سعي

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: س-ع-ي17 sîga, 41 mücavir kök, 28 ayet, 20 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.عظمنصحوَسَعَىسَعْيُهُمْيمنسَعْيَهُالسَّعْيَسعيتحتقصوخزيجزيجريحربسَعَىيديدنو

KökSîga 17Ayet 28Sure 20Mücavir 41

▶ Ağı aç (3B)

سعي

س - ع - ي

KÖK
  • 30 geçiş
  • 28 ayet
  • 17 sîga
  • 10 sözlük

Sua’f el çatlamasıdır. Çalışırken elde meydana gelen izden dolayı çalışmak, çabalamak anlamı kazanmıştır. Uçları ağaçlara bağlanarak bezden yapılmış gölgeliktir.devamı ›

Bu sayfa şu yazımları da kapsar: سعى

Notlarım

Sözlükler(10)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Sua’f el çatlamasıdır. Çalışırken elde meydana gelen izden dolayı çalışmak, çabalamak anlamı kazanmıştır. Uçları ağaçlara bağlanarak bezden yapılmış gölgeliktir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR3.879 harf
باب العين والسّين وواي معهما ع س و، ع و س، ع ي س، س ع ي، س و ع، س ي ع، ي س ع، و س ع، و ع س عسو: عسا الشّيخ يَعْسو عَسْوَةً، وعَسِيَ يَعْسَى عسىً إذا كَبِرَ، قال رؤبة: يهوُون عن أركانِ عـزٍّ أَدْرَمـا عن صامل عاسٍ إذا ما اصلَخْمَمَا قوله: عن صاملٍ، أي: عن عزٍّ كأنّه جبل صامل، أي: صُلْب. وعسا اللّيل: اشتدّت ظلمته. قال: وأطعن اللّيلَ إذا اللّيل عسا أي: أظلم. وعَسِيَ النّباتُ يعسَى عَسًى،
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR542 harf
Madde başı: سعىسَعى الرجل يَسْعى سَعْياً، أي عدا، وكذلك إذا عمل وكسَب. وكلّث مَن وليَ شيئاً على قوم فهو ساعٍ عليهم، وأكثر ما يقال ذلك في وُلاةِ الصَدقة. يقال: سَعى عليها، أي عمل عليها؛ وهم السُعاةُ. والمَسْعاةُ: واحدة المَساعي في الكرم والجود. وساعاني فلان فسَعَيْتُهُ أَسْعِيهِ، إذا غلبتَه فيه. وسعى به إلى الوالي، إذا وشى به. وسعى المُكاتَبُ في عِتْقِ رقبته سِعايَةً. واسْتَسْعَيْتُ العبْد في قيمته. وتقول: زنى
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR981 harf
Madde başı: سعى- السعي: المشي السريع، وهو دون العدو، ويستعمل للجد في الأمر، خيرا كان أو شرا، قال تعالى: ﴿وسعى في خرابها﴾ [البقرة/114]، وقال: ﴿نورهم يسعى بين أيديهم﴾ [التحريم/8]، وقال: ﴿ويسعون في الأرض فسادا﴾ [المائدة/ 64]، ﴿وإذا تولى سعى في الأرض﴾ [البقرة/205]، ﴿وأن ليس للإنسان إلا ما سعى *** وأن سعيه سوف يرى﴾ [النجم/39 - 40]، ﴿إن سعيكم لشتى﴾ [الليل/4]، وقال تعالى: ﴿وسعى لها سعيها﴾ [الإسراء/19]، {كان سعيهم
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR489 harf
س ع ي ومن المجاز‏:‏ هو يسعى على عياله‏:‏ يكسب لهم ويقوم بمصالحهم‏.‏ قال قيس بن الأسلت‏:‏ أسعـى علـى جـل بني مالك كل امريء في شأنه ساع وهو من أهل المساعي وهي المكارم وهل مسعاة جميلة‏.‏ وسعى العيـد فـي قيمتـه سعايـة واستسعاه سيده‏.‏ وسعى به إلى السلطان‏:‏ وشى به سعاية‏.‏ وهو ساع من السعاة‏.‏ وسعى على قومه سعاية‏.‏ وبعث على السعاية وهي العمل على الصدقات‏.‏ وأسعاه السلطان عليهم وعلى
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR383 harf
* س ع ي * * سَعَى * يسعى * سَعْياً * أي عدا وكذا إذا عمل وكسب وكل من وُلي شيئا على قوم فهو * سَاعٍ * عليهم وأكثر ما يُقال ذلك في * سُعَاةِ * الصدقة يقال * سَعَى * عليها أي عمل عليها وهم * السُّعَاةُ * و * المَسْعَاةُ * واحدة المساعي في الكرم والجود و * سَعَى * به إلى الوالي * سِعَايَةً * وشى به و * سَعَى * المُكاتب في عتق رقبته * سِعَايَةً * أيضا و * اسْتَسْعَيْتُ * العبد في قيمته
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR8.489 harf
: ( ي ) أَشارَ له بالياءِ وأَوْرَدَ فيه ما هو بالواوِ ؛ فالصَّوابُ أَن يُشارَ له بالحرفَيْن كما سَيَأْتي . ( *!سَعَى ) الرَّجُلُ ( *!يَسْعَى *!سَعْياً ، كرَعَى ) يَرْعَى رَعْياً : إذا ( قَصَدَ ) ؛ وبه فُسِّر قوله تعالى : ﴿*!فاسْعَوْا إلى ذكْرِ اللَّهِ﴾ ، أَي فاقْصِدُوا . وقَرَأَ ابنُ مَسْعود : فامْضُوا . ( و ) سَعَى لهم وعليهم : ( عَمِلَ ) لهم فكَسَبَ . ( و ) سَعَى : إذا ( مَشَى ) ، زادَ
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR13.832 harf
Madde başı: سعىسعو and سعى سَعَى 1 سَعَى ذ , aor. يَسْعَى, inf. n. سَعْىٌ (S, Msb, K, &c.) [and مَسْعًى, agreeably with general analogy], He walked, went, or went along, (Er-Rلghib, Msb, K, TA,) quickly: (Er-Rلghib, Mgh, TA:) this, accord. to Er-Rلghib, is the primary signification: and hence, السَّعْىُ بَيْنَ الصَّفَا وَالمَرْوَةِ [The tripping to and fro between Es-Safà and ElMarweh]: (TA:) and سَعَى فِى
Maddenin bağlantısı

