عمي
ع - م - ي
KÖK- 33 geçiş
- 30 ayet
- 19 sîga
- 13 sözlük
Kör demektir.devamı ›
Bu sayfa şu yazımları da kapsar: عمى
Notlarım
Sözlükler(13)
★ Akevler SözlüğüTürkçe
Kör demektir.
Kitâbu'l-'Ayn
Halîl b. Ahmed · 8. yyTR3.566 harfباب العين والميم وواي معهما
ع م ي، م ع و، ع و م، ع ي م، م ي ع مستعملات
عمي:
العَمَى: ذَهابُ البَصرَ، عَمِيَ يَعْمَى عَمىً. وفي لغة اعمايَّ يَعمايُّ اعمِيياء، أرادوا حَذْوَ ادهَامَّ ادهيماماً فأخرجوه على لفظٍ صحيح كقولك ادهامَّ: اعمايَّ. ورَجُلٌ أعْمَى وامرأة عَمْياءُ لا يَقَعُ على عَيْنٍ واحدةٍ. وعَمِيَت عَيْناهُ. وعَينانِ عَمياوان. وعَمْياوات يَعني النساء. ورجالُ عُمْيٌ. ورَجُلٌ عَمٍ، وقَومٌ
es-Sıhâh
Cevherî · 10. yyTR1.011 harfMadde başı: عمىالعَمى: ذهاب البصر، وقد عَمِيَ فهو أعمى، وقومٌ عُمْيٌ، وأعْماه الله. وتَعامى الرجلُ: أرى من نفسه ذلك. وعَمِيَ عليه الأمر، إذا التبس، ومنه قوله تعالى: "فَعَمِيَتْ عليهم الأنباءُ يومئذ". ورجلٌ عَمِي القلب، أي جاهلٌ، وامرأةٌ عَمِيَةٌ عن الصواب، وعَمِيَةُ القلب على فَعِلَةٍ، وقوم عَمونَ. وفيهم عَمِيَّتُهُمْ، أي جهلهم. والنسبة إلى أعمى أعْمْوِيٌّ، وإلى عَمٍ عَمَوِيٌّ. والأعميانِ: السيل، والجمل الهائج
Tehzîbu'l-Luğa
Ezherî · 10. yyTR yok16.500 harfباب العين والميم
عما ، عمي ، عام ، معا ، ماع ، وعم ، ومع : مستعملات .
عما : ثعلب عن ابن الأعرابي : يقال عما يَعْمو : إذا خضع وذلّ . ومنه حديث ابن عمر : مثل المنافق مثل الشاة بين الربيضين : تعمو مرة إلى هذه ، ومرة إلى هذه ، قال ومنه قوله جلّ وعزّ : ( مُّذَبْذَبِينَ بَيْنَ ذالِكَ ) ( النِّساء : 143 ) قال : والعَمَا : الطُول . يقال : ما أحسن عما هذا الرجل أي طوله .
وقال أبو العباس : سألت ابن
Mekâyîsü'l-Luğa
İbn Fâris · 11. yyTR15.990 harf(باب العين والميم وما يثلثهما)
(عمن) العين والميم والنون ليس بأصل، وفيه عُمان: بلد. ويقولون أعْمَن، إذا أتى عُمَان. قال:
فإن تُتْهِمُوا أُنْجِد خلافاً عليكُم *** وإن تُعمِنُوا مستحقِبي الشَّرِّ أُعرِقِ([1])
(عمه) العين والميم والهاء أصلٌ صحيح واحد، يدلُّ على حَيرة وقِلّة اهتداء. قال الخليل: عَمِهَ الرّجل يَعْمَهُ عَمَهاً، وذلك إذا تردَّد لا يدرِي أين يتوجَّه. قال الله: {وَيَذَرُهُم فِي
Müfredât
Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR2.984 harfMadde başı: عمى- العمى يقال في افتقاد البصر والبصيرة، ويقال في الأول: أعمى، وفي الثاني: أعمى وعم، وعلى الأول قوله: ﴿أن جاءه الأعمى﴾ [عبس/2]، وعلى الثاني ما ورد من ذم العمى في القرآن نحو قوله: ﴿صم بكم عمي﴾ [البقرة/ 18]، وقوله: ﴿فعموا وصموا﴾ [المائدة/71]، بل لم يعد افتقاد البصر في جنب افتقاد البصيرة عمى حتى قال: ﴿فإنها لا تعمى الأبصار ولكن تعمى القلوب التي في الصدور﴾ [الحج/46]، وعلى هذا قوله: {الذين كانت أعينهم
Esâsü'l-Belâğa
Zemahşerî · 12. yyTR330 harfع م ي
قوم عمون.
وأتانا صكة عميّ أي في الهاجرة: وأعوذ بالله من الأعميين وهما السيل المائج والفحل الهائج.
وفلان في غواية وعماية.
وتقول: وعظته فأصمعته وأعميته ورميته بالنصح فأنميته وما أصميته.
قال: فأصممت عمراً وأعميته عن الجود والفخر يوم الفخار وتقول: رمت به الأسفار أبعد مراميها وخبط في مجاهل الأرض ومعاميها.
Lisânü'l-Arab
İbn Manzûr · 13. yyTR yok16.813 harfالعَمَى: ذهابُ البَصَر كُلِّه، وفي الأزهري: من العَيْنَيْن كِلْتَيْهِما، عَمِيَ يَعْمَى عَمًى فهو أَعْمَى، واعمايَ يَعْمايُ (*وقد تشدد
الياء كما في القاموس.)
اعْمِياءَ، وأَرادوا حَذْوَ ادْهامَّ يَدْهامُّ ادْهِيماماً فأَخْرَجُوه على لفْظٍ صحيح وكان في الأصل ادْهامَمَ فأَدْغَمُوا لاجْتماع المِيمَين، فَلما بَنَوا اعْمايَا على أَصل ادهامَمَ اعتمدت الياءُ الأَخيرة على فَتْحَةِ الياء الأُولى فصارت
Kâmûsü'l-Muhît
Fîrûzâbâdî · 15. yyTR641 harf* ع م ي * * العَمَى * ذهاب البصر وقد * عَمِيَ * من باب صدي فهو * أعْمَى * وقوم * عُمْيٌ * و * أعْمَاهُ * الله و * تَعَامَى * الرجل أرى من نفسه ذلك و * عَمِيَ * عليه الأمر التبس ومنه قوله تعالى ﴿فَعَمِيَتْ عليهم الأنباء﴾ ورجل * عَمِى * القلب أي جاهل وامرأة * عَمِيَةُ * عن الصواب وعمية القلب على فعلة فيهما وقوم * عَمُون * وفيهم * ِعُمّيَّتُهُم * أي جهلهم قلت هو بتشديد الميم والياء يعرف من التهذيب
Tâcü'l-Arûs
Zebîdî · 18. yyTR10.770 harf: ( ي ( *!عَمِيَ ، كرَضِيَ ، *!عَمًى ) ، مَقْصورٌ : ( ذَهَبَ بَصَرُهُ كُلُّهُ ) ، أَي مِن كِلْتا العَيْنَيْن ، ولا يَقَعُ هذا النَّعْتُ على الواحِدَةِ بل عَلَيهما ، تقولُ : *!عَمِيَتْ عَيْناهُ ، ( *!كاعْمايَ *!يَعْمايُ *!إعْمِياءً ) ، كارْعَوَى يَرْعوي ارْعِواءً .
