عوذ
ع - و - ذ
KÖK- 17 geçiş
- 17 ayet
- 7 sîga
- 12 sözlük
Uvvez, hayvanın yetişemeyeceği yerdeki otluk yerin ve hayvanların girip korundukları dikenliğin adıdır. Sonra sığınağa istiare edilmiştir. Sığınmak manasında mastar olmuştur. Eğer belli bir olay esnasında sığınma söz konusu ise “sığınıyorum”, genel bir sığınma ise “sığınırım” şeklinde tercüme edilmelidir.devamı ›
Notlarım
Sözlükler(12)
★ Akevler SözlüğüTürkçe
Uvvez, hayvanın yetişemeyeceği yerdeki otluk yerin ve hayvanların girip korundukları dikenliğin adıdır. Sonra sığınağa istiare edilmiştir. Sığınmak manasında mastar olmuştur. Eğer belli bir olay esnasında sığınma söz konusu ise “sığınıyorum”, genel bir sığınma ise “sığınırım” şeklinde tercüme edilmelidir.
Kitâbu'l-'Ayn
Halîl b. Ahmed · 8. yyTR846 harfباب العين والذّال وواي معهما
ع ذ ي، ع و ذ، ذ ي ع مستعملات
عذي:
العِذْيُ: موضع بالبادية. والعَذَاةُ: الأرضُ الطيّبةُ التربةِ الكريمةُ المنْبِتِ..قال:
بأرضٍ هجانِ التُّربِ وَسْمِيَّةِ الثَّرى عَذاةٍ نَأَتْ عنها المُلوحَةُ والبَحْـرُ
والعِذْيُ: اسمٌ للموضِعِ الذي ينبت في الشّتاء والصّيف من غير سقيٍ. ويقال: العِذْيُ: الزّرع الذي لا يُسقَى إلاّ من المطر لبعده من المياه، الواحدة: عَذاة. ويقال:
es-Sıhâh
Cevherî · 10. yyTR1.158 harfعُذْتُ بفلانٍ واسْتَعَذْتُ به، أي لجأت إليه. وهو عياذي، أي ملجئي. وأعَذْتُ غيري به وعَوَّذْتُهُ به بمعنًى. وقولهم مَعاذَ الله، أي أعوذُ بالله مَعاذاً، ويقال أيضاً: مَعاذَةَ الله، ومعاذَ وجهِ الله. ومعاذَةَ وجهِ الله. ويقال: عَوْذٌ بالله منك، أي أعوذُ بالله منك. قال الراجز:
قالتْ وفيها حَيْدَةٌ وذُعْرُ
عَوْذٌ برَبِّي منكمُ وحَجْرُ
والعوذَةُ والمَعاذَةُ والتَعْويذُ، كلُّه بمعنًى. ومُعَوَّذُ
Tehzîbu'l-Luğa
Ezherî · 10. yyTR5.479 harfباب العين والذال
عوذ ، ذيع ، عذي ، ذعي ، وذع .
عوذ : يقال : عاذ فلان بربّه يعوذ عَوْذاً إذا لجأ إليه واعتصم به . قال الله جلّ وعزّ : ( فَإِذَا قَرَأْتَ الْقُرْءَانَ فَاسْتَعِذْ بِاللَّهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ ) ( النّحل : 98 ) معناه : إذا أردت قراءة القرآن فقل : أعوذ بالله من الشيطان الرجيم ووسوسته . وعاذ وتعوَّذ واستعاذ بمعنى واحد . وقال الله جلّ وعزّ : ( قَالَ مَعَاذَ اللَّهِ أَن
Mekâyîsü'l-Luğa
İbn Fâris · 11. yyTR14.355 harf(باب العين والواو وما يثلثهما)
(عوي) العين والواو والياء أصلٌ صحيح يدلُّ على ليٍّ في الشيء وعطْفٍ له.
قال الخليل: عَوَيت الحبلَ عَيَّا، إذا لويتَه. وعَوَيت رأس النّاقة، إذا عُجْتَه([1]) فانعوى. والناقة تَعْوِي بُرَتَها في سَيرها، إذا لوَتْها بخَطْمها. قال رؤبة:
* تَعوِي البُرَى مُستوفِضاتٍ وَفْضا([2]) *
أي سريعات، يصف النُّوقَ في سَيرها. قال: وتقول للرّجُل إذا دعا النّاسَ إلى الفتنة: عوى قوماً،
Müfredât
Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR498 harf- العوذ: الالتجاء إلى الغير والتعلق به. يقال: عاذ فلان بفلان، ومنه قوله تعالى: ﴿أعوذ بالله أن أكون من الجاهلين﴾ [البقرة/67]، ﴿وإني عذت بربي وربكم أن ترجمون﴾ [الدخان/20]، ﴿قل أعوذ برب﴾ [الفلق/1]، ﴿إني أعوذ بالرحمن﴾ [مريم/18]. وأعذته بالله أعيذه. قال: ﴿إني أعيذها بك﴾ [آل عمران /36]، وقوله: ﴿معاذ الله﴾ [يوسف/79]، أي: نلتجئ إليه ونستنصر به أن نفعل ذلك، فإن ذلك سوء نتحاشى من تعاطيه. والعوذة: ما يعاذ
Esâsü'l-Belâğa
Zemahşerî · 12. yyTR557 harfع و ذ
أعيذك بالله أن تفعل كذا.
ويقال للمستعيذ بالله: لقد عذت بمعاذ ومعاذ الله وعياذ الله والله مستعاذي ومستلاذي واللهم عائذاً بك من كل سوء وعوذٌ بالله منك.
قال: عوذ بربي منكم وحجر وتعلق عوذةً ومعاذةً وهي التميمة.
وتعاوذ القوم: تواكلوا أو عاذ بعضهم ببعض.
ومن المستعار: أطيب اللحم عوّذه أي ما عاذ منه بالعظم.
