وزن

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: و-ز-ن11 sîga, 33 mücavir kök, 21 ayet, 14 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.وَزِنُواالْمِيزَانِنفسوزنوَالْوَزْنُالْمِيزَانَقسطشعبوَزْنًاوَزَنُوهُمْكيلمدينخيرمَوَازِينُهُخففقومفلح

KökSîga 11Ayet 21Sure 14Mücavir 33

▶ Ağı aç (3B)

وزن

و - ز - ن

KÖK
  • 23 geçiş
  • 21 ayet
  • 11 sîga
  • 13 sözlük

Terazi demektir. Tartı anlamındadır. “Mevazinuhu” tartılan şeyler demektir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Terazi demektir. Tartı anlamındadır. “Mevazinuhu” tartılan şeyler demektir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR1.814 harf
باب الزاي والنون و و ا ي ء معهما ز و ن، و ز ن، ن ز و، ز ن ي، ز ي ن، ي ز ن، ز ن أ، أ ز ن مستعملات زون: الزُّونُ: مَوْضِعٌ تُجْمع فيه الأصنام وتُنصب وتُزَيَّن. والزُّوانُ: حَبِّ يكونُ في البُرّ يُسمّيه أهلُ السَّواد: الشَّيْلَم، الواحدةُ: زُوانة. والزِّوَنَّةُ: المرأةُ القصيرةُ، الرَّجل: زِوَنٌّ. وزن: الوَزْنُ: معروفٌ. والوَزْنُ: ثقل شَيءٍ بشَيْءٍ مِثْلِه، كأَوْزانِ الدَّراهم، ويُقالُ: وَزَنَ
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR727 harf
الميزانُ معروف، وأصله مِوْزانٌ. وقام ميزان النهار، أي انتصفَ. ووَزَنْتُ الشيء وَزْناً وزِنَةً. ويقال: وَزَنْتُ فلاناً ووَزَنْتُ لفلان. قال تعالى: "وإذا كالوهُمْ أو وَزَنوهمْ يُخْسِرونَ". وهذا يَزِنُ درهماً. ودرهمُ وازِنٌ، أي تامٌّ. وقال الشاعر: مثلُ العصافير أحلاماً ومـقـدرةًلو يوزَنونَ بزِفِّ الريشِ ما وزنوا ووازَنْتُ بين الشيئين مُوازَنَةً ووِزاناً. وهذا يُوازِنُ هذا، إذا كان على زِنَتِهِ
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR8.755 harf
ز ن ( و ا ي ء ) زين ، زون ، زني ، زنأ ، وزن ، نزا ، نزأ ، نوز : مستعملة . زين : الزَّيْن : نقيضُ الشَّين ، وسمعتُ صبيّاً من بني عُقَيل يقول لصبيّ آخَر : وجهِي زَيْن ووجهُك شَيْن ، أراد أنه صَبيح الوجه ، وأن الآخر قبيحُه ، والتقدير : وجهِي ذو زَيْن ، ووجهُك ذو شَيْن ، فنعتهما بالمَصْدَر ، كما يقال : رجلٌ صَوْم وعَدْل ، أي : ذو عَدْل . وقال اللّيث : زانَه الحُسُن يَزِينه زيناً . وازدانت الأرضُ
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR3.321 harf
(باب الواو والزاء وما يثلثهما) (وزع) الواو والزاء والعين: بناءٌ موضوعٌ على غير قياس. ووَزَعْته عن الأمر: كفَفْته. قال الله سبحانه: (فَهُمْ يُوزَعُونَ)[النمل 17]، أي يحبَس أوّلُهم على آخِرِهم. وجمع الوازع وَزَعَة. وفي بعض الكلام: "ما يَزَعُ السُّلطانُ أكثَرُ مِمَّا يَزَعُ القرآن(1)"، أي إنَّ النَّاسَ للسُّلطان أخْوَف.‏ وبناء آخر، يقال: أوْزَعَ اللهُ فلاناً الشُّكرَ: ألْهَمَه إياه. ويقال هو من
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR848 harf
- الوزن: معرفة قدر الشيء. يقال: وزنته وزنا وزنة، والمتعارف في الوزن عند العامة: ما يقدر بالقسط والقبان. وقوله: ﴿وزنوا بالقسطاس المستقيم﴾ [السعراء/182]، ﴿وأقيموا الوزن بالقسط﴾ [الرحمن/9] إشارة إلى مراعاة المعدلة في جميع ما يتحراه الإنسان من الأفعال والأقوال. وقوله تعالى: ﴿فلا نقيم لهم يوم القيامة وزنا﴾ [الكهف/105] وقوله: ﴿وأنبتنا فيها من كل شيء موزون﴾ [الحجر/19] فقد قيل: هو المعادن كالفضة والذهب،
Maddenin bağlantısı

