حزن

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ح-ز-ن17 sîga, 63 mücavir kök, 42 ayet, 25 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.ضيقعلنأجرالْحَزَنَتَحْزَنْحزنتَحْزَنِيخوفعينيَحْزَنُونَصبأيَحْزُنْكَألهصلح

KökSîga 17Ayet 42Sure 25Mücavir 63

▶ Ağı aç (3B)

حزن

ح - ز - ن

KÖK
  • 42 geçiş
  • 42 ayet
  • 17 sîga
  • 12 sözlük

“Huzal (he, ze)” zayıf hayvan, semizin zıddı demektir. İnsanı zayıflatan sıkıntıya “hüzün(ha,ze)” denmektedir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(12)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

“Huzal (he, ze)” zayıf hayvan, semizin zıddı demektir. İnsanı zayıflatan sıkıntıya “hüzün(ha,ze)” denmektedir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR2.218 harf
باب الحاء والزاي والنون معهما ح ز ن، ز ح ن، ن ز ح، ن ح ز مستعملات حزن: الحُزْن والحَزَن، لغتان إذا ثقّلوا فتحوا، وإذا ضحّوا خفّفوا، يقال: أصابه حَزَنٌ شديدٌ، وحُزْنٌ شديد، ويقال: حَزَنَني الأمرُ يَحْزُنُني فأنا محزون وأحزنني فأنا مُحْزَنٌ، وهو مُحْزِنٌ، لغتان أيضاً، ولا يقال حازن. ورُوى عن أبي عمرو: إذا جاء الحَزَنُ منصوباً فَتَحوه، وإذا جاء مكسوراً مرفوعاً ضَمَّوه، قال الله عز وجل-:
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR443 harf
الحُزْنُ والحَزَنُ: خلاف السرور. وحَزِنَ الرجل بالكسر فهو حَزِنٌ وَحَزينٌ. وأحَزْنَهُ غيره وحَزَنَهُ أيضاً. ومحزونٌ بُنيَ عليه. وقال اليزيدي: حَزَنَهُ لغة قريش، وأَحْزَنَهُ لغة تميم، وقد قرئ بهما. والحُزانَةُ بالضم والتخفيف: عِيال الرجل الذي يَتَحَزَّنُ بأمرهم. فلان يقرأ بالتَحْزينِ، إذا أرقّ صوتَه به. والحَزْنُ: ما غلُظَ من الأرض. وفيها حُزونَةٌ. قال الأصمعي، الحُزَنُ الجبالُ الغلاظ، الواحدة
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR6.923 harf
ح ز ن حزن ، زنح ، زحن ، نحز ، نزح : مستعملة . حزن : قال الليث : للعرب في الحُزْن لُغَتَان ، إذا ثَقَلُوا فَتَحُوا ، وإذا ضَمُّوا خَفَّفُوا ، يقال : أَصَابَه حَزَنٌ شَدِيد وحُزْنٌ شَدِيد . وروى يونس عن أبي عمرو قال : إذا جاء الحَزَنُ مَنُصُوباً فَتَحُوا ، وإذا جاء مرفوعاً أو مكسوراً ضَمُّوا الحاء كقول الله عَزَّ وَجَلَّ : ( وَابْيَضَّتْ عَيْنَاهُ مِنَ الْحُزْنِ ) ( يوسف : 84 ) أي أَنَّهُ في مَوْضع
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR4.138 harf
(باب الحاء والزاء وما يثلثهما) (حزق) الحاء والزاء والقاف أصلٌ واحد، وهو تجمُّع الشيء. ومن ذلك [الحِزقُ]: الجماعات. قال عنترة: * حِزَقٌ يَمانِيَةٌ لأعجمَ طِمْطِمِ([1]) * والحَزيقة من النَّخل: الجماعة. ومن ذلك الحُزُقَّة: الرجُل القصير، وسمِّي بذلك لتجمُّع خَلْقه. والحَزْق: شدُّ القوس بالوَتَر. والرجل المتحزِّق: المتشدِّد على [ما] في يديه بُخْلا. ويقولون: الحازق الذي ضاق عليه خُفُّهُ. والقياس
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR568 harf
ح ز ن بكيت والمحتزن البكـي وما أشد حزنه وحزنه‏.‏ وأرض حزنة‏.‏ وقد حزنت واستحزنت‏.‏ وأحسن من روضة الحزن والروض في الحزونة احسن منه في السهولة وهذه أرض فيها حزونـة وخشونـة وكـم أسهلنـا وأحزنـا‏.‏ وهـؤلاء حزانتـك أي أهلـك الـذي تتحـزن لهـم وتهتـم بأمورهـم‏.‏ وفلان لا يبالي إذا شبعت خزانته أن تجوع حزانته‏.‏ ومن المجاز‏:‏ صوت حزين‏:‏ رخيم‏.‏ وقولهم للدابة إذا لم يكن وطيئاً‏:‏ إنه لحزن المشي
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR7.663 harf
الحُزْنُ والحَزَنُ: نقيضُ الفرَح، وهو خلافُ السُّرور. قال الأَخفش: والمثالان يَعْتَقِبان هذا الضَّرْبَ باطِّرادٍ، والجمعُ أَحْزانٌ، لا يكسَّر على غير ذلك، وقد حَزِنَ، بالكسر، حَزَناً وتحازَنَ وتحَزَّن. ورجل حَزْنانٌ ومِحْزانٌ: شديد الحُزْنِ. وحَزَنَه الأَمرُ يَحْزُنُه حُزْناً وأَحْزَنَه، فهو مَحْزونٌ ومُحْزَنٌ وحَزِينٌ وحَزِنٌ؛ الأَخيرة على النَّسب، من قوم حِزانٍ وحُزَناءَ. الجوهري: حَزَنَه لغةُ
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR391 harf
* ح ز ن * * الحُزْنُ * و * الحَزَنُ * ضد السرور وقد * حَزِنَ * من باب طرب و * حُزْنا * أيضا فهو * حَزِنٌ * و * حَزِينٌ * و * أحْزَنَهُ * غيره و * حَزَنَهُ * أيضا مثل أسلكه وسلكه و * مَحْزُونٌ * بني عليه و * حَزَنَهُ * لغة قريش و * أحْزَنَهُ * لغة تميم وقرئ بهما و * احْتَزَنَ * و * تَحَزَّنَ * بمعنى وفلان يقرأ * بالتَّحْزِين * إذا أرق صوته به و * الحَزْنُ * ما غلظ من الأرض وفيها * حُزُونةٌ
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR9.626 harf
: ( الحُزْنُ ، بالضَّمِّ ويُحَرَّكُ ) ، لُغتانِ كالرُّشْدِ والرَّشَدِ . قالَ الأَخْفَشُ : والمِثالانِ يَعْتَقِبان هذا الضَّرْب باطِّرادٍ . وقالَ اللَّيْثُ : للعَرَبِ في الحُزْنِ لُغَتانِ ، إِذا فَتَحُوا ثَقَّلوا ، وإِذا ضَمُّوا خَفَّفُوا ؛ يقالُ : أَصابَهُ حَزَنٌ شَديدٌ وحُزْنٌ شَديدٌ . وقالَ أَبو عَمْرٍ و : إِذا جاءَ الحزَن مَنْصوباً فَتَحُوه ، وإِذا جاءَ مَرْفوعاً أَو مَكْسوراً ضَمُّوا الحاءَ
Maddenin bağlantısı

