يوسف

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ي-و-س6 sîga, 32 mücavir kök, 26 ayet, 3 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.دخلقولذهببِيُوسُفَضيعيُوسُفُصدقيوسفمرأأخويُوسُفَأبولَيُوسُفُأويمصرهلكمكنروح

KökSîga 6Ayet 26Sure 3Mücavir 32

▶ Ağı aç (3B)

يوسف

ي - و - س

KÖK
  • 27 geçiş
  • 26 ayet
  • 6 sîga
  • 1 sözlük

Çorak yer anlamına gelen “esef”ten türemiştir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(1)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Çorak yer anlamına gelen “esef”ten türemiştir.

Sîgalar(6)

Mücavir kökler32 mücavir (198 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. أخو

    9 ortak ayet · Hayvanları bağladıkları ipin iki ucuna konmuş kazıklardan…

  2. أبو

    8 ortak ayet · Bab kapı demektir

  3. قول

    17 ortak ayet · Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda…

  4. مصر

    2 ortak ayet · Büyük şehir demektir

  5. ضيع

    2 ortak ayet · Zayi eder

  6. يأس

    2 ortak ayet · Hayızdan kesilen kadın demektir

  7. مكن

    3 ortak ayet · Kevn tepe demektir

  8. قبل

    5 ortak ayet · Önce

  9. أوي

    2 ortak ayet · Eveye kuş yuvası demektir

  10. مرأ

    2 ortak ayet · Mer’, “merve”den dönüşmüştür

  11. دخل

    3 ortak ayet · Dahl: Kuytu yer demektir

  12. روح

    2 ortak ayet · Reyhan kokulu çiçeğin adıdır

Geçtiği ayetler(26)

  1. لَقَدْ كَانَ فِي يُوسُفَ وَإِخْوَتِهِ آيَاتٌ لِلسَّائِلِينَ

    YusufAndolsun ki; Yusuf’da ve kardeşlerinde, soranlar için nice ayetler vardır.

  2. اقْتُلُوا يُوسُفَ أَوِ اطْرَحُوهُ أَرْضًا يَخْلُ لَكُمْ وَجْهُ أَبِيكُمْ وَتَكُونُوا مِنْ بَعْدِهِ قَوْمًا صَالِحِينَ

    YusufYusuf’u öldürün veya bir yere atın ki, babanızın teveccühü yalnız size kalsın, ondan sonra da tevbe eder, salihler topluluğu olursunuz.

  3. قَالَ قَائِلٌ مِنْهُمْ لَا تَقْتُلُوا يُوسُفَ وَأَلْقُوهُ فِي غَيَابَةِ الْجُبِّ يَلْتَقِطْهُ بَعْضُ السَّيَّارَةِ إِنْ كُنْتُمْ فَاعِلِينَ

    Yusufİçlerinden bir sözcü dedi ki: Yusuf’u öldürmeyin, onu bir kuyunun derinliklerine bırakın da yolculardan bir onu bulup alsın, eğer yapacaksanız.

  4. قَالُوا يَاأَبَانَا مَا لَكَ لَا تَأْمَنَّا عَلَى يُوسُفَ وَإِنَّا لَهُ لَنَاصِحُونَ

    YusufDediler ki: Ey babamız; sen bize Yusuf’u neden güvenmiyorsun? Halbuki biz, onun iyiliğini istemekteyiz.

  5. قَالُوا يَاأَبَانَا إِنَّا ذَهَبْنَا نَسْتَبِقُ وَتَرَكْنَا يُوسُفَ عِنْدَ مَتَاعِنَا فَأَكَلَهُ الذِّئْبُ وَمَا أَنْتَ بِمُؤْمِنٍ لَنَا وَلَوْ كُنَّا صَادِقِينَ

    YusufDediler ki: Ey babamız; gerçekten biz gitmiştik ki yarış yapalım. Yusuf’u da eşyaların yanında bırakmıştık. Onu kurt yemiş. Her ne kadar doğru söylüyorsak da sen, bize inanacak değilsin.