سعو and سعى

سَعَى 1 سَعَى ذ , aor. يَسْعَى, inf. n. سَعْىٌ (S, Msb, K, &c.) [and مَسْعًى, agreeably with general analogy], He walked, went, or went along, (Er-Rلghib, Msb, K, TA,) quickly: (Er-Rلghib, Mgh, TA:) this, accord. to Er-Rلghib, is the primary signification: and hence, السَّعْىُ بَيْنَ الصَّفَا وَالمَرْوَةِ [The tripping to and fro between Es-Safà and ElMarweh]: (TA:) and سَعَى فِى مَشْيِهِ [app. meaning He tripped along, or he trudged along, in his walking]: (Msb:) [or] السَّعْىُ signifies the going along with vigorousness, and with lightness, activity, or quickness. (Ham p. 665.) ― -b2- He (a man, S) ran; syn. عَدَا; (IAar, S, K, TA;) or جَرَى: by the former of which is meant [he went] a pace below what is termed الشَّدُّ and above what is termed المَشْىُ. (IAar, TA.) ― -b3- I. q. قَصَدَ [as meaning He repaired, or betook himself]. (K.) The saying, in the Kur [lxii. 9], فَأْسْعَوْا اـِلَى ذِكْرِ اْللّٰهِ is expl. as meaning فَاقْصِدُوا [Then repair ye to prayer to God]: (TA:) or then go ye (فَأْمْضُوا) to prayer [to God]: (Jel:) and Ibn-Mes'ood read فَأْمْضُوا. (TA.) Or سَعَى اـِلَى الصَّلَاةِ means He went to prayer, in any manner [i. e. whether quickly or not]. (Msb.) ― -b4- He was active, or busy and bustling, in procuring the means of subsistence: (TA:) he strove, laboured, or exerted himself; employed himself vigorously, strenuously, or with energy; in any affair, whether good or evil; but mostly used in relation to what is praiseworthy, or praised: (Er-Rلghib, TA:) he occupied himself according to his own judgment or discretion or free will, in any work, or deed: (Msb:) he worked, or wrought, or did, (S, Msb, K, TA,) any work, or deed, good or evil: (TA:) he earned, or gained. (S, K, TA.) One says, هُوَ يَسْعَى عَلَى قَوْمِهِ He manages, conducts, orders, regulates, or superintends, the affairs of his people, or party. (Ham p. 771, Msb. *) And سَعَى لَهُمْ and عَلَيْهِمْ He worked, or wrought, and earned, or gained, for them. (TA.) And المَرْءُ يَسْعَى لِغَارَيْهِ, a prove., meaning The man earns for his belly and his pudendum. (TA.) And سَعَى المُكَاتِبُ فِى عِتْقِ رَقَبَتِهِ, (S,) or فِى فَكِ رَقَبَتِهِ, i. e. [The slave who had made a contract with his master to pay him a certain sum for his emancipation] laboured to earn the means of releasing himself: (Msb:) the inf. n. of the verb thus used is سعَايَةٌ: (S, Msb:) and this term is employed when a slave emancipated in part, and in part retained in slavery, labours and earns for the completion of his release. (IAth, TA.) The saying, in the Kur [liii. 40], لَيْسَ لِلْاـِنْسَانِ اـِلَّا مَا سَعَى means [There is nothing imputable to the man] but what he hath wrought, or done. (Msb.) And فَلَمَّا بَلَغَ مَعَهُ أْلسَّعْىَ, in the same [xxxvii. 100], means And when he attained to working with him: or and when he was able to assist him in his working. (TA.) ― -b5- Also He superintended, managed, or conducted, in his own person, the collection of the poor-rates; (K, TA;) he went to exact them, and received them; (TA;) and the inf. n. in this case also is سِعَايَةٌ: (K, TA:) or سَعَى عَلَى الصَّدَقَةِ, (S, Msb,) aor. يَسْعَى, inf. n. سَعْىٌ, (Msb,) he officiated in the exacting, or receiving, or collecting, of the poor-rate. (S, * Msb.) [And سَعَى is trans. without a prep. as meaning He exacted the poor-rate:] a poet says, (namely, 'Amr Ibn-'Addà, TA,) سَعَى عِقَالًا فَلَمْ يَتْرُكْ لَنَا سَبَدًا فَكَيْفَ لَوْ قَدْ سَعَى عَمْرٌو عِقَالَيْنِ [He exacted the poor-rate of a year, and left not to us camels' fur, or goats' hair: then how would be the case if 'Amr had exacted the poor-rate of two years?]. (S.) ― -b6- سَعَيْتُ فِى أَمْرِ فُلَانٍ is said when one rectifies, redresses, or reforms, the affair of such a one, or mars, vitiates, or perverts it, by his سَعْى [or striving, or labouring; and may be rendered I strove, or laboured, in respect of the affair of such a one, either to rectify, redress, or reform, it, or to mar, vitiate, or pervert, it]: and وَالَّذِينَ سَعَوْا فِى آيَاتِنَا, in the Kur xxii. 50 [and xxxiv. 5], means And they who strive, or labour, in respect of our signs, to mar, or vitiate, or pervert, their meaning, by impugning their character; seeing that they called them enchantment, and poetry, and tales, or legends, or fictions: (Ksh in xxii. 50:) or these words of the Kur mean and they who strive, or labour, to falsify, or nullify, our signs; i. e. the Kur-لn. (Jel.) ― -b7- سَعَى بَيْنَهُمْ means He created, or excited, disorder, or discord, between them, or among them; made, or did, mischief between them, or among them; as also سَأَا, which is app., in this case, a dial. var. of سَعَى. (TA in art. سأو.) [Hence,] سَعَى بَيْنَ النَّاسِ بِالنَّمَائِمِ [He created, or excited, disorder, &c., among the people by calumnies, or slanders: or it may be well rendered he busied himself among the people with propagating calumnies, or slanders]. (S and O in art. اكل; &c.) ― -b8- And سَعَى (tropical:) He calumniated him, or slandered him, (S, Msb, K, * TA,) اـِلَى الوَالِى [to the ruler, or magistrate]; (S, Msb, K;) inf. n. سَعِايَةٌ. (TA.) ― -b9- سَعَتْ, said of a female slave, (K, TA,) aor. تَسْعَى, inf. n. سَعْىٌ, (TA,) She committed fornication, or prostituted herself. (K, TA.) [See also 3.] -A2- سَاعَانِى فُلَانٌ فَسَعَيْتُهُ: see 3.