: ( الحُزْنُ ، بالضَّمِّ ويُحَرَّكُ ) ، لُغتانِ كالرُّشْدِ والرَّشَدِ . قالَ الأَخْفَشُ : والمِثالانِ يَعْتَقِبان هذا الضَّرْب باطِّرادٍ . وقالَ اللَّيْثُ : للعَرَبِ في الحُزْنِ لُغَتانِ ، إِذا فَتَحُوا ثَقَّلوا ، وإِذا ضَمُّوا خَفَّفُوا ؛ يقالُ : أَصابَهُ حَزَنٌ شَديدٌ وحُزْنٌ شَديدٌ . وقالَ أَبو عَمْرٍ و : إِذا جاءَ الحزَن مَنْصوباً فَتَحُوه ، وإِذا جاءَ مَرْفوعاً أَو مَكْسوراً ضَمُّوا الحاءَ كقَوْلِ اللَّهِ عزَّ وجلَّ : ﴿وابْيَضَّتْ عَيْناهُ مِن الحُزْنِ﴾ ، أَي أَنَّه في مَوْضِع خَفْض . وقالَ : ﴿تَفِيضُ مِن الدَّمْعِ حَزَناً﴾ ؛ أَي أَنَّه في مَوْضِعِ النَّصْبِ . وقالَ : ﴿أَشْكُو بَثِّي وحُزْني إِلى اللَّهِ﴾ ضمُّوا الحاءَ ههنا : ( الهَمُّ ) ؛ ) وفي الصِّحاحِ : خِلافُ السّرورِ . وفرَّقَ قومٌ بينَ الهَمِّ والحُزْنِ ، وقالَ المناوِيُّ : الحُزْنُ الغَمُّ الحاصِلُ لوقوعِ مَكْرُوه أَو فَواتِ مَحْبوبٍ في الماضِي ، ويُضادُّه الفَرَحُ . وقالَ الرَّاغِبُ : الحُزْنُ خُشونَةٌ في النفْسِ لمَا يَحْصَلُ فيه مِن الغَمِّ . ( ج أَحْزَانٌ ) ، لا يُكْسَّرُ على غيرِ ذلِكَ ؛ وقد ( حَزِنَ ، كفَرِحَ ) ، حَزَناً ( وتَحَزَّنَ وتَحازَنَ واحْتَزَنَ ) بمعْنًى ؛ قالَ العجَّاجُ : بَكَيْتُ والمُحْتَزَن البَكِيُّوإِنَّما يأْتي الصِّبا الصَّبِيُّ ( فهو حَزْنانٌ ومِحزانٌ ) : ) شَديدُ الحُزْنِ . ( وحَزَنَهُ الأَمْر ) يَحْزُنُه ( حُزْناً ، بالضَّمِّ ، وأَحْزَنَهُ ) غيرُهُ ، وهُما لُغَتانِ . وفي الصِّحاحِ : قالَ اليَزِيدِيُّ : حَزَنَه لُغةُ قُرَيْشٍ ، وأَحْزَنَه لُغَةُ تَمِيمٍ ، وقد قُرِىءَ بهما ، اه . وكَوْن الثلاثيّ لُغَة قُرَيْش قد نَقَلَه ثَعْلَب أَيْضاً ، وأَقَرَّهما الأَزْهرِيُّ ، وهو قَوْل أَبي عَمْرٍ و ، رَحِمَه اللَّهُ تعالَى .