قالَ الصَّاغاني : أَرادُوا حَذْوَ ادْهامَّ يدْهامُّ فأَخْرَجُوه على لَفْظٍ صحِيحٍ وكانَ في الأصْلِ ادْهامَمَ فأَدْغَموا ، فلمَّا
Lane's Lexicon
Edward W. Lane · 19. yyTR yok19.404 harfMadde başı: عمىعَمِىَ
1 عَمِىَ ذ , [aor. يَعْمَى,] inf. n. عَمًى, He was, or became, blind, (S, Msb, K,) of both eyes; (Msb, K, * TA;) as also ↓ اِعْمَاىَ, aor. يَعْمَايُ, inf. n. اِعْمِيَآءٌ; (K;) [said by SM to be like اِرْعَوَى, aor. يَرْعَوِى, inf. n. اِرْعِوَآءٌ; as though اِعْمَاىَ were originally اِعْمَىَّ, like as اِرْعَوَى is originally اِرْعَوَّ, both being of the measure اِفْعلَّ; but he adds,
عَمِىَ 1 عَمِىَ ذ , [aor. يَعْمَى,] inf. n. عَمًى, He was, or became, blind, (S, Msb, K,) of both eyes; (Msb, K, * TA;) as also ↓ اِعْمَاىَ, aor. يَعْمَايُ, inf. n. اِعْمِيَآءٌ; (K;) [said by SM to be like اِرْعَوَى, aor. يَرْعَوِى, inf. n. اِرْعِوَآءٌ; as though اِعْمَاىَ were originally اِعْمَىَّ, like as اِرْعَوَى is originally اِرْعَوَّ, both being of the measure اِفْعلَّ; but he adds, correctly, that,] accord. to Sgh, اِعْمَاىَ is originally like اِدْهَامَمَ, which becomes اِدْهَامَّ, [i. e. it is originally اِعْمَايَىَ,] but the latter ى is changed into ا because of the fet-hah of the former, so that it becomes اِعْمَايَا, and the two, thus differing, do not easily admit of idghلm (TA;) and sometimes the ى of اِعْمَاىَ is musheddedeh, (Sgh, K, TA,) so that it becomes [↓ اِعْمَاىَّ, aor. يَعْمَاىُّ, inf. n. اِعمِيَّآءٌ,] like اِدْهَامَّ, aor. يَدْهَامُّ, inf. n. اِدْهِيمَامٌ; but this is by a straining of a point, and not in use: (Sgh, TA:) and ↓ تعمّى, likewise, signifies the same, (K, TA,) i. e., the same as عَمِىَ. (TA.) And you say also, عَمِيَتْ عَيْنَاهُ His two eyes were, or became, blind. (TA.) ― -b2- Hence عَمًى is metaphorically used in relation to the mind, as meaning (tropical:) An erring; the connection between the two meanings being the not finding, or not taking, the right way: (Msb:) or the being blind in respect of the mind: and in this sense, the verb is as above, with the exception of the measure اِفعَالَّ [and the abbreviated form of this]. (K, * TA. [اَفْعَالٍ in the CK in this passage is a mistranscription, for افْعَالَّ.]) You say, عَمِىَ عَنْ رُشْدِهِ, and حُجَّتِهِ, meaning لَمْ يَهْتَدِ (assumed tropical:) [He did not, or could not, become guided to his right course, and his plea or the like; i. e. he was, or became, blind thereto]. (TA.) And عَمِىَ عَنْ حَقِّهِ (assumed tropical:) [He was, or became, blind to his right, or due], like عَشِىَ عَنْهُ. (TA in art. عشو.) ― -b3- One says also عَمِىَ عَلَيْهِ الخَبَرُ (tropical:) The information was, or became, unapparent, obscure, or covert, to him. (Mgh, Msb. *) And عَمِىَ عَلَيْهِ طَرِيقُهُ, (TA,) and الأَمْرُ, (S, TA,) and الشِّعْرُ, and الكَلَامُ, (Har p. 190,) i. e. (assumed tropical:) [His way, or road, and the affair, and the poetry, or verse, and the speech, or saying,] was, or became, obscure, or dubious, to him; (S, TA, and Har ubi suprل) and so ↓ عُمِّىَ; (TA;) and ↓ تعمّى. (Har ubi suprل.) Hence, accord. to different readings, in the Kur [xxviii. 66], فَعَمِيَتْ عَلَيْهِمُ الْأَنْبَآءُ and ↓ فَعُمِّيَتْ (assumed tropical:) [And the pleas shall be obscure, or dubious, to them]. (S, TA.) ― -b4- And عَمِيتُ اـِلَى كَذَا (assumed tropical:) I betook myself to such a thing, not desiring any other; as also عَطِشْتُ. (TA. [Accord. to the TA, the inf. ns. of these two verbs, thus used, are عميان and عطشان: but they are correctly عَمًى and عَطَشٌ.]) -A2- عَمَى المَوْجُ, aor. يَعْمِى, (S, K,) inf. n. عَمْىٌ, (S,) The waves cast the particles of rubbish, or the like, (S, K, TA,) driving them to their upper, or uppermost, parts, (TA,) and the foam. (S, TA.) ― -b2- And عَمَى بِلُغَامِهِ, (K, TA,) aor. يَعْمِى, (TA,) He (a camel) brayed, and cast the foam of his mouth upon his head, or the upper part of his head, or anywhere: (K, TA:) mentioned by ISd. (TA.) ― -b3- And [hence] عَمَانِى بِكَذَا (assumed tropical:) He cast upon me a suspicion of such a thing. (TA.) ― -b4- عَمَى, aor. يَعْمِى, said of water, (K, TA,) and of other things, (TA,) also signifies It flowed; (K, TA;) and so هَمَى. (TA.) ― -b5- And عمى النَّبْتُ [app. عَمَى] and ↓ اعتمى and اِعْتَمَّ are three syn. dial. vars., (TA in this art.,) meaning (assumed tropical:) The plant, or herbage, became of its full height, and blossomed; (S, K, TA, in explanation of the last, in art. عم;) and became luxuriant, or abundant and dense. (TA in that art.)
