حمل

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ح-م-ل50 sîga, 86 mücavir kök, 50 ayet, 29 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.ثقلبلغحَمَلَتْتَحْمِلْحملوضعوزرحَمْلَهُنَّوصيحَمَلَتْهُتَحْمِلُتَحْمِلُهُذررفلكيَحْمِلُونَشهر

KökSîga 50Ayet 50Sure 29Mücavir 86

▶ Ağı aç (3B)

حمل

ح - م - ل

KÖK
  • 64 geçiş
  • 50 ayet
  • 50 sîga
  • 13 sözlük

Haml: İple yüklenen yük demektir. Eşeklere yüklenen yüktür. Vizr de yüklemektir ama insanların sırtına aldıkları yüktür. Daha çok sorumluluk yükü anlamına gelir. Haml daha çok maddi yüktür.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Haml: İple yüklenen yük demektir. Eşeklere yüklenen yüktür. Vizr de yüklemektir ama insanların sırtına aldıkları yüktür. Daha çok sorumluluk yükü anlamına gelir. Haml daha çok maddi yüktür.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR6.128 harf
باب الحاء واللام والميم معهما ح م ل، ح ل م، م ل ح، م ح ل، ل ح م كلهن مستعملات حمل: الحَمَلُ: الخَروف، والجميع الحُمْلانُ. والحَمَلُ: برُجْ ٌمن البُرُوج الاثنَيْ عشر. والفعل حَمَلَ يَحْمِلُ حَمْلاً وحُمْلاناً. ويكون الحُمْلان أجْراً لما يُحْمَل. والحُمْلان: ما يُحْمَلُ عليه من الدَّوابِّ في الهِبَة خاصَّةً. وتقول: إني لأَحمِلُه على أمرٍ فما يَتَحَمَّل، وأُحَمِّله أمراً فما يَتَحَمَّل، وإنَّه
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR2.494 harf
حَمَلْتُ الشيء على ظهري أَحْمِلُهُ حَمْلاً. ومنه قوله تعالى: "فإنَّه يَحْمِلُ يومَ القيامة وِمْراً. خالدينَ فيه وساءَ لهم يومَ القيامة حِمْلاً"، أي وِزْراً. وحَمَلَتِ المرأة والشجرُ حَمْلاً. ومنه قوله تعالى: "حَمَلَتْ حَمْلاً خفيفاً". قال ابن السكيت: الحَمْلُ ما كان في بطنٍ أو على رأس شجرةٍ. والحِمْلُ بالكسر: ما كان على ظهرٍ أو رأسٍ. يقال: امرأة حامِلٌ وحامِلَةٌ، إذا كانت حُبْلى. فمن قال حامِلٌ
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR yok28.570 harf
ح ل م حمل ، حلم ، لحم ، لمح ، ملح ، محل : مستعملات . حمل : قال الليث : الحَمَلُ الخروف والجميع الْحُمْلاَنُ . والحَمَلُ بُرْجٌ من بُرُوجِ السَّمَاءِ ، أوله الشَّرْطانِ وهما قرْنَا الحَمَل ثم البُطيْن ثلاثة كَوَاكِب ثم الثُّريا وهي أَلْيَةُ الحَمَل ، هذه النجومُ على هذه الصفة تسمى حَمَلاً . سلمة عن الفرَّاء : المُحَامِلُ الذي يَقْدر على جوابك فيدعُه إبقاءً على مودتك ، والمُجَامِل الذي لا يَقْدر
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR10.007 harf
(باب الحاء والميم وما يثلثهما) (حمد) الحاء والميم والدال كلمةٌ واحدة وأصلٌ واحد يدلّ على خلاف الذمّ. يقال حَمِدْتُ فلاناً أحْمَدُه. ورجل محمود ومحمّد، إذا كثُرت خصاله المحمودة غيرُ المذمومة. قال الأعشى يمدح النعمان بن المنذر، ويقال إنه فضّله بكلمته هذه على سائر مَن مدحه يومئذ: إليك أبيتَ اللّعنَ كانَ كَلاَلُها *** إلى الماجد الفَرْعِ الجَوادِ المُحَمَّدِ([1]) ولهذا [الذي] ذكرناه سمِّي نبينا
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR2.566 harf
- الحمل معنى واحد اعتبر في أشياء كثيرة، فسوي بين لفظه في فعل، وفرق بين كثير منها في مصادرها، فقيل في الأثقال المحمولة في الظاهر كالشيء المحمول على الظهر: حمل. وفي الأثقال المحمولة في الباطن: حمل، كالولد في البطن، والماء في السحاب، والثمرة في الشجرة تشبيها بحمل المرأة، قال تعالى: ﴿وإن تدع مثقلة إلى حملها لا يحمل منه شيء﴾ [فاطر/18]، يقال: حملت الثقل والرسالة والوزر حملا، قال الله تعالى: {وليحملن