وقالَ غيرُهُ : اللغَةُ العالِيةُ حَزَنَه يَحْزُنه ، وأَكْثَرُ القرَّاءِ قَرَأُوا ﴿فلا يَحْزُنْك قَوْلُهم﴾ ، وكَذلِكَ قَوْله : ﴿قَدْ نَعْلم أَنَّه ليَحْزُنْك الذي يَقولُونَ﴾ ؛ وأَمَّا الفِعْلُ اللازمُ فإِنَّه يُقالُ فيه حَزِنَ يَحْزَنُ لا غَيْر . وقالَ أَبو زيْدٍ : لا يَقولُونَ قد حَزَنَه الأَمْرُ ، ويقولونَ يَحْزُنه ، فإِذا قالوا أَفْعَلَه اللَّهُ فهو بالأَلِفِ . ومالَ إِليه صاحِبُ المِصْباحِ . وقالَ الزَّمَخْشرِيُّ : المَعْروفُ في الاسْتِعْمالِ ماضِي الأَفْعالِ ومُضارِعِ الثلاثيّ ، وأَبْدَى له أَصْحابُ الحَواشِي الكشافية والبَيْضاوِيَّة نكتاً وأَسْراراً مِن كَلامِ العَرَبِ وعَدْلاً في إِنْصافِ الكَلِماتِ وإِعْطاءِ كلّ واحِدَةٍ نَوْعاً مِن الاسْتِعْمال . قالَ شيْخُنا ، رَحِمَه اللَّهُ تعالَى : وكُلُّ ذلِكَ عنْدِي لا يَظْهرُ له وَجْه وَجِيه إِذ مَناطُه النَّقْل والتَّعْليل بعْدَ الوُقُوعِ ، اه . وقالَ الرَّاغِبُ في قوْلِه تعالَى : ﴿ولا تَحْزنوا﴾ ، ﴿ولا تحزن﴾ ، ليسَ بذلِكَ ، نَهْي عن تَحْصِيلِ الحُزْنِ ، فالحُزْنُ لا يَحْصَلُ باخْتِيارِ الإِنْسانِ ، ولكنَّ النَّهْي في الحَقِيقَةِ إِنَّما هو عن تَعاطِي ما يُورِثُ الحزنَ واكْتِسابه ، وإِلى معْنى ذلِكَ أَشارَ القائِلُ : ومن سَرَّه أَنْ لا يَرى ما يَسُوءُهُفلا يتَّخِذ شيئاً يَخافُ له فَقْداوفي النِّهايَةِ : قوْلُه تعالَى : ﴿الحَمْدُ للَّهِ الذي أَذْهَبَ عَنَّا الحَزَنَ﴾ ؛ قالوا فيه : الحَزَنُ هَمُّ الغَداءِ والعَشاءِ ، وقيلَ : هو كُلُّ ما يَحْزُن مِنْ هَمِّ مَعاشٍ أَو حَزَنِ عَذابٍ أَو حَزَنِ موْتٍ . ( أَو أَحْزَنَهُ : جَعَلَهُ حَزِيناً ، وحَزَنَهُ : جَعَلَ فيه حُزْناً ) ، كأَفْتَنَه : جَعَلَه فاتِناً ، وفَتَنَه : جَعَلَ فيه

فِتنَةً ، قاله سِيْبَوَيْه . وفي الحَدِيْثِ : ( كان إِذا حَزَنَه أَمْرٌ صلَّى ) ، أَي أَوْقَعَه في الحُزْنِ ، ويُرْوَى بالباءِ وقد تقدَّمَ ؛ ( فهو مَحْزونٌ ) ، مِن حَزنَه الثُّلاثيّ . ( و ) قالَ أَبو عَمْرو : يَقولُونَ : أَحْزَنَني فأَنا ( مُحْزَنٌ ) وهو مُحْزِنٌ ، ويَقولُونَ : صَوْتٌ مُحْزِنٌ وأَمْرٌ مُحْزِنٌ ، ولا يَقولُونَ : صَوْتٌ حازِنٌ . ( و ) رجُلٌ ( حَزِينٌ وحَزِنٌ ، بكسْرِ الزَّاي ) على النَّسَبِ ( وضمِّهما ، ج حِزانٌ ) ، بالكسْرِ ، كظَرِيفٍ وظِرافٍ ، ( وحُزَناءُ ) ككَرِيمٍ وكُرَماء . وقد خَلَطَ المصنِّفُ ، رَحِمَه اللَّهُ تعالَى ، بينَ اسْمِ فاعِلٍ ومَفْعولٍ وبينَ المَأْخُوذِ مِن الثّلاثِي والرّباعي ، وفي المَجْموعِ ، ولا يَكادُ يُحرِّرُه إِلاّ الماهِرُ بالعُلومِ الصَّرْفيَّةِ ، فتأَمَّلْه . ( وعامُ الحُزْن ) ، بالضمِّ : العامُ الذي ( ماتَتْ فيه خَديجَةُ ، رَضِيَ اللَّهُ ) تعالى ( عنها ، و ) عَمُّه ( أَبو طالِبٍ ) ، هكذا سَمَّاه رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَكَى ذلك ثَعْلَبُ عن ابنِ الأَعْرابيِّ ، قالَ : وماتَا قَبْل الهِجْرةِ بثلاثِ سِنِيْنَ . ( والحُزانَةُ ، بالضَّمِّ : قَدْمَةُ العَرَبِ على العَجَمِ في أَوَّلِ قُدومِهِم الذي اسْتَحَقُّوا به ما اسْتَحَقّوا من الدُّورِ والضِّياعِ ) ؛ ) كذا في المُحْكَمِ . وقالَ الأَزْهرِيُّ : هو شَرْطٌ كانَ للعَرَبِ على العَجَمِ بِخُراسان إِذا أَخَذُوا بَلداً صُلْحاً أَنْ يكون إِذا مَرَّ بهم الجيوش أَفْذاذاً أَو جَماعاتٍ أَنْ يُنْزلوهم ثم يَقْرُوهم ، ثم يُزَوِّدونَهم إِلى ناحيةٍ أُخْرى . ( وحُزانَتُكَ : عِيالُكَ الذينَ تَتَحزَّنُ لأَمْرِهِم ) وتَهْتَم بهم ، فيقولُ الرَّجُل لصاحِبِه : كيفَ حَشَمُك وحُزانَتُك ؟ . ومِن سَجَعاتِ الأَساسِ : فلانٌ لا يُبالي إِذا شَبِعَتْ خِزَانَتُه أَنْ تَجوعَ حُزَانَتُهُ .