  6. قَالَ مَا خَطْبُكُنَّ إِذْ رَاوَدْتُنَّ يُوسُفَ عَنْ نَفْسِهِ قُلْنَ حَاشَ لِلَّهِ مَا عَلِمْنَا عَلَيْهِ …

    YusufDedi ki: Yusuf’tan kam almak istediğiniz zaman ne halde idiniz? Onlar dediler ki: Haşa, Allah için biz onun bir kötülüğünü görmedik. Aziz’in karısı da şöyle dedi: Şimdi hak ortaya çıktı. Onu kendime ben ram etmek istedim. Ve o, gerçekten sadıklardandır.

  7. وَجَاءَ إِخْوَةُ يُوسُفَ فَدَخَلُوا عَلَيْهِ فَعَرَفَهُمْ وَهُمْ لَهُ مُنْكِرُونَ

    YusufYusuf’un kardeşleri gelip yanına girdiler. Onları tanıdı, ama onlar kendisini tanımıyorlardı.

  8. وَلَمَّا دَخَلُوا عَلَى يُوسُفَ آوَى إِلَيْهِ أَخَاهُ قَالَ إِنِّي أَنَا أَخُوكَ فَلَا تَبْتَئِسْ بِمَا كَانُوا يَعْمَلُونَ

    YusufYusuf’un yanına girince; o, kardeşini yanına aldı ve: Ben senin kardeşinim, onların yapmış olduklarına artık üzülme, dedi.

  9. … مَوْثِقًا مِنَ اللَّهِ وَمِنْ قَبْلُ مَا فَرَّطْتُمْ فِي يُوسُفَ فَلَنْ أَبْرَحَ الْأَرْضَ حَتَّى يَأْذَنَ لِي أَبِي أَوْ …

    YusufOndan ümitlerini kesince; fısıldaşarak bir yana çekildiler. Büyükleri dedi ki: Bilmiyor musunuz ki, babanız sizden Allah adına bir söz almıştı, daha önce de Yusuf hakkında bir kusur işlemiştiniz. Babam bana izin verinceye veya Allah hakkımda hükmedinceye kadar, ben buradan asla ayrılmam. O, hükmedenlerin en hayırlısıdır.

  10. وَتَوَلَّى عَنْهُمْ وَقَالَ يَاأَسَفَى عَلَى يُوسُفَ وَابْيَضَّتْ عَيْنَاهُ مِنَ الْحُزْنِ فَهُوَ كَظِيمٌ

    YusufVe onlardan yüz çevirdi de: Vah, yazık oldu Yusuf’a, dedi ve üzüntüsünden gözleri ağardı. Artık üzüntüsünü içinde saklıyordu.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökيوسف
YapıÖzel ad
Özel DurumDört harfli özel isim, gayr-i munsarif
Bağlamsal Yakın Köklerاسف, زيد, وهب
Zıt Kökنقص
Çekirdek Özet 1İbrani kökenli Sami miras bünyesinde ilahi artırma ve çoğaltma anlamı
Çekirdek Özet 2Kuyu ve zindandan iktidara uzanan sabır, emanet ve rüya tevili eksenli peygamber şahsiyeti
Çekirdek Özet 3Kriz ve kıtlık dönemlerinde bilgi temelli iktisadi yönetim ve ahlaki sadakat modeli
Kritik Hata Riskiİsmi Arapça türemiş kelime sayıp tarihsel ve Sami kökenli peygamber kimliğinden soyutlamak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
يوİptisat, seslenme, zaman veya belirlilik bildiren ilksel Sami çekirdek yapı; Kur'an'da يوم ve يونس gibi isim ve zaman lafızlarında görülürسFonetik gövdeye akışkanlık ve sürekli tutunma niteliği ekleyerek ismi sonraki heceye bağlamıştır
يوسKur'an ve klasik Arapçada bağımsız üçlü fiil kökü olarak müsta'mel olmayan ara gövdeفSon harfin eklenmesiyle Sami dillerindeki arttırma ve ekleme anlamlı kökün Arapçalaşmış özel ad biçimi tamamlanmıştır