عمّاهُ 2 عمّاهُ ذ , inf. n. تَعْمِيَةٌ, He rendered him blind, of both eyes: (K, TA:) and (TA) so ↓ اعماهُ, (S, Msb, TA,) said of God, (S, TA,) or of a man. (Msb.) Hence the saying of Sل'ideh Ibn-Jueiyeh, وَعَمَّى عَلَيْهِ المَوْتُ بَابَىْ طَرِيقِهِ [And death rendered blind, to him, the two doors of his way]; بابى طريقه meaning his two eyes. (TA.) ― -b2- And [hence] عَمَّيْتُ الخَبَرَ (assumed tropical:) I made the information unapparent, obscure, or covert. (Msb.) And عمّى مَعْنَى البَيْتِ, inf. n. as above, (S, K,) (assumed tropical:) He made the meaning of the verse unapparent, obscure, or covert. (K.) And عمّى مُرَادَهُ (assumed tropical:) He made his meaning enigmatical, or obscure, in his speech, or language. (S, A, K, in art. لغز.) And عمّى عَلَى اـِنْسَانٍ شَيْئًا (assumed tropical:) He made a thing obscure, or dubious, to a man. (TA.) See also 1, latter half, in two places. [And see مُعَمَّى.]
اعماهُ 4 اعماهُ ذ : see 2, first sentence. ― -b2- Also He found him to be blind [app. meaning properly, and also (assumed tropical:) in mind]. (K, TA.) ― -b3- مَا أَعْمَاهُ means only مَا أَعْمَى قَلْبَهُ (assumed tropical:) [How blind is his mind!]: (S, K:) for the verb of wonder is not formed from that which is not significant of increase. (S.)
تعمّى 5 تعمّى ذ [in its proper sense, and also in a tropical sense]: see 1, in two places.
تعامى 6 تعامى ذ He feigned himself أَعْمَى (S, K, TA) [i. e. blind], in respect of the eyes [as is implied in the S], ― -b2- and also (assumed tropical:) in respect of the mind [as is implied in the K]. (TA.) You say, تعامى عَنْ كَذَا (assumed tropical:) He feigned himself ignorant [of such a thing], as though he did not see it; like تَعَاشَى عَنْهُ. (TA in art. عشو.)
اِعْتَمَاهُ 8 اِعْتَمَاهُ ذ He chose it, selected it, or preferred it; syn. اِخْتَارَهُ; (S, K, TA;) i. e., a thing; (S;) formed by transposition from اِعْتَامَهُ [mentioned in art. عيم]. (S, TA.) ― -b2- And i. q. قَصَدَهُ [i. e. He tended, betook himself, or directed himself or his course or aim, to, or towards, him, or it; &c.]; (K, TA;) like اِعْتَامَهُ. (TA in art. عيم.) -A2- See also 1, last sentence.
اِعْمَاىَّ 11 اِعْمَاىَّ ذ , and its abbreviated form اِعْمَاىَ: see 1, first quarter.
صَكَّةَ عُمْىٍ صَكَّةَ عُمْىٍ ذ : see صَكَّةَ عُمَىٍّ.
عَمَا عَمَا ذ in the phrase عَمَا وَاللّٰهِ, i. q. أَمَا [expl. in art. اما]: (K, TA:) as also غَمَا, (K in art. غمى,) and هَمَا. (TA.)
عَمًى عَمًى ذ [sometimes written عَمًا] inf. n. of عَمِىَ [q. v.]. (S, * Msb, K.) [Hence the saying, لَا شَلَلًا وَلَا عَمًى: see 1 in art. شل. Hence also one says, رَكِبَ أَمْرًا عَلَى العَمَى, meaning He ventured upon, or embarked in, an affair blindly; like عَلَى غَيْرِ بَصِيرَةِ.] -A2- See also أَعْمَآءٌ. -A3- And see عَمَآءٌ, in two places. -A4- Also Stature: and height. (K.) One says, مَا أَحْسَنَ عَمَى هٰذَا الرَّجُلِ i. e. [How goodly is] the height, or the stature, of this man! (TA.) -A5- And Dust; syn. غُبَارٌ. (K.) -A6- In the saying of a rلjiz, describing a skin of milk, because of its whiteness, يَحْسَبُهُ الجَاهِلُ مَا كَانَ عَمَا شَيْخًا عَلَى كُرْسِيِّةِ مُعَمَّمَا [The ignorant would think it, while there was remoteness, to be an old man upon his chair, turbaned,] the meaning is looking at it from afar; for العَمَا in this case signifies remoteness. (TA.)
عَمٍ عَمٍ ذ , originally عَمِىٌ: see أَعْمَى, in four places.
عَمْيَةٌ عَمْيَةٌ ذ , a contraction of عَمِيَةٌ fem. of عَمٍ: see أَعْمَى.
عِمْيَةٌ عِمْيَةٌ ذ [in the CK erroneously عَمْيَة] a subst. from اِعْتَمَاهُ in the sense of اِخْتَارَهُ [signifying A thing chosen, selected, or preferred; like خِيرَةٌ, a subst. from اِخْتَارَهُ]. (K, TA.)
عَمَوِىٌّ عَمَوِىٌّ ذ Of, or relating to, such as is termed عَمٍ [q. v. voce أَعْمَى]. (S, TA.)
عَمَآءٌ عَمَآءٌ ذ , (S, K, TA,) in some of the copies of the K ↓ عَمًى, and by some thus related in a trad. mentioned in what follows, (TA,) Clouds: or, accord. to AZ, [clouds] resembling smoke, surmounting the heads of mountains: (S, Msb:) or lofty clouds: or [in the CK “ and ”] dense: (K, TA:) or dense [clouds such as are termed] غَيْم: (TA:) or raining clouds: or thin clouds: or black: or white: or such as have poured forth their water; (K, TA;) but have not become dissundered like mountains: and ↓ عَمَآءَةٌ [is the n. un., and] signifies a dense, covering, cloud; as also ↓ عَمَايَةٌ: or a dense portion of cloud: but some disallow this, and make عَمَآءٌ to be [only] a coll. n. (TA.) It is related in a trad. that, in reply to the question “ Where was our Lord (meaning the عَرْش [q. v.] of our Lord) before He created his creatures? ” it was said, كَانَ فِى عَمَآءٍ تَحْتَهُ هَوَآءٌ وَفَوْقَهُ هَوَآءٌ [He (i. e. his عَرْش) was in clouds, or lofty clouds, &c., beneath which was a vacuity, and above which was a vacuity]: or, accord. to one relation, ↓ كَانَ فِى عَمًى [meaning He was in a vacuity] i. e. there was not with Him anything: or, as some say, it means anything that the intellectual faculties cannot perceive, and to the definition of which the describer cannot attain. (TA.) ― -b2- See also عَمَآءَةٌ.
