سوم

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: س-و-م8 sîga, 111 mücavir kök, 15 ayet, 10 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.لحنعظميَسُومُونَكُمْالْمُسَوَّمَةِسومعرفنسوتُسِيمُونَمُسَوَّمَةًسوأذبحبِسِيمَاهُمْنجو

KökSîga 8Ayet 15Sure 10Mücavir 111

▶ Ağı aç (3B)

سوم

س - و - م

KÖK
  • 15 geçiş
  • 15 ayet
  • 8 sîga
  • 12 sözlük

Sima çehre demektir. Sema hayvan sırtı demektir. Görünen taraf demektir. Vesm, hayvanın sırtına vurulan damga demektir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(12)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Sima çehre demektir. Sema hayvan sırtı demektir. Görünen taraf demektir. Vesm, hayvanın sırtına vurulan damga demektir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR4.987 harf
باب السين والميم و و ا ي ء معهما س م و، س و م، و س م، و م س، م س و، م و س، م س ي، م ي س، س أ م، م أ س، أ س م، أ م س مستعملات سمو: سما الشيء يَسْمُو سُمُوّاً، أي ارتفع، وسما إليه بَصَرُي، أي ارتفع بَصَرُك إليه، وإذا رُفعَ لك شيءٌ من بعيدٍ فاستبنتَهُ قلت: سما لي شيءٌ، قال: سمالي فرسانٌ كأنّ وجوهَهم وإذا خرج القومُ للصَّيْد في قِفار الأَرْض وصَحاريها قلتَ: سَمَوْا، وهم السُّماةُ، أي الصّيّادون.
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR1.354 harf
السومَةُ، بالضم: العَلامة تُجعَل على الشاة، وفي الحرب أيضاً. تقول منه: تَسَوَّمَ، وفي الحديث: "تَسَوَّمُوا فإنَّ الملائكة قد تَسَوَّمَتْ". وسَوَّمْتُ فلاناً في مالي، إذا حكَّمتَه في مالك. والخيلُ المُسَوَّمَةُ: المَرْعِيَّةُ. والمُسَوَّمَةَ: المُعْلَمة. وقوله تعالى: "تَسَوَّمينَ" قال الأخفش: يكون مُعْلَمينَ ويكون مُرْسَلينَ، من قولك: سَوَّمَ فيه الخيلَ، أي أرسلها. ومنه السائِمَةُ. وإنَّما جاء
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR yok16.540 harf
س م ( و ا ي ء ) سوم ، سما ، وسم ، ومس ، مسي ، مأس ، موس ، أمس : ( مستعملة ) . سوم : السَّوْم : عَرْضُ السِّلْعة على البَيْع . وقال أبو زيد فيما رَوَى أبو عبيد عنه : سُمْتُ بِالسِّلعة أسوم بها . ويقال : فلان غالي السِّيمةِ : إذا كان يُغلِي السَّوْم . قال : ويقال : سُمْتُ فلاناً سِلْعَتي سَوْماً : إذا قلتَ : أتأخُذها بكذا من الثّمن ، ومِثْل ذلك سُمْتُ بسِلْعَتي سوماً أو يقال استمت عليه بسلعتي
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR9.143 harf
(باب السين والواو وما يثلثهما) (سوي) السين والواو والياء أصلٌ يدلُّ على استقامةٍ واعتدالٍ بين شيئين. يقال هذا لا يساوي كذا، أي لا يعادله. وفلانٌ وفلانٌ على سَوِيّةٍ من هذا الأمر، أي سواءٍ. ومكان سُوىً، أي مَعْلَمٌ قد عَلِمَ القومُ الدّخولَ فيه والخروج منه. ويقال أسْوَى الرّجلُ، إذا كان خَلَفُهُ وولدُهُ سَوِيّاً. وحدَّثنا علي بن إبراهيم القَطّان، عن علي بن عبد العزيز، عن أبي عُبيد، عن الكسائيّ
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR833 harf
س و م سام البائع السلعة إذا عرضها للبيع وذكـر ثمنهـا ومـا أغلـى سومتـه وسميتـه وسامهـا المشتـري واستامها وبعته من أول سائم سامني‏.‏ وساومها وتساوماها وهي المقاولة في المبايعة‏.‏ وسوم فرسه‏:‏ أعلمه بسومة وهي العلامة وخيل مسومة‏.‏ وسامت الماشية‏:‏ رعت وأسامها الراعي ومن المجاز‏:‏ سمت المرأة المعانقة‏:‏ أردتها منها وعرضتها عليها‏.‏ وسمته خسفاً‏.‏ قال‏:‏ إذا سمته وصل القرابة سامني قطيعتها تلك
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR10.886 harf
السَّوْمُ: عَرْضُ السِّلْعَةِ على البيع. الجوهري: السَّوْمُ في المبايعة يقال منه ساوَمْتُهُ سُواماً، واسْتامَ عليَّ، وتساوَمْنا، المحكم وغيره: سُمْتُ بالسلْعةِ أَسومُ بها سَوْماً وساوَمْت واسْتَمْتُ بها وعليها غاليت، واسْتَمْتُه إِياها وعليها غالَيْتُ، واسْتَمْتُهُ إِياها سأَلته سَوْمَها، وسامَنيها ذَكَرَ لي سَوْمَها. وإِنه لغالي السِّيمَةِ والسُّومَةِ إِذا كان يُغْلي السَّوْمَ. ويقال: سُمْتُ
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR1.085 harf
* س و م * * السَّوْمَةُ * بالضم العلامة تجعل على الشاة وفي الحرب أيضا تقول منه * تَسَوَّمَ * وفي الحديث ﴿تسوموا فإن الملائكة قد تسومت﴾ والخيل * المُسَوَّمةُ * المرعية والمسومة أيضا المعلمة وقوله تعالى ﴿مسومين﴾ قال الأخفش يكون معلمين ويكون مرسلين من قولك * سَوَّمَ * فيها الخيل أي أرسلها ومنه * السَّائِمةُ * وإنما جاء بالياء والنون لأن الخيل سومت وعليها ركبانها قلت في الإشكال الذي ذكره الجوهري
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR16.211 harf
| | ( *!السَّومُ في المُبايَعَة ) : هو عَرْض | السِّلعَةِ على البَيْع ، ( *!كالسُّوَامِ | بالضَّمِّ ) . واقتَصَر الجوهَرِيُّ على | الأَوَّل . يُقال منه : ( *!سُمْتُ بالسِّلْعَةِ ) | *!أَسومُ بها *!سَوْمًا ، ( *!وسَاوَمْتُ ) *!سِوامًا | ( *!واسْتَمْتُ بِها وَعَلَيْها : غالَيْتُ ) ، | وكذا *!اسْتَمْتُه إِيَّاها . واقتَصَر | الجوهَرِيّ على تَعْدِيَتِه بَعَلَى . ( و ) | قِيلَ : ( *!استَمْتُه إِيَّاها
Maddenin bağlantısı