وارعوا بهمكم عوّذ هذا الشجر ومعوّذه وهو ما عاذ به من الرّعي واستتر
Lisânü'l-Arab
İbn Manzûr · 13. yyTR6.782 harfعاذ به يَعُوذُ عَوْذاً وعِياذاً ومَعاذاً: لاذ فيه ولجأَ إِليه واعتصم. ومعاذَ اللهِ أَي عياذاً بالله. قال الله عز وجل: مَعَاذَ الله أَن نأْخذ إِلا مَن وجدَنا متاعنا عنده؛ أَي نعوذ بالله معذاً أَن نأْخذ غير الجاني بجنايته، نصبه على المصدر الذي أُريدَ به الفعل. وروي عن النبي، صلى الله عليه وسلم، أَنه تزوّج امرأَة من العرب فلما أُدْخِلَتْ عليه قالت: أَعوذ بالله منك، فقال: لقد عُذْتِ بمعاذ فالحقي
Tâcü'l-Arûs
Zebîdî · 18. yyTR9.700 harfالعوذ، الالتجاء، كالعياذ بالكسر والمعاذ والمعاذة والتعوذ والاستعاذة عاذ به يعوذ: لاذ به ولجأ إليه واعتصم. وعذت بفلان واستعذت به، أي لجأت إليه. وفي الحديث إنما قالها تعوذا أي إنما أقر بالشهادة لاجئا إليها ومعتصما بها ليدفع عنه القتل، وليس بمخلص في إسلامه.
العوذ بالضم: الحديثات النتاج من الظباء والإبل والخيل من كل أنثى، كالعوذان، وهما جمعا عائذ كحائل وحول، وراع ورعيان وحائر وحوران. وفي
Lane's Lexicon
Edward W. Lane · 19. yyTR14.040 harfعَاذَ بِهِ
1 عَاذَ بِهِ ذ , aor. يَعُوذُ, (S, A, O, L, Msb,) inf. n. عَوْذٌ (O, L, K) and عِيَاذٌ and مَعَاذٌ (O, L, Msb, K) and مَعَاذَةٌ; (O, K;) and بِهِ ↓ تعوّذ; (O, L, Msb, K; *) and بِهِ ↓ استعاذ; (S, A, O, L, Msb, K; *) He sought protection, or preservation, by him; sought, or took, refuge in him; had recourse to him for protection, preservation, or refuge; sought his protection, or
عَاذَ بِهِ 1 عَاذَ بِهِ ذ , aor. يَعُوذُ, (S, A, O, L, Msb,) inf. n. عَوْذٌ (O, L, K) and عِيَاذٌ and مَعَاذٌ (O, L, Msb, K) and مَعَاذَةٌ; (O, K;) and بِهِ ↓ تعوّذ; (O, L, Msb, K; *) and بِهِ ↓ استعاذ; (S, A, O, L, Msb, K; *) He sought protection, or preservation, by him; sought, or took, refuge in him; had recourse to him for protection, preservation, or refuge; sought his protection, or preservation; confided or trusted or put his trust in him, or relied upon him, for protection, or preservation; (S, A, O, L, Msb, K;) namely, God, (S, A, O, L, Msb,) or a man; (S, O;) [and in like manner used in relation to a place; مِنْ كَذَا and عَنْهُ from such a thing; or followed by مِنْ أَنْ, or only أَنْ, and a mansoob aorist.] ↓ اـِنَّمَا قَالَهَا تَعَوُّذًا, occurring in a trad., means He only said it (referring to the profession of the faith) to seek protection, or preservation, thereby from slaughter; not being sincere in his profession of El-Islلm. (L.) And one says, مَعَاذَ اللّٰهِ, (S, A, O, L, K,) and مَعَاذَةَ اللّٰهِ, (S, O, L, K,) and مَعَاذَ وَجْهِ اللّٰهِ, and مَعَاذَةَ وَجْهِ اللّٰهِ, (S, O, L,) and عِيَاذَ اللّٰهِ, (A,) meaning أَعُوذُ بِاللّٰهِ مَعَاذًا [I seek protection, or preservation, by God; &c.; which is equivalent to the saying may God protect me, or preserve me]: (S, A, O, L, K:) مَعَاذًا [as also مَعَاذَةً] being here used instead of the verb because it is an inf. n., though [accord. to some] not employed as such [in other cases], like as is the case in the phrase سُبْحَانَ اللّٰهِ. (S, O, L.) [One says also, مَعَاذَ اللّٰهِ أَنْ أَفْعَلَ كَذَا, for مِنْ أَنْ أَفْعَلَ كَذَا, I seek preservation by God, &c., from my doing such a thing; as though meaning may God preserve me from doing such a thing: see an ex. in the Kur xii. 79: and] some reckon مَعَاذَ اللّٰهِ among the forms of oaths. (MF.) [In like manner also,] عَوْذٌ بِاللّٰهِ مِنْكَ means أَعُوذُ بِاللّٰهِ مِنْكَ [I seek protection, or preservation, by God, &c., from thee]. (S, O, L, K. *) [See also the phrase عَائِذًا بِاللّٰهِ, voce عَائِذٌ.] ― -b2- عَاذَتْ بِوَلَدِهَا (assumed tropical:) She (a camel) stayed with her young one, and attended to it affectionately, as long as it remained little, is as though it were an inverted phrase, meaning عَاذَ بِهَا وَلَدُهَا [her young sought protection by her: or it may be from what next follows]. (TA.) ― -b3- عاذ بِالعَظْمِ (tropical:) It (flesh-meat) clave to the bone: (S, O, L, K: *) a tropical phrase. (A.) ― -b4- And عَاذَتْ, [aor. تَعُوذُ,] (L, K,) inf. n. عِيَاذٌ (S, O, L, K) and عُؤُوذٌ; (S, L; [in the O عُؤُوذَة;]) and ↓ أَعَاذَتْ, and ↓ أَعْوَذَتْ; (L, K;) (assumed tropical:) She (a gazelle, S, O, L, K, and a camel, and a mare, S, O, L, and any female, L, K) was in the state of such as is termed عَائِذ [q. v.]; or that of having recently brought forth. (S, O, L, K.) One says, هِىَ فِىعِيَاذِهَا She is in the early stage of the period after having brought forth. (S, O, L.)
