bir çıktı sunması ve böylece ilişkinin süreklilik kazanmasıdır. | Kesin |
Yanlış daraltma ve kritik hata riski
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | جوب kökünü yalnızca dilsel bir malumat aktarımına, sınav kağıdındaki şıkları işaretlemeye veya lafzi bir polemiğe (kuru cevap) indirgemek. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kök, zihindeki engeli yarma, dağları delip yol açma kudreti taşıyan eylemsel ve varoluşsal bir duruştur; Allah'ın icabeti fiili kurtarış, kulun icabeti ise hayatı ilahi çağrıya göre tanzim etmektir. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Ayetlerdeki اسْتَجِيبُوا لِلَّهِ emirlerini sadece "inandım" demekten ibaret sanmak; duayı ise eylemsiz bir temenni zannedip icabetin hayata bakan dinamik sorumluluklarını ıskalamak. |
Kur'an'ı anlama odaklı sonuç
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Vahyin insanla kurduğu ilişkinin tek taraflı bir monolog değil, insanın bütün varlığıyla dahil olması gereken dinamik bir "çağrı-icabet" matrisi üzerine kurulu olduğunu gösterir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Peygamberlerin çaresizlik anlarında ettikleri duaların fiilen kurtuluşla neticelendiğini anlatan enbiyâ kıssalarında ve müminleri aktif itaate çağıran şer‘î yükümlülük ayetlerinde belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | İmanın pasif bir kabulleniş, duanın ise ilahi iradeyi zorlamaya çalışan sihirli bir formül olduğu vehmini yıkar; gerçek icabetin engelleri aşan bir gayret ve teslimiyetle gerçekleştiğini bildirir. |
Nihai sentez ve LaTeX modeli
- Somut anlamBir engeli yarmak, kayayı veya toprağı oyup geçit açmak, iki mesafe arasındaki kapalılığı ortadan kaldırarak akış sağlamak.
- Soyut anlamBir çağrının, sorunun veya ihtiyacın yarattığı boşluğu kavrayıp, aradaki mesafeyi ve direnci aşarak o boşluğu tam bir karşılık ve eylemle gidermek.
- Sistematik karşılıkVaroluşsal ve ahlaki ilişkilerde iletinin hedefe ulaşıp geri bildirim halkasını eksiksiz biçimde kapatması; uyarana verilen dönüştürücü mukabele.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklaması
Modelde gelen çağrıyı veya talebi (kuvvet vektörü), aradaki direnci veya mesafeyi temsil eder. ifadesi engelin delinerek talebin içeriye nüfuz etmesini simgeler. Ortaya çıkan nihai icabettir. İkinci kısım olan ise, kapalı bir sınır () üzerinden gerçekleşen net akının () sıfırdan farklı olduğunu, yani çağrıya verilen karşılığın kuru bir duruş değil, engeli aşan eylemsel bir geri dönüş ve bağ kurma hareketi olduğunu sembolize eder.