3 ١َاْ٢َ٣َ ↓ سَاعَانِى فُلَانٌ فَسَعَيْتُهُ, aor. of the latter أَسْعِيهِ, means [Such a one strove with me in walking, or going along, quickly, &c.,] and I overcame him [therein]. (S, TA.) The inf. n. مُسَاعَاةٌ signifies The walking, or going, quickly [&c., or rather the striving, or contending, in doing so,] with any one. (KL.) Hence the trad. of 'Alee, in discommendation of worldly enjoyments, مَنْ سَاعَاهَا فَاتَتْهُ, meaning مَنْ سَابَقَهَا [i. e. He who runs a race with them, they evade him, or escape his pursuit]. (TA.) ― -b2- مُسَاعَاةٌ also signifies One's committing fornication with a female slave: and a female slave's committing fornication with any one: (KL:) you say, of a man, زَنَى and عَهَرَ, and this is with a free woman and with a female slave; but one says in the case of a female slave, peculiarly, قَدْ سَاعَاهَا [He has committed fornication with her]; مُسَاعَاةٌ not being with any but with female slaves: thus in a trad., اـِمَآءٌ سَاعَيْنَ فِى الجَاهِلِيَّةِ [Female slaves that committed fornication in the Time of Ignorance]: and أُتِىَ عُمَرَ بِرَجُلٍ سَاعَى أَمَةً [There was brought to 'Omar a man who committed fornication with a female slave]: (S, TA: *) [and hence, وَلَدُ المُسَاعَاةِ (occurring in the L, in art. بهث, as mentioned by IAar on the authority of Abu-l-Mekلrim), meaning The offspring of fornication, begotten on a slave:] or ساعاها, (K, TA,) inf. n. as above, (TA,) signifies [or rather signifies also] He sought her for the purpose of fornication: (K, [in which the context seems to indicate that it relates to a female slave,] and TA:) accord. to Th, relating to the free woman and the female slave: it is also said that مُسَاعَاةُ المَرْأَةِ signifies The imposing upon the woman, by her owner, an impost which she is to pay by means of [the gain of] prostitution: and it is said in a trad. that there shall be no مُسَاعَاة in El-Islلm. (TA.) -A2- [It is said in the TA in art. ربع, that مُسَاعَاةٌ from السَّاعَةُ is like مَُشَاهَرَةٌ from الشَّهْرُ and مُرَابَعَةٌ from الرَّبِيعُ &c.; but I think that مساعاة in this instance is a mistranscription for مُسَاوَعَةٌ: see art. سوع.]