( والحَزونُ : الشَّاةُ السَّيِّئَةُ الخُلُقِ ) ؛ ) نَقَلَهُ الجَوْهرِيُّ . ( والحَزْنُ ) ، بالفتْحِ : ( ما غَلُظَ من الأَرضِ ) ؛ ) كما في الصِّحاحِ . وقالَ أَبو عَمْرٍ و : الحَزْنُ والحَزْمُ : الغَلِيظُ مِن الأَرضِ . وقالَ غيرُهُ : الحَزْمُ ما احْتَزم مِن السَّيْل مِن نَجَوات المُتُونِ ، والحَزْنُ ما غَلُظ مِن الأَرْض في ارْتِفاعٍ ، والجَمْعُ حُزُومٌ وحُزُونٌ . وقالَ ابنُ شُمَيْل : أَوَّلُ حُزُونِ الأَرْضِ قِفافُها وجِبالُها ورَضْمُها ، ولا تُعَدُّ أَرضٌ طَيِّبَةٌ ، وإِن جَلُدَتْ حَزْناً . ( كالحَزْنَةِ ) : ) لُغَة في الحَزْنِ ؛ ( وأَحْزَنَ : صار فيها ) ، كأَسْهَلَ : صَارَ في السَّهْلِ . ( و ) الحَزْنُ : ( حَيٌّ من غَسَّان م ) مَعْرُوفٌ ، وهُم الذينَ ذَكَرَهم الأَخْطَلُ في قوْلِه : تَسْأَلُه الصُّبْرُ مِنْ غَسَّان إِذْ حَضرواوالحَزْنُ كَيْفَ قَراه الغِلْمةُ الجَشَرُ ؟ هكذا أَوْرَدَه الجَوْهرِيُّ . قالَ ابنُ بَرِّي : الصَّوابُ : كَيْفَ قَراكَ ، كما أَوْرَدَه غيرُهُ ، أَي الصُّبْرُ تَسْأَلُ عُمَيْر بنَ الحُباب ، وكان قد قُتِل ، فتَقولُ له : كيفَ قَراكَ الغِلْمةُ الجَشَر ، وإِنَّما قالوا له ذلِكَ لأَنَّه كانَ يقولُ لهم : إِنَّما أَنْتُم جَشَرٌ ، أَي رعاةُ الإِبِلِ . ( و ) الحَزْنُ : ( بِلادُ العَرَبِ ) ، هكذا في النسخِ ، والذي في الصِّحاحِ ) بِلادٌ للعَرَبِ ، ( أَو هُما حَزْنانِ ) : ( أَحَدُهما : ( ما بَيْنَ زُبالَةَ و ) ما فَوْقَ ذلِكَ مُصْعِداً في بِلادِ ( نَجْدٍ ) ، وله غِلْظٌ وارْتِفاعٌ . ( و ) الثاني : ( ع لبَني يَرْبوعٍ ، و ) هو مَرْتعٌ مِن مَراتِعِ العَرَبِ ، ( فيه رِياضٌ وقِيعانٌ ) . ( وقالَ نَصْر : صقْعٌ واسِعٌ نَجْدِيٌّ بينَ الكُوفَةِ وفيد مِن دِيارِ بَني يَرْبوعٍ . وقالَ أَبو حَنيفَةَ : حَزْنُ بَني يَرْبوعٍ قفٌّ

غَلِيظٌ مَسِير ثَلاث لَيالٍ في مثْلِها ، وهي بَعِيدَةٌ مِن المِياهِ ، فليسَ تَرْعاها الشِّياه ولا الحمر ، فليسَ فيها دمنٌ ولا أَرْواثٌ . والحَزْنُ في قوْلِ الأَعْشَى : ما رَوْضَةٌ مِنْ رياضِ الحَزْن مُعْشِبَةٌ خَضْراءُ جادَ عليه مُسْبِلٌ هَطِلُموْضِعٌ كانتْ تَرْعَى فيه إِبِلُ المُلُوكِ ، وهو مِن أَرْضِ بَني أَسَدٍ . ( ومنه ) قوْلُهم : ( مَنْ تَرَبَّعَ الحَزْنَ وتَشَتَّى الصَّمَّان وتَقَيَّظَ الشَّرَفَ فقد أَخْصَبَ ) ؛ ) نَقَلَهُ الأَزْهرِيُّ ( وحَزْنُ بنُ أَبي وهبِ ) بنِ عَمْرِو بنِ عائِذِ بنِ عِمْرانَ بنِ مَخْزومٍ المَخْزوميُّ ، ( صَحابيٌّ ) له هجْرَةٌ ، رَوَى عنه ابْنُه المُسَيّبُ أَبو سعِيدٍ ، وقُتِلَ يومَ اليَمامَةِ ؛ قالَ سَعِيدُ بنُ المُسَيِّبِ : أَرادَ النبيُّ صلى الله عليه وسلم أَنْ يغيِّرَ اسْمَ جَدِّي ويُسمِّيَه سَهْلاً فأَبَى وقالَ : لا أُغَيِّرُ اسْماً سمَّاني به أَبي ، فما زَالَتْ فِينَا تِلْك الحُزونَةُ بَعْدُ . ( و ) الحُزَنُ ، ( كصُرَدٍ : الجِبالُ الغِلاظُ الواحِدُ ، حُزْنَةٌ ، بالضمِّ ) ، كصُبْرَةٍ وصُبَرٍ ؛ نَقَلَه الجَوْهرِيُّ عن الأَصْمَعيّ وبه فَسَّرَ قَوْل أَبي ذُؤَيْبٍ السابق في رِوايَةِ مَنْ رَوَى : فأَنْزَلَ من حُزَن المُغْفِرات وإِنَّما حَذَفَ التَّنْوينَ لالْتِقاءِ السَّاكِنَيْن ( وجَبَلٌ ) ( و ) حَزِينٌ ، ( كأَميرٍ ماءٌ بنَجْدٍ ) ؛ ) عن نَصْر . ( و ) الحَزِينُ : ( اسْمُ ) رجُلٍ . ( و ) حَزانٌ ، ( كسَحابٍ ، وثُمامَةَ وزُبَيْرٍ : أَسْماءٌ . ( وتَحَزَّنَ عليه : تَوَجَّعَ .