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR2.116 harf
ح م ل امرأة وشجرة ذات حمل‏.‏ وعلى ظهره حمل‏.‏ وامرأة حامل‏.‏ وحملـت الشـيء وحملنيـه غيـري فاحتملتـه وتحملتـه وهـذه حمـال محملـة‏.‏ وحاملـه الشـيء‏.‏ تقـول‏:‏ حاملنـي هذا العكم وقد تحاملاه‏.‏ وأحملني يا فلان‏:‏ أعني على الحمل‏.‏ وحمل على قرنه حملة صادقة‏.‏ ومرت الحمولة وهـي الإبـل التـي يحمـل عليهـا ‏"‏ ومـن الأنعـام حمولـة وفرشـاً ‏"‏‏.‏ ومرت وعليها حمول وحمولة أي أحمال والتاء كالتي في
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR yok21.262 harf
حَمَل الشيءَ يَحْمِله حَمْلاً وحُمْلاناً فهو مَحْمول وحَمِيل، واحْتَمَله؛ وقول النابغة: فَحَمَلْتُ بَرَّة واحْتَمَلْتَ فَجَارِ عَبَّر عن البَرَّة بالحَمْل، وعن الفَجْرة بالاحتمال، لأَن حَمْل البَرَّة بالإِضافة إِلى احتمال الفَجْرَة أَمر يسير ومُسْتَصْغَر؛ ومثله قول الله عز اسمه: لها ما كسبت وعليها ما اكتسبت، وهو مذكور في موضعه؛ وقول أَبي ذؤيب: ما حُمِّل البُخْتِيُّ عام غِيَاره، عليه الوسوقُ:
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR2.567 harf
* ح م ل * * حَمَل * الشيء على ظهره و * حَمَلَتِ * المرأة والشجرة الكل من باب ضرب قلت وقوله تعالى ﴿فإنه يحمل يوم القيامة وزرا﴾ لا اختصاص له بالمحمول على الظهر وقوله تعالى ﴿وساء لهم يوم القيامة حملا﴾ لا دلالة فيه على المصدر لأنه اسم لمحمول وكذا قوله تعالى ﴿حملا خفيفا﴾ لا دلالة فيه على المصدر لأنه اسم للمحمول أيضا فاستشهاد الجوهري رحمه الله تعالى بالآيتين فيه نظر وقال الأزهري * حَمَل * الشيء
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR18.010 harf
حمله على ظهره يحمله حملا وحملانا بالضم فهو محمول وحميل ومنه قوله تعالى: فإنه يحمل يوم القيامة وزرا وقوله تعالى: فالحاملات وقرا يعني السحاب، وقوله تعالى: وكأين من دابة لا تحمل رزقها أي لا تدخر رزقها، إنما تصبح فيرزقها الله تعالى. واحتمله كذلك. قال الله تعالى: فاحتمل السيل زبدا رابيا . وقول النابغة: فحملت برة واحتملت فجار عبر عن البرة بالحمل، وعن الفجرة بالاحتمال؛ لأن حمل
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR yok35.947 harf
حَمَلَهُ 1 حَمَلَهُ حمل حمله حملة , aor. حَمِلَ , inf. n. حَمْلٌ (S, Mgh, Msb, K, &c., in some copies of the S حِمْلٌ) and حُمْلَانٌ, (Mgh, K,) He bore it, carried it, took it up and carried it, conveyed it, or carried it off or away, (MA,) عَلَى ظَهْرِهِ (S, MA,) upon his back, or عَلَى رَأْسِهِ upon his head; (MA;) and ↓ احتملهُ signifies the same: (Msb, K:) or the latter is used in relation to
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR2.641 harf
حَمَلَ حَمَلَ I ( n. ac. حَمْل 1 , حُمْلَاْن 35 ), a. Bore, carried; supported. c. Knew by heart. d. Made ( charge, attack ). e. ( n. ac. حَمْل 1 ), Was, became pregnant, conceived. f. Bore, produced fruit. g. Swelled, overflowed ( river ). h. Mounted, provided with a beast. i. ( n. ac. حَمَاْلَة 22t ) [ Bi ], Made himself responsible for, guaranteed. j. [ acc. & 'Ala ], Urged
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR73.977 harf
حمل حَمَلَ - يَحْمِلُ- حِمْل- حَمْل- أحْمال- حَامِل- حَامِلة- حَامِلات- حَمُوْل- حَمُوْلَة- حَمَّال- حَمَّالَة - حَمَّل - يُحَمِّل ، حُمِّلَ - يُحَمَّلُ - احْتَمَلَ - يَحْتَمِلُ حَمَلَ - يَحْمِلُ + كائن - كائناً أو شيئاً أو أمراً: يرفعه إليه ويصحبه ويبقيه معه ويسير به حَمَلَ - يَحْمِلُ + كائن + أمراً: تحمله: صحبه وناله من أثره وظل يلازمه
Maddenin bağlantısı