عَوَّذْتُ غَيْرِى بِفُلَانٍ 2 عَوَّذْتُ غَيْرِى بِفُلَانٍ ذ , and بِهِ ↓ أَعَذْتُهُ, I made another to seek protection, or preservation, by such a one; to seek, or take, refuge in him; to have recourse to him for protection, preservation, or refuge; to seek his protection, or preservation; to confide, or trust, or put his trust, in him, or to rely upon him, for protection, or preservation; (S, O, * L;) [مِنْ كَذَا and عَنْهُ from such a thing: and in like manner, عَوَّذْتُهُ بِاللّٰهِ, and بِهِ ↓ أَعَذْتُهُ, I made him to seek protection, or preservation, by God; &c.] -A2- And عَوَّذْتُهُ بِكَذَا I prayed for his protection, or preservation, by such a thing [i. e. by invoking God, or uttering some charm; مِنْ كَذَا from such a thing; and أَنْ يَفْعَلَ كَذَا from his doing such a thing; as also بِهِ ↓ أَعَذْتُهُ, of which see an ex. in art. يبس, conj. 2]. (Har p. 49.) ― -b2- And عَوَّذَهُ [and ↓ أَعَاذَهُ] He charmed him [against such a thing (مِنْ كَذَا)]; or fortified him by a charm, or an amulet. (L.) And عَوَّذْتُهُ بِاللّٰهِ and بِهِ ↓ أَعَذْتُهُ I charmed him (i. e. a child) [by invoking God]. (Msb. [Both mentioned in the present art. thereof, and the former said in art. رقى of the same to be syn. with رَقَيْتُهُ.]) And عَوَّذْتُ فُلَانًا بِاللّٰهِ, and بِأَسْمَائِهِ, and بِالمُعَوِّذَتَيْنِ, I said to such a one, I charm thee (↓ أُعِيذُكَ) by [invoking] God, and by his names, and by the مُعَوِّذَتَانِ [q. v.], against every evil person or thing, and every disease, and an envier, and destruction, or trial. (L.) It is said of the Prophet, كَانَ يُعَوِّذُ نَفْسَهُ بِالمُعَوِّذَتَيْنِ [He used to charm himself against evil by reciting the معوّذتان]. (L.) And عَوَّذَتَاهُ, said of the مُعَوِّذَتَانِ, means They preserved him from any evil. (Msb.) ― -b3- عوّذهُ and ↓ اعاذهُ said of God mean He granted him protection, preservation, or refuge; protected, or preserved, him. (L.)
4 أَعْوَذَ see 2, in seven places: -A2- and see also 1, last sentence but one, in two places.
5 تَعَوَّذَ see 1, in two places.
تعاوذوا 6 تعاوذوا ذ They sought protection, preservation, or refuge, one of another; or confided in, or relied upon, one another's protection, or preservation; (A, O, L, K; *) فِى الحَرْبِ in war. (O, L.)
10 اـِسْتَعْوَذَ see 1, first sentence. فَاسْتَعِذْ بِاللّٰهِ in the Kur xvi. 100 means Then say thou أَعُوذُ بِاللّٰهِ [I seek protection, or preservation, by God; &c.]. (L.)
عَوَذٌ عَوَذٌ ذ : see مَعَاذٌ, in two places. ― -b2- Also A tree, or some other thing, beneath which, or in which, one takes refuge, or shelter. (L.) ― -b3- A thing, such as a stone, or trunk of a tree, surrounded by things blown against it and around it by the wind. (T, L.) ― -b4- Fallen leaves; (AHn, L, K:) so called because they shelter themselves against any rising thing, such as a building or a sand-hill or a mountain. (AHn, L.) ― -b5- Vile, or ignoble, persons; or the worse or viler, or the worst or vilest, of mankind. (IAar, L, K.) -A2- أَفْلَتَ فُلَانٌ مِنْهُ عَوَذًا [Such a one escaped from him without being beaten; or without being killed, though beaten;] is said when one has frightened the other; but not beaten him; (S, O, L, K; *) or beaten him, desiring to kill him, but not killed him. (S, O, L.) ― -b2- And مَا تَرَكْتُهُ اـِلَّا عَوَذًا مِنْهُ means I left him not save from dislike, or hatred, of him; as also منه ↓ عَوَاذًا. (S, O, L.)
عُوذَةٌ عُوذَةٌ ذ (S, A, O, L, K) and ↓ تَعْوِيذٌ (S, O, L, K) and ↓ مَعَاذَةٌ (S, A, L, K) are syn., (S, A, O, L, K,) signifying A kind of amulet, phylactery, or charm, bearing an inscription, which is hung upon a man [or woman or child or horse &c.], to charm the wearer against the evil eye and against fright and diabolical possession, and which is forbidden to be hung upon the person, (L,) unless inscribed with something from the Kur-لn or with the names of God, for in this case there is no harm in it: (S and Mgh voce تَمِيمَةٌ:) accord. to some of the etymologists, originally signifying an amulet, a phylactery, or a charm, upon which is [an inscription commencing with the word] أَعُوذُ; and afterwards applied in a general manner [as meaning any amulet]; (MF;) i. q. رُقْيَةٌ, (K,) or تَمِيمَةٌ: (A:) or those who imagine that the ↓ مَعَاذَة is the same as the تميمة are in error; for the latter is a bead: (Mgh in art. تم:) [in some instances] the ↓ تَعْوِيذ is a thing made of silver, of a round shape like the moon, but partly hollowed out in the form of the horse-shoe, tied by a string to the neck of a child, as a preservative, and in some instances engraved with an inscription: (Har p. 49:) the pl. of عُوذَةٌ is عُوَذٌ; that of ↓ تَعْوِيذٌ is تَعَاوِيذُ; and that of ↓ مَعَاذَةٌ is مَعَاذَاتٌ. (L.)