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
يel ve kol; iş, yapma, uzanmaİlahi inayet ve kudret eliyle yönlendirilen eylem ve tasarruf gücünü temsil eder
وçengel, çadır kazığı; bağlama, ekleme, tutturmaAşamaları, rüya ile hakikati, kuyu ile sarayı birbirine bağlayan irtibatı simgeler
سdiken, destek; tutunma, dayanma, korumaÇetin imtihanlar, zindan ve iftira karşısında sergilenen sarsılmaz sabır ve dayanağı ifade eder
فağız; söz, açıklık, kenarRüya tevili, hikmetli söz, zahiri ambarların idaresi ve nihai beyanı gösterir
يوسفİlahi kudret eliyle kurulan, sabır ve tutunmayla güçlenen, hikmetli söz ve tedbirle açığa çıkan peygamberlik çizgisiDört harfin oluşturduğu hareket bütünü, darlıktan genişliğe ve zilletten izzete uzanan ilahi ekleme ve yükseltme sürecini yansıtır

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamÖzel isim olması sebebiyle somut bir nesne veya bedensel eylem bildirmez; Sami dillerindeki kök anlamı ilave etme, katma ve artırmadır
Cahiliye şiiri kullanımıCahiliye şiirinde doğrudan bu ismin geçtiği güvenilir bir şiir şahidi tespit edilememiştir; isim Arap yarımadasına İbrahimi ve Tevrat anlatıları kanalıyla girmiştir
Erken Arapça kullanımErken Arap dilcileri ve nahivcileri kelimeyi yabancı kökenli özel isim saymış, alemiyet ve ucme illetleriyle gayr-i munsarif kabul etmiştir

Kaynak es-Sıhâh, Lisânü’l-Arab, el-Mufradât, Tâcü’l-Arûs.

Sami etimolojik katman

Arapça bünyede يوسف lafzı özgün bir fiil kökünden ziyade İbranice kökenli bir şahıs adının Arapçalaşmış biçimidir. İbranicede kelime yasaf kökünden türeyen ve Tanrı artırsın, ilave etsin anlamına gelen biçimle doğrudan irtibatlıdır. Tekvin metninde Hz. Yusuf'un doğumu anlatılırken annesinin Tanrı bana bir oğul daha eklesin ifadesine dayandırılan bu semantik çekirdek, Sami dillerinde çoğalma, artırma ve bereket fikrini taşır. Klasik Arap dilcileri kelimenin Arapça اسف kökünden türediği yönündeki bazı zayıf görüşleri ele almış, ancak çoğunluk kelimenin Süryanice veya İbranice menşeli yabancı bir özel isim olduğu kanaatinde birleşmiştir. Dolayısıyla lafız, Sami ailesinin kuzeybatı kolundan Arapçaya intikal eden ortak peygamber mirasından bir isimdir.

Güven Kesin

Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT, Lisânü’l-Arab, Arthur Jeffery.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönGayr-i munsarif özel isimArapça fiil sisteminden bağımsız, 'ucme ve 'alemiyet sebepleriyle tenvin almayan isimleşmiş formdurKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice kökten aktarımİbranicede eklemek ve artırmak anlamına gelen fiil gövdesinden türetilmiş teoforik ad yapısıdırKesin
Daha geniş dilsel ilişkiAntik Yakındoğu Sami miras alanıMısır ve Kenan coğrafyası arasındaki tarihsel ve teolojik etkileşim zincirine aittirGüçlü