( وهو يَقْرَأُ بالتَحْزِينِ ) ، أَي ( يُرَقِّقُ صَوْتَهُ ) به ؛ نَقَلَه الجَوْهرِيُّ . وممَّا يُسْتدركُ عليه : الحُزونَةُ : الخُشُونَةُ في الأَرضِ . وقد حَزُنَتْ ، ككَرُمَ : جاؤُوا به على ضِدِّه ، وهو كقوْلِهم ؛ مكانٌ سَهْلٌ وقد سَهُل سُهولَةً . ومَحْزونُ اللِّهْزِمةِ : خَشِنُها ، أَو أَنَّ لِهْزِمَته تَدَلَّت مِن الكآبَةِ . وأَحْزَنَ بِنا المنزلُ : صارَ ذا جُزونَةٍ ، كأَخْصَبَ وأَجْدَبَ ، أَو أَحْزَنَ : رَكِبَ الحَزْنَ ، كأَنَّ المنزلَ أَرْكَبَهم الحُزونَةَ حيثُ نَزلُوا فيه . وقالَ ابنُ السِّكِّيت : بَعيرٌ حَزْنيٌّ : يَرْعَى في الحَزْنِ مِن الأَرْضِ ؛ نَقَلَه الجَوْهرِيُّ . والحُزَنُ ، كصُرَدٍ : الشَّدائدُ ؛ وبه فُسِّر قَوْلُ المُتَنَخّل : وأَكْسُو الحُلَّةَ الشَّوْكاءَ خِدْنيوبَعْضُ الخَيْرِ في حُزَنٍ وِراطِوالحَزْنُ مِن الدوابِّ : ما خَشُنَ ، صفَةٌ ، والأُنْثى حَزْنةٌ . ويَقولُونَ للدابَّةِ إِذا لم تكُنْ وَطِيأً : إِنَّه لحَزْنُ المشْيِ ، وفيه حُزُونَةٌ ، وهو مجازٌ . والحُزُنُ ، بضَمَّتَيْن في قَوْلِ ابنِ مُقْبِل : مَرَابِعُهُ الحُمْرُ مِنْ صَاحَةٍ ومُصْطَافُهُ في الوُعُولِ الحُزُنْقيلَ : لُغَةٌ في الحَزْنِ ، بالفتْحِ ، وقيلَ : جَمْعٌ له . وحُزُنٌ ، بضمَّتَيْن : جَبَلٌ لهُذَيْل ، وبه رُوِي أَيْضاً قَوْلُ أَبي ذُؤَيْبٍ السابِقُ . وأَرْضٌ حَزْنَةٌ ، وقد حَزُنَتْ واسْتَحْزَنَتْ . وصَوْتٌ حَزِينٌ : رَخِيمٌ . ورجُلٌ حَزْنٌ : أَي غيرُ سَهْل الخُلُقِ ؛ كما في الأَساسِ .

وعَمْرُو بنُ عبيدِ بنِ وهبٍ الكِنانيُّ الشاعِرُ يُلَقَّبُ بالحَزِينِ ، وهو القائِلُ في عبدِ اللَّهِ بنِ عبْدِ المَلِكِ وقد وَفَدَ إِليه بمِصْرَ وهو وَالِيها يمدَحُه في أَبْياتٍ مِن جُملتِها : في كَفِّه خَيزُرانٌ رِيحُه عَبِقفي كَفِّ أَرْوَعَ في عِرْنِينِه شَمَمُيُغْضي حَياءً ويُغْضَى مِن مَهابَتِهفما يُكَلَّمُ إِلاَّ حين يَبْتَسِمُوهو القائِلُ أَيْضاً يَهْجو إِنْساناً بالبُخْلِ : كأَنَّما خُلِقَتْ كَفَّاه منْ حَجَرٍ فليسَ بينَ يدَيْهِ والنَّدَى عَمَلُيَرى التَّيَمُّمَ في بَرَ وفي بَحَرٍ مَخافَةً أَنْ يُرَى في كَفِّه بَلَلُوأَبو حزانَةَ اليَّمَنِيُّ : شاعِرٌ كانَ مع ابنِ الأَشْعَثِ ، واسْمُه الوَليدُ بنُ حَنيفَةَ ؛ نَقَلَه الحافِظُ . ومالِكُ الحَزِينِ : طائِرٌ . وحزنُ بنُ زنْباعٍ : بَطْنٌ ؛ عن الهَمدانيِّ . وحزنُ بنُ خفاجَةَ : بَطْنٌ مِن قَيْسٍ . وممَّا يُسْتدركُ عليه :

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR7.407 harf
حَزِنَ 1 حَزِنَ حاز حزن حزنن , (S, Msb, K,) aor. حَزَنَ , (Msb, K,) inf. n. حَزَنٌ; (Msb, TA;) and ↓ احتزن, and ↓ تحزّن, (S, K,) and ↓ تحازن; (K;) He was, or became, affected with حُزْن [q. v.; i. e. he grieved, mourned, or lamented; or was sorrowful, sad, or unhappy; &c.; عَلَيْهِ and لَهُ for him or it]. (S, Msb, K.) لَا تَحْزَنْ and لَا تَحْزَنُوا, in the Kur [ix. 40, &c., and iii. 133], do
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR811 harf
حَزَنَ حَزَنَ U ( n. ac. حُزْن 3 ), a. Grieved, saddened, afflicted. حَزِنَ حَزِنَ A ( n. ac. حِزْنَاْن 34 ) a. [ 'Ala or La ], Grieved, mourned over, at, for. حَزَّنَ حَزَّنَ II , a. Grieved, saddened, afflicted. أَحْزَنَ أَحْزَنَ IV , a. see II . b. Walked over rough ground. تَحَزَّنَ تَحَزَّنَ V , اِحْتَزَنَ VIII , a. Grieved, mourned, lamented. حَزْن حَزْن 1 , ( pl. حُزُوْن 27 ),
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR45.147 harf
حزن 1.BAB حَزَنَ - يَحْزُنُ - حَزَن - حَزَنَاً حَزَنَ - يَحْزُنُ + أمر أو كائن + كائناً: أغاظه وزعجه وهمَّه وغَمَّه: جعله ينزعج وينهم ويغتم ويغتاظ لعدم تحقق مراده وأمنيته التي كان يريدها أن تتحقق حَزَن: على وزن " فـَعـَل" : اسم فعل " حَزَنَ - يَحْزُنُ " : اسم آلة منه: شيء أو فعل يعمل كعامل إحداث الانزعاج والغم والهم في كائن حَزَنَاً: حال من
Tamamını oku

Sîgalar(17)

Mücavir kökler63 mücavir (217 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. خوف

    18 ortak ayet · Havf : “Hafe” korkulduğu zaman saklanmak için takınılan…

  2. عين

    6 ortak ayet · Ayn göz, “evya” göze demektir

  3. ضيق

    3 ortak ayet · Dar geçit, boğaz demektir

  4. صبأ

    2 ortak ayet · Ve sabiiler

  5. أجر

    5 ortak ayet · (EaCR) “Acur” tuğla demektir

  6. هود

    3 ortak ayet · “Hidayet”in değişik söylenişidir

  7. أله

    23 ortak ayet · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir

  8. غمم

    2 ortak ayet · Yol, işaret bulunmayan yer

  9. نجو

    4 ortak ayet · Özel konuşmak

  10. قرر

    3 ortak ayet · Küçük derelerin toplanıp durgunlaştığı göldür

  11. علن

    2 ortak ayet · “A’ren” mahallenin orta yeri, evler arası avlu demektir

  12. صلح

    5 ortak ayet · Sarh köşk, serh (sinle) silah demektir

Geçtiği ayetler(42)

Sîga sayfası: يَحْزَنُونَ
  1. قُلْنَا اهْبِطُوا مِنْهَا جَمِيعًا فَإِمَّا يَأْتِيَنَّكُمْ مِنِّي هُدًى فَمَنْ تَبِعَ هُدَايَ فَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ

    HüzünlenirlerDedik ki; hepiniz oradan inin. Eğer, tarafımdan size bir hidayet gelir de, kim benim hidayetime uyarsa, artık onlar için hiçbir korku yoktur. Ve onlar mahzun da olacak değillerdir.