اسعاهُ 4 اسعاهُ ذ signifies جَعَلَهُ يَسْعَى, (K, TA,) i. e. He made him to earn, or gain. (TA.) ― -b2- And اسعى عَلَى صَدَقَاتِهِمْ He employed a collector of their poor-rates. (TA.) [See also 10.] ― -b3- And أَسْعَوْا بِهِ They gave him, or performed or accomplished for him, what he desired, or sought, or needed. (Sgh, K, TA.)

استسعى العَبْدَ 10 استسعى العَبْدَ ذ (S, Msb, K) فِى قِيمَتِهِ (S, Msb) He required of the slave that he should labour to earn the means of releasing himself: (Msb:) or he imposed upon the slave work by means of which he should pay for himself, when he had been emancipated in part, in order to his completing his emancipation: and ↓ سِعَايَةٌ signifies the work so imposed. (K.) ― -b2- And استسعاهُ He employed him as collector of the poor-rate. (JM; and the like is said in the TA, from a trad.) [See also 4.]

سَعْوٌ سَعْوٌ ذ : see the next paragraph, in two places: -A2- and see also سَعْوَةٌ.

سِعْوٌ سِعْوٌ ذ , with kesr, (T, S, TA,) [and ↓ سَعْوٌ, with fet-h, as shown by what follows,] or ↓ سِعْوَةٌ, with kesr, (K,) or ↓ سَعْوَةٌ, thus written in the M, with fet-h, (TA,) and ↓ سِعْوَآءٌ, (T, S, ISd, K, [Freytag found this last written in a copy of the S سَعْوَاء, and in one of my copies of the S it is written سِعَاوَى,]) which is said to be masc., (TA,) [and therefore with tenween, accord. to a general rule applying to ns. of the measure فِعْلَآء,] and ↓ سُعْوَآءٌ, (IAar, Sgh, K,) A [portion, or short portion, such as is termed] سَاعَة, (S, M, K, &c.,) of the night: (S, M, TA:) [like سِهْوَآءٌ, q. v.:] one says, مَضَى مِنَ اللَّيْلِ سِعْوٌ, (S, TA,) and ↓ سَعْوٌ, with fet-h as well as with kesr, (TA, and thus in the Ham p. 708,) and ↓ سَعْوَةٌ, with fet-h, (TA,) [or ↓ سِعْوَةٌ,] and ↓ سِعْوَآءٌ, (S,) [and ↓ سُعْوَآءٌ,] A portion (قِطْعَةٌ) of the night passed; (TA;) [or a short portion:] and سِهْوٌ مِنَ اللَّيْلِ signifies the same: (Ham p. 708:) or, as some say, ↓ سعوآء signifies more than a ساعة, of the night, and likewise of the day; and one says, كُنَّا عِنْدَهُ فِى سِعْوَاوَاتٍ مِنَ اللَّيْلِ and النَّهَارِ [app. meaning We were with him, or at his abode, during some considerable portions of the night and of the day]: so in the T. (TA.)

سَعْىٌ سَعْىٌ ذ inf. n. of 1 [in most of its senses]. (S, Msb, K, &c.) -A2- See also سَعْيَةُ.

سَعَاةٌ سَعَاةٌ ذ The occupation of oneself according to his own judgment or discretion or free will (K, TA) in procuring the means of subsistence, and in earning, or gain. (TA.) Hence the prov., شَغَلَتْ سَعَاتِى جَدْوَاىَ [My occupation of myself in procuring the means of subsistence has diverted me from giving]: El-Mundhiree says that شِعَابِى, with ش, is a mistranscription: it is applied to him whose disposition is generous but who is in want. (TA. [See also art. شعب.])

سَعْوَةٌ سَعْوَةٌ ذ : see سِعْوٌ, in two places. -A2- Also i. q. شَمْعَةٌ or شَمَعَةٌ [i. e. A piece of wax, or a candle]: (IAar, TA:) in the K, السمعة is erroneously put for الشمعة: [so in the TA; but it is omitted in the CK and in my MS. copy of the K:] pl. [or rather coll. gen. n.] ↓ سَعْوٌ. (TA.)

سِعْوَةٌ سِعْوَةٌ ذ : see سِعْوٌ, in two places. -A2- Also, [accord. to the K, سِعْوَةٌ, for it is there written with the article ال, but] accord. to IAar without the article ال, [app. سِعْوَةُ, as a proper name,] (TA,) A woman foul, unseemly, or obscene, in tongue; having little, or no, shame or modesty: (IAar, K, * TA:) الخَالِعَةُ in the K is a mistranscription for الجَالِعَةُ, with جِيم. (TA.)

سَعْيَةُ سَعْيَةُ ذ a proper name for The she-goat. (K.) And she is called to be milked by the cry ↓ سَعْى سَعْيَه. (TA.)

سِعْوَآءٌ سِعْوَآءٌ ذ and سُعْوَآءٌ: see سِعْوٌ, in five places.

سِعَايَةٌ سِعَايَةٌ ذ an inf. n. of سَعَى, in three of its senses. ― -b2- See also 10.