عَوَاذٌ عَوَاذٌ ذ : see عَوَذٌ, last sentence.
عِيَاذٌ عِيَاذٌ ذ [originally an inf. n. of 1]: see عُوَّذٌ, in two places: -A2- and see also مَعَاذٌ, in two places.
عُوَّذٌ عُوَّذٌ ذ Birds taking refuge in a mountain or in some other place; as also ↓ عِيَاذٌ: [each app. a pl. of عَائِذٌ; like as نُوَّمٌ and نِيَامٌ are pls. of نَائِمٌ:] (L, K:) Bakhdaj says, عُوَّذَا ↓ كَالطَّيْرِ يَنْجُونَ عِيَاذًا [Like birds saving themselves, taking refuge in a mountain or in some other place]; repeating the epithet for the sake of emphasis: or عياذا may be here an inf. n. (L.) ― -b2- And (tropical:) Herbage growing at the feet of thorn-trees, or in a rugged place, (S, O, K,) which the cattle can hardly reach, (S, O,) or which they cannot reach; (S, * O, * K;) as also ↓ مُعَوَّذٌ and ↓ مُعَوِّذٌ: (K:) or herbage that has not risen so high as the branches [around it], and which the trees prevent the beasts from depasturing: or such as is in rugged ground and cannot be reached by the cattle: or trees growing at the foot of some rising thing, such as a building or a sand-hill or a mountain, or a tree, or a rock, that protects them; as also ↓ مُعَوَّذٌ: or ↓ مُعَوِّذٌ, with kesr, signifies any herbage, or plant, at the foot of a tree or stone or other thing whereby it shelters, or protects, itself: (L:) and ↓ مُعَوَّذٌ, (O, K,) with fet-h to the و (O,) herbage upon which camels pasture around tents or houses: (O, K:) or عُوَّذُ شَجَرٍ and ↓ مُعَوَّذُهُ signify herbage that shelters, or protects, itself by trees, and spreads beneath them. (A.) [See also دُخَّلٌ.] ― -b3- عُوَّذُ اللَّحْمِ (tropical:) The parts of flesh-meat that cleave to the bone: (S, A, O, L, K: *) such are the sweetest of flesh-meat. (S, A, O, L.)
عَائِذٌ عَائِذٌ ذ [part. n. of 1]. عَائِذٌ بِاللّٰهِ occurs in a trad. as meaning أَنَا عَائِذٌ [i. e. I am seeking protection, or preservation, by God; &c.]. (L.) And one says, اَللّٰهُمَّ عَائِذًا بِكَ مِنْ كُلِّ سُوْءٍ, meaning, accord. to Az, أَعُوذُ بِكَ عَائِذًا [lit. O God, I seek protection, or preservation, by Thee, &c., seeking, &c., from every evil]: but accord. to Sb, in the phrase عَائِذًا بِاللّٰهِ مِنْ شَرِّهَا, the word عائذا is put in the place of the inf. n. [as an absolute complement of أَعُوذُ understood; so that the meaning is, I seek protection, or preservation, by God, with earnest seeking &c., from her, or its, evil, or mischief]. (L.) ― -b2- Also A female gazelle, (S, O, L, K,) and a she-camel, and a mare, (S, O, L,) and any female, (L, K,) that has recently brought forth; (S, O, L, K;) as also ↓ مُعْوِذٌ (O, K) and ↓ مُعِيذٌ: (L, K:) or any female that has brought forth within seven days: because her young one has recourse to her for protection; so that it is of the measure فَاعِلٌ in the sense of the measure مَفْعُولٌ; or, as some say, it is a possessive epithet, meaning ذَاتُ عَوْذٍ: or, accord. to Az, a she-camel that has brought forth some days before; accord. to some, seven days: (L:) or a female gazelle, and a she-camel, and a mare, that has brought forth within ten days, or fifteen days, (S, O, L,) or thereabout; (L;) after which she is called مُطْفِلٌ: (S, O, L:) pl. عُوذٌ and عُوذَانٌ, (S, O, L, K,) like as حُولٌ is pl. of حَائِلٌ, and رُعْيَانٌ of رَاعٍ; (S, O, L;) [and عَوَائِذُ;] and from عُوذٌ is formed the pl. عُوذَاتٌ. (L.) [It is said that the phrase] وَمَعَهُمُ العُوذُ المَطَافِيلُ, occurring in a trad., means (assumed tropical:) And with them the women and children. (L. [See another rendering voce مُطْفِلٌ.]) ― -b3- العَوَائِذُ is the name of (assumed tropical:) Four stars, (O, K,) of the northern stars, (O,) forming an irregular quadrilateral figure, in the midst of which is a star [for كَوَاكِبُ, in the O and K, I read كَوْكَبٌ,] called الرُّبَعُ; (O, K;) the four stars in the head of التِّنِّين, [or Draco, which, app., like some other constellations, the Arabs figured somewhat differently from our astronomers,] in the midst of which is a very small star called by the Arabs الرُّبَعُ: they are between الذِّئْبَانِ [q. v. voce ذِئْبٌ] and النَّسْرُ الوَاقِعُ. (Kzw.)
تَعْوِيذٌ تَعْوِيذٌ ذ [originally inf. n. of 2]: see عُوذَةٌ, in three places.
مَعَاذٌ مَعَاذٌ ذ A refuge; (A, O, L, K;) as also ↓ عِيَاذٌ (S, O, L, K) and ↓ عَوَذٌ (O, K, in both of which it is said to be بِالتَّحْرِيك, but written in the L عَوْذ,) [and ↓ مُسْتَعَاذٌ]; meaning a place to which one has recourse for protection or preservation: and it also means a time at which one does so: and is also an inf. n. (L.) [Hence,] one says, هُوّ مَعَاذِى, (O,) and ↓ عِيَاذِى, (S, O,) and ↓ عَوَذِى, (O,) He is my refuge: (S, O:) and ↓ اَللّٰهُ مُسْتَعَاذِى [God is my refuge]. (A.)