  2. … أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ

    HüzünlenirlerŞüphesiz ki Mü’minler, Yahudiler, Nasrani ve Sabiilerden; kim Allah’a ve ahiret gününe inanıp, salih amelde bulunursa, elbette onların Rabları katında mükafaatları vardır. Hem onlara bir korku yoktur, mahzun da olacak değildirler.

  3. بَلَى مَنْ أَسْلَمَ وَجْهَهُ لِلَّهِ وَهُوَ مُحْسِنٌ فَلَهُ أَجْرُهُ عِنْدَ رَبِّهِ وَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ

    HüzünlenirlerHayır, kim ihsan edici olarak özünü tastamam Allah’a teslim ederse ona Rabbı katında mükafat vardır. Onlara korku yoktur, üzülmeyeceklerdir de.

  4. الَّذِينَ يُنْفِقُونَ أَمْوَالَهُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ ثُمَّ لَا يُتْبِعُونَ مَا أَنْفَقُوا مَنًّا وَلَا أَذًى لَهُمْ أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ

    HüzünlenirlerMallarını Allah yolunda infak edip de, sonra infak ettikleri şeyin ardından başa kakmayan ve eziyet etmeyenlerin mükafaatı, Rabbları katındadır. Onlara korku yoktur. Ve mahzun da olacak değillerdir.

  5. الَّذِينَ يُنْفِقُونَ أَمْوَالَهُمْ بِاللَّيْلِ وَالنَّهَارِ سِرًّا وَعَلَانِيَةً فَلَهُمْ أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ

    HüzünlenirlerOnlar ki; mallarını gece ve gündüz, gizli ve açık infak ederler. İşte onların mükaafatı Rabbları katındadır. Onlar için korku da yoktur, üzülecek de değillerdir.

  6. إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ وَأَقَامُوا الصَّلَاةَ وَآتَوُا الزَّكَاةَ لَهُمْ أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ

    Hüzünlenirlerİman edip salih amel işleyenlerin, namaz kılıp zekat verenlerin Rabbları katında mükafaatları vardır. Onlar için korku yoktur ve üzülecek de değillerdir.

  7. فَرِحِينَ بِمَا آتَاهُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ وَيَسْتَبْشِرُونَ بِالَّذِينَ لَمْ يَلْحَقُوا بِهِمْ مِنْ خَلْفِهِمْ أَلَّا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ

    HüzünlenirlerAllah’ın keremiyle kendilerine verdiklerinden sevinerek arkalarından henüz kendilerine katılmayanlara; kendilerine korku olmadığını ve üzülmeyeceklerini, müjdelemek isterler.

  8. إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَالَّذِينَ هَادُوا وَالصَّابِئُونَ وَالنَّصَارَى مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَعَمِلَ صَالِحًا فَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ

    HüzünlenirlerDoğrusu; iman edenler, yahudi olanlar, sabiiler ve hristiyanlardan Allah’a ve ahiret gününe inananlara, salih amel işleyenlere; hiç korku yoktur. Ve onlar, üzülecek de değildir.

  9. وَمَا نُرْسِلُ الْمُرْسَلِينَ إِلَّا مُبَشِّرِينَ وَمُنْذِرِينَ فَمَنْ آمَنَ وَأَصْلَحَ فَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ

    HüzünlenirlerBiz, peygamberleri ancak müjdeci ve uyarıcı olarak göndeririz. Öyleyse her kim ki inanır ve ıslah ederse; artık onlar için korku yoktur. Ve onlar üzülecek de değillerdir.

  10. يَابَنِي آدَمَ إِمَّا يَأْتِيَنَّكُمْ رُسُلٌ مِنْكُمْ يَقُصُّونَ عَلَيْكُمْ آيَاتِي فَمَنِ اتَّقَى وَأَصْلَحَ فَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ

    HüzünlenirlerEy ademoğulları; içinizden size ayetlerimizi anlatan peygamberler gelince, her kim ki sakınıp düzelirse; artık onlar için bir korku yoktur ve onlar üzülecek de değillerdir.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökحزن
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerغمم, همم, بثث, اسف, بؤس
Zıt Kökفرح
Çekirdek Özet 1Sert, engebeli, pürüzlü ve yürünmesi zor zemin; nesne veya mizaçtaki kabalık ve sertlik
Çekirdek Özet 2Geçmişe veya kaçırılan imkânlara yönelik içsel daralma, keder ve direnç kırıcı ruhsal pürüzlülük
Çekirdek Özet 3İlahi irade ve kadere teslimiyetle aşılan, ameli felç etmemesi gereken geçici nefsi ağırlık
Kritik Hata RiskiHüzün kavramını salt pasif bir duygu durumuna indirgeyip eylemi kilitleyen meşru bir mazeret saymak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
حزKesme, çentme, sert biçimde ayırma veya dokuda pürüz ve iz bırakma; حزب kökünde sertçe toplanıp sınır çekme anlamında görülür.نKesme ve pürüzlülük hareketine süreklilik, içsel derinlik ve nefsin dokusuna işleyen kalıcı ağırlık boyutu kazandırmıştır.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
حÇit, duvarBir alanı kuşatan, dışarıdan girişi engelleyen ve içeride sıkışma oluşturan sınır
زKesici aletBir yüzeyi yaran, çentik açan, pürüz bırakan ve sürekliliği bozan keskin hareket
نFiliz, balık, süreklilikDerine işleyen, içselleşen ve akışkan biçimde canlılığını koruyan devamlılık
حزنÇitle çevrilmiş bir alanda keskin bir aletle iz açılması ve bu izin derinleşerek sürmesiNefsin kuşatılarak iç dünyasında pürüz, engebe ve daralma meydana gelmesi, akışkanlığın kesintiye uğraması