سُعَاوِىٌّ سُعَاوِىٌّ ذ One who patiently endures sleeplessness and travel: (K:) very laborious, active, and bustling. (TA.)

سَاعٍ سَاعٍ ذ act. part. n. of 1. (Msb.) A messenger; a courier, or messenger that journeys with haste; or a messenger on a beast of the post; syn. بَرِيدٌ. (TA.) [See an ex. at the end of the first paragraph of art. ريم.] ― -b2- Any manager, conductor, orderer, regulator, or superintendent, (S, K,) of a thing, over a people, or party, (S,) or of an affair, and of a people, or party, whatever it be: (K:) pl. سُعَاةٌ. (S, * TA.) Mostly, (S, TA,) or when used without restriction, (Msb,) applied to The intendant, or collector, of the poor-rate: pl. as above. (S, Msb, TA. [See رَكِيبٌ.]) And particularly The headman of the Jews and Christians, (K, TA,) from whose opinion, or judgment, they do not deviate, and without whom they do not decide an affair. (TA.) And [the pl.] سُعَاةٌ signifies Persons who take upon themselves responsibility for the prevention of the shedding of blood, and for the stilling of sedition, or discord, or the like; because they labour in the reforming, or amending, of the circumstances subsisting between parties. (TA.) ― -b3- Also A calumniator, or slanderer; [and especially] to the ruler, or magistrate: whence the saying, in a trad., السَّاعِى لِغَيْرِ رِشْدَةٍ The calumniator is not trueborn: and in another trad., السَّاعِى مُثَلِتٌ [The calumniator of another to the ruler is a trebler of evil]; meaning that he destroys, by his calumny, himself, and the calumniated, and the ruler. (TA.)

مَسْعًى مَسْعًى ذ , syn. with سَعْىٌ, [an inf. n. of سَعَى,] signifying The act of running, and working, and earning or gaining, [&c., when used as a simple subst.,] has for its pl. مَسَاعٍ. (Har p. 384.)

مَسْعاةٌ مَسْعاةٌ ذ A means of attaining honour and eminence or elevation, in the various kinds of glory; (K;) a good, or laudable, act or endeavour; generosity: pl. مَسَاعٍ. (MA.) [See an ex. voce مَدْعَاةٌ, and another voce أَقْعَدَ.] J says, [in the S,] المَسْعَاةُ وَاحِدَةُ المَسَاعِى فِى الكَلَامِ وَالجُودِ: and the author of the K, following Sgh, says that he has committed a mistake in saying فِى الكَلَامِ instead of فِى الكَرَمِ: in some copies of the S is found فِى الكَرَمِ; but this is an emendation: the original reading is فِى الكَلَامِ: which, however, should be termed a slip of the pen [rather than a mistake, for it cannot be that J was ignorant of the meaning of so common a word as مَسْعَاةٌ]. (TA.)

مَسْعِىٌّ بِهِ مَسْعِىٌّ بِهِ ذ Calumniated, or slandered, [and especially] to a ruler, or magistrate. (TA.)

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.218 harf
سَعَى سَعَى A ( n. ac. سَعْي 1 ), a. Went along; walked; hastened, ran. b. [ Ila ], Went, repaired, betook himself to. c. [ Fī ], Worked, laboured; busied himself about. d. [ La ], Worked for; applied himself to, busied himself with. e. ( n. ac. سِعَاْيَة 23t ), Collected the poor-rate. f. [ Bi & Ila ], Calumniated, slandered .... to; libelled to; informed against, denounced to.
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR yok24.292 harf
سعي سَعَى - يَسْعَى - سَعِي - سَعْيَاً سَعَى - يَسْعَى + الكائن: يتحرك بنشاط وانتباه بعد أن كان ساكناً سَعَى - يَسْعَى + كائن + إلى شيء أو أمر: يتحرك من مكان الراحة والسكون إلى هدف مراد، بانتباه ونشاط سَعَى - يَسْعَى + كائن + لـِ شيء أو أمر: يتحرك من مكان الراحة والسكون بانتباه ونشاط لأجل كائن أو لأجل القيام بفعل أو أمر له سَعَى - يَسْعَى +
Tamamını oku

Sîgalar(17)

Mücavir kökler41 mücavir (174 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. قصو

    2 ortak ayet · Daha uzak

  2. خزي

    3 ortak ayet · Hizy (hı, ze) : Dikenli çalı demektir

  3. عجز

    3 ortak ayet · Belin at tarafıdır

  4. حرب

    2 ortak ayet · Harbe mızrak ucu demektir

  5. نصح

    2 ortak ayet · Dikiş demektir

  6. فسد

    3 ortak ayet · Fesad “Visad” yıkılmış uzanmış ağaç parçası, yastık…

  7. يدي

    4 ortak ayet · El ve kol demektir

  8. رجل

    3 ortak ayet · Rical ayak demektir

  9. جزي

    3 ortak ayet · Ceze’e (hemze ile) bir şeyin parçası, bozulmadan bütünden…

  10. تحت

    2 ortak ayet · Ayağın alt tarafı demektir

  11. عظم

    3 ortak ayet · Büyük

  12. دنو

    3 ortak ayet · Dünya : “Dena” kelimesi ecveften nakısa dönüşmüştür

Geçtiği ayetler(28)