| | ( *!السَّومُ في المُبايَعَة ) : هو عَرْض | السِّلعَةِ على البَيْع ، ( *!كالسُّوَامِ | بالضَّمِّ ) . واقتَصَر الجوهَرِيُّ على | الأَوَّل . يُقال منه : ( *!سُمْتُ بالسِّلْعَةِ ) | *!أَسومُ بها *!سَوْمًا ، ( *!وسَاوَمْتُ ) *!سِوامًا | ( *!واسْتَمْتُ بِها وَعَلَيْها : غالَيْتُ ) ، | وكذا *!اسْتَمْتُه إِيَّاها . واقتَصَر | الجوهَرِيّ على تَعْدِيَتِه بَعَلَى . ( و ) | قِيلَ : ( *!استَمْتُه إِيَّاها وعَلَيْها : سَأَلْتُه | *!سَوْمَها ) . وسَاومتُها : ذَكَر لي | سَوْمَها ، ( وإِنَّه لَغالِي *!السِّيمَة بِالكَسْر | *!والسُّومَةِ بالضَّمْ أي ) : غالي | ( السَّوْمِ ) . ويقال : سُمْت فُلانًا | سِلْعَتِي سَوْمًا : إذا قُلتَ أَتَأْخُذُها | بِكَذا من الثَّمَن ، ومِثْل ذلِك : | سُمْت بسِلْعَتِي سَوْمًا ، ويقال : | استَمْتُ عليه بسِلْعَتِي *!استِيامًا : إذا |

| كُنتَ أنتَ تَذكُر ثَمَنَها . ويقال : | *!استَام مِنِّي بسِلْعَتِي *!استِيامًا : إذا | كان هو العارِض عليك الثَّمَن . | *!وسامَنِي الرجلُ بسِلْعَتِه سَوْمًا ، | وذلك حِينَ يَذْكُر لك هو ثمَنَها ، | والاسْم من جَمِيع ذلك *!السِّيَمة | *!والسُّومَة . وفي الحَدِيث : | نَهَى أَن *!يَسُومَ الرَّجُل على *!سَوْمِ | أخيه . *!المُساوَمَة المُجاذَبَة بَيْن | البَائِع والمُشْتَرِي على السِّلعَةِ | وفَصْلُ ثَمنِها ، والمَنْهِيُّ عنه أن | *!يَتساوَم المُتبايِعَان في السِّلْعة | وَيتقارَب الانْعِقاد ، فيَجِيءَ رجَلٌ | آخرُ يُرِيد أن يَشْتَرِي تِلْك السِّلْعة | ويُخرِجَها مِنْ يَدِ المُشْتَري الأوَّل | بزِيادةٍ على ما استَقَرَّ الأمرُ عليه بين | *!المُتَساوِمَيْن ورَضِيا به قَبْل الانْعِقاد ، | فذلِك مَمْنُوعٌ عند المُقارَبة لِمَا فيه من | الإفْسادِ ، ومُباحٌ في أَوَّل العَرْض | *!والمُسَاوَمَة . | | قال الرّاغبُ : أَصلُ السَّوم | الذَّهاب في ابْتِغاء الشَّيء ، فهو | مَعْنًى مُركَّب من الذَّهاب والابْتِغاء ، | فأُجْرِي مُجْرَى الذَّهاب في قَوْلهم : | *!سامَ الإِبَل فهي *!سائِمةٌ ، ومُجْرى | الابْتِغاء في قَوْلِهِ تَعالى : | ! 2 < *!يسومونكم سوء العذاب > 2 ! ومنه : | السَّوْم في البَيْع فقِيل : صاحِبُ | السِّلْعةِ أَحقُّ *!بالسَّوْم . انتهى . | | وأما الحَدِيث : نَهَى عن السَّوْمِ | قَبْلَ طُلوعِ الشَّمْس فقال أَبُو | إسحاق : هو أن *!يُساوِمَ بِسِلْعَتِه ، | ونُهِي عَنْه في ذلِك الوَقْت ، لأَنَّه | وَقْتُ يُذْكَرُ اللهُ فيه ، فلا يُشْتَغَل |

| بِغَيْره ، قال : ويَجوزُ أَن يَكونَ من | رَعْي الإبل ؛ لأَنَّها إذا رَعَت المَرْعى | قَبْل طُلوعِ الشَّمس عليه وهو نَدٍ | أَصابَها منه داءٌ قَتلَها ، وذلك مَعْروف عند أَهْلِ المَالِ من العَرَب . | | ( *!وسامَتِ الإِبِلُ أَو الرِّيحُ : مَرَّت | واسْتَمَرَّت ) . وقال الأصمَعِيُّ : | السَّومُ : سُرعةُ المَرِّ . يقال : *!سامَتِ | النَّاقة تَسومُ سَوْمًا ، وأَنْشَدَ بَيْتَ | الرَّاعِي : | % ( مَقَّاءَ مُنْفَتِقِ الإٍ بْطَيْن ماهِرَةٍ % | *!بالسَّوْم ناطَ يَدَيْها حارِكٌ سَنَدُ ) % | | ومنه قَولُ عبدِ اللهِ ذِي النِّجادَيْن | يُخاطِبُ ناقةَ سَيِّدِنا رَسُول اللهِ [ & ] : | % ( تَعَرَّضِي مَدارِجًا *!وسُومِي % | تَعَرُّضَ الجَوزاء للنجوم ) % | | وقال غَيرُه : السَّومُ : سُرعةُ المَرِّ ، | مع قَصْد الصَّوْب في السَّيْر . | | وشاهِدُ السَّومِ بمعنى المرِّ قَولُ | الهُذَليّ : | % ( أُتِيحَ لها أُقيدِرُ ذُو حَشِيفٍ % | إذا سَامَتْ على المَلَقات ساَمَا ) % | | ( و ) سامَتِ ( المَالُ ) أي : الإِبل | ( رَعَت ) ، ومنه الحَدِيثُ الذي تَقدَّم . | يُقال : سامَت الرّاعِيَة والماشِيَة | والغَنَم *!تَسُوم سَوْمًا : رَعَت حَيْث | شاءَت فهي سَائِمَة . ( و ) سَامَ ( فُلانًا ) | الأَمرَ *!يَسُومُه سَوْمًا : ( كَلَّفَه إِيَّاه ) | وجَشَّمَه وأَلْزَمَه . ومنه حَدِيثُ | عَلِيّ : مَنْ تَرَك الجِهادَ أَلْبَسَه اللهُ | الذِّلَّةَ *!وسِيَم الخَسْف ، أي كُلِّف | وأُلْزِم ( أَوْ أَولاَهُ إِيَّاه ) ، وهذَا قَولُ | الزَّجَّاج ، أو أَرادَه عليه قاله شَمِر | ( *!كَسَوَّمَة ) *!تَسْوِيمًا . قال الزجاج : | ( وأَكْثَرُ ما يُسْتَعْمَل ) السَّوْم ( في | العَذابِ والشَّرِّ ) والظُّلْم ، ومنه قَولُه | تَعالَى : ! 2 < يسومونكم سوء العذاب > 2 ! |