مُعْوِذٌ مُعْوِذٌ ذ and مُعِيذٌ: see عَائِذٌ. The pl. مُعْوِذَاتٌ is expl. by Skr as meaning She-camels having their young ones with them. (L.)
مَعَاذَةٌ مَعَاذَةٌ ذ an inf. n. of 1. (O, K.) ― -b2- And i. q. عُوذَةٌ. (S, A, L, K.) See the latter, in three places.
مُعَوَّذٌ مُعَوَّذٌ ذ The place of the collar (S, O, L, K) of a horse. (S, O, L.) [App. so called because it is a place where charms, or amulets, are often suspended.] And المُعَوَّذُ, (A'Obeyd, L,) or دَائِرَةُ المُعَوَّذِ, (S, O, L,) The feather, or curling portion of the coat of a horse, that is in the place of the collar: (A'Obeyd, L:) it is a دائرة approved. (A'Obeyd, S, O, L.) ― -b2- Also, (accord. to the K,) or ↓ مُعَوِّذٌ, (accord. to the O,) A she-camel that does not cease to remain in one place. (O, K.) [SM says that the word thus expl. in the K is a mistranscription for معوّد; by which he means مُعَوِّد, part. n. of عَوَّدَ said of a camel; but this I doubt; for مُعَوِّدٌ has not the meaning here assigned to معوّذ.] ― -b3- See also عُوَّذٌ, in four places.
مُعَوِّذٌ مُعَوِّذٌ ذ : see عُوَّذٌ, in two places: ― -b2- and see also مُعَوِّذٌ. ― -b3- المُعَوِّذَتَانِ, with kesr to the و, (S, O, L, K,) erroneously said to be with fet-h, (TA,) an appellation of Two chapters of the Kur-لn; (S, K;) the last two chapters; i. e. the Soorat el-Falak and that which follows it: (O, L, Msb:) so called because each of them begins with the words قُلْ أَعُوذُ; (L;) or because they preserved their publisher from every evil. (Msb.) And المُعَوِّذَاتُ is sometimes used to denote The two chapters above mentioned together with that which next precedes them. (MF.)
مُسْتَعَاذٌ مُسْتَعَاذٌ ذ : see مَعَاذٌ, in two places.
Salmone
H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.350 harfعَاذَ
عَاذَ ( w ) U ( n. ac. عَوْذ 1 , مَعَاذ [ 17A ] , مَعَاذَة [ 17tA ] , عَيَاذ [ 23I ] )
a. [ Bi & Min ], Fled to, took refuge with.... from; sought the protection of, appealed to.... against.
b. [ Bi ], Clave, adhered to.
عَوَّذَ
عَوَّذَ II
a. [ acc. & Bi ], Made, induced, constrained to take refuge with; commended to the protection of.
b. [ acc. & Bi ], Protected, furnished
Kitâbullâh
Kur'an kullanımından türetilmişTR yok26.088 harfعوذ
عَاذَ- يَعُوْذُ - مَعَاذ - مَعَاذ الله - أَعَاذَ- يُعِيْذُ - اسْتَعَاذَ - يَسْتَعِيْذُ
عَاذ َ- يَعُوْذُ + كائن + بكائن: يتوجه بطلب اللجوء والاعتصام والنصرة إلى آخر
مَعَاذ: على وزن " فـَعال" اسم فعل مبالغة من " عَاذَ- يَعُوْذُ ": وهو كذلك اسم مكان: المكان الذي ترتجى وتظن فيه الحماية والنصرة
مَعَاذَ الله: أي أعوذ بالله معاذاَ: أن الله هو
Mücavir kökler58 mücavir (80 toplam)
- شطن
5 ortak ayet · Şetan, kuyudan su çekilen uzun iptir
- رجم
3 ortak ayet · Alet olarak kullanılan taştır
- نزغ
2 ortak ayet · “Nez’ ”den dönüşmüştür
- ربب
9 ortak ayet · Ribve, tümsek demektir
- غلق
1 ortak ayet · Ve kapattı
- قول
10 ortak ayet · Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda…
- همز
1 ortak ayet · Dürtmek için kullanılan sivri bizdir
- فلق
1 ortak ayet · Felak Kayalıklardan kopan büyük kaya parçasıdır
- هيت
1 ortak ayet · Getirin
- سمع
3 ortak ayet · İşiten
- بقر
1 ortak ayet · Sığır
- ذبح
1 ortak ayet · Zebih kesilmiş hayvan demektir
Geçtiği ayetler(17)
وَإِذْ قَالَ مُوسَى لِقَوْمِهِ إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تَذْبَحُوا بَقَرَةً قَالُوا أَتَتَّخِذُنَا هُزُوًا قَالَ أَعُوذُ بِاللَّهِ أَنْ أَكُونَ مِنَ الْجَاهِلِينَ
SığınırımHani, bir de Musa kavmine: Allah, herhalde bir sığır boğazlamanızı emrediyor, demişti. Onlar: Sen bizimle alay mı ediyorsun, demişlerdi. Musa da: Ben cahillerden olmaktan Allah’a sığınırım, demişti.
قَالَ رَبِّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ أَنْ أَسْأَلَكَ مَا لَيْسَ لِي بِهِ عِلْمٌ وَإِلَّا تَغْفِرْ لِي وَتَرْحَمْنِي أَكُنْ مِنَ الْخَاسِرِينَ
SığınırımRabbım; bilmediğim şeyi Senden istemekten Sana sığınırım. Beni bağışlamaz ve yarlıgamazsan; hüsrana uğrayanlardan olurum, dedi.
قَالَتْ إِنِّي أَعُوذُ بِالرَّحْمَنِ مِنْكَ إِنْ كُنْتَ تَقِيًّا
SığınırımRahman’a sığınırım senden, dedi. Eğer takva sahibi isen.