- الوزن: معرفة قدر الشيء. يقال: وزنته وزنا وزنة، والمتعارف في الوزن عند العامة: ما يقدر بالقسط والقبان. وقوله: ﴿وزنوا بالقسطاس المستقيم﴾ [السعراء/182]، ﴿وأقيموا الوزن بالقسط﴾ [الرحمن/9] إشارة إلى مراعاة المعدلة في جميع ما يتحراه الإنسان من الأفعال والأقوال. وقوله تعالى: ﴿فلا نقيم لهم يوم القيامة وزنا﴾ [الكهف/105] وقوله: ﴿وأنبتنا فيها من كل شيء موزون﴾ [الحجر/19] فقد قيل: هو المعادن كالفضة والذهب، وقيل: بل ذلك إشارة إلى كل ما أوجده الله تعالى، وأنه خلقه باعتدال كما قال: ﴿إنا كل شيء خلقناه بقدر﴾ [القمر/49]، وقوله: ﴿والوزن يومئذ الحق﴾ [الأعراف/8] فإشارة إلى العدل في محاسبة الناس كما قال: ﴿ونضع الموازين القسط ليوم القيامة﴾ [الأنبياء/47] وذكر في مواضع الميزان بلفظ الواحد اعتبارا بالمحاسب، وفي مواضع بالجمع اعتبارا بالمحاسن، ويقال: وزنت لفلان ووزنته كذا. قال تعالى: ﴿وإذا كالوهم أو وزنوهم يخسرون﴾ [المطففين/3]، ويقال: قام ميزان النهار: إذا انتصف.