| وقال اللَّيثُ : السَّومُ : أن تُجَشِّم | إِنْساناً مَشَقَّةً أو سُوءاً أو ظُلْماً . | وقال شَمِر : *!سَامُوهُم : أَرادُوهم به . | وقيل : عَرضُوا عليهم . والعَرَب | تَقُولُ : عرض عَلَيَّ *!سَوْم عَالَّةٍ . | قال الكِسائِيُّ : وهو بِمَعْنى قَوْل | العَامَّة : عَرْضٌ سابِرِيٌّ . قال شَمِر : | يُضْرَب هذا مَثَلاً لِمَنْ يَعْرِض عَليكَ | ما أَنْتَ عَنْه غَنِيٌّ . | | ( و ) سامَتِ ( الطَّيْرُ على الشَّيْء ) | سَوْماً : ( حَامَتْ ) . | | ( *!والسَّوَامُّ *!والسّائِمَةُ : الإِبِل | الرَّاعِيَةُ ) ، وقِيلَ : كُلُّ ما رَعَى من | المَالِ في الفَلَوات إذا خُلِّي *!وسَوْمَه | يَرْعَى حَيْث شاء . *!والسّائِم : | الذّاهِب على وَجْهِه حَيثُ شاء . | يقال : سَامَت السَّائِمَةُ ( *!وأَسَامَها ) هو | أي : ( أَرْعَاهَا ) أو أخرجَها إلى | الرِّعْي . ومنه قَولُه تَعالَى : ! 2 < فيه *!تسيمون > 2 ! وقال ثَعْلب : سُمتُ | الإِبل : إذا خَلَّيْتَها تَرْعَى . وقال | الأصْمَعِيُّ : السَّوَامُ *!والسَّائِمَة : كُلُّ | إِبِلٍ تُرْسَل تَرْعَى ولا تُعْلَف في | الأَصْل . وفي الحَدِيث : في *!سائِمَةِ | الغَنَم زَكاةٌ ، وفي حَدِيثٍ آخر : | السَّائِمَةُ جُبارٌ ، يَعْنِي أَنَّ الدَّابَّة | المُرْسَلَة في مَرْعاهَا إذا أَصابَت | إِنْساناً كانت جِنايَتُها هَدَراً . | | ( *!والسُّومَة بالضَّمّ ، *!والسِّيَمةُ ، | *!والسِّيماءُ ، *!والسِّيمِياءُ ) مَمْدُودَيْن | ( بِكَسْرِهِنّ : العَلاَمَةُ ) يعرف بها | الخَيْر والشَّرّ . وقال الجَوْهَرِيُّ : | *!السُّومةُ : العَلامة تُجعَل على الشَّاةِ | وفي الحَرْب أيضاً ، انْتَهَى . وقال | اْبنُ الأَعْرابِيّ : *!السِّيمَةُ : العَلامةُ | على صُوفِ الغَنَم . والجَمْعُ *!السِّيَمُ ، | والقَصْرُ في الثَّالِثة لُغَة . وبه جاءَ | التَّنْزِيل : ! 2 < *!سيماهم في وجوههم > 2 ! |

| وغَرِيبٌ من المُصنِّف عَدمُ ذِكْرِها ، | وَأَنْشَدَ شَمِر : | % ( ولَهُم *!سِيمَا إِذَا تُبْصِرُهُمْ % | بَيَّنَت رِيبَةَ مَنْ كَانَ سَأَلْ ) % | | وقال أبو بَكْر بنُ دُرَيْد : قَوْلُهم : | عَلَيْه سِيَما حَسَنة ، مَعْناه عَلاَمة ، وهي | مَأْخوذَة من *!وَسَمْتُ أَسِمُ ، والأَصْل | في سِيَما *!وِسْمَى ، فحُوِّلت الوَاوُ من | مَوْضِع الفَاءِ فَوُضِعت في مَوْضِع | العَيْن ، كما قالوا : ما أَطْيَبَه وأَيْطَبه ، | فَصار *!سِوْمَى ، وجُعِلَت الوَاوُ يَاءً | لسُكُونِها وانْكِسارِ ما قَبْلَها انْتَهَى . | *!والسِّيماء مَمْدُودَة ذكرها | الأصمعيّ ، ومنه قَولُ الشَّاعر : | % ( غُلامٌ رماهُ اللهُ بالحُسْنِ يَافِعاً % | له *!سِيَماءُ لا تَشُقُّ على البَصَرْ ) % | | ويُرْوى *!سِيمِياء . | | قال الجوهَرِيُّ : *!السِّيما مَقْصُورٌ من | الوَاوِ قال الله تَعَالَى : ! 2 < سيماهم في وجوههم > 2 ! | | وقد يَجِيء *!السِّيماء *!والسِّيمِيَاء | مَمْدُودَيْن ، وأنشدَ لأُسَيْد بنِ عَنْقاءَ | الفَزارِيّ يمدَح عُمَيْلَةَ حين قاسَمَه | مَالَه : | % ( غُلامٌ رماه اللهُ بالحُسْنِ يافِعاً % | له سِيمِياءٌ لا تَشُقُّ على البَصَرْ ) % | % ( كأَنَّ الثُّرَيَّا عُلِّقَت فَوقَ نَحْرِه % | وفي جِيدِه الشِّعْرَى وفي وَجْهِه القَمَرْ ) % | | له سِيمِياءٌ إلى آخره أي : يَفْرَح به | مَنْ يَنْظُر إليه . | | قال اْبنُ بَرِّيّ : وحَكَى عَلِيُّ بنُ |

| حَمْزَة أَنَّ أَبا رِياش قال : لا يَرْوِى | بَيتَ ابنِ عَنْقَاء الفَزَارِيّ : | % ( غَلامٌ رَمَاه اللهُ بالحُسْن يافِعًا % ) % | | إلا أَعْمَى البَصِيرة ، لأن الحُسْنَ | مَوْلودٌ ، وإِنَّما هو : | % ( رماهُ الله بالخَيْر يافِعًا % ) % | | قال : حكاه أبو رِياشٍ عن أبي | زَيْد . وفي سِياقِ المُصنِّف قُصورٌ لا | يَخْفَى . | | ( *!وسَوَّمَ الفَرسَ تَسْوِيمًا : جَعَل | عليه *!سِيَمةً ) أي : عَلامة ، وقال | اللَّيثُ : أي : أَعْلَمَ عليه بَحَرِيرةٍ أو | بِشَيْءٍ يعْرَف به . ( و ) قال أبو زيد : | *!سَوَّمَ ( فَلانًا ) إِذا ( خَلاَّه *!وَسَوَّمَه ) | أي : ( لِمَا يُرِيدُه ) . ومنه المَثَل : | عَبْدٌ *!وسُوِّم أي : خُلِّي وما | يُرِيد . ( و ) *!سَوّمه ( في مَالِه ) : إذا | ( حَكَّمَه ) فيه ، و ( و ) سَوَّم ( الخَيْل : | أَرْسَلَها ) إلى المَرْعَى تَرْعَى حيث | شَاءَت . وبه فَسَّرَ الأخفشُ قَوْلَهُ | تَعَالى : ! 2 < *!مسومين > 2 ! قال : وإِنَّما | جاء باليَاءِ والنُّون ؛ لأَنَّ الخيلَ | *!سُوِّمَت وعَلَيها رُكْبانُها . ( و ) سَوّم | ( على القَوْمِ : إِذَا ( أَغارَ ) عليهم | ( فَعاثَ فِيْهِم ) أي : أَفْسَدَ . ( و ) قَولُه | عَزَّ وَجَلَّ : ! 2 < حجارة من طين *!مسومة عند ربك للمسرفين > 2 ! أي : | مُعَلَّمة . قال الجَوْهَرِي : ( أي : | عَلَيْها أَمثالُ الخَواتِيمِ ) زادَ الرَّاغب : | لِيُعلَم أَنَّها من عِنْدِ الله : ( أو مُعَلَّمَة | بِبَياضٍ وحُمْرَةٍ ) ، رُوِي ذلك عن | الحَسَن . ( أو ) مُسَوَّمَة ( بَعَلامة يُعلَم | أَنَّها لَيْسَت من حِجارَةِ الدُّنْيا ) ، | ويُعْلَم*! بِسِيمَاها أَنَّها مِمَّا عَذَّب اللهُ | بها ، أو *!مُسَوَّمَة مُرْسَلَة ، قال | الرَّاغِب : والوَجْه الأوّلُ أَوْلَى . | | ( *!والسَّامَةُ : الحُفْرَة ) التي ( عَلى | الرَّكِيَّة ج : ( *!سِيَم كَعِنَب ، وقد | *!أَسامَها ) *!إسَامَةً : إِذا حَفَرها . |