Kaynak Lisânü’l-Arab, Arthur Jeffery (The Foreign Vocabulary of the Qur’an), HALOT.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
يوسفAnlamlıÖzel isimKur'an'da adı geçen peygamberin ismi; artırma ve bereket kökünden aktarılmıştırKur'an'da geçer (hedef kök)

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
يوسفMerkezPeygamber ismiİffet, sabır, rüya tabiri ve kıtlık yönetimiyle temayüz eden şahsiyetİsmin kökeninde ilahi artırma ve lütuf anlamı bulunur
اسفKomşuHüzün ve gazapBazı erken yorumlarda yakıştırılan ancak kökensel bağı bulunmayan keder ve hüzün haliHz. Yakub'un Yusuf için duyduğu derin hüznü niteler
زيدKomşuArtma ve çoğalmaKelimenin Sami kökündeki semantik çekirdeğin Arapça asli fiil karşılığıSürekli bir fazlalık ve büyüme hareketini ifade eder
وهبKomşuKarşılıksız bağışYusuf'un iktidara ve ilme kavuşmasındaki ilahi lütuf boyutuİlahi ihsanın sebepsizce artırılmasını anlatır
نقصZıtEksilme ve noksanlaşmaİsmin Sami kökenindeki ilave etme ve artırma manasının karşıtıVarlık ve bereketteki azalma ve tükenmeyi belirtir

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaيوسفPeygamber adıKur'an'da geçen gayr-i munsarif peygamber ismi; artma ve bereket kökenliKesin
LatinceIoseph, JosephusÖzel isimİbrani metinlerinden Grekçe ve Latinceye aktarılan peygamber adıKesin
İngilizceJosephJoseph peygamberİbrani kökenli artırsın anlamını tarihsel isim olarak barındırırKesin
AlmancaJosef, JosephJosef peygamberBatı dillerine kutsal metin çevirileriyle yerleşmiş şahıs adıKesin
FransızcaJosephJoseph peygamberFransız diline Kitab-ı Mukaddes geleneğinden geçmiş isimKesin

Kaynak Oxford English Dictionary, HALOT, Perseus Digital Library.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
يُوسُفُ / يُوسُفَRüya gören, kuyuya atılan ve köleleştirilen çocuk peygamberMazlumiyet, kardeş hasedi ve ilahi koruma bağlamı; Yûsuf 12:4, 12:8, 12:10
يُوسُفُ / يُوسُفَSarayda iffet sınavını kazanan ve zindana atılan gençAhlaki sadakat, nefsani tuzaklara direnç ve sabır bağlamı; Yûsuf 12:21, 12:29, 12:32
يُوسُفُ / يُوسُفَMısır hazinelerinin başına geçen güvenilir yöneticiKıtlık krizi yönetimi, ehliyet, liyakat ve adalet bağlamı; Yûsuf 12:54, 12:56, 12:76
يُوسُفُ / يُوسُفَHidayet ve açık deliller getiren geçmiş elçiTevhid silsilesi ve kavimlerin inkâr tutumu bağlamı; En'âm 6:84, Mü'min 40:34

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamNübüvvet ve ismetPeygamberlerin günahlardan korunmuşluğu ve zelle meselesiAyetteki meyletme ifadesinin irade dışı hatıra olarak tevili
FıkıhYönetim ve kıtlık fıkhıGayrimüslim veya adil olmayan idarede görev alma ve stok yönetimiEhliyet, güvenilirlik ve zaruret halinde kamusal sorumluluk alma
TefsirAhsenü'l-kasasKıssanın edebi bütünlüğü, rüya tabiri ve kader çizgisiRüyadan hakikate, darlıktan genişliğe uzanan ilahi tedbir zinciri
HadisAhlak ve faziletİffet timsali şahsiyet ve kerim oğlu kerim nitelemesiSoy ve ahlak bakımından peygamberlik asaleti