أَتَيْتُهُ صَكَّةَ عُمَىٍّ أَتَيْتُهُ صَكَّةَ عُمَىٍّ ذ , (S,) or لَقِيتهُ صَكَّةَ عُمَىٍّ, and ↓ عُمْىٍ, which occurs in poetry, (K, TA,) in a case in which the metre requires it, a verse of Ru-beh, who uses it for عَمَىٍّ, (TA, [which shows, by citing that verse, that عَمًى, the reading in the CK, is wrong,]) and ↓ أَعْمَى, (K,) i. e. [I came to him, or I met him,] in the time of midday when the heat was vehement, (S,) or in the most vehement heat of midday in summer (K, and Lh and O and TA in art. صك) when the heat almost blinded by its vehemence; (Lh and O and TA in that art.;) a time in which the divinelyappointed prayer [of midday] is forbidden: it is said only in the hot season; because when a man goes forth at that time, he cannot fill his eyes with the light of the sun; or, as ISd says, because the gazelle seeks the covert when the heat is vehement, and his eye becomes weak by reason of the whiteness of the sun, and the bright shining thereof, and he is dazzled, so that he knocks against his covert, not seeing it: (TA:) عُمَىّ being an abbreviated dim. of أَعْمَى: (S:) or it is a name for the heat, (K, TA,) itself: (TA:) or the name of a certain man, (K, TA,) of [the tribe of] 'Adwلn, who used to press forward with the pilgrims when the heat was vehement, as is related in the Nh, or (TA) who used to decide cases judicially in, or concerning, the pilgrimage, and he came among a company journeying upon their camels, (K, TA,) performing the religious visit called عُمْرَة, (TA,) and they alighted at a station in a hot day, whereupon he said, “ Upon whomsoever shall come this hour, or time, of tomorrow while he is حَرَام [i. e. in the condition of one performing the acts of the حَجّ or of the عُمْرَة], (K, TA,) not having accomplished his عُمْرَة, (TA,) he shall remain حَرَام until [this time] next year: ” and they immediately sprang up, (K, TA,) hastening, (TA,) so that they arrived at the House [of God, at Mekkeh, in the time required,] from a distance of a journey of two nights, using exertion; (K, TA;) and this saying became a prov., as is related in the M: (TA:) or it was the name of a certain man, (S, K, TA,) of the Amalekites, (S, TA,) who made a sudden attack upon a people, and exterminated them; (S, K, TA;) and the time became called in relation to him. (S, TA.) [See also art. صك.]
عَمَآءَةٌ عَمَآءَةٌ ذ , (K, TA,) or ↓ عَمَآءٌ, (CK, and so in my MS. copy of the K,) and ↓ عَمَايَةٌ, and ↓ عَمِيَّةٌ, and ↓ عُمِيَّةٌ, (assumed tropical:) Error: and (assumed tropical:) persistence; or con- tention, or litigation, or wrangling; or persistence in contention or litigation or wrangling; syn. لَجَاجٌ; (K, TA;) in that which is false or vain or futile: (TA:) [or the last but one, or the last, signifies (assumed tropical:) ignorance; for] ↓ فِيهِمْ عَمِيَّتُهُمْ or ↓ عُمِيَّتُهُمْ (accord. to different copies of the S) means In them is their ignorance. (S.) [See also عِمِّيَّةٌ, and عِمِّيَّا.] ― -b2- For the first (عَمَآءَةٌ), see also عَمَآءٌ.
عَمَايَةٌ عَمَايَةٌ ذ A remaining portion of the darkness of night. (TA.) ― -b2- [And Dimness of the eyes from tears: so, accord. to Freytag, in the Deewلn of the Hudhalees.] ― -b3- See also عَمَآءٌ. ― -b4- And see عَمَآءَةٌ.
عَمِيَّةٌ عَمِيَّةٌ ذ : see عَمَآءَةٌ, in two places. ― -b2- Also i. q. دعوة عميأء [i. e., app., ↓ دِعْوَةٌ عَمْيَآءُ, meaning (assumed tropical:) An obscure claim to relationship]. (TA.)
عُمِيَّةٌ عُمِيَّةٌ ذ : see عَمَآءَةٌ, in two places.
عَمَّا عَمَّا ذ is a compound of عَنْ and مَا.
تَرَكْنَاهُمْ عُمَّى تَرَكْنَاهُمْ عُمَّى ذ , (S, K,) or تركناهم فى عُمَّى, (so in some copies of the S, [thus in one of my copies,]) (assumed tropical:) We left them at the point of death. (S, K.) ― -b2- See also أَعْمَآءُ.
عِمِّيَّا عِمِّيَّا ذ , of the measure فِعِّيلَى, i. q. فِتْنَةٌ [i. e. (assumed tropical:) Trial, or probation; punishment; slaughter; civil war; conflict and faction, or sedition; &c.]. (Mz, 40th نوع.) [See also the next paragraph.] ― -b2- [In the TA, عمياء, evidently a mistranscription for عِمِّيَّا, is expl. as having the second of the meanings assigned above to عَمَآءَةٌ &c., i. e. (assumed tropical:) Persistence; or contention, &c.] ― -b3- قَتِيلُ عِمِّيَّا, (Mz ubi suprà, and K,) [in the CK, erroneously, عَمِيَّا, and in the TA قُتِلَ عِمِّيَّا,] the latter word of the measure فِعِّيلَى, (Mz, TA,) like رِمِّيَّا, (K, TA, [in the CK like رَمِيَّا,]) and خِصِّيصَى, (TA,) means (assumed tropical:) A slain person whose slayer is not known. (Mz, K, TA.) The predicament of him who has been so slain is like that of the slain unintentionally; the bloodwit being obligatory in his case [on his عَاقِلَة, q. v. voce عَاقِلٌ]. (TA.)
عِمِّيَّةٌ عِمِّيَّةٌ ذ and عُمِّيَّةٌ, (K, TA,) of the measure فُعِّيلَةٌ from العَمَى, (TA,) Pride; or self-magnification: or error; or deviation from that which is right. (K, TA. [See also عَمَآءَةٌ, and عِمِّيَّا.]) Hence, in a trad., مَنْ قُتِلَ تَحْتَ رَايَةِ عُِمِّيَّةٍ [Whoso has been slain under a banner of pride, &c.,] i. e. in فِتْنَة [meaning conflict and faction, or the like], or error, as in the fighting in the case of partisanship, and of erroneous opinions. (TA.)
عَامٍ عَامٍ ذ One who does not see his road, or way. (TA.) ― -b2- عَامِيَةٌ, applied to a land (أَرْضٌ): see أَعْمَى. ― -b3- Also, [thus applied,] Of which the traces are becoming [or become] effaced, or obliterated. (TA.) ― -b4- See also أَعْمَآءٌ, in three places. ― -b5- Applied to a woman, (TA,) عَامِيَةٌ signifies بَكَّآءَةٌ, (K, TA,) [a strange epithet,] meaning (assumed tropical:) Having very little milk. (TK.) -A2- Applied to a man, عَامٍ signifies also رَامٍ [i. e. Casting, &c.]. (TA.)