  1. وَجَاءَ رَجُلٌ مِنْ أَقْصَى الْمَدِينَةِ يَسْعَى قَالَ يَامُوسَى إِنَّ الْمَلَأَ يَأْتَمِرُونَ بِكَ لِيَقْتُلُوكَ فَاخْرُجْ إِنِّي لَكَ مِنَ النَّاصِحِينَ

    KoşarŞehrin öte başından koşarak bir adam geldi ve dedi ki: Ey Musa; ileri gelenler, seni öldürmek için aralarında görüşüyorlar. Hemen çık git, doğrusu ben, sana öğüt verenlerdenim.

  2. وَجَاءَ مِنْ أَقْصَى الْمَدِينَةِ رَجُلٌ يَسْعَى قَالَ يَاقَوْمِ اتَّبِعُوا الْمُرْسَلِينَ

    KoşarŞehrin ötebaşından bir adam koşarak geldi ve şöyle dedi: Ey kavmim; gönderilmiş bulunan elçilere uyun.

  3. يَوْمَ تَرَى الْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ يَسْعَى نُورُهُمْ بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَبِأَيْمَانِهِمْ بُشْرَاكُمُ الْيَوْمَ جَنَّاتٌ تَجْرِي …

    KoşarO gün; mü’min erkeklerle mü’min kadınların nurları önlerinden ve sağlarından koşarken görürsün. Müjde, bugün altlarından ırmaklar akan ve içinde ebediyyen kalacağınız cennetler sizindir, denilir. İşte bu, büyük kurtuluşun kendisidir.

  4. … لَا يُخْزِي اللَّهُ النَّبِيَّ وَالَّذِينَ آمَنُوا مَعَهُ نُورُهُمْ يَسْعَى بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَبِأَيْمَانِهِمْ يَقُولُونَ رَبَّنَا أَتْمِمْ لَنَا نُورَنَا …

    KoşarEy iman edenler; Allah’a nasuh tevbesi ile tevbe edin. Umulur ki Rabbınız kötülüklerinizi örter ve sizi altlarından ırmaklar akan cennetlere koyar. O gün, Allah; peygamberini ve onunla beraber olan mü’minleri utandırmayacak. Onların nurları önlerinde ve sağlarında koşacak; Rabbımız, ışığımızı tamamla, bizi bağışla. Şüphesiz ki Sen, her şeye kadirsin, diyecekler.

  5. ثُمَّ أَدْبَرَ يَسْعَى

    KoşarSonra arkasını döndü, koşmaya başladı.

  6. وَأَمَّا مَنْ جَاءَكَ يَسْعَى

    KoşarAma sana koşarak gelen,

Sîga sayfası: وَيَسْعَوْنَ

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökسعي
YapıÜçlü
Özel DurumNâkıs
Bağlamsal Yakın Köklerعمل, كسب, مشي, جهد
Zıt Kökقعد
Çekirdek Özet 1Yürüyüşten hızlı ve koşmaktan dengeli tempolu hareket, kararlı adım
Çekirdek Özet 2İnsanın belirli bir amaca kilitlenerek ortaya koyduğu iradi çaba ve amel
Çekirdek Özet 3Karşılığı ve sorumluluğu zorunlu kılan hedef odaklı varoluşsal gayret
Kritik Hata RiskiAnlamı yalnızca fiziksel ayak hareketine veya amelsiz soyut niyete daraltmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
سعDışa vuran hareketlilik, yayılma, alevlenme ve harekete geçiş enerjisi (سعر, سعد)يEnerjiyi ve yayılmayı, hedefe yönelen adım adım ve iradeli bir insan yürüyüşüne dönüştürür.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
سDiken, destek; tutunma, dayanma, korumaHarekete güç veren içsel direnç ve adımların yere sağlam basarak ilerlemesi
عGöz; görme, bilme, kaynakYönelinen hedefi gözleme, maksadı belirleme ve bilerek yönelme
يEl ve kol; iş, yapma, uzanmaHedefe ulaşmak için bizzat iş yapma, uzanma ve bedeni faaliyete sokma
سعيHedefe kilitlenmiş gözün rehberliğinde el ve ayakların kararlı bir dirençle hedefe doğru atılmasıBir maksada varmak üzere iradeyi, gücü ve ameli aynı doğrultuda seferber etme hareketi

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamYürümekten daha hızlı, aşırı koşmaktan daha sakin olan tempolu yürüyüş; hedefe doğru adımları sıklaştırarak gitmek.
Cahiliye şiiri kullanımıKays b. el-Eslet beytinde kavminin işlerini derleyip toparlamak ve onların geçim ve salahı için koşturmak anlamında kullanmıştır: أسعى على جل بني مالك / كل امرئ في شأنه ساع
Erken Arapça kullanımZekât toplamakla görevlendirilen memurların faaliyeti için sâî (ساعي) ve mükâteb kölenin hürriyet bedelini ödemek üzere çalışması için istis‘â (استسعاء) terimlerinin kullanılması.