| | ( و ) *!السَّامَة : ( عِرْقٌ في الجَبَل | مُخالِفٌ لِجِلَّتِه ) ، إذا أُخِذَ من | المَشرِق إلى المَغْرب لم يُخْلِف أن | يكون فيه مَعْدَنُ فِضَّةٍ والجَمْع : | سَامٌ . ( و ) قال الأَصْمَعِيُّ وابنُ | الأعرابيّ : السَّامَة : ( الذَّهَبُ | والفِضَّةُ ) جَمْعه *!سام ، وبه سُمِّي | الرَّجلُ : وقِيلَ : سَبِيكَتُهما . ويُقالُ : | إِنَّ الأَعرفَ في ذلِك أَنَّ *!السَّامَ | الذَّهَب . ومنه قَولُ قَيْسِ بنِ الخَطِيم : | % ( لَو انَّك تُلْقي حَنْظَلاً فوق بَيْضِنا % | تَدَحْرَج عن ذِي *!سَامِهِ المُتَقارِبِ ) % | | أي : عَلَى ذِي سامه ، والهَاءُ ترجِع | إلى البَيْض يَعْني البَيْض المُمَوَّه به . | وقال أَبو سَعِيد : يُقالُ للفِضَّة | بالفَارِسيَة : *!سِيمٌ ، وبالعربِيّة : سامٌ . | وقَولُ النّابِغَة الذُّبْيانِيِّ : | % ( كَأَنَّ فَاهَا إذا تُوَسُّنُ من % | طِيبِ رُضابٍ وحُسْنِ مُبْتَسَمِ ) % | % ( رُكِّبَ في السَّامِ والزَّبِيبِ أقاحِيُّ % | كَثِيبٍ يَنْدَى من الرِّهَمِ ) % | | فهذا لا يكون إلا فِضَّة ؛ لأنه إنَّما | شَبَّه أسْنانَ الثَّغر بها في بَياضِها . | | ( أو ) السَّامَةُ : ( عُرُوقُهُما في | الحَجَر ، ج : سامٌ ) . | | ( و ) قال ابنُ الأَعرابيّ : السَّامَة : | ( الساقَةُ . *!والسَامُ : الخَيْزَرَان ) ، عن | شَمِر ، وأنشد للعَجَّاج : | % ( ودَقَلٌ أجردُ شَوْذَبِيُّ % | صَعْلُ من السَّامِ ورُبَّانِيُّ ) % | | وقال كُراع : السَّام : شَجَر تُعْمَل | منه أَدْقالُ السُّفُن . | | ( و ) السَّامً : ( جَبَل لهُذَيْل . | و ) ساَمُ ( بنُ نُوح ) عليه السَّلام ، |

| وهو أبُو العَرَب والرُّوم وفارس . قال | ابنُ سِيدَه : وإِنَّما قَضَيْنا على أَلِفه | بالوَاوِ لأَنَّها عَيْن . | | ( و ) السَّامُ : ( نُقرَة يُنقَع فيها المَاءُ ) . | | ( *!وسَامَهُ : ع للعرب ) . | | ( و ) *!سامة : ( قَرْيَتَان باليَمَنِ . و ) | أيضًا : ( مَحَلَّة بالبَصْرَة ، ويقال لها : | بَنُو سَامَة ) لنُزُولِهم بها . | | ( و ) سامةُ ( بنُ لُؤَيّ بنِ غَالِب ) : | أَخُو كَعْب ، الجَدُّ السّادِسُ للنّبِيِّ | [ & ] . واختُلِف فيه | فقال أبو الفَرَج الأَصْبَهانِيّ إن قُرَيْشًا تَدْفَع بني سَامَة وتَنْسُبُهم إلى أُمّهم | نَاجِية ، ورَوَى بسَندِه إلى عَلِيٍّ | رَضَي اللهُ تَعَالَى عنه أَنَّه قال : ما | أعقَب عَمِّي سَامة . وقال | الهَمدانِيّ : يقول الناس : بَنُو سَامَة | ولم يُعقِب ذَكَرًا إِنَّما هو أَولادُ بِنْتِه ، | وكذلك قال عُمَر وَعَلِيّ ولم يَفْرِضا | لهم ، وهم مِمَّن حَرِم . وقال ابنُ | الكَلْبِيّ والزُّبَيْر بنُ بَكَّار فوَلَد سامةُ | ابنُ لُؤَيٍّ الحارِثُ وغالِبًا ، وقد أشار | إلى هذا الاخْتِلاف ابنُ الجَوَّانِي | النَّسَّابة في المُقدِّمة ( يُنْسَب إليهم إبراهيمُ بنُ الحَجَّاجِ *!السامِيُّ ) ، عن | الحَمَّادَيْن وأًبانَ بنِ يَزِيد ، وعنه أبو | يَعْلى وخَلْق ، وثَقَّه ابنُ حِبَّان | ( وجماعة ) من بَنِي سَامَة بِنِ لُؤيّ | كَمُحَمدِ بن يُونُس بنِ مُوسَى | الكُدَيْمِيّ وَعَمّه عُمَر بن موسى ، | رَوَى عن حَمَّاد بن سَلَمة . وعبَدُ | الأَعْلَى بنُ عَبْدِ الأَعْلَى السامِيُّ شَيخٌ | لأحمدَ . وَعَرْعَرَةُ بنُ البِرِنْد السامِيّ ، | وابنُه محمد شَيخُ البخارِيّ وحَفِيدُه | إبراهيم بن محمد شَيْخ مَسْلِم ، | وَأَخُوه عُمَر بنُ محمد مَشْهُورُون ، | وكذا إسحاقُ بنُ إبراهيم المذكور ، وإبراهيمُ بنُ عَرْعَرَة بن إبراهيم بن | محمد بن عَرْعَرَة شَيْخ | للإِسْماعِيلِيّ ، وعلِيّ بنُ الحَسَن | السامِي ، عن الثَّوريّ وغِيَاث بن | جَعْفَر السّامِيّ ، عن ابن عُيَيْنة . |

| ويَحْيَى بن حَجَر السّامِيّ شيخ القَاسِم | ابن اللَّيث ، ومحمد بن عبد الرحمن | السامِيّ شيخ ابن حِبّان . وكابِسُ بنُ | رَبِيعَة السَّامِي الشَّبِيه ذكر في | ك ب س . وأبو فِرَاسِ مُحمَّد بنُ | فِراسِ ابن مُحمَّد بن عَطاءِ بن | شُعَيْث السامِيّ النَّسَّابة ، أخذَ عن | هِشامِ بنِ الكلبِيّ ، وصَنَّف كتاب | نَسَبَ بَنِي سَامَة ، روى عنه ابنُ | أَخِيه أحمدُ بنُ الهَيْثَم بنِ فِراس ، | وزَيْدُ بنُ محمد بن خَلَف السامِيّ | المَصريّ ، عن يُونُس بن عبدِ | الأعلى ، ضَعِيف . وحاتِمُ بنُ | مَحْبُوب الهَرَوِيّ ، وعلِيّ بنُ الجَهْم | ابن بَدْر السامِيّ ، شاعرٌ مَشْهور ، وقد | حَدَّث . ويُونُسُ بنُ مَيْسَرة السامِيّ | عن أبي سُلَيْمان الأَزْدِيّ . وأبو | الوَلِيدُ مُحَمَّدُ بن إِدْرِيسِ السامِيّ | السَّرَخْسِيّ ، عن سُوَيْد بنِ سَعِيد . | وأبو لُؤَيّ غالِبُ بنُ سامَة السامِيّ | عن أَبِي عَرُوبَة الحَرَّاني ، مات سنةَ | خمسٍ وأربِعمائة ، وَأَخُوه بَسْطام بنُ | سامَة ، سَمِعَ أبا مَنْصور الأزْهَرِيّ ، | مات سنة أربَعِين وأَرْبَعِمائة . وأبو | رَجاء مُحْرِز السامِيّ شَيْخ لمحمد ابنِ عَقِيل ، وعبد الرَّحْمن بن خَالِد | ابن أَبْجَر السّامِيّ يعرف بالسَّلْسَلِي ، | ذكره الأمير . وآخرون ( بَصَرِيُّون ) | كَأَحْمَدَ بنِ مُوسَى بنِ يَزِيد السّامِيّ | البَصْرِيّ شَيْخ الطَّبرانِيّ ، وحُمَيْدُ بنُ | مَسْعَدة البَصَرِيّ السَّامِيّ ، شَيْخ | مُسْلم . قال الحافظ : وبالجُمْلة كُلُّ | من كان من أَهْل البَصْرة فهو سَامِيّ | بالمُهْمَلة ، وكذا جَمِيع مَنْ يقال له | نَاجِي - بالنون والجيم - يجوز أن | يقال له : *!سَامِي . | | ( *!وسِيمُويَةُ البَلْقاوِيّ بالكَسْر : | صَحابِيٌّ ) ، كان نَصْرانِيًّا من أَهْلِ | البَلْقاء فَأَسْلَم . | | ( *!وأسامَ إليهِ بِبَصَرِه ) *!إسامَةً : ( رَماهُ | به ) . |