أَعْمَى أَعْمَى ذ (S, Msb, K) and ↓ عَمٍ (K [but see what follows]) Blind, (S, Msb, K,) of both eyes: (Msb, K, * TA:) fem. of the former عَمْيَآءُ: (Msb, K, TA:) and pl. [masc.] عُمْىٌ (S, Msb, K, TA, but not in the CK) and عُمْيَانٌ (Msb, K, TA, but not in the CK) and عُمَاةٌ, as though this last were pl. of عَامٍ; (K, TA, but not in the CK;) and the dual of its fem. is عَمْيَاوَانِ; and its pl. is عَمْيَاوَاتٌ: (TA:) the fem. of ↓ عَمٍ is عَمِيَةٌ, (S, K, TA, [in the CK عَمِيَّةٌ, which is a mistranscription, for it is]) of the measure فَعِلَةٌ, (S,) like فَرِحَةٌ, (TA,) and ↓ عَمْيَةٌ, (K, TA, but not in the CK,) which is [a contraction] like فَخْذٌ for فَخِذٌ: (TA:) and the pl. masc. is عَمُونَ. (S, TA.) ― -b2- And [hence,] (assumed tropical:) Blind in respect of the mind: (K, TA:) [but more commonly] one says, ↓ هُوَ عَمٍ as meaning (tropical:) He is erring, or one who errs; and أَعْمَى القَلْبِ [meaning the same, or blind in respect of the mind]: (Msb:) or القَلْبِ ↓ رَجُلٌ عَمِى i. e. (assumed tropical:) An ignorant man [or a man blind in respect of the mind]; and اِمْرَأَةٌ عَمِيَةٌ عَنِ الصَّوَابِ [a woman ignorant of, or blind to, that which is right], and عَمِيَةُ القَلْبِ [like عَمِى القَلْبِ as applied to a man]. (S.) In the saying in the Kur [xvii. 74], وَمَنْ كَانَ فِى هٰذِهِ فَهُوَ فِى الْآخِرَةِ أَعْمَى, accord. to Er-Rلghib, the former [اعمى] is a part. n. and the second is like it; (TA;) and the meaning is, And whoso is in this state of existence blind in respect of the mind, not seeing his right course, he will be in the other blind with respect to the way of safety: (Bd:) or, as some say, the second is what is termed أَفْعَلُ تَفْضِيلٍ, the complement of which is expressed by means of مِنْ, [meaning more blind &c.,] and therefore AA and Yaakoob did not pronounce it with الاـِمَالَة, as not being like the first, (Bd, TA, *) which is subject to الامالة because its ا [written ى] becomes [really] ى in the dual: but Hamzeh and Ks and Aboo-Bekr pronounced both with الامالة. (Bd.) ― -b3- الأَعْمَيَانِ means (assumed tropical:) The torrent and the fire of a burning house or the like; (K, TA;) because of the perplexity that befalls him whom they befall; or because, when they occur, they spare not a place, nor avoid anything; like the أَعْمَى [or blind], who knows not where he is travelling, so that he goes whither his leg conveys him: (TA:) or the torrent and the night: (K:) or the torrent, (S, K) or the tumultuous torrent, (TA,) and the camel excited by lust. (S, K, TA.) ― -b4- And الأَمْرُ الأَعْمَى (assumed tropical:) The case [such as that] of partisanship (العَصَبِيَّة) whereof the manner of proceeding is not distinguishable. (TA.) ― -b5- And أَرْضٌ عَمْيَآءُ and ↓ عَامِيَةٌ, and مَكَانٌ أَعْمَى, (assumed tropical:) A land, and a place, in which one will not, or cannot, be directed to his right course. (TA.) ― -b6- See also صَكَّةَ عُمَىٍّ: ― -b7- and see عَمِيَّةٌ.
أَعْمَآءٌ أَعْمَآءٌ ذ Tracts of land in which is no sign of the way, (S, K,) nor any habitation or cultivation, (K,) or nor any trace of habitation or cultivation; (S;) and ↓ مَعَامٍ signifies the same; (S, K;) this latter being a pl. of which the sing., said by ISd to be unknown to him, should by rule be معمية [app. مُعْمِيَةٌ], but it is ↓ عُمَّى, deviating from rule; (TA;) or it means مَجَاهِلُ, and its sing. is معماة [i. e. ↓ مَعْمَاةٌ] signifying a place of erring, or wandering from the right way: (Har p. 85:) in the K, أَعْمَآءٌ is also expl. as signifying جُهَّالٌ [pl. of جَاهِلٌ], and is said to be [in this sense] pl. of أَعْمَى: but this is a double mistake, for it signifies مَجَاهِلُ, [like as مَعَامٍ is said to do above,] and its sing. is عمى [app. ↓ عَمًى]. (TA.) In the phrase ↓ أَعْمَآءُ عَامِيَةٌ, [in the CK, erroneously, عامِيَّةٌ,] the latter word is added to give intensiveness to the meaning; i. e., it signifies [Tracts in which is no sign of the way, &c.,] in the utmost degree obscure or dubious: thus it is in the following verse: (TA:) Ru-beh says, أَعْمَاؤُهُ ↓ وَبَلَدٍ عَامِيَةٍ كَأَنَّ لَوْنَ أَرْضِهِ سَمَاؤُهُ [And many a desert, or waterless desert, whereof the tracts in which is no sign of the way are in the utmost degree obscure or dubious, as though the colour of its ground were like that of its sky]: (S, TA:) he means وَرُبَّ بَلَدٍ. (S.) ― -b2- Also Tall; applied to men: (IAar, K:) pl. of ↓ عَامٍ, like as أَنْصَارٌ is of نَاصِرٌ. (IAar, TA.)
أَعْمَوِىٌّ أَعْمَوِىٌّ ذ Of, or relating to, such as is termed أَعْمَى [q. v.]. (S, TA.)
مَعْمَاةٌ مَعْمَاةٌ ذ ; and the pl. مَعَامٍ: see أَعْمَآءٌ.
مُعَمًّى مُعَمًّى ذ (assumed tropical:) A verse [or a saying] of which the meaning is made unapparent, obscure, or covert. (S, TA.)
المُعْتَمِى المُعْتَمِى ذ The lion. (K.)
Salmone
H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.649 harfعَمِيَ
عَمِيَ A ( n. ac. عَمًى [ 4 ] ),
a. Was, became blind; was ignorant; was foolish, senseless.
b. [ 'An ], Was blind to; ignored; overlooked, failed to see.
c. [ 'Ala ], Was dark, obscure, dubious, puzzling to.