وَقُلْ رَبِّ أَعُوذُ بِكَ مِنْ هَمَزَاتِ الشَّيَاطِينِ
SığınırımVe de ki: Rabbım, şeytanların kışkırtmalarından Sana sığınırım.
قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ الْفَلَقِ
SığınırımDe ki: Tanyerini ağartan Rabba sığınırım.
قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ النَّاسِ
SığınırımDe ki: İnsanların Rabbına sığınırım,
Kök analizi
Kök tanımı ve çekirdek özet
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | عوذ |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | İlletli (ecvef-vâvî) |
| Bağlamsal Yakın Kökler | لوذ, لجأ, عصم, حرم |
| Zıt Kök | تعرض |
| Çekirdek Özet 1 | Bir tehlikeden kaçarak emin bir yere, nesneye veya varlığa yapışıp sığınma, sımsıkı tutunma |
| Çekirdek Özet 2 | Şer, vesvese, baskı ve sapma karşısında mutlak koruyucu olan Allah'ın himayesine fiilen ve kalben iltica etme |
| Çekirdek Özet 3 | Tehlike kaynağı ile özne arasına aşılmaz bir dokunulmazlık kalkanı koyarak korunmayı kurumsallaştırma |
| Kritik Hata Riski | Sığınmayı yalnızca dille söylenen bir koruma tekerlemesi (istiâze lafzı) sanıp varoluşsal bir sığınma ve fiili korunma eyleminden soyutlamak |
Biliteral analiz
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| عو | Boşluk, kıvrılma, bir tarafa meyil gösterme, dönme ve yönelme; nitekim عوج eğrilik ve sapmayı, عود bir noktaya geri dönüp bağlanmayı, عور açığı ve korunmasız boşluğu, عوق alıkoyup bir yana çekmeyi, عون yardım için yönelip destek olmayı ifade eder | ذ | Yayılma ve yönelme hareketine keskin bir tutunma, ayrılmama, bir sınıra yapışma ve dokunulmaz bir sınıra sığınma boyutu katarak iltica anlamını netleştirmiştir |
Piktografik analiz
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ع | Göz; görme, bilme, kaynak | Tehlikeyi fark etme, bilincin uyanması ve emin bir kaynağa dikkatle odaklanma |
| و | Çengel, çadır kazığı; bağlama, ekleme, tutturma | Sığınılan nesneye veya makama kuvvetle bağlanma, ona kenetlenme ve ayrılmama |
| ذ | Kapı ve sınır ayrımı (ikiz harf د türetmesi) | Dışarıdaki tehlike ile içerideki emniyet arasına konulan koruyucu eşik, dokunulmazlık engeli |
| عوذ | Görme, bağlanma ve koruyucu eşiğe sığınma | Tehlikeyi görüp fark eden canlının, kendini koruyucu bir eşiğe bağlayarak emin bir alana sımsıkı yapışması |
Tarihsel ve erken kullanım
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Bir canlının yırtıcıdan, sıcaktan veya tehlikeden kaçıp korunaklı bir kayaya, ağaç altına veya dikenliğe yapışması; yeni doğurmuş dişi devenin ya da ceylanın yavrusuna sımsıkı sarılıp onu koruması; kemiğe sımsıkı yapışmış et (عوّذ اللحم) |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Lebîd b. Rebîa, Muallaka'sında yeni doğum yapmış ve yavrularına sımsıkı yapışarak onları koruyan yaban sığırlarını / ceylanlarını tasvir eder: والعِينُ ساكِنَةٌ عَلى أَطْلائِها / عُوذاً تَأَجَّلُ بِالفَضاءِ بِهامُها |
| Erken Arapça kullanım | Erken bedevi Araplarında zor durumdaki bir kimsenin dokunulmaz bir kabile reisinin eteğine, çadır direğine veya harem sınırına tutunarak can güvenliği talep etmesi anlamında عُذْتُ بِكَ kullanımı |
Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn, Lisān al-ʿArab, Dīvânu Lebîd.
Sami etimolojik katman
Sami dil ailesinde عوذ kökü, fiziksel olarak bir nesneye yapışma, bir engelin ardına gizlenme ve tehlikeden korunmak için sığınak arama semantik çekirdeğine dayanır. Kuzeybatı Sami dillerinde ve İbranicede bu kök doğrudan fonetik denklik sergileyen ʿ-w-z biçimiyle (özellikle ע-ו-ז / ʿûz) bir tehlike anında güvenli bir yere çekilme, sığınak bulma ve kaçarak toplanma anlamlarında mevcuttur (örneğin Yeşaya 10:31 ve Yeremya 4:6 metinlerindeki sığınma hareketleri). Arapçada kök, yalnızca bir yere kaçmayı değil; sığınılan yere sımsıkı yapışmayı, araya bir dokunulmazlık perdesi koymayı ve yavrunun anneye yapışması örneğinde olduğu gibi sürekli bir korunma bağını temsil edecek biçimde özelleşmiştir. Süryanice ve Aramice katmanında da tehlike karşısında himaye arama ve güvenli alana sığınma çağrışımları korunmuştur.
Güven Güçlü
Kaynak Brown-Driver-Briggs Hebrew and English Lexicon, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.
Etimolojik analiz
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | عوذ | Kemiğe yapışan et, yavrusuna yapışan anne ve ağacın korunaklı dibi gibi somut yapışma ve korunma hallerinden manevi ve ilahi sığınmaya (istiâze) intikal etmiştir | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice ע-ו-ז (ʿûz) | Tehlike anında sığınacak güvenli bir yer bulma, toplanıp sığınağa çekilme anlamıyla morfolojik ve semantik olarak tam örtüşür | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Afro-Asyatik ailenin diğer kollarında güvenilir ve doğrudan türetilmiş ortak biçim tespit edilememiştir | Veri bulunamadı |
Kaynak Brown-Driver-Briggs, Maqāyīs al-Lugha, Gesenius' Hebrew Grammar.