| | ( *!والمَسامَةُ : خَشَبَةُ عَرِيضَة غَلِيظَة | في أسْفَلِ قاعِدَتَي البَاب . و ) أيضًا : | ( عَصًا من قُدَّامِ الهَوْدَجِ ) . | | ( *!والسَّوامُ ) بالفَتْح : ( نُقْرَتَان ) في | ( أَسْفَل عَيْنَي الفَرَس ) . | | ( و ) *!السُّوام ( بالضَّمّ : طائِرٌ ) . | | ( *!ويَسُومُ ) كَيَقُول : ( جَبَل ) في بلاد | هُذَيْل ( مُتَّصِل بجبل فَرْقَد لا يُنْبِتَان | غيرَ النَّبْع والشَّوْحَطِ ) ، ولا يكاد | أحدٌ يرتَقِيهُما إلا بعد جُهْد ، ( تَأوي | إليهما القُرودُ ) . ومن ذلك | قَولهم : والله أَعْلَمُ مَنْ حَطَّهَا | من رَأْس *!يَسُوم ، يُرِيدُون : شاةً | مَسْرُوقَة من هذا الجَبَل . قال شاعِرٌ | يذكُرُهما : | % ( سَمعتُ وَأَصْحابِي تَحُثُّ ركابهم % | بِنَا بَيْنَ رُكْنٍ مِنْ يَسُومَ وقْرْقَد ) % | % ( فقلتُ لأَصْحابِي قِفُوا لا أَبالَكُم % | صُدورَ المَطَايَا إِنَّ ذَا صَوتُ مَعْبَدِ ) % | | [ وَمِمّا يُسْتَدْرَكُ عَلَيْهِ : | | *!المُستامَةُ بالضّمِّ : أَرضٌ *!تُسْتام فيها | الإِبِل أي : تَمُرُّ وتَذْهَب . | | *!وسَامَهُ *!يَسُومُه : إذا لَزِمه ولم يَبْرَح | عنه . *!والسَّائِم : الذاهِبُ على وجْهِه | حيث شَاءَ . والخَيْلُ *!المُسَوَّمَة : | المُرسَلة وعليها رُكْبانُها عن أَبِي | زَيْد . وقيل : هي التي عليها *!السَّيَماء . وقيل : هي المُطَهَّمَة | الحَسَنَة . وقيل : هي الرَّاعِيَة . | وعلى قَوْلِه المُعَلَّمَة ، قيل : بالشِّيَة | واللَّون ، وقيل : بالكَيّ ، وفي | حديث بَدْر : *!سَوِّمُوا فإنَّ المَلاَئِكَة | قد *!سَوَّمَتْ أي : اعمَلُوا لكم | عَلامةً يَعْرِف بها بَعْضُكُم بَعْضًا . | ويُرْوَى : *!تَسَوَّمُوا . | | والسَّامُ : الموتُ . *!والسَّامَةُ :

| الموتَةُ ، عن ابنِ الأعرابِيّ . ومنه | حَدِيثُ : الحَبَّة السَّوْداء شِفاءٌ من | كُلِّ دَاءٍ إِلا السَّام قيل : وما السَّام ؟ | قال : المَوْت . وفي حَدِيثِ | سَلاَم اليَهُود كانوا يَقُولُون : السَّامُ | عَلَيكم ، فكان يَرُدُّ عَلَيْهم فيقول : | وَعَلَيكُم ، قال الخَطَّابِيُّ : عامَّةُ | المُحَدِّثين يَرْوُون هذَا الحَدِيثَ | يَقُول : وَعَلَيكم ، بإثْباتِ وَاوِ | العَطْف . قال : وكان ابنُ عُيَيْنَةَ | يَرْوِيه بِغَيْرِ وَاوٍ ، وَهُوَ الصَّواب ، لأَنَّه | إِذا حَذَف الواوَ صارَ قَولُهم الذي | قَالُوه بِعَيْنِه مَرْدوداً عليهم خَاصَة ، | وإذا ثَبَتَ الوَاوُ وَقَع الاشْتِراك مَعَهُم | فِيمَا قَالُوه ؛ لأَنَّ الوَاوَ تَجْمَع بَيْنَ | الشَّيْئَيْن . ومَرَّ في حَدِيثِ عَائِشَةَ | رَضِيَ اللهُ عَنها أَنَّها كانت تَقُولُ | لهم : عَلَيْكُم السَّامُ والذَّامُ واللَّعْنَة ، | كما تَقدَّم في س أ م . مَهْمُوزًا . | ويقال : إِنَّه غَيْرُ عَرَبِيّ . | | *!والسَّومُ : العَرْض ، عن كُرَاع . | وفي حَدِيثِ هِجْرة الحَبَشَة : قال | النَّجاشِيُّ لِمَن هَاجَر إلى أَرضِه : | امْكُثُوا فَأَنْتُم *!سُيُومٌ بِأَرْضِي | أي : آمِنُون . قال ابنُ الأَثِير : كذا | جاء تَفْسِره ، وهي كَلِمة حَبَشِيَّة ، | ويُرْوَى بِفَتْح السِّين ، وقيل : *!سُيومٌ | جمع *!سَائِم : أي : تَسُومُون في بَلِدِي | الغَنَم *!السئِمِة لا يُعارِضُكم أحدٌ . | | وأبو الحُسَيْن مُحَمَّدُ بنُ سِيماء | النّنيسابُورِي - بكَسْرِ السّين - من | شُيوخِ الحَاكِم . وأبو بَكْر البَغْدَادِيّ | مُحمدُ بنُ *!سِيماء من شُيوخِ أبي | نَعيم . | | وأَمَّأ قولُهم : لا سِيَّما فإنه سَيُذْكر | في س ي م ، إن شاءَ الله تَعالى . | وَكَذلِك السَّامَانِيّ في س م ن . | وسامَة بنُ سَعْد بن مُنَبّه في مَذْحِج | لا ثَالِثَ لهما ، نقلَه ابنُ السَّمْعانِيّ | وغيرُه . *!وسَوْم بنُ عَدِيّ : بَطْن من | تُجِيب . منهم شَرِيكُ بن أبي | الأَعْقَل *!السَّومِيّ ، شَهِد فَتْح مَصْر |

| وَكَذلِك خَيْثَمَة بنُ خَيْوان السَّومِيّ | شَهِده أيضًا . وأحمدُ بنُ يَحْيَى | السَّوْمِي ، رَوى عن ابنِ وَهْب . | ومحمدُ بنُ عَبْدِ الرَّحْمن بن سامَةَ | الحافِظ ، ومحمد الشِّهاب | مُحَدِّثان . |