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR834 harf
و ز ن وزنه وزناً وزنة ووزنت له الدراهم فاتّزنها كقولك‏:‏ نقدتها له فانتقدها‏.‏ واتّزن العدل‏:‏ اعتدل بالآخر‏.‏ ودينار وازن ودراهم وازنة بوزن مكة‏.‏ ووازن الشيء الشيء‏:‏ ساواه في الوزن وتوازنا واتّزنا‏.‏ وسمعتهم يقولون‏:‏ أخذت كذا بكذا وزنة بوزنة ووزنت الشيء ووزنته وثقلته إذا رزته بيدك لتعرف وزنه‏.‏ ومن المجاز‏:‏ استقام ميزان النهار‏:‏ انتصف‏.‏ وكلام موزون‏.‏ وتقول‏:‏ زن كلامك ولا تزنه‏.‏
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR6.899 harf
الوَزْنُ: رَوْزُ الثِّقَلِ والخِفَّةِ. الليث: الوَزْنُ ثَقْلُ شيء بشيء مثلِه كأَوزان الدراهم، ومثله الرَّزْنُ، وَزَنَ الشيءَ وَزْناً وزِنَةً. قال سيبويه: اتَّزَنَ يكون على الاتخاذ وعلى المُطاوعة، وإِنه لحَسَنُ الوِزْنَةِ أَي الوَزْنِ، جاؤوا به على الأَصل ولم يُعِلُّوه لأَنه ليس بمصدر إِنما هو هيئة الحال، وقالوا: هذا درهم وَزْناً ووَزْنٌ، النصب على المصدر الموضوع في موضع الحال، والرفع على الصفة
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR501 harf
* و ز ن * * المِيزان * معروف و * وَزَنَ * الشيء من باب وعد و * زِنَةً * أيضا ويقال * وَزَنْتُ * فلانا ووزنت لفلان قال الله تعالى ﴿وإذا كالوهم أو وزنوهم يخسرون﴾ وهذا يزن درهما قلت معناه أنه يساوي درهما في القيمة لا في الثقل كذا وقع لي ومنه الحديث ﴿لو كانت الدنيا تزن عند الله جناح بعوضة﴾ أي تعدل وتساوي ودرهم * وَازِنٌ * و * وَازَنَ * بين الشيئين * مُوَازَنَة * و * وِزَانا * وهذا يوازن هذا إذا
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR7.347 harf
: ( *!الوَزْنُ ، كالوَعْدِ : رَوْزُ الثِّقَلِ والخِفَّةِ ) بيدِكَ لتعْرف وَزْنَه ؛ ( *!كالزِّنَةِ ) ، بالكسْرِ ، وأَصْلُ الكَلِمَةِ الواوُ والهاءُ فيها عِوَض مِنَ الواوِ المَحذوفَةِ مِن أَوَّلِها . وقيلَ : الوَزْنُ : هو الثِّقَلُ والخِفَّةُ . وقالَ اللَّيْثُ : الوَزْنُ ثَقْلُ شيءٍ بشيءٍ مِثْلِه ، كأَوْزَانِ الدَّرَاهِم ، ومِثْلُه الرَّزْنُ ؛ ( *!وزَنَهُ *!يَزِنُه *!وَزْناً *!وزِنَةً ) ، كوَعَدَ
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR888 harf
وَزَنَ 1 وَزَنَ ذ It (a thing) was heavy: (Msb:) or outweighed, or preponderated; syn. وَجَحَ. (TA.) هٰذَا يُوَازِنُ هٰذَا 3 هٰذَا يُوَازِنُ هٰذَا ذ This is equiponderant to this. (S.) اِتَّزَنَهُ 8 اِتَّزَنَهُ ذ He took it, or received it, by weight. (S, * Mgh, Msb, K. *) See an ex. voce سَنْجَةٌ. الوَزْنُ الوَزْنُ ذ A certain star in the left fore leg of Centaurus. (Kzw.) See حَضَارِ.
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR2.365 harf
وَزَنَ وَزَنَ a. [ يَزِنُ ] ( n. ac. وَزْن 1 , زِنَة ), Weighed; estimated. b. Pondered, considered. c. [ acc. & acc. or La ], Weighed out, paid to. d. Composed regularly; scanned ( verses ). e. Paid. f. see IV . g. Was at rest. وَزُنَ وَزُنَ U ( n. ac. وَزَاْنَة 22t ), a. Was weighty. b. Was prudent; was influential. وَزَّنَ وَزَّنَ II , a. see IV . b. [ coll. ], Had
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR20.870 harf
وزن وَزَنَ - يَزِنُ - وَزْن - مَوَازِيْن - مَوْزُوْن - مِيْزَان وَزَنَ - يَزِنُ + كائن + كائناً + شيئاً: قدَّر وزن الأشياء بناء على طلب من آخر وَزْن: اسم فعل " وَزَنَ - يَزِنُ ": وهو كذلك بمعنى مفعول: وزن الشيء: مقدار الثقل الذي يعدل الأشياء من حيث قوة جذب الأرض للجسم والذي يقدر بعملية الوزن مَوَازِيْن: جمع " وَزْن " : الموازين القسط: القسط
Tamamını oku

Sîgalar(11)

Mücavir kökler33 mücavir (109 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. قسط