حمل حَمَلَ - يَحْمِلُ- حِمْل- حَمْل- أحْمال- حَامِل- حَامِلة- حَامِلات- حَمُوْل- حَمُوْلَة- حَمَّال- حَمَّالَة - حَمَّل - يُحَمِّل ، حُمِّلَ - يُحَمَّلُ - احْتَمَلَ - يَحْتَمِلُ حَمَلَ - يَحْمِلُ + كائن - كائناً أو شيئاً أو أمراً: يرفعه إليه ويصحبه ويبقيه معه ويسير به حَمَلَ - يَحْمِلُ + كائن + أمراً: تحمله: صحبه وناله من أثره وظل يلازمه ويسير به حَمَلَ - يَحْمِلُ + كائن + أمراً + على كائن: تحمل الأمر وشال منه ضد الكائن وعليه ﴿ربنا ولا تحمل علينا إصرا كما حملته على الذين من قبلنا﴾ حَمَلَ - يَحْمِلُ + كائن - كائناً أو شيئاً + في شيء: يرفعه إليه ويصحبه ويبقيه معه ويسير به وهو يضعه في شيء ﴿إنا لما طغى الماء حملناكم في الجارية﴾ حَمَلَ - يَحْمِلُ + كائن - كائناً أو شيئاً + إلى مكان: يرفعه إليه ويصحبه ويبقيه معه ويسير به إلى ذلك المكان ﴿تحمل أثقالكم إلى بلد لم تكونوا بالغيه إلا بشق الأنفس﴾ حَمَلَ - يَحْمِلُ + كائن - كائناً أو شيئاً + إلى مكان + على كائن: يرفعه إليه ويصحبه ويبقيه معه ويسير به إلى ذلك المكان على الكائن ﴿عليها وعلى الفلك تحملون﴾ ﴿لا على الذين إذا ما أتوك لتحملهم قلت لا أجد ما أحملكم عليه﴾ ﴿مثل الكلب إن تحمل عليه يلهث أو تتركه يلهث﴾ حِمْل: على وزن " فـِعـْل": اسم فعل بمعنى مفعول من " حَمَلَ - يَحْمِلُ ": المحمول: ما يُحْمَل : وهو اصطلاحاً ما يحمل من المتاع حَمْل: على وزن "فـَعـْل": اسم فعل بمعنى مفعول من " حَمَلَ - يَحْمِلُ ": المحمول: ما يُحْمَل : وهو اصطلاحاً حمل المرأة بجنينها أَحْمال: جمع " حَمْل " أو " حِمْل" حَامِل: اسم فاعل من " حَمَلَ - يَحْمِلُ " حَامِلة: مؤنث " حَامِل" حَامِلات: جمع " حَامِلة " حَمُوْل: على وزن " فـَعول" اسم فاعل مبالغة من " حَمَلَ - يَحْمِلُ ": كثير الحمل حَمُوْلَة: مؤنث " حَمُوْل " حَمَّال: على وزن " فَعـَّال": اسم فاعل مبالغة من " حَمَلَ - يَحْمِلُ " حَمَّالَة: مؤنث " حَمَّال" حَمَّل - يُحَمِّلُ: على وزن " فـَعـَّل" من " حَمَلَ - يَحْمِلُ ": جعله " يَحْمِلُ " حملاً على وجه التكرار والشدة حُمِّلَ - يُحَمَّلُ: مبني