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR22.429 harf
سَوْمٌ 1 سَوْمٌ ذ , inf. n. of سَامَ, primarily signifies The going, or going away, engaged, or occupied, in seeking, or in seeking for or after, or in seeking to find and take or to get, a thing: and sometimes it is used as meaning the going, or going away; as when it is said of camels [or the like]: and sometimes, as meaning the seeking, or seeking for or after, or seeking to find and take or
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.177 harf
سَامَ سَامَ ( w ) U ( n. ac. سَوْم 1 , سُوَاْم 24 ), a. Pastured at large, roamed, roved about. b. Passed, passed by. c. [ 'Ala ], Flew, hovered round. d. Imposed upon; forced to do; brought upon. e. Offered for sale; fixed, named a price for; valued. سَوَّمَ سَوَّمَ II , a. see I (d) , ( e ). c. Turned out to grass, allowed to roam about. d. [ acc. & La or Fī ], Gave full
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR yok32.299 harf
سوم سَامَ - يَسُوْمُ - أَسَامَ - يُسِيْمُ - سَوَّمَ - يُسَوِّمُ - مُسَوِّم - مُسَوِّمِيْن - مُسَوَّم - مُسَوَّمَة سامَ - يَسُوْمُ +كائن + كائناً + ناراً أو عذاباًً: كواه أو لّطَّه أو حرَّقه أو أصابه به: عرضه لأمر ترك فيه أثراً حارقاً أو كاوياً أو جرحاً أو ندبة تمبزه: عَلَّمَ عليه يجرح أو إصابة: عَرَّض كائن كائناً لشيء فعال يؤثر فيه كالنار
Tamamını oku

Sîgalar(8)

Mücavir kökler111 mücavir (141 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. عرف

    5 ortak ayet · Tanınan ile

  2. نسو

    4 ortak ayet · Kadınlar

  3. بلو

    4 ortak ayet · Biley taşı

  4. ذبح

    2 ortak ayet · Zebih kesilmiş hayvan demektir

  5. عظم

    4 ortak ayet · Büyük

  6. بنو

    4 ortak ayet · Oğullar

  7. سوأ

    4 ortak ayet · Sey’e(hemze): “Sivad” kara demektir

  8. فرعون

    3 ortak ayet · Firavun

  9. حيي

    4 ortak ayet · Uyanık yılan demektir

  10. لحف

    1 ortak ayet · Bıktırıcı şekilde ısrar etmek

  11. لحن

    1 ortak ayet · “Nehr”den dönüşmüştür

  12. نجو

    3 ortak ayet · Özel konuşmak

Geçtiği ayetler(15)

Sîga sayfası: بِسِيمَاهُمْ
  1. … فِي الْأَرْضِ يَحْسَبُهُمُ الْجَاهِلُ أَغْنِيَاءَ مِنَ التَّعَفُّفِ تَعْرِفُهُمْ بِسِيمَاهُمْ لَا يَسْأَلُونَ النَّاسَ إِلْحَافًا وَمَا تُنْفِقُوا مِنْ خَيْرٍ …

    Onların simasıylaSadakalarınızı, kendilerini Allah yoluna vermiş olup da yeryüzünde dolaşmayan ve tanımayanların; hayalarından dolayı onları zengin zannettikleri yoksullara verin. Onları yüzlerinden tanırsın. Yüzsüzlük ederek insanlardan bir şey istemezler. Hayırdan ne infak ederseniz şüphesiz Allah onu bilir.

  2. وَبَيْنَهُمَا حِجَابٌ وَعَلَى الْأَعْرَافِ رِجَالٌ يَعْرِفُونَ كُلًّا بِسِيمَاهُمْ وَنَادَوْا أَصْحَابَ الْجَنَّةِ أَنْ سَلَامٌ عَلَيْكُمْ لَمْ يَدْخُلُوهَا وَهُمْ يَطْمَعُونَ

    Onların simasıylaİki taraf arasında bir perde vardır. A’raf üzerinde de her birini simalarıyla tanıyan adamlar vardır. Cennetliklere: Size selam olsun, diye seslenirler. Bunlar, henüz girmeyen, ama uman kimselerdir.

  3. وَنَادَى أَصْحَابُ الْأَعْرَافِ رِجَالًا يَعْرِفُونَهُمْ بِسِيمَاهُمْ قَالُوا مَا أَغْنَى عَنْكُمْ جَمْعُكُمْ وَمَا كُنْتُمْ تَسْتَكْبِرُونَ

    Onların simasıylaA’raf ashabı; simalarıyla tanıdıkları adamlara seslenirler: Topluluğunuz, topladığınız mal ve büyüklük taslamalarınız size fayda vermedi, derler.

  4. وَلَوْ نَشَاءُ لَأَرَيْنَاكَهُمْ فَلَعَرَفْتَهُمْ بِسِيمَاهُمْ وَلَتَعْرِفَنَّهُمْ فِي لَحْنِ الْقَوْلِ وَاللَّهُ يَعْلَمُ أَعْمَالَكُمْ

    Onların simasıylaŞayet isteseydik; Biz, onları sana gösterirdik de sen; onları yüzlerinden tanırdın. Andolsun ki; sen, onları sözlerinin üslubundan da tanırsın. Allah; bütün yaptıklarınızı bilir.

  5. يُعْرَفُ الْمُجْرِمُونَ بِسِيمَاهُمْ فَيُؤْخَذُ بِالنَّوَاصِي وَالْأَقْدَامِ

    Onların simasıylaSuçlular simalarından tanınırlar da perçemlerinden ve ayaklarından tutulurlar.

Sîga sayfası: يَسُومُونَكُمْ
Sîga sayfası: الْمُسَوَّمَةِ
Sîga sayfası: مُسَوِّمِينَ

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökسوم
YapıÜçlü
Özel DurumEcvef (vâvî)
Bağlamsal Yakın Köklerوسم, علم, رعي, كلف
Zıt Kökعفو
Çekirdek Özet 1Bir hedefe doğru salınarak yönelme, serbestçe yayılma, talep ve değer biçme
Çekirdek Özet 2Canlıyı meraya veya sahaya sürme, birine ağır yük veya ceza yükleme, alamet ve nişanla belirginleştirme
Çekirdek Özet 3Varlık veya eylemin hedeflenmiş bir yöneliş, ayırıcı bir işaret ve biçilen değer çerçevesinde nizama sokulması
Kritik Hata RiskiKökün yalnızca fiziksel çehre veya salt ticaret pazarlığına indirgenip tahakküm ve hedefli yöneliş boyutunun gözden kaçırılması

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
سوBir yöne doğru sevk edilme, yayılma, uzanma ve akışkan hareket; سوق sevk etme ve sürme, سور yükselip kuşatma, سوط karıştırarak yayma ve سوع serbestçe akıp dağılma köklerinde görülen genişlemeli yönelişمÇekirdeğin sevk ve yayılma anlamına süreklilik, bir nesneye veya hedefe bağlanma, değer biçilerek sınırlandırılma ve belirgin bir nişan edinme niteliği kazandırmıştır.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
سDiken, destekTutunma, dayanma, hedefe odaklanarak yönelme ve sınır boyunu koruma
وÇengel, çadır kazığıBağlantı kurma, varlığı hedefine eklemleme ve sürekliliği sağlama
مSuYayılma, akışkanlık, çevreye doğru açılma ve kuşatıcı hareket
سومTutunarak ve hedefe bağlanarak akışkan biçimde yayılmaCanlının meraya salınması, iradenin bir bedele veya yüke yönelerek bağlanması ve hedeflenen şeyin nişanla tebarüz ettirilmesi hareketi