    7 ortak ayet · Bir şeyi böldükten sonraki yarım parçası, “nısf” bölmeden…

  2. كيل

    6 ortak ayet · Kile ölçü birimidir

  3. ثقل

    4 ortak ayet · Terazinin karşı kefesine konan taş demektir

  4. خفف

    3 ortak ayet · Huff : Devenin kopmuş toynağı demektir

  5. خسر

    4 ortak ayet · Husrin : “Hasre" harap olmuş yer demektir

  6. وفي

    4 ortak ayet · “Vefyü” düzlük yerde oluşan tümsek yer veya tepecikler…

  7. قوم

    9 ortak ayet · Hayvanların ön ayaklarına denir

  8. بخس

    2 ortak ayet · Çalgın ekin, cılız ekin demektir

  9. مدين

    2 ortak ayet · Medyen

  10. شعب

    2 ortak ayet · Ağacın dalı demektir

  11. وضع

    2 ortak ayet · Koyar

  12. فلح

    2 ortak ayet · Felah “Felh” toprağın yarılmışı, çatlak toprak demektir

Geçtiği ayetler(21)

Sîga sayfası: مَوَازِينُهُ
  1. وَالْوَزْنُ يَوْمَئِذٍ الْحَقُّ فَمَنْ ثَقُلَتْ مَوَازِينُهُ فَأُولَئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ

    Onun terazileriTartı, o gün haktır. Kimin terazisi ağır basarsa; işte onlar, felaha erenlerin kendileridir.

  2. وَمَنْ خَفَّتْ مَوَازِينُهُ فَأُولَئِكَ الَّذِينَ خَسِرُوا أَنْفُسَهُمْ بِمَا كَانُوا بِآيَاتِنَا يَظْلِمُونَ

    Onun terazileriKimin de tartısı hafif gelirse; işte onlar da ayetlerimize zulmeder oldukları için kendilerini ziyana uğratmış olanlardır.

  3. فَمَنْ ثَقُلَتْ مَوَازِينُهُ فَأُولَئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ

    Onun terazileriTartıları ağır gelenler; işte onlar, felaha ermiş olanların kendileridir.

  4. وَمَنْ خَفَّتْ مَوَازِينُهُ فَأُولَئِكَ الَّذِينَ خَسِرُوا أَنْفُسَهُمْ فِي جَهَنَّمَ خَالِدُونَ

    Onun terazileriKimin de tartıları hafif gelirse; işte onlar, kendilerine yazık edenlerdir, cehennemde ebedi kalırlar.

  5. فَأَمَّا مَنْ ثَقُلَتْ مَوَازِينُهُ

    Onun terazileriAma kimin tartıları ağır gelirse;

  6. وَأَمَّا مَنْ خَفَّتْ مَوَازِينُهُ

    Onun terazileriAma kimin de tartıları hafif gelirse;

Sîga sayfası: وَالْمِيزَانَ
Sîga sayfası: الْمَوَازِينَ

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökوزن
YapıÜçlü
Özel DurumMisâl (ilk harfi illetli / vâv)
Bağlamsal Yakın Köklerكيل, قدر, قسط
Zıt Kökبخس
Çekirdek Özet 1İki nesnenin ağırlığını birbiriyle karşılaştırarak dengeye getirme ve hakiki kütleyi belirleme
Çekirdek Özet 2Varlıktaki kozmik ölçü ve dengenin korunması, amellerin hakiki değerleriyle tam olarak tartılması
Çekirdek Özet 3Adaletin soyut bir niyetten somut, ölçülebilir ve denetlenebilir bir denge mekanizmasına dönüşmesi
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca ticari tartı aletine indirgeyerek kozmik ve ahlaki denge boyutunu gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
وزToplanma, yoğunlaşma, bir araya gelerek ağırlık ve kütle oluşturma; وزر ve وزع köklerinde görüldüğü gibi bir ağırlığı yüklenme veya kitleyi yerinde tutma hareketiنYoğunlaşan kütleye süreklilik, nispet ve karşılıklı dengeleme boyutu eklenerek ağırlığın başka bir ağırlıkla tam olarak ölçülmesi ve dengelenmesi anlamı oluşmuştur