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Lisānü’l-ʿArab, Asāsü’l-Belāġa.

Sami etimolojik katman

Arapça kök سعي temel karakteri bakımından Güneybatı Sami sahasında amacına kilitlenmiş bedensel ve iradi hareketliliği karşılar. Kuzeybatı Sami dillerinde ve İbranicede kökün doğrudan ses denkliği olan biçimlerinden ziyade, hareketin sürekliliğini ve gayret boyutunu anlatan akraba semantik kökler öne çıkar; Süryanice ve Batı Aramice katmanında telaşlı gidiş ve meşguliyet alanı ile kısmi temaslar tespit edilir. Kökün en yetkin, ayrışmış ve soyutlaşmış gelişim alanı Arapça olmuştur; dilde yalın fiziksel adımdan zihni ve toplumsal cehde, oradan da uhrevi mükâfatı belirleyen eylem bütününe uzanan tam bir semantik genişleme sergiler.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, David Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques), Lisānü'l-ʿArab.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönTempolu yürüyüşten hedef odaklı ameleBedensel koşar adım yürüyüşün zamanla zihni niyet, çalışma, kazanç ve ahlaki sorumluluğa genişlemesiKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiGüneybatı Sami ağırlıklı semantik matrisHızlı devinim, seğirtme ve meşguliyet bildiren erken Sami kök katmanlarıyla kavramsal yakınlıkGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıBelirgin ve kurallı bir Afro-Asyatik dış bağlantı tespit edilmediVeri bulunamadı

Kaynak Lisānü’l-ʿArab, Tācü’l-ʿArūs, David Cohen.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
سعيAnlamlıKoşmak, çabalamak, kazanmakHedefe doğru tempolu yürüyüş ve gayeli amelKur'an'da geçer; hedef kök
سيعAnlamlıSuyun engelsiz akmasıSuyun yeryüzünde yayılıp serbestçe akmasıKur'an'da geçmez; Kitābü'l-ʿAyn kaydında müsta‘mel
عسيAnlamlıUmulmak, yaklaşmak, sertleşmekBir duruma yaklaşma, ihtimal ve umut bildirmeKur'an'da fiil/edat olarak geçer
عيسAnlamlıBeyazlık, sarıya çalan açık renkÇöl devesinin rengi ve soy temizliğiKur'an'da isim olarak geçer
يسعAnlamlıGeniş olmak, içine almakGüç yetirme, kapsama ve imkân genişliğiKur'an'da geçer
يعسKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiştir

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
سعيMerkezHedefe kilitlenmiş dinamik çabaMaksadı belirli, tempolu ve netice doğuran hareketEylemi niyet ve gayretle birleştirir
عملKomşuİradeye dayalı iş ve faaliyetعمل her türlü bilinçli işi kapsar; سعي ise o işteki hız, atılım ve hedefe kilitlenme halidirGenel eylem alanı
كسبKomşuMenfaat ve getiri amaçlı çalışmaكسب amelin sonucundaki mülkiyet ve faydaya bakar; سعي harcanan efor ve yürüyüşe odaklanırSonuç odaklı kazanç
مشيKomşuDoğal adımlarla yürümeمشي olağan hızdaki ayak hareketidir; سعي adımların hızlandığı ve bir gayeye bağlandığı tempolu gidiştirFiziksel devinim derecesi
جهدKomşuZorluk aşma ve güç sarf etmeجهد meşakkat, direnç ve takat sınırına işaret eder; سعي hedefe doğru yürütülen dinamizmi vurgularGüç ve zahmet boyutu
قعدZıtHareketsizlik, oturma, geri durmaEyleme geçmeyip yerinde kalmayı, hedefe yönelmeyip hareketsiz durmayı ifade ederÇabanın ve hareketin terk edilmesi

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaسعيHedefe yönelik çaba, koşmaFiziksel tempolu koşu ile niyetli ameli birleştiren kökKesin
Latincecontendere, conariHedefe atılmak, gayret etmekContendere bir maksada doğru zorlu ilerleyişi karşılar; ayak ritmini içermezGüçlü
İngilizceto strive, to endeavor, to hastenÇabalamak, gayret etmek, seğirtmekTo strive gayret ve ideali tam karşılar; fiziksel adımlama yönünü dışarıda bırakırKesin
Almancastreben, eilenÇabalamak, aceleyle yönelmekStreben gaye odaklı yönelişi verir; bedeni koşu nüansını eilen tamamlarKesin
Fransızcas'efforcer, courir versÇaba göstermek, bir yöne koşmakS'efforcer içsel gayreti, courir vers fiziksel hareketi karşılarGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Lewis & Short, Grimm Wörterbuch.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
يَسْعَى / تَسْعَىFiziksel hızlı hareket, koşmaCanlının veya asanın hızla devinmesi; Kasas 28:20, Tâhâ 20:20, Tâhâ 20:66
سَعَى / وَيَسْعَوْنَYeryüzünde fesat ve bozgunculuk faaliyetiToplumsal nizamı bozmak için örgütlü çaba; Bakara 2:114, Bakara 2:205, Mâide 5:33
سَعْي / سَعَىAhiret için bilinçli kulluk ve salih amelİradeli çaba ve karşılığı olan eylem; İsrâ 17:19, Necm 53:39, Necm 53:40
يَسْعَىNurun müminlerin önünde akmasıMahşer günü rehberlik eden ilahi aydınlık; Hadîd 57:12, Tahrîm 66:8
سَعَوْاİlahi ayetleri etkisiz kılma gayretiHakkı engellemek için yürütülen yıkıcı eylem; Hac 22:51, Sebe 34:5
السَّعْيَÇocuğun babasıyla iş yapacak çağa gelmesiBüyüyüp bedensel ve pratik çalışma çağına erme; Sâffât 37:102