Kardeş kökler
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| عوذ | Anlamlı | Sığınmak, yapışmak | Tehlikeden kaçıp koruyucuya iltica etmek, himayesine girmek | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| عذو | Anlamlı | Temiz ve tatlı olmak | Suyun ve toprağın pislikten uzak, temiz ve hoş olması (عَذِيّ) | Kalb veya zenginleşme; Kur'an'da geçmez |
| وعذ | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiştir |
| وذع | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiştir |
| ذعو | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiştir |
| ذوع | Anlamlı | Korkutmak, ürkütmek, sürmek | Bir şeyi korkutarak yerinden oynatmak veya yaymak (ذيع ile yakın) | Zıt/hareket yönü ilişkisi; Kur'an'da geçmez |
Komşu kökler ve zıt kök
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| عوذ | Merkez | Sığınma, iltica | Tehlikeden, şerden ve korkudan kaçarak koruyucuya sımsıkı yapışıp himaye istemek | Şerden kaçışta sığınılan varlığa yapışma ve korunma esastır |
| لوذ | Komşu | İltica, sığınma | عوذ şerden ve korkudan kaçarak sığınmayı anlatırken لوذ bir menfaati elde etmek, umutlanmak veya kuşatılmak için yanaşmayı ifade eder | عياذ korkulan şeye karşı, لياذ ise umulan ve arzulanan şeye yönelik sığınmadır |
| لجأ | Komşu | Barınma, sığınak | Zorlayıcı bir durum karşısında çaresizce güvenli bir mekana veya tahkimata kaçmak | لجأ mekan ve çaresizlik vurgusu taşırken عوذ şahsa ve kudrete yapışmayı öne çıkarır |
| عصم | Komşu | Tutunma, korunma | Düşmeyi, batmayı veya helak olmayı önleyecek bir ipe, dağa veya bağa asılmak | عصم engelleme ve düşmekten alıkoyma merkezlidir; عوذ ise himayeye iltica merkezlidir |
| حرم | Komşu | Dokunulmazlık | Yasaklanan, sınırları korunan ve müdahale edilemeyen korunaklı alan oluşturmak | Dokunulmaz kılınan sınırın kendisine işaret eder |
| تعرض | Zıt | Karşılaşma, açıkta durma | Tehlikenin, saldırının veya riskin önüne kalkan olmadan doğrudan çıkmak, maruz kalmak | Sığınmanın aksine koruyucu engeli terk edip saldırıya ve tehlikeye açık hale gelmektir |
Başka dillerde anlam karşılıkları
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | عوذ | الالتجاء والاعتصام | Şerden emin bir varlığa kaçarak himayesine yapışmak ve korunmak | Kesin |
| Latince | Confugere, refugium petere | Bir yere veya birine kaçarak sığınmak | Tehlikeden kaçış eylemini tam karşılar; ancak anne-yavru arasındaki şefkatli yapışma nüansını eksik bırakır | Güçlü |
| İngilizce | To seek refuge, take shelter | Sığınmak, korunma aramak | Kurumsal ve hukuki sığınmayı iyi verir; ontolojik ve manevi iltica derinliğini kısmen dışarıda bırakır | Güçlü |
| Almanca | Zuflucht nehmen, sich bergen | Sığınmak, güvenceye girmek | Korunma arzusunu ve emniyet duygusunu karşılar; varlığa sımsıkı sarılma unsurunu tam yansıtmaz | Güçlü |
| Fransızca | Chercher refuge, recourir à | Sığınmak, başvurmak | Tehlike karşısında başkasına yönelme eylemini karşılar; bedensel ve nesnel yapışma boyutunu taşımaz | Güçlü |
Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Lisān al-ʿArab.
Vücûh ve nezâir
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| أَعُوذُ | Cehaletten, alaycılıktan ve haddi aşmaktan Allah'a sığınma | İmanî edep ve peygamberi vakar bağlamında iltica (Bakara 2:67) |
| أَعُوذُ | İffeti ve canı tehdit eden durumlarda Rahman'a iltica | Melek veya insan suretindeki yabancı karşısında takvaya davetle sığınma (Meryem 19:18) |
| أَعُوذُ / فَاسْتَعِذْ | Şeytanın kışkırtmalarından, vesveselerinden ve hazır bulunmasından sığınma | Kur'an okurken ve nefsi öfke/vesvese anlarında ilahi korumayı talep etme (A'râf 7:200, Nahl 16:98, Mü'minûn 23:97-98, Fussilet 41:36) |
| عُذْتُ | Zalimlerin, kibirlilerin ve hesap gününe inanmayanların şerrinden sığınma | Peygamberlerin ölüm tehdidi ve baskı karşısında fiili meydan okuyuşu (Mü'min 40:27, Duhân 44:20) |
| مَعَاذَ اللَّهِ | Günahtan, ihanetten ve adaletsizlikten kaçınarak Allah'a sığınma | İffet imtihanında haramdan ve hükümde hak yemekten şiddetle kaçınma (Yûsuf 12:23, 12:79) |
| أُعِيذُهَا | Soyu, çocuğu ve nesli şeytani tahribattan koruması için Allah'ın emanetine bırakma | Anne duası olarak gelecek nesli ilahi himayeye teslim etme (Âl-i İmrân 3:36) |
| يَعُوذُونَ | Putperestçe ve sapkınca cinlere sığınma | İnsanların cahiliye adetleriyle görünmez varlıklardan himaye ve güç devşirmesi (Cin 72:6) |
| قُلْ أَعُوذُ | Yaratılmışların tüm şerlerinden, karanlıktan, hasetten ve sinsi vesveselerden mutlak iltica | Kainatın ve insanların yegane Rabbine, Melikine ve İlahına sığınma (Felak 113:1, Nâs 114:1) |
Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Şer problemi, tevfîk ve hıfz | İnsanın şeytan ve nefis karşısındaki acziyeti ile Allah'ın mutlak koruyuculuğu; gayr-ı müstakil varlıklara (cinler vb.) istiâzenin şirke açılan kapısı (Cin 72:6) | Tevhidin korunması; sığınılan tek merciin zat-ı ilahi olması zorunluluğu |