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
وÇengel, çadır kazığıİki unsuru birbirine bağlama, rabıta kurma ve zemine sabitleme payını taşır
زKesici aletBirbirine denk olanı olmayandan ayırt etme, sınır çekme ve netleştirme payını taşır
نFiliz, balık, canlılık ve süreklilikDenge durumunun akışkan, hassas ve dinamik biçimde sürmesi payını taşır
وزنİki ayrı kefenin bir çengel vasıtasıyla asılıp keskin bir ibreyle sürekli dengelenmesiBirbirine mukabil iki kütlenin ortak bir dayanak noktasında buluşturulup tam bir denge ve ölçüye kavuşturulması hareketini anlatır

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir nesnenin ağırlığını el ile yoklayarak veya iki kefeli bir aletle başka bir denk kütleyle karşılaştırarak miktarını tayin etmek
Cahiliye şiiri kullanımıCahiliye şiirinde aklın ve karakterin kemali, sarsılmazlığı ve hafifmeşrep olmaması ağırlık metaforuyla anlatılmış; ağırbaşlı ve metin kimseler için bu kökten türevler kullanılmıştır
Erken Arapça kullanımGüneşin göğün tam ortasına gelip günün iki yarısının birbirine eşitlendiği vakit için قام ميزان النهار ibaresi kullanılmıştır

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.

Sami etimolojik katman

Sami dil ailesinde وزن kökü, ağırlık, denge ve ölçü bildiren birincil kökler arasında yer alır. Güney Sami ve Arap sahasında tam biçimiyle korunan kök, ağırlığın yerçekimine karşı gösterdiği direnci ve bu direncin başka bir standart kütleyle eşitlenmesini temsil eder. Kuzeybatı Sami dillerinde (İbranice ve Aramice) tartı ve ağırlık alanı daha ziyade شقل kökü ile karşılanırken, Arapçada وزن kökü hem fiziksel kütlenin tayinini hem de soyut adalet ve akli dengeyi ifade eden merkezi bir kavrama dönüşmüştür. Kökün ilk harfi olan vâv harfinin bazı çekimlerde düşmesi (örneğin زِنَة gibi), kökün eski Sami morfolojisindeki değişken ilk harf yapısını koruduğunu gösterir.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Lisān al-ʿArab, David Cohen.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönوز ikili tabanından türemeAğırlık, sıkışma ve kütlenin karşılıklı mukayese ile dengelenmesi yönünde gelişmiştirGüçlü
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiArapça ve Güney Sami dillerinde tartı ve standart ölçüArapçada ağırlık ölçümünün yanı sıra akli ve ahlaki denklik anlamı kökleşmiştirGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıBelirgin bir Afro-Asyatik dış bağlantı tespit edilmediVeri bulunamadı

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Tahdhīb al-Lugha.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
وزنAnlamlıTartmak, dengelemekİki kütlenin birbirine denkliğini ve ağırlığını ölçmekHedef kök; Kur'an'da geçer
ونزKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıArap dilinde bu harf dizilimiyle müstakil bir kök teşekkül etmemiştirKur'an'da geçmez
زونAnlamlıKatışık ve bozuk tohumEkin arasına karışan delice darı ve aldatıcı unsurKur'an'da geçmez
زنوAnlamlıDaralmak, haddi aşmakHukuki ve meşru sınırların dışına çıkmak, meşru nikahsız ilişkiKur'an'da geçmez
نوزAnlamlıHafifçe kımıldamakBir şeyin yerinde hafifçe hareket etmesi veya sallanmasıKur'an'da geçmez
نزوAnlamlıSıçramak, atılmakBir canlının yukarı doğru fırlaması, cinsel veya saldırgan dürtüyle atılmasıKur'an'da geçmez