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniTevhid ve tevekkülİhlaslı kul modeliŞirkten arınmış mutlak güven inşa etmeEn zorlu zindan ve kölelik şartlarında dahi tevhid çağrısını sürdürmeKesin
İlmiRüya ve hadiselerin teviliDerin kavrayış ve sezgiGeleceğe dair doğru projeksiyon kurmaBilgiyi ilahi kaynaktan alarak toplumsal faydaya dönüştürme ehliyetiKesin
SiyasiDevlet kademesinde ehliyetLiyakatli bürokrat ve yöneticiKriz anında kamu düzenini ayakta tutmaYabancı bir idari yapıda adaleti ve halkın maslahatını temsil etmeGüçlü
İktisadiMaliye ve kaynak planlamasıBaş hazinedar ve ambar idarecisiYedi yıllık bolluk ve kıtlık döngüsünü dengelemeÜretim fazlasını depolayarak toplumsal açlığı ve yıkımı önlemeKesin

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerDinamik sistemlerde stok ve akış optimizasyonuBolluk evresinde girdileri biriktirip daralma evresinde kontrollü biçimde sisteme aktaran dengeleyici rezerv algoritmasıGüçlü
Beşeri bilimlerKriz dönemlerinde rasyonel kamu yönetimi ve stratejik planlamaToplumsal paniği bilgi, liyakat ve güven esasıyla aşarak kaosu kurumsal istikrara dönüştüren liderlik davranışıKesin

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiİsmi ve kıssayı yalnızca bireysel bir iffet veya romantik bir saray hikayesine indirgemek
Kur'an içi daha geniş anlamİffetin yanı sıra jeopolitik, iktisadi kriz yönetimi, rüya ilmi ve ilahi kaderin tasarrufunu içeren çok boyutlu nizam
Yanlış anlamanın doğuracağı hataPeygamberi kamusal ve iktisadi hayattan kopuk münzevi bir ahlakçı gibi görüp devlet ve ambar idaresindeki kurucu rolünü yok saymak

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Vahyin müstakil bir sureyi bütünüyle tek bir şahsın kıssasına hasretmesi bakımından kıssa metodolojisinin, sabır-zafer ilişkisinin ve iktisadi öngörünün merkezinde yer alır
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Yûsuf suresinin tamamında, peygamberler silsilesinin sayıldığı En'âm 6:84 ve peygamberlerin delillerle gönderilişini anlatan Mü'min 40:34 ayetlerinde belirleyicidir
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Çaresizlik, iftira ve zindanın bir son olduğu zannını yıkar; liyakat sahibi bir müminin kamusal ve iktisadi sorumluluk üstlenmesinin meşruiyetini ortaya koyar

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamSami dil zemininde artırma, çoğaltma ve ekleme fikrini taşıyan; Kur'an'da ise kenan diyarından Mısır ambarlarına uzanan peygamberin özel adıdır.
  • Soyut anlamAğır imtihanlar ve haksızlıklar karşısında gösterilen sabrın, bilgi ve emanet ile birleşerek toplumsal kurtuluşa ve berekete dönüşmesidir.
  • Sistematik karşılıkBolluk ve kıtlık evrelerini stratejik rezerv yönetimi, ahlaki sebat ve adil dağıtımla dengeleyen kamusal akıl modelidir.
  • LaTeX modeliS(t)=∫0t(I(τ)⋅E(τ)) dτ−K(t)  ⟹  lim⁡t→TR(t)=M
  • LaTeX açıklamasıModelde S(t) zaman içindeki kümülatif sabır ve istikrar birikimini, I(τ) ilahi ilim ve rüya tevilini, E(τ) ahlaki emanet ve iffet katsayısını temsil eder. K(t) maruz kalınan kriz, kuyu ve zindan baskılarını; R(t) toplumun kıtlığa karşı rezerv ve refah seviyesini, M ise ulaşılan adil iktidar ve mülk mertebesini sembolize eder. Krizlerin tüketici etkisine rağmen ilim ve emanet integrali sistemi nihai berekete ve izzete ulaştırır.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ي