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamTaşlık, engebeli, yürünmesi son derece meşakkatli ve ayağa batan sert arazi parçası; yürüyüşü yumuşak olmayan, hırçın ve sert huylu binek.
Cahiliye şiiri kullanımıCahiliye ve erken İslam döneminde engebeli ve sert arazi anlamında روضة الحزن tamlamasıyla zikredilmiş, yumuşak vadi tabanlarının zıddı olan dağlık ve taşlık zeminleri nitelemek için kullanılmıştır.
Erken Arapça kullanımMuhadram şair el-Accâc'ın şu beytinde kök keder ve gözyaşı bağlamında geçmektedir: بَكَيْتُ والمُحْتَزَن البَكِيُّ / وإنما يأْتي الصِّبا الصّبِيُّ

Kaynak Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha ve Asās al-Balāgha.

Sami etimolojik katman

Arapça حزن kökü, Sami dillerinde özellikle sertlik, pürüzlülük ve zemin engebesi bildiren bir kök tabakasıyla irtibatlıdır. Doğu ve Batı Sami kollarında kökün doğrudan psikolojik bir terim olarak kullanımı sınırlı olup semantik gelişim Arapçada fiziksel zeminin sertliğinden (el-hazn) nefsin daralmasına ve pürüzleşmesine (el-hüzn) doğru seyretmiştir. İbranice ve Aramice/Süryanice katmanlarında doğrudan ses denkliği gösteren biçimler sınırlı kalmakla birlikte, dokuda sertlik ve keskinlik bildiren köklerle dolaylı anlamsal örtüşmeler mevcuttur. Arapçadaki kullanım, bedevi tecrübesindeki ayağı inciten taşlık arazinin yürüyüşü zorlaştırması olgusunu doğrudan insan ruhunun neşesini ve atılımını kesen içsel yüke metaforik olarak aktarmıştır.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT ve Maqāyīs al-Lugha.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönحزن kökünün fizikselden soyuta geçişiTaşlık ve sert arazi anlamındaki الحَزْن lafzından hareketle gönülde ağırlık ve sertlik oluşturan kedere الحُزْن denilmiştir.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiGüney ve Batı Sami anlamsal paralelleriSertlik ve pürüzlülük bildiren köklerle temas halinde olup psikolojik derinleşme Arapçada belirginleşmiştir.Muhtemel
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik pürüz ve sertlik matrisiVeri bulunamadıVeri bulunamadı

Kaynak Maqāyīs al-Lugha ve Lisān al-ʿArab.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
حزنAnlamlıPürüzlü zemin, kederSertlik, engebeli arazi, gönül darlığıHedef kök; Kur'an'da geçer
حنزKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKur’an’da geçmez; sözlüklerde mühmel sayılmıştır
زحنAnlamlıUzaklaşmak, geri çekilmekBir yerden ağırlıkla geriye doğru çekilmek veya kaymakKur'an'da geçmez; sözlüklerde müsta'meldir
زنحAnlamlıTıkanmak, dolup daralmakKap veya midenin fazlaca dolup daralmasıKur'an'da geçmez; Tahdhīb'de müsta'mel kaydedilmiştir
نحزAnlamlıDürtmek, itmek, öksürtmekGöğse vurmak, deveyi dürtmek, içten gelen şiddetli öksürükKur'an'da geçmez; sözlüklerde müsta'meldir
نزحAnlamlıUzaklaşmak, suyu çekilmekKuyunun suyunun boşaltılması, bir yerden uzağa göçmekKur'an'da geçmez; sözlüklerde müsta'meldir

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
حزنMerkezKeder ve iç darlığıKaçırılan veya kaybedilen şeyin kalpte oluşturduğu pürüzlü ve sürekli ağırlıkEngebeli arazinin yürümeyi zorlaştırması gibi hayat enerjisini kısıtlayan içsel acı
غممKomşuBoğulma ve örtülmeKalbi bütünüyle örten, insanı nefessiz bırakan kuşatıcı kederحزن pürüz ve kırıklık iken غمم üstü örten duman ve karanlık gibidir
هممKomşuGelecek kaygısıHenüz gerçekleşmemiş bir işin getirdiği zihinsel meşguliyet ve içsel baskıحزن geçmişteki kayba, همم gelecekteki belirsizliğe yöneliktir
بثثKomşuDağılan büyük kederKalpte tutulamayıp dışarıya taşan, yayılan ve ifşa edilen ağır dertحزن içsel pürüz iken بثث onun taşkın hale gelerek yayılmasıdır
اسفKomşuÖfkeyle karışık kederKayıp karşısında duyulan derin pişmanlık, öfke ve şiddetli hayıflanmaحزن içe çekilme iken اسف içinde gazap barındıran aktif bir kederdir
بؤسKomşuYoksunluk ve zorlukDış koşulların yetersizliği ve maddi sıkıntı kaynaklı darlıkحزن tamamen kalbi bir zemin kırılması iken بؤس fiili sefaletle irtibatlıdır
فرحZıtŞımarma veya sevinçNefsin kabararak genişlemesi, kalbin ferahlayıp hafiflemesiحزن kalbin engebeleşmesi iken فرح nefsani kabarma ve rahatlamadır