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamOtlamak üzere meraya başıboş salınan hayvanın yayılması; rüzgârın durağan ve sürekli bir hatta esişi; devenin boynunu uzatarak kesintisiz bir yürüyüşle hedefe atılması
Cahiliye şiiri kullanımıLebîd b. Rebîa divanında yaz rüzgârının kesintisiz ve düzgün akışını tasvir ederken kökü şu mısrada kullanır: ورَمَى دوابرَها السَّفا وتهيّجـت / ريح المصايف سَوْمُها وسِهامُها
Erken Arapça kullanımBir malın bedelini yoklamak, fiyat biçmek ve alışverişte teklif sürmek anlamında مساومة ve استيام; ayrıca bir kimseyi zorlayıcı bir işe veya zillete mecbur bırakmak anlamında سوم الخسف tabiri

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha ve Lisān al-ʿArab.

Sami etimolojik katman

Arapça سوم kökü, merkezi Sami dillerinde hedefli yöneliş, fiyat biçme, ayırt edici işaret koyma ve değer takdir etme ekseninde gelişen semantik bir gövdeye dayanır. İbranice שום (şūm / şîm) fiili koymak, yerleştirmek, değerlendirmek, değer takdir etmek ve bedel belirlemek anlamlarını taşır; Rabbinik İbranicede bu kök doğrudan bir malın değerini hesaplama ve fiyat biçme (şûm / şômayım) zemininde kullanılır. Süryanicede ܣܡ (sām) biçimi koymak, tayin etmek, değer biçmek ve işaretlemek anlam alanına sahiptir. Akadcada šâmu(m) fiili bir şeyi satın almak, fiyat belirlemek, bedel takdir etmek (şīmtu ise tayin edilmiş kader, pay, nişan) manasında merkezi bir iktisadi ve ontolojik işlev görür. Arapçada ise kök, meraya salınan hayvanın yayılması gibi bedevi-somut bir düzlemden başlayarak, birine ceza veya meşakkat yükleme (hedefe yöneltme), bir mala fiyat biçme (değer koyma) ve sima/nişan yoluyla varlığı diğerlerinden ayırma (alamet yerleştirme) çizgisine evrilmiştir.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith, The Assyrian Dictionary of the Oriental Institute of the University of Chicago (CAD).

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönYayılma, salınma, talep ve nişanHayvanın otlağa salınması (سائمة) ile mala değer takdir edilmesi (سوم) ve yüze nişan konması (سيماء) tek bir yönelim ve belirginleşme ekseninde birleşir.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice שום, Akadca šâmu, Süryanice ܣܡKoymak, yerleştirmek, fiyat takdir etmek ve tayin edilen pay/işaret anlamları ortak Sami kökenli bir değer ve tayin mantığına işaret eder.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik çeperlerBelirgin biçimde ayrışmış ve güvenilir kabul edilen Sami dışı Afro-Asyatik kök akrabalığı tespit edilmemiştir; kelime Sami sahasında iktisadi ve hukuki bir terimleşme göstermiştir.Veri bulunamadı

Kaynak Brown-Driver-Briggs, CAD ve Lisān al-ʿArab.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
سومAnlamlıSalınmak, değer biçmek, işaretlemekOtlağa yayılma, pazarlık etme, meşakkat yükleme ve alametHedef kök; Kur'an'da geçer
سموAnlamlıYükselmek, yücelmek, ad verilmekFiziksel olarak yukarı çıkma, adın kişiyi diğerlerinden yukarıda belirginleştirmesiOrtak çekirdek yönelişi; Kur'an'da geçer
وسمAnlamlıDamgalamak, işaret koymak, iz bırakmakHayvanın sırtına veya yüzüne ayırt edici alamet vurmakSemantik olarak çok yakın, sima ile eş kökenli kabul edilir; Kur'an'da geçer
ومسAnlamlıSürtünmek, ovmak, yumuşamakBir şeyin üzerini düzeltmek veya aşındırmakİkincil bedevi kullanım; Kur'an'da geçmez
مسوAnlamlıAkşama girmek, çekip çıkarmakZamanın akşam vaktine ermesi veya sağarken memeyi hafifçe çekmekFonetik yer değiştirme; Kur'an'da geçmez
موسAnlamlıTıraş etmek, kesmekUstura ile kıl veya tüyü dipten almakAlet ismi olan موسى buradan türetilir; Kur'an'da geçmez

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
سومMerkezYöneliş, değer biçme, yükleme, işaretHedeflenen bir doğrultuda serbestçe yayılma, tahakkümle bir hal yükleme ve ayırıcı nişan koymaVarlığı hem amaca sevk etmeyi hem de alametle belirginleştirmeyi içerir
وسمKomşuİşaretleme, damgalamaوسم yalnızca fiziksel bir iz veya damga vurmaya odaklanırken سوم amaca yönelik salınış ve değer biçmeyi de kapsarMaddi damga ve karakter çizgisi ön plandadır
علمKomşuBilgi ve işaretعلم bir şeyi bilmeyi ve bilinirlik sağlayan genel işareti bildirirken سوم sevk etme, değer biçme ve özel seçilmişliği ifade ederZihni idrak ve yol işareti esastır
رعيKomşuOtlatma ve gözetmeرعي çobanın hayvanı bizzat koruyup gözeterek gütmesidir; سوم ise hayvanın merada kendi başına serbestçe yayılmasıdırKoruma ve gözetim vurgusu taşır
كلفKomşuYükleme, zorlamaكلف bir kimseye gücünün yettiği veya yetmediği bir sorumluluğu yüklemektir; سوم ise süreklilik arz eden bir baskı ve zillet dayatmasıdırHukuki ve ahlaki mükellefiyet boyutu baskındır
عفوZıtBırakma, silme, muaf tutmaسوم sürekli bir yükleme, bedel biçme ve sıkı takibe alma iken عفو yükü kaldırma, izi silme ve hesabı terk etmektirHesabı kapatma ve serbest bırakma anlamı taşır