| Fıkıh | Kıraat öncesi istiâze hükmü | Namazda ve tilavette Kur'an okumaya başlarken istiâze çekmenin vacip mi mendup mu olduğu meselesi | İbadetin ve zihnin harici müdahalelerden arındırılması, amelin korunması |
| Tefsir | İstiâze formülünün tahlili | "Eûzü billâhi mine'ş-şeytâni'r-racîm" ifadesindeki fiilin lisanî ve kalbî boyutu; şerrin zatî değil arızî oluşu | Kur'an vahyine muhatap olmadan önce idraki koruyucu bir zırha alma |
| Hadis | Korunma duaları ve rukye | Hz. Peygamber'in sabah-akşam ve yatarken okuduğu Muavvizeteyn uygulamaları, çocukları nazar ve şerden koruma sîgaları (ü'îzukümâ) | Sözlü beyanın fiili bir teslimiyet ve ilahi himayeye giriş olması |
Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Tevhid ve kulluk bilinci | Mutlak iltica ve tevekkül | Kalbi ve aklı her türlü sinsi şerden, kurgudan ve şirk şaibesinden arındırmak | Varlık üzerindeki nihai emniyetin yalnızca Allah'a yapışmakla mümkün olduğunu tescil eder | Kesin |
| İlmi | Hakikat arayışı ve bilgi güvenliği | Epistemik arınma ve önyargılardan soyutlanma | Zihne dışarıdan zerk edilen yanılsamaları, kuruntuları ve manipülasyonları filtrelemek | Bilgi kaynağına yaklaşırken zihni kirletici tesirlerden koruma eşiği kurar | Güçlü |
| Siyasi | Hukuki himaye ve dokunulmazlık | İltica hakkı, eman ve dokunulmazlık zırhı | Güçsüzü ve mazlumu zalimin ve tiranın tasallutundan koruyacak kurumsal sığınak oluşturmak | Hukukun üstünlüğü ilkesiyle bireyi keyfi iktidar baskısına karşı dokunulmaz kılar | Güçlü |
| İktisadi | Mülkiyet ve servet güvenliği | Kriz ve haksız el koymaya karşı sigorta / koruma kalkanı | Pazardaki hile, tekel ve sömürü mekanizmalarına karşı hak sahibini teminat altına almak | Haksız kazanç ve tecavüze karşı iktisadi aktörün hakkını hukuki dokunulmazlığa bağlar | Muhtemel |
Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Güvenlik duvarı (Firewall) ve Faraday kafesi | Dış ortamdan gelen yıkıcı dalgaların, virüslerin ve parazitlerin içeriye sızmasını engelleyen, sistemi sıfır potansiyele bağlayarak koruyan yalıtkan katman | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Hukuki dokunulmazlık ve diplomatik sığınma (Asylum) | Tehdit altındaki failin, saldırgan gücün erişemeyeceği egemen bir alanın ve yasanın koruyucu zırhına fiilen dahil olması | Kesin |
Yanlış daraltma ve kritik hata riski
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökü yalnızca korku anlarında veya tilavet öncesinde ezbere söylenen bir sihirli sözcük, kuru bir büyüsel tekerleme gibi algılamak |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kök; peygamberlerin zalim iktidarlara karşı direnişindeki varoluşsal dayanağı, iffet ve adalet savunmasındaki ahlaki tavrı ve insanın varoluşsal tehlikelere karşı mutlak Hakka fiilen bağlanmasını içerir |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | İnsanın kötülük karşısında pasifleşmesi, dille sığınırken eylemde ve ahlakta korumasız kalması, sığınmayı fiili bir emniyet ve eylem inşası olmaktan çıkarıp boş bir ritüele indirgemesi |
Kur'an'ı anlama odaklı sonuç
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an idrakinin ön şartı olan zihinsel ve kalbî arınmanın (istiâze) anahtarıdır; insanın ontolojik kırılganlığını fark edip nihai emniyeti nerede arayacağını belirleyen tevhidî bir başlangıçtır |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Vahye muhatap olma emirlerinde (Nahl 16:98), zulme ve kibre karşı peygamberî meydan okumalarda (Mü'min 40:27), ahlaki iffet imtihanlarında (Yûsuf 12:23) ve varoluşsal şerlerin tasfiyesini emreden surelerde (Felak ve Nâs) |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | İnsanın kendi kendine yettiği (istiğnâ) yanılgısını yıkar; koruyucu gücü cinler, tiranlar veya batıl güçlerde arayan şirk psikolojisini (Cin 72:6) kökten tasfiye eder |
Nihai sentez ve LaTeX modeli
- Somut anlamBir tehlike, yırtıcı veya fırtına karşısında bir canlının emin bir ağaca, kayaya veya annesine sımsıkı yapışması, araya koruyucu bir sınır koymasıdır.
- Soyut anlamİnsanın içsel vesvese, ahlaki zaaf veya dışsal baskı karşısında acziyetini kavrayıp zatî kudret sahibi olan Allah'ın koruyucu kalkanına iradi olarak bağlanmasıdır.
- Sistematik karşılıkŞer kaynağı ile korunan özne arasına, nüfuz edilemez bir meşruiyet ve dokunulmazlık perdesi yerleştiren dinamik iltica mekanizmasıdır.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıFormülde tehlikeye maruz kalan özneyi, şer ve vesvese kaynağını, ise sığınılan mutlak koruyucuyu (melce) temsil eder. Özne ile sığınak arasındaki mesafe () sıfıra yaklaşıp yapışma gerçekleştikçe, şer kaynağı 'nin özne üzerindeki nüfuz ve etki fonksiyonu sıfırlanmakta ve tam koruma sağlanmaktadır.