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaحزنGönül sertliği, kederKayıp ve kırıklığın kalpte oluşturduğu pürüzlü ve engelleyici yükKesin
LatinceDolor, tristitiaAcı, elem, kederBedensel ve zihinsel sızıyı karşılar; zemindeki fiziki engebe çağrışımını taşımazGüçlü
İngilizceGrief, sorrowDerin keder, yasBir kayıptan doğan duygusal ezikliği verir; kökün nesnel pürüz boyutunu içermezGüçlü
AlmancaTrauer, BetrübnisYas, gam, kederHissedilen ağırlığı karşılar; içsel hareketsizlik ve matem durumunu vurgularGüçlü
FransızcaChagrin, tristesseÜzüntü, tasaBireysel sızıyı ve hayal kırıklığını aktarır; Arapçadaki sert arazi kökenini yansıtmazGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary ve Lane’s Lexicon.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
تَحْزَنْ / لَا تَحْزَنْİlahi teselli ve eylem çağrısıTebliğde inkârcıların tavrı karşısında peygamberlerin teskin edilmesi (Âl-i İmrân 3:176, Nahl 16:127, Yâsîn 36:76)
لَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَAhiret esenliği ve kayıptan korunmaİman edip salih amel işleyenlerin geçmişe dair hiçbir kayıp ve keder yaşamayacakları (Bakara 2:38, Bakara 2:274, Fussilet 41:30)
الْحَزَنَ / حَزَنًاİnsani fıtrat ve ayrılık acısıYakub peygamberin oğlu için duyduğu ve gözlerini ağartan fıtri yas durumu (Yûsuf 12:84, Tevbe 9:92)
وَحَزَنًاGelecekte doğacak içsel sarsıntıFiravun ailesinin Musa'yı almasının kendileri için doğuracağı acı akıbet (Kasas 28:8)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamRıza ve kader bahsiKederin kadere rıza ile çelişip çelişmediği; insanın iradesi dışındaki fıtri acının ahlaki hükmüHüzün, isyana dönüşmediği ve kalpte pürüz oluşturup itiraz doğurmadığı sürece masum bir fıtrat hali sayılmıştır
FıkıhYas, nifak ve cihad mükellefiyetiAşırı kederin mükellefiyeti düşürüp düşürmeyeceği; ölüm halinde feryat ederek yas tutmanın yasaklığıEylemi engelleyen veya taşkınlığa varan keder haram; kalpte kalan tabii hüzün ise muaf tutulmuştur
TefsirPeygamberlerin iç hali ve tesellisiPeygamberlerin kavimlerinin inkârına üzülmesinin ilahi ikazla dengelenmesiKederin tebliğ azmini zaafa uğratmaması ve peygamberin şahsi sorumluluğunun sınırını göstermesi
HadisRuhi arınma ve istiâzeHz. Peygamber'in hüzünden Allah'a sığınması ve müminin kederinin günahlara kefaret olmasıHüzün felç edici bir atalet doğurursa şer, sabırla göğüslenirse arındırıcı bir imtihan olarak nitelenmiştir

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniKader ve teslimiyetRuhsal pürüzlülükİmtihan ve nefsi tesviyeİlahi takdire teslimiyet, nefisteki pürüzleri gidererek hüznün isyana dönüşmesini önlerGüçlü
İlmiBilişsel ve zihinsel akışOdak kaybı ve kilitlenmeDüşünceyi duraklatmaAşırı keder zihinsel sürekliliği kesintiye uğratarak hakikatin idrakini perdelerGüçlü
SiyasiToplumsal moral ve liderlikMoral çöküntüDirenç kırılmasıTopluma yayılan hüzün mücadele azmini zayıflatır; lider kitleyi ümitle yeniden harekete geçirirGüçlü
İktisadiÜretim ve risk yönetimiKayıp korkusuyla ataletTeşebbüs gücünü felç etmeSermaye veya imkân kaybının doğurduğu keder, yeni iktisadi girişimleri engelleyen bir durağanlık yaratırMuhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerYüzey sürtünmesi ve enerji kaybıFizikte pürüzlü bir yüzeyin hareket enerjisini emerek kinetik akışı yavaşlatması gibi, ruhsal pürüz de psikolojik enerjiyi emerGüçlü
Beşeri bilimlerDepresif disfonksiyon ve anomiPsikoloji ve sosyolojide bireyin geçmiş kayıplara kilitlenerek işlevselliğini yitirmesi ve eylemsizliğe sürüklenmesiGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiHüznü yalnızca duygusal bir kırıklık veya romantik bir melankoli olarak algılamak; kökün zemindeki fiziki sertlik ve engelleyici pürüz boyutunu unutmak
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da hüzün, müminin geçmişe veya kaçırılan fırsatlara takılarak şimdiki anın görevlerini ve geleceğe dönük amelini aksatmaması gereken bir direnç testidir
Yanlış anlamanın doğuracağı hataKederi meşru bir durağanlık gerekçesi sayarak cihad, tebliğ ve salih amel süreçlerinden geri çekilmeyi haklı görmek

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın insan psikolojisini nasıl ele aldığını, fıtri keder ile inanç temelli dirayeti nasıl dengelediğini ve vahyin teselli edici gücünü gösterir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Müminlerin cennetteki nihai esenliğini müjdeleyen ayetlerde, peygamberlerin tebliğ esnasındaki yalnızlık ve kederlerini gideren hitaplarda ve Uhud gibi yenilgi anlarını onaran pasajlarda belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Müminin hiçbir zaman üzülmeyeceği yanılgısını düzeltir; hüzün fıtridir ancak ona teslim olmak ve ameli durdurmak yasaklanmıştır.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamYürünmesi ve üzerinde hareket edilmesi güç, taşlık, engebeli ve pürüzlü arazi; canlı veya eşyadaki sertlik ve kabalık.
  • Soyut anlamGeçmişteki kayıp, yenilgi veya kaçırılan imkânlar sebebiyle gönülde oluşan pürüz, direnç kaybı, içsel daralma ve eylemi yavaşlatan keder.
  • Sistematik karşılıkNefsin akışını kesen pürüzlü zemin direncinin ilahi vaat, kader inancı ve aktif amel ile aşılarak ruhsal düzlüğe ve güven ortamına ulaştırılması.
  • LaTeX modeliH=∫0tμ(s)⋅∣Δx(s)∣ ds
  • LaTeX açıklamasıModelde H gönülde biriken toplam hüznü temsil eder. μ(s) kalbin zeminindeki pürüzlülük ve sürtünme katsayısını, Δx(s) ise beklenen durum ile gerçekleşen durum arasındaki kayıp ve sapma miktarını gösterir. Zaman içindeki bu kayıplar pürüzlü nefis zemininde sürtünmeye uğrayarak içsel direnci ve keder birikimini meydana getirir.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ح