عَمَّيَ
عَمَّيَ II ,
a. Blinded; dazzled.
b. Rendered dark, obscure &c., obscured.
أَعْمَيَ
أَعْمَيَ IV ,
a. see II (a) .
تَعَمَّيَ
تَعَمَّيَ V ,
a. see I (a) .
Kitâbullâh
Kur'an kullanımından türetilmişTR44.374 harfعمي
عَمِيَ - يَعْمَى - عَمَى - أَعْمَى - عُمْي - عُمْيَان - عَمِيّ - عَمِيْن - أَعْمَى - يُعْمِي - عَمَّى - يُعَمِّي، عُمِّيَ - يُعَمَّى
عَمِيَ - يَعْمى + الكائنُ (القلب - البصر) + عن شيء: يُحْجَب ويُسْتَر ويُعْزَل عن معلومة أو صورة: فيصير الشيء أو الأمر غير مفهوم وغير قابل للإدراك والتعرف بالنسبة للكائن
عَمِيَ - يَعْمَى + الكائن + من شيء أو
Mücavir kökler37 mücavir (173 toplam)
- صمم
8 ortak ayet · Sağırlar
- بصر
11 ortak ayet · Basar çevresiyle birlikte göz, ayn ise gözbebeği…
- بكم
3 ortak ayet · Dilsiz
- سوي
5 ortak ayet · Seviye: Engebesiz düz yerdir
- سمع
6 ortak ayet · İşiten
- هدي
7 ortak ayet · “Hediye”, insanların görüşmeden evvel görüşmek isteklerini…
- عرج
2 ortak ayet · Çıkar
- حرج
2 ortak ayet · Haric içiden geçilmesi zor ağaçlık yer demektir
- حشر
3 ortak ayet · Haşr : Bir araya toplanıp hareketli halde bulunan küçük…
- ضلل
5 ortak ayet · Fi Tadlil Dalle kaybolan deve demektir
- عقل
3 ortak ayet · Akledersiniz
- مرض
2 ortak ayet · “Bürde” gocuk demektir
Geçtiği ayetler(30)
… أَتَّبِعُ إِلَّا مَا يُوحَى إِلَيَّ قُلْ هَلْ يَسْتَوِي الْأَعْمَى وَالْبَصِيرُ أَفَلَا تَتَفَكَّرُونَ
KörDe ki: Size, Allah’ın hazineleri benim yanımdadır, demiyorum. Ben, gaybı da bilmem. Ve size bir melek olduğumu da söylemiyorum. Ben; bana vahyolunandan başkasına uymam. De ki: Hiç görenle görmeyen bir olur mu? Hiç düşünmüyor musunuz?
… يَمْلِكُونَ لِأَنْفُسِهِمْ نَفْعًا وَلَا ضَرًّا قُلْ هَلْ يَسْتَوِي الْأَعْمَى وَالْبَصِيرُ أَمْ هَلْ تَسْتَوِي الظُّلُمَاتُ وَالنُّورُ أَمْ جَعَلُوا …
KörDe ki: Göklerin ve yerin Rabbı kimdir? Allah’tır de. Yoksa O’nu bırakıp kendilerine bir fayda ve zararı olmayan veliler mi edindiniz? de. De ki: Hiç körle gören bir olur mu? Yahut karanlık ile aydınlık bir midir? Yoksa, Allah gibi yaratması olan ortaklar buldular da yaratmaları birbirine mi benzettiler? De ki: Her şeyi yaratan, Allah’tır. Ve O; Vahid ve Kahhar’dır.
لَيْسَ عَلَى الْأَعْمَى حَرَجٌ وَلَا عَلَى الْأَعْرَجِ حَرَجٌ وَلَا عَلَى الْمَرِيضِ …
KörKöre bir sorumluluk yoktur. Topala da bir sorumluluk yoktur. Hastaya da bir sorumluluk yoktur. Kendi evlerinizde veya babalarınızın evlerinde veya annelerinizin evlerinde veya erkek kardeşlerinizin evlerinde veya kızkardeşlerinizin evlerinde veya amcalarınızın evlerinde veya halalarınızın evlerinde veya dayılarınızın evlerinde veya teyzelerinizin evlerinde veya anahtarlarına malik olduğunuz yerlerde veya dostlarınızın evlerinde izinsiz yemek yemenizde bir sorumluluk yoktur. Bir arada veya ayrı ayrı yemenizde bir sorumluluk yoktur. Evlere girdiğiniz zaman, Allah katından bereket, sağlık ve güzellik dileyerek kendinize selam verin. Allah
وَمَا يَسْتَوِي الْأَعْمَى وَالْبَصِيرُ
KörKör ile gören eşit olmaz.
وَمَا يَسْتَوِي الْأَعْمَى وَالْبَصِيرُ وَالَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ وَلَا الْمُسِيءُ قَلِيلًا مَا تَتَذَكَّرُونَ
KörKörle gören, inanıp salih amel işleyenlerle kötülük yapan bir değildir. Ne de az düşünüyorsunuz.
لَيْسَ عَلَى الْأَعْمَى حَرَجٌ وَلَا عَلَى الْأَعْرَجِ حَرَجٌ وَلَا عَلَى الْمَرِيضِ …
KörGözü kör olana vebal yok. Topala da vebal yok, hastaya da vebal yok. Kim, Allah’a ve peygamberine itaat ederse; onu altlarından ırmaklar akan cennetlere sokar. Kim de geri kalırsa; onu elim bir azab ile azablandırır.
أَنْ جَاءَهُ الْأَعْمَى
KörKendisine a’ma geldi diye.