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
وزنMerkezKütle ve ağırlık dengesiYerçekimi ve kütle esaslı tam denklikHakiki ağırlığı standart bir ölçüyle birebir eşitlemek
كيلKomşuHacim ölçümüBoyut ve hacim esaslı kap ölçüsüBir kaba sığan miktarı ölçmek; kütleyi değil hacmi belirler
قدرKomşuTakdir ve miktarÖnceden belirlenmiş sınır ve planBir şeyin nihai hududunu ve mahiyetinin gerektirdiği miktarı tayin etmek
قسطKomşuPaylaştırma ve hisse adaletiDağıtımda herkese hakkını tam vermeHakkaniyetli paylaştırma; ağırlıktan ziyade payın hakka uygunluğu
بخسZıtDeğerini düşürme, eksiltmeHakkı olan ağırlığı veya değeri kasten kırmaTartıda veya değer tayininde eksiltme yaparak hak gasbetmek

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaوزنTartmak, dengelemekKütleyi ölçmek, iki tarafı denk kılmak, akli ve ahlaki dengeyi korumakKesin
LatincePonderare, librareTartmak, tartarak dengelemekKütlece tartmayı ve zihnen değerlendirmeyi karşılar; kozmik boyut eksik kalırGüçlü
İngilizceTo weigh, balance, poiseTartmak, dengelemekAğırlık tayini ve dengeyi karşılar; terazi aleti ve soyut adalet manasını taşırGüçlü
AlmancaWägen, wiegen, GleichgewichtTartmak, ağırlık ölçmek, dengeKütlece ölçüm ve tartı aletini karşılar; ahlaki denklik boyutunu kısmen verirGüçlü
FransızcaPeser, équilibrerAğırlığını ölçmek, dengelemekFiziksel kütle ölçümünü ve dengelenmeyi tam olarak karşılarGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
مِيزَانKozmik ölçü ve kozmolojik dengeGöğün yaratılışı ve tabiat kanunlarındaki hassas nizam bağlamı; Rahmân 55:7
مِيزَانVahyedilen ahlaki ve hukuki ölçüİnsanlar arasında adaletin tesis edilmesi için kitapla birlikte indirilen norm bağlamı; Şûrâ 42:17, Hadîd 57:25
وَزْن / زِنُواTicari ve toplumsal ölçüm dürüstlüğüPiyasada, alışverişte ve malların değişiminde hilesiz ve tam tartma emri bağlamı; İsrâ 17:35, Şuarâ 26:182
مَوَازِينUhrevi hesap ve amellerin değerlendirilmesiMahşer günü amellerin hakiki değerine göre tartılması ve insanın nihai akıbeti bağlamı; A'râf 7:8-9, Enbiyâ 21:47, Kâria 101:6-9
مَوْزُونYaratılıştaki ölçülü ve ahenkli dağılımYeryüzünde her nebat ve unsurun tam bir denge ve hesapla bitirilmesi bağlamı; Hicr 15:19
وَزْنİtibar, değer ve manevi ağırlıkİnkarcıların amellerinin değersizliği ve varoluşsal hükümsüzlüğü bağlamı; Kehf 18:105

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamAhiret halleri ve hesapMahşerdeki terazinin mahiyeti; ameller gibi arazların kütleye bürünerek mi yoksa hakiki değerleriyle mi tartıldığıAmellerin karşılıksız kalmayıp hakiki kıymetleriyle açığa çıkması
FıkıhMuamelat ve akitlerRibâ hükümleri, veznî (tartılan) ve keylî (ölçülen) malların değişimindeki misliyet şartıHaksız kazancı önleyen objektif tartı standardı
TefsirKozmik ve ahlaki nizamRahmân suresindeki üçlü terazi zikrinin (yaratılış, şeriat ve ameli uygulama) tevhidi bütünlüğüVarlık düzeni ile insan ahlakı arasındaki ontolojik paralellik
HadisAhlak ve amellerin faziletiKelimelerin veya güzel ahlakın terazide ağır gelmesi (örneğin iki kelimenin mizandaki ağırlığı)Zahiren hafif görünen taatlerin ilahi kattaki hakiki manevi kütlesi