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamKulun fiilleri ve kesb teorisiNecm 53:39 üzerinden insanın ancak kendi emeğiyle değer bulması ve cebr-ihtiyar dengesiEylemin ahlaki ve ontolojik sorumluluğu
FıkıhHac menasiki ve mükâtebeSafa ile Merve arasındaki sa'yın hükmü; kölenin borcunu ödeme çalışması (istis'a)Belirli bir mekânda ritüel adımlama ve hukuki borçtan kurtulma gayreti
Tefsirİsrâ 17:19 ve Necm 53:39 ayetleriAmel ile imanın ayrılmazlığı, niyetin eylemi sa'y kılmasıAmelin salt dış görünüşten çıkıp hedefe kilitlenmesi
HadisNamaza vakarla yürüyüşCuma ve cemaat namazına telaşla koşarak değil vakarla gidilmesi emriFiziksel telaş ile manevi gayretin tefrik edilmesi

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniKulluk ve ahiret azığıSalih amelSorumluluk inşa etmeİnsanın ahiretteki konumunu temenni değil, bizzat ortaya koyduğu sa'y belirlerKesin
İlmiHakikat arayışıMetodolojik cehitBilgiye erişimBilgiye pasif kabullenişle değil, zihni ve pratik koşturmayla ulaşılırGüçlü
SiyasiToplumsal düzenIslah veya ifsat mücadelesiİktidar yönelimiToplumdaki güç dengeleri tarafların örgütlü gayretiyle biçimlenirGüçlü
İktisadiEmek ve değer teorisiMeşru üretimDeğer üretimiKazanım ancak harcanan somut emek ve çabanın karşılığı olarak meşruiyet bulurKesin

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerVektörel kinetik enerji ve yönlü akışSkaler bir hareketten farklı olarak belirli bir hedefe (vektöre) doğru yönelmiş ivmeli kuvvet transferiyle birebir örtüşürGüçlü
Beşeri bilimlerTeleolojik eylem kuramıİnsan davranışlarının mekanik dürtülerle değil, geleceğe dönük bir gaye ve erek tarafından motive edilmesiKesin

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKavramı yalnızca hacdaki Safa-Merve arasındaki fiziksel yürüyüşe veya dünyevi telaşlı koşuşturmaya indirgemek.
Kur'an içi daha geniş anlamİnsanın varoluşsal gayesini gerçekleştirmek üzere niyet, inanç ve bedensel gücünü birleştirdiği tüm ahlaki ve pratik faaliyetler.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataİbadeti mekanik şekilciliğe hapsetmek; insanın ancak kendi emeğinin karşılığını göreceği ilkesini unutarak tembelliğe ve amelsiz şefaat beklentisine düşmek.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın insan modelini edilgen bir seyirci olmaktan çıkarıp, kendi akıbetini gayretiyle belirleyen sorumlu bir özne kıldığını gösterir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Amel-ceza ilişkisini bildiren hesap ayetlerinde, yeryüzündeki fesat sahnelerinde ve peygamber kıssalarındaki dinamik yürüyüş tablolarında.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Amelsiz temennilerle kurtuluşa erilebileceği zannını yıkar; kaderi pasif bir bekleyiş sayan yanılgıyı çürüterek insanın kıymetini ameline bağlar.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamYürümek ile koşmak arasında dengelenmiş, bir hedefe ulaşmak üzere adımların sıklaştırıldığı tempolu ve kararlı ilerleyiş.
  • Soyut anlamİnsanın belirli bir gayeye yönelttiği iradi çaba, sorumluluk doğuran bilinçli amel ve niyetli gayret.
  • Sistematik karşılıkİnsanın ortaya koyduğu emek ve niyetin ahirette tam karşılık bulan bir değere dönüşmesini sağlayan teleolojik amil.
  • LaTeX modeliS=F⃗⋅d⃗  ⟹  R=φ(S)
  • LaTeX açıklamasıModelde S insanın maksatlı çabasını (sa'y) temsil eder; bu çaba niyetten kaynaklanan iradi kuvvet (F⃗) ile hedefe doğru kat edilen yönlü mesafenin (d⃗) skaler çarpımıdır. Oluşan bu gayret, amellerin tartıldığı ilahi nizamda bir dönüşüm fonksiyonu (φ) aracılığıyla nihai karşılığa (R) ulaşır; kuvvet hedefe yönelmediğinde ortaya çıkan hasıla sıfırlanır.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: س