Kök analizi
Kök tanımı ve çekirdek özet
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | عمي |
| Yapı | Üçlü kök |
| Özel Durum | Nakıs (lâm harfi illetli) |
| Bağlamsal Yakın Kökler | بصر, جهل, عمه, غطي, ضلل |
| Zıt Kök | بصر |
| Çekirdek Özet 1 | İki gözün birden görme yetisini bütünüyle yitirmesi, idrak yolunun bir örtü veya perde ile bütünüyle kapanması |
| Çekirdek Özet 2 | Gerçeği gösteren açık deliller karşısında kalbin ve basiretin idrak yeteneğini yitirerek hidayete kapalı hale gelmesi |
| Çekirdek Özet 3 | Bilişsel ve ahlaki duyu kaybı sonucu varlık düzeni ve vahiy ile bağın kopması, kılavuzsuz ve hedefsiz kalma hali |
| Kritik Hata Riski | Kökün yalnızca fiziksel organ körlüğüne indirgenip Kur’an’ın asıl hedef aldığı bilinçli basiret körlüğü ve sorumluluktan kaçış boyutunun göz ardı edilmesi |
Biliteral analiz
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| عم | Kapsama, bütünü kuşatma, yaygınlaşarak örtme veya derinleşme; nitekim عمم umumileşmeyi, عمر imar edip hayatla doldurmayı, عمق aşağıya doğru kuşatıcı inmeyi, عمه ise şaşkınlıkla bocalama halini ifade eder | ي | Kuşatıcı ve örtücü durumun algı organı ve basiret üzerine kapanarak idrak bağını bütünüyle kesmesi, görme yetisinin sıfırlanması anlamını pekiştirmiştir |
Piktografik analiz
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ع | Göz; görme, bilme, kaynak | Algının, görsel temasın ve basiretin merkez noktasını simgeler |
| م | Su; akış, çokluk, derinlik | Yoğunluğu, yayılarak kaplamayı ve çevreleyen kuşatıcılığı temsil eder |
| ي | El ve kol; iş, yapma, uzanma | Yönelimi, bir durumun fiilen gerçekleşmesini ve tutunmayı gösterir |
| عمي | Gözün yoğun bir kapalılıkla örtülerek dış dünyayla temasını ve uzanımını yitirmesi | Görme merkezinin kuşatıcı bir kapalılık içine girmesiyle görsel ve zihni erişimin tükenmesi, nesnel gerçeklikle bağın kopması |
Tarihsel ve erken kullanım
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | İki gözün birden görme yetisini bütünüyle yitirmesi ve yol izlerinin örtülüp belirsizleşmesi; ayrıca ufku tamamen örten koyu ve yoğun bulut kütlesi için العَمَاء denmesi |
| Cahiliye şiiri kullanımı | el-Accâc recezinde yolu yordamı, belirgin izleri silinip örtülmüş, kılavuzu bulunmayan ıssız çölü anlatırken bu kökü niteleme olarak kullanmıştır: وبلد عامية أعماؤه |
| Erken Arapça kullanım | İki gözün görmez oluşunu karşılamakla birlikte, özellikle şiddetli sıcakta izlerin silinmesini صكة عمي deyimiyle, basireti tıkayan azgın tutkuları ise الحب يعمي ويصم darb-ı meseliyle ifade etmişlerdir |
Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab ve Asâsü’l-Belâga.
Sami etimolojik katman
Arapça عمي kökü, genel Sami dil ailesinde görme yoksunluğu, kapalılık ve kararma bildiren ortak semantik tabana dayanır. İbranicede aynı kök ailesiyle bağlantılı olan עמם (amam) biçimi karartmak, örtmek, gizlemek ve anlaşılmaz kılmak anlamlarına gelir. Süryanicede ܥܡܐ (ama / ‘mā) kökü gözün kararması, körleşme ve tutulma durumlarını karşılar. Kökün en ilksel Sami semantik çekirdeği yokluktan ziyade, bir nesnenin ya da duyu merkezinin üzerini kalın bir karanlığın, dumanın veya perdenin bütünüyle kapatmasıdır. Arapçada bu çekirdek, tek gözün kaybını (el-aver) dışarıda bırakacak biçimde iki gözün birden bütünüyle ışıktan yoksun kalmasını ve özellikle kalbin kavrayış yollarının kapanmasını ifade eden zihni bir terime doğru özelleşmiştir.
Güven Güçlü
Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith ve David Cohen semitik kök sözlüğü.
Etimolojik analiz
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | عمي örtme, sarma ve görmez kılma kökü | İki gözün birden görme melekesini kaybetmesi, yolun belirsizleşmesi ve kalbin gerçeğe kapanması türevlerini doğurmuştur | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice עמם, Süryanice ܥܡܐ | Kararma, sönükleşme, idrak yollarının bir perde veya karanlıkla örtülmesi yönünde ortak anlamsal payda görülür | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Afro-Asyatik çatı altında örtünme ve kararma kökleri | Işığın kesilmesi veya görme organının üzerinin kapanması imgesiyle paralellik gösterir | Muhtemel |
Kaynak Maqāyīs al-Lugha ve Brown-Driver-Briggs.
Kardeş kökler
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| عمي | Anlamlı | Kör olmak, örtülmek | İki gözün veya basiretin bütünüyle görmez hale gelmesi | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| عيم | Anlamlı | Sütsüz kalmak, şiddetli arzu duymak | Bir nimetin yokluğuyla kıvranma ve şiddetle süte muhtaç olma hali | Kur'an'da geçmez; mahrumiyet bağı |
| معي | Anlamlı | Bağırsak, iç organ | Karın boşluğundaki kıvrımlı iç kanallar | Kur'an'da geçer; içsel kanal bağı |
| ميع | Anlamlı | Erimek, akıp yayılmak | Sıvının zemin üzerinde dağılarak belirginliğini yitirmesi | Kur'an'da geçmez; form kaybı ilişkisi |
| يعم | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde mühmel kabul edilir |
| يمع | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde mühmel kabul edilir |
Komşu kökler ve zıt kök
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| عمي | Merkez | İdrak ve görme yoksunluğu | Algının bütünüyle perdelenmesi ve görme organının tamamen işlevsiz kalması | İki gözün veya kalbin gerçeği göremeyecek şekilde büsbütün kapanması |
| بصر | Zıt | Görme ve basiret | Nesneyi ışık altında net biçimde algılama ve mahiyetini kavrama hali | عمي kökünün tam zıddı olup hem dış gözü hem kalp idrakini içerir |
| عمه | Komşu | Şaşkınlık ve bocalama | Hedefsizlik ve ne yapacağını bilemeyerek tereddütle savrulma | عمي görmenin yokluğu iken عمه yol ayrımında yön şaşırmadır |
| غطي | Komşu | Örtme ve perdeleme | Bir nesnenin üzerine örtü çekilerek görünmez kılınması | Görme organının kusurundan ziyade araya giren harici perdeyi öne çıkarır |
| ضلل | Komşu | Yoldan sapma | Doğru güzergâhtan ayrılarak hedeften uzaklaşma | Körlük sebebiyle veya bile isteye rotayı kaybetme durumudur |
| جهل | Komşu | Bilgisizlik ve çiğlik | Gerçeğin bilgisine sahip olmama veya bilgisine aykırı davranma hali | Zihni körlüğün bilgi ve ahlak planındaki tezahürüdür |
Başka dillerde anlam karşılıkları
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | عمي | Kör olmak, basireti kapanmak | Hem fiziksel görme kaybını hem de kalbi kapalılığı kapsayan bütüncül kök | Kesin |
| Latince | Caecitas, Caecus | Körlük, görmezlik | Fiziksel körlüğü ve mecazen zihni körlüğü karşılar; ancak عمي kökündeki kuşatıcı kapalılık hissini tam vermez | Güçlü |
| İngilizce | Blindness, Blind | Körlük, idraksizlik | Hem optik körlüğü hem gerçeği görememe durumunu karşılar; nesnel kapalılığı tam taşımaz | Kesin |
| Almanca | Blindheit, Erblindung | Körlük, basiretsizlik | Görme duyusunun yitimini anlatır; felsefi ve ahlaki boyutu bağlama göre sonradan kazanır | Güçlü |
| Fransızca | Cécité, Aveuglement | Körlük, gerçeğe kapalılık | Fiziksel duyu yitimini ve tutkuların doğurduğu zihni kapalılığı karşılar | Güçlü |
Kaynak Oxford Latin Dictionary ve Lane's Arabic-English Lexicon.