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniUhrevi muhasebeMîzânİlahî adaletin tecellisiAmellerin hiçbir kayba ve haksızlığa uğramadan hakiki karşılığını bulması sağlanırKesin
İlmiFiziksel ve kimyasal nizamKütle dengesiNicel ölçülebilirlikMaddenin ve kuvvetlerin belirlenmiş bir kanun ve denklik üzere işlemesi temin edilirGüçlü
SiyasiHukukun üstünlüğüHakkaniyet terazisiKeyfiyeti engellemeGüç sahiplerinin keyfi tasarruflarına karşı tarafsız ve standart normlar uygulanırGüçlü
İktisadiPazar ve mübadeleStandart ölçüGüven ve istikrarMal değişiminde eksiltme ve aldatmayı önleyerek adil servet dolaşımı korunurKesin

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerKütle korunumu ve dinamik denge (equilibrium)Bir sistemdeki girdilerin ve çıktıların birbirini dengelemesi, cebirsel eşitliğin iki tarafının sıfır farkla korunması yapısıyla örtüşürGüçlü
Beşeri bilimlerDağıtıcı adalet ve denge teorisi (homeostasis)Hak ve yükümlülüklerin taraflar arasında simetrik dağıtılması, toplumsal gerilimlerin denge mekanizmalarıyla giderilmesiyle aynı yapıyı taşırGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiTerazi ve tartıyı sadece çarşı pazar esnafının kullandığı mekanik veya elektronik alete indirgemek
Kur'an içi daha geniş anlamKozmik yaratılış dengesi, indirilen vahyani ölçü, ahlaki dürüstlük ve nihai varoluşsal hesaplaşmayı içine alan külli nizam
Yanlış anlamanın doğuracağı hataAdaletin evrensel ve ontolojik bir ilke olduğunu unutup onu yalnızca dar bir hukuki veya ticari kural sanmak

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın varlık, ahlak ve hesap anlayışının temel taşı olan adalet fikrini soyut bir temenniden somut, nesnel ve sarsılmaz bir ölçü zeminine oturtur
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Göklerin yaratılış nizamını anlatan ayetlerde, ticari dürüstlüğü emreden ahkam ayetlerinde ve mahşerdeki hesap anını tasvir eden eskatolojik ayetlerde belirleyicidir
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Amellerin ve varlıkların keyfi bir lütufla veya rastlantıyla değerlendirileceği zannını yıkar; ilahi yargının ve evrensel düzenin mutlak bir ölçü ve hakkaniyet üzere işlediğini gösterir

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamİki kefeli bir alet yardımıyla bir nesnenin kütlesini başka bir standart kütleyle karşılaştırıp ağırlığını net olarak ortaya çıkarma ve denk kılma eylemidir.
  • Soyut anlamVarlığın, ahlakın, bilginin ve hukukun keyfilikten arındırılarak hakiki değerine göre takdir edilmesi ve sistemik dengenin korunmasıdır.
  • Sistematik karşılıkİlahi düzenin kozmik, hukuki, ahlaki ve uhrevi katmanlarını birbirine bağlayan evrensel adalet ve denklik mekanizmasıdır.
  • LaTeX modeli∑i=1nwixi=∑j=1mvjyj  ⟺  ΔM=0
  • LaTeX açıklamasıModelde xi ve yj değerlendirilen farklı amelleri veya nesneleri, wi ve vj bu unsurların hakiki ağırlık katsayılarını temsil eder. İki tarafın ağırlıklı toplamlarının birbirine denkliği, ΔM=0 durumuyla sistemin tam dengede olduğunu ve hiçbir hakkın zayi edilmediğini simgeler.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: و