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaسومYönelme, değer takdiri, izleme, damgaHayvanın otlağa salınması, pazarlık edilmesi, ceza dayatılması ve alamet konmasıKesin
Latinceaestimare, pascere, notareDeğer takdir etmek, otlatmak, işaretlemekAestimare değer biçme ve pazarlık boyutunu, pascere meraya salmayı, notare ise sima ve damga yönünü karşılarGüçlü
İngilizceappraise, impose, graze, markDeğer biçmek, dayatmak, otlamak, damgalamakAppraise bedel yoklamayı, impose ceza yüklemeyi, mark ise alamet ve simayı kısmen karşılarGüçlü
Almancaschätzen, auferlegen, weiden, zeichnenFiyat biçmek, yükümlü kılmak, yayılmak, işaretlemekSchätzen takdir etmeyi, auferlegen bir durumu başkasına reva görmeyi ifade ederGüçlü
Fransızcaévaluer, infliger, paître, marquerDeğerlendirmek, yüklemek, otlatmak, damgalamakInfliger kötülük veya ceza reva görmeyi, évaluer ise bedel biçme sürecini aktarırGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Lewis & Short, Grimm Deutsches Wörterbuch.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
يَسُومُونَكُمْ / يَسُومُهُمْAğır ceza, zillet ve eziyete maruz bırakmak, zorla dayatmakFiravun hanedanının İsrailoğullarına yaptığı sürekli baskı ve zalimlerin cezalandırılması bağlamında (Bakara 2:49, A'râf 7:141, 7:167, İbrâhîm 14:6)
تُسِيمُونَHayvanları merada otlatmak, serbestçe yayılmaya bırakmakAllah'ın gökten indirdiği su ile yeşeren bitkilerin hayvan otlatmaya elverişli kılınması bağlamında (Nahl 16:10)
مُسَوَّمَةً / الْمُسَوَّمَةِBelirlenmiş, özel işaret vurulmuş, seçkin kılınmışCezalandırma taşlarının hedefe ayarlı kılınması veya atların özel işaret ve eğitimle üstünleştirilmesi bağlamında (Âl-i İmrân 3:14, Hûd 11:83, Zâriyât 51:34)
مُسَوِّمِينَNişanlı, özel alamet taşıyan veya düşmanın üzerine atılanBedir'de müminlere yardıma gelen meleklerin ayırt edici alametleri veya hücum edişleri bağlamında (Âl-i İmrân 3:125)
سِيمَا / سِيمَاهُمْAyırt edici alamet, yüzdeki iz ve ruhsal durumun yüze yansımasıMüminin secde izi, iffetli fakirin vakarından tanınması ve suçluların çehrelerinden teşhis edilmesi bağlamında (Bakara 2:273, A'râf 7:46, Muhammed 47:30, Fetih 48:29, Rahmân 55:41)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİlahi irade, meleklerin yardımı ve kulların ahiretteki simalarıMeleklerin nişanlı olarak inmesi ve ahirette mümin ile mücrimlerin çehrelerindeki ontolojik alametlerin mahiyetiVarlığın hakikatinin zahire bütünüyle vurması ve amellerin simaya dönüşmesi
FıkıhZekât hukuku ve alışveriş (akitler)Senenin çoğunda merada otlayan hayvanın zekâta tabi olması (سائمة) ve başkasının pazarlığı üzerine pazarlık etme yasağı (النهي عن السوم على سوم أخيه)Başıboş otlama maliyeti ile akit serbestisi sınırlarının belirlenmesi
TefsirFiravun'un zulmü ve secde izinin simada tecellisiYasūmūnekum ifadesindeki tahakkümün derecesi ve Fetih suresindeki simanın fiziksel nasır mı yoksa manevi aydınlık mı olduğuZulmün sürekliliği ve kulluk izinin yüze yansıyan ahlaki tezahürü
HadisTicaret ahlakı ve ordu alametleriPazarlık süreçlerindeki adalet prensipleri ve gazvelerde müslümanların edindiği özel sima ve şiar uygulamalarıKarşılıklı irade uyuşması tamamlanmadan müdahale etmeme ilkesi

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniAhlaki hüviyet ve tecelliManevi işaret ve secde alametiİçsel yönelişin ve itaatin dış görünüşte tanınabilir bir nura dönüşmesiKulluğun insanın simasında yarattığı ahlaki ve ontolojik izKesin
İlmiTasnif ve teşhisTanımlayıcı alamet ve kriterVarlık ve olguların ayırıcı niteliklerine göre kategorize edilmesiBir nesnenin diğerlerinden siması ve nişanıyla ayırt edilerek bilinmesiGüçlü
SiyasiOtorite ve güç kullanımıTahakküm ve yaptırım dayatmasıEgemen gücün tebaaya veya zayıflara ağır yük ve zillet uygulamasıİktidarın baskı araçlarını bir zümre üzerine aralıksız yöneltmesiKesin
İktisadiPiyasa mekanizması ve üretimFiyat teklifi (pazarlık) ve mera hayvancılığıEmek sarf edilmeden merada yayılan sürünün maliyeti ve serbest piyasa fiyat oluşumuMalın değerinin karşılıklı yoklanması ve masrafsız tabii kaynakla üretimKesin

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerVektörel yönelim ve izotopik işaretlemeBir parçacığın belirli bir kuvvet alanında serbestçe akması veya bir molekülün radyoaktif bir izotopla işaretlenerek hareketinin takip edilmesi süreci kökün salınma ve nişanlanma mantığıyla örtüşür.Güçlü
Beşeri bilimlerDamgalama teorisi ve fiyatlandırmaSosyolojide bireylerin davranışlarına göre belirli kimlik kalıplarıyla etiketlenmesi ve iktisatta bir varlığa sübjektif ve objektif değer takdir edilerek pazar dengesinin kurulmasıGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökün yalnızca fiziksel yüz şekline (çehre) veya sıradan bir alışveriş pazarlığına hapsedilmesi; meraya salınma, hedefli baskı kurma ve nişanla donatma bütünlüğünün koparılması
Kur'an içi daha geniş anlamسوم, bir varlığın kendi doğal veya mecburi yatağında bir amaca doğru yönelmesini, bu yönelişin sonucunda bir yüke muhatap olmasını veya diğerlerinden seçilip belirginleşmesini sağlayan kuşatıcı bir intisap sürecidir.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataFiravun'un zulmünün anlık bir işkence sanılması; secde simasının sadece alındaki fiziksel bir deri sertleşmesine indirgenmesi ve İslam iktisadındaki serbest fiyat oluşumu ile saime hayvan mantığının göz ardı edilmesi

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Varlıkların dışarıdan bakıldığında nasıl tanınacağını (sima), insanın ne tür siyasi-toplumsal tahakkümlere maruz bırakılabileceğini (sevm) ve ilahi inayetin varlığı nasıl seçkinleştirdiğini (tesvîm) tek bir dinamik kavram altında anlamayı sağlar.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Firavun kıssalarında geçen baskı ve imtihan ayetlerinde, infak ve sadaka bağlamında vakar sahibi yoksulların tanıtılmasında, Bedir ve Uhud meleklerinin niteliklerinde ve nimet olarak anılan mera ve tabiat tasvirlerinde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Değerin ve kimliğin sadece beyanla değil, amelin ve yönelişin doğal bir sonucu olarak çehrede ve eylemde somutlaşan işaretlerle tanınabileceğini gösterir; zulmün plansız bir taşkınlık değil, sistematik bir dayatma olduğunu netleştirir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamCanlının meraya serbestçe otlamak üzere bırakılması; devenin boynunu uzatarak kesintisiz bir hatta yürümesi; rüzgârın kesintisiz akışı ve bir nesneye ayırt edici iz vurulması.
  • Soyut anlamBir varlığın hedeflenmiş bir sürece sevk edilmesi, ona bir değer veya yük biçilerek iradenin yöneltilmesi ve bu süreç sonunda varlığın tanınabilir bir hüviyet (alamet) kazanması.
  • Sistematik karşılıkİktisadi düzlemde değer belirleme ve kaynak yayılımı; siyasi düzlemde kesintisiz tahakküm ve zapturapt; ahlaki-ontolojik düzlemde ise amelin simada görünür hale gelmesi nizamı.
  • LaTeX modeliV→S(D×T)⟹A
  • LaTeX açıklamasıModelde V yönelen veya yönlendirilen varlığı; S hedefe doğru akış, yayılma ve sevk sürecini; D takdir edilen değeri veya yüklenen meşakkati; T tahakküm veya yönelişin sürekliliğini; ⟹ neticede oluşan tezahürü; A ise varlığın üzerinde tebarüz eden ayırt edici simayı ve nişanı temsil eder.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: س