Vücûh ve nezâir
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| الْأَعْمَى | Fiziksel görme engelli kimse | Hukuki sorumluluk, toplumsal muafiyet ve ahlaki muamele bağlamı; örnek ayetler: Nûr 24:61, Abese 80:2 |
| عُمْيٌ / عُمْيًا | Kalp ve basiret körlüğü | Ayetleri inkâr eden, hakikati görmezden gelen inkârcıların zihni durumu; örnek ayetler: Bakara 2:18, İsrâ 17:97 |
| أَعْمَى | Ahiretteki mahrumiyet ve şaşkınlık hali | Dünyada vahiyden yüz çevirenin kıyamet günü delilsiz ve ışıksız haşredilmesi; örnek ayetler: İsrâ 17:72, Tâhâ 20:124 |
| فَعَمِيَتْ | Delillerin ve haberlerin gizlenip kapanması | Hesap gününde mazeretlerin ve haber kapılarının inkârcılara tamamen örtülmesi; örnek ayet: Kasas 28:66 |
| الْعَمَى | Hidayete karşı sapkınlığı tercih etme hali | Semûd kavminin hidayet apaçık dururken körlüğü bilerek yeğlemesi; örnek ayet: Fussilet 41:17 |
| تَعْمَى | Kalp gözünün işlevini yitirmesi | Duyu organı olan gözün değil, göğüslerdeki kalplerin körleştiğinin vurgulanması; örnek ayet: Hac 22:46 |
Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Hidayet, delil ve sorumluluk | Açık delillere rağmen inkâr eden kişinin körlüğünün cebri mi yoksa iradi bir basiret körelmesi mi olduğu meselesi | Hakikati idrak mekanizmasının iradi olarak devre dışı bırakılması |
| Fıkıh | Ehliyet ve mükellefiyet sınırları | Fiziksel görme engelinin ibadet, cihad, şahitlik ve akitlerdeki hukuki muafiyet ve sınırları | Organik duyu kaybının sorumluluğu hafifletici bir mazeret sayılması |
| Tefsir | Temsil ve mecaz tahlili | Göz körlüğü ile kalp körlüğü arasındaki ilişki ve vahyin basiret açıcı niteliği | Duyusal görmeden ahlaki ve zihni idrake geçiş |
| Hadis | Bela, sabır ve ahlak | İki sevgilisini (gözlerini) kaybeden kulun mükâfatı ile nefsin tutkularının insanı kör ve sağır kılması | Nefsi zaafların basireti örtmesi ve fiziksel engele sabrın fazileti |
Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Vahiy ve hidayet ekseni | Basiret kaybı | Uyarıları yok sayma | İlahi mesajın sunduğu hidayet ışığını reddederek kendini karanlığa mahkûm etme hali | Kesin |
| İlmi | Epistemolojik süreç | Bilişsel kapalılık | Gerçeği çarpıtma | Verileri ve delilleri önyargılar sebebiyle görememe ve anlama yollarını tıkama | Güçlü |
| Siyasi | Yönetim ve toplumsal algı | Toplumsal basiretsizlik | Adaletten sapma | İktidarın veya halkın zulmü ve çürümeyi görmezden gelerek çöküşe sürüklenmesi | Güçlü |
| İktisadi | Piyasa ve kaynak yönetimi | İktisadi ufuksuzluk | İsraf ve kriz | Kaynakların tükenişini ve gelir dağılımındaki adaletsizliği fark edemeyip krizi tetikleme | Muhtemel |
Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Sensör sinyal kaybı ve bilgi iletim kanalının tıkanması | Bilgi akışını sağlayan alıcıların sıfırlanması sonucu sistemin dış girdilere bütünüyle kapanarak çıktı üretemez hale gelmesi | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Algısal körlük ve bilişsel dogmatizm | Bireyin veya topluluğun kendi inanç kalıpları dışındaki apaçık olguları ve kanıtları algılamayı reddetmesi | Kesin |
Yanlış daraltma ve kritik hata riski
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökün anlamının salt medikal veya biyolojik bir görme kusuru olarak algılanması ve metinlerdeki ahlaki sorumluluk bağlamından koparılması |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Fiziksel organ kaybı bir mazeret sayılırken, asıl tehlikeli körlüğün göğüslerdeki kalbin delilleri idrak edememesi ve bile isteye hidayete göz yumulması oluşu |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | İnkârcıların körlüğünün irade dışı bir kusur zannedilmesi ve dolayısıyla ilahi uyarının muhatapta aradığı ahlaki ve zihni sorumluluğun anlaşılamaması |
Kur'an'ı anlama odaklı sonuç
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın bilgi felsefesini inşa eder; görmenin salt göze ait mekanik bir eylem olmadığını, asıl idrak merkezinin kalp olduğunu ve inkârın bir bilgi eksikliği değil iradi bir basiret körlüğü olduğunu gösterir |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | İnkârcıların peygamberlere karşı direncini anlatan kıssalarda, ahiretteki yüzleşme sahnelerinde ve fiziksel engellilerin toplumsal konumunu düzenleyen ahkâm ayetlerinde belirleyicidir |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Hakikatin ulaşmamasını dış faktörlere bağlayan temelsiz savunmaları yıkar; insanın açık deliller karşısında kendi iç idrak kanallarını kasten kapatabileceğini ortaya koyar |
Nihai sentez ve LaTeX modeli
- Somut anlamİki gözün birden dış dünyadan gelen ışığı alamayacak şekilde bütünüyle kapanması ve yol izlerinin örtülerek görünmez hale gelmesi.
- Soyut anlamZihnin, kalbin ve vicdanın açık deliller karşısında iradi ya da fıtri olarak duyarsızlaşması, gerçeği kavrama yetisini yitirerek karanlıkta kalması.
- Sistematik karşılıkBilgi ve hidayet sisteminde girdi kanallarının bilinçli blokajı sonucu oluşan bilişsel yalıtılmışlık ve hedefsizlik hali.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıFormülde dış dünyadan ve vahiyden gelen hakikat sinyalini, algı kanalının geçirgenlik katsayısını temsil eder. Basiret perdelendiğinde () algılanan bilgi akışı sıfıra yaklaşır. Bunun sonucunda bilinç ve idrak kümesi , hakikate dair hiçbir yönelim barındırmayan boş bir kümeye dönüşür.