للمجهول من " حَمَّل - يُحَمِّلُ" احْتَمَلَ - يَحْتَمِلُ: على وزن " افتعل" من " حَمَلَ - يَحْمِلُ ": يحمل بإرادة ذاتية واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " الحمل بالرفع للأعلى و الركوب والاستقرار بالعالي"، وهي: رَفَعَ - يَرْفَعُ، نَتَقَ - يَنْتِقُ (نَتَقَ - يَنْتُقُ)، حَمَلَ - يَحْمِلُ، عَتَلَ - يَعْتِلُ، قَلَّ - يَقُلُّ، شَحَنَ - يَشْحَنُ حَمَل - يحمل ﴿والله خلقكم من تراب ثم من نطفة ثم جعلكم أزواجا وما تحمل من أنثى ولا تضع إلا بعلمه وما يعمر من معمر ولا ينقص من عمره إلا في كتاب إن ذلك على الله يسير(11)﴾ فاطر ﴿إليه يرد علم الساعة وما تخرج من ثمرات من أكمامها وما تحمل من أنثى ولا تضع إلا بعلمه ويوم يناديهم أين شركائي قالوا آذناك ما منا من شهيد(47)﴾ فصلت ﴿الله يعلم ما تحمل كل أنثى وما تغيض الأرحام وما تزداد وكل شيء عنده بمقدار(8)﴾ الرعد ﴿فحملته فانتبذت به مكانا قصيا (22)﴾ مريم ﴿فأتت به قومها تحمله قالوا يامريم لقد جئت شيئا فريا(27)﴾ مريم ﴿هو الذي خلقكم من نفس واحدة وجعل منها زوجها ليسكن إليها فلما تغشاها حملت حملا خفيفا فمرت به فلما أثقلت دعوا الله ربهما لئن آتيتنا صالحا لنكونن من الشاكرين (189)﴾ الأعراف ﴿ووصينا الإنسان بوالديه حملته أمه وهنا على وهن وفصاله في عامين أن اشكر لي ولوالديك إلي المصير(14)﴾ لقمان ﴿ووصينا الإنسان بوالديه إحسانا حملته أمه كرها ووضعته كرها وحمله وفصاله ثلاثون شهرا حتى إذا بلغ أشده وبلغ أربعين سنة قال رب أوزعني أن أشكر نعمتك التي أنعمت علي وعلى والدي وأن أعمل صالحا ترضاه وأصلح لي في ذريتي إني تبت إليك وإني من المسلمين(15)﴾ الأحقاف ﴿وتحمل أثقالكم إلى بلد لم تكونوا بالغيه إلا بشق الأنفس إن ربكم لرءوف رحيم(7)﴾ النحل ﴿ومن الأنعام حمولة وفرشا كلوا مما رزقكم الله ولا تتبعوا خطوات الشيطان إنه لكم عدو مبين(142)﴾ الأنعام ﴿أولئك الذين أنعم الله عليهم من النبيين من ذرية آدم وممن حملنا مع نوح ومن ذرية إبراهيم وإسرائيل وممن هدينا واجتبينا إذا تتلى عليهم آيات الرحمان خروا سجدا وبكيا(58)﴾ مريم ﴿ذرية من حملنا مع نوح إنه كان عبدا شكورا(3)﴾ الإسراء ﴿ولكم فيها منافع ولتبلغوا عليها حاجة في صدوركم وعليها وعلى الفلك تحملون (80)﴾ غافر ﴿وعليها وعلى الفلك تحملون (22)﴾ المؤمنون ﴿إنا لما طغى الماء حملناكم في الجارية (11)﴾ الحاقة ﴿وآية لهم أنا حملنا ذريتهم في الفلك المشحون (41)﴾ يس ﴿ولقد كرمنا بني آدم وحملناهم في البر والبحر ورزقناهم من الطيبات وفضلناهم على كثير ممن خلقنا تفضيلا(70)﴾ الإسراء ﴿وحملناه على ذات ألواح ودسر (13)﴾ القمر ﴿حتى إذا جاء أمرنا وفار التنور قلنا احمل فيها من كل زوجين اثنين وأهلك إلا من سبق عليه القول ومن آمن وما آمن معه إلا قليل(40)﴾ التوبة ﴿ليحملوا أوزارهم كاملة يوم القيامة ومن أوزار الذين يضلونهم بغير علم ألا ساء ما يزرون (25)﴾ النحل ﴿وليحملن أثقالهم وأثقالا مع أثقالهم وليسألن يوم القيامة عما كانوا يفترون(13)﴾ العنكبوت ﴿ولا تزر وازرة وزر أخرى وإن تدع مثقلة إلى حملها لا يحمل منه شيء ولو كان ذا قربى إنما تنذر الذين يخشون ربهم بالغيب وأقاموا الصلاة ومن تزكى فإنما يتزكى لنفسه وإلى الله المصير(18)﴾ فاطر ﴿وقال الذين كفروا للذين آمنوا اتبعوا سبيلنا ولنحمل خطاياكم وما هم بحاملين من خطاياهم من شيء إنهم لكاذبون(12)﴾ العنكبوت ﴿وقال الذين كفروا للذين آمنوا اتبعوا سبيلنا ولنحمل خطاياكم وما هم بحاملين من خطاياهم من شيء إنهم لكاذبون(12)﴾ العنكبوت ﴿قل أطيعوا الله وأطيعوا الرسول فإن تولوا فإنما عليه ما حمل وعليكم ما حملتموإن تطيعوه تهتدوا وما على الرسول إلا البلاغ المبين(54)﴾ النور ﴿خالدين فيه وساء لهم يوم القيامة حملا (101)﴾ طه ﴿وعنت الوجوه للحي القيوم وقد خاب من حمل ظلما (111)﴾ طه ﴿قد خسر الذين كذبوا بلقاء الله حتى إذا جاءتهم الساعة بغتة قالوا ياحسرتنا على ما فرطنا فيها وهم يحملون أوزارهم على ظهورهم ألا ساء ما يزرون (31)﴾ الأنعام ﴿من أعرض عنه فإنه يحمل يوم القيامة وزرا (100)﴾ طه ﴿خالدين فيه وساء لهم يوم القيامة حملا (101)﴾ طه ﴿قد خسر الذين كذبوا بلقاء الله حتى إذا جاءتهم الساعة بغتة قالوا ياحسرتنا على ما فرطنا فيها وهم يحملون أوزارهم على ظهورهم ألا ساء ما يزرون (31)﴾ الأنعام

﴿وقال لهم نبيهم إن آية ملكه أن يأتيكم التابوت فيه سكينة من ربكم وبقية مما ترك آل موسى وآل هارون تحمله الملائكةإن في ذلك لآية لكم إن كنتم مؤمنين(248)﴾ البقرة ﴿الذين يحملون العرش ومن حوله يسبحون بحمد ربهم ويؤمنون به ويستغفرون للذين آمنوا ربنا وسعت كل شيء رحمة وعلما فاغفر للذين تابوا واتبعوا سبيلك وقهم عذاب الجحيم(7)﴾ غافر ﴿والملك على أرجائها ويحمل عرش ربك فوقهم يومئذ ثمانية (17)﴾ الحاقة ﴿وكأين من دابة لا تحمل رزقها الله يرزقها وإياكم وهو السميع العليم(60)﴾ العنكبوت { مثل الذين حملوا التور

Sîgalar(50)

Mücavir kökler86 mücavir (313 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. وضع

    6 ortak ayet · Koyar

  2. وزر

    5 ortak ayet · Kemiksiz et parçası demektir

  3. ثقل

    4 ortak ayet · Terazinin karşı kefesine konan taş demektir

  4. ذرر

    4 ortak ayet · Zerre toz demektir

  5. خطأ

    3 ortak ayet · Hata : Hatve, çizgi ve adım anlamına gelir

  6. رضع

    2 ortak ayet · Rda (re,dat,ayn) memede biberon, süt

  7. فلك

    3 ortak ayet · Fülk (kef), İğ topacı demektir

  8. أنث

    3 ortak ayet · Eğildiği zaman tekrar eski yerine gelen demir gibi şeylere…

  9. بهت

    2 ortak ayet · Mehd beşik demektir

  10. شكر

    4 ortak ayet · Sütle dolu memedir

  11. بلغ

    4 ortak ayet · İş ayakkabısı

  12. شهر

    2 ortak ayet · Kamer gökteki ayın kütlesi demektir

Geçtiği ayetler(50)

  1. اللَّهُ يَعْلَمُ مَا تَحْمِلُ كُلُّ أُنْثَى وَمَا تَغِيضُ الْأَرْحَامُ وَمَا تَزْدَادُ وَكُلُّ شَيْءٍ عِنْدَهُ بِمِقْدَارٍ

    TaşırAllah; her dişinin neyi yüklendiğini ve rahimlerin neyi eksiltip artırdığını bilir. O’nun katında her şey bir ölçüye göredir.

  2. وَكَأَيِّنْ مِنْ دَابَّةٍ لَا تَحْمِلُ رِزْقَهَا اللَّهُ يَرْزُقُهَا وَإِيَّاكُمْ وَهُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ

    TaşırNice canlı vardır ki; rızkını kendi taşımaz. Sizin de, onların da rızkını Allah verir. Ve O; Semi’dir, Alim’dir.

  3. … تُرَابٍ ثُمَّ مِنْ نُطْفَةٍ ثُمَّ جَعَلَكُمْ أَزْوَاجًا وَمَا تَحْمِلُ مِنْ أُنْثَى وَلَا تَضَعُ إِلَّا بِعِلْمِهِ وَمَا يُعَمَّرُ …

    TaşırAllah, sizi topraktan yaratmıştır, sonra bir damla sudan sonra da sizleri çiftler olarak var etmiştir. Hiç bir dişi O’nun bilgisi olmadan hamile kalmaz ve doğum yapmaz. Bir ömürlünün çok yaşaması ve ömrünün azalması ancak kitabdadır. Muhakkak ki bu; Allah’ a pek kolaydır.

  4. … السَّاعَةِ وَمَا تَخْرُجُ مِنْ ثَمَرَاتٍ مِنْ أَكْمَامِهَا وَمَا تَحْمِلُ مِنْ أُنْثَى وَلَا تَضَعُ إِلَّا بِعِلْمِهِ وَيَوْمَ يُنَادِيهِمْ …

    TaşırKıyamet saatının bilgisi, ancak O’na aittir. O’nun ilmi olmadıkça hiç bir meyve tomurcuklarından çıkmaz. Hiç bir dişi gebe kalmaz ve doğurmaz. Onlara: Nerede Benim ortaklarım? diye seslendiği gün derler ki: Bizden hiç bir şahid olmadığını Sana arzederiz.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökحمل
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerوزر, ثقل, كلف
Zıt Kökوضع
Çekirdek Özet 1Bir nesneyi yerden kaldırarak üstlenmek, sırtta, karında veya binek üzerinde taşımak
Çekirdek Özet 2Emanet, vahiy, günah ve döl gibi maddi veya manevi ağırlıkları varlığında barındırıp götürmek
Çekirdek Özet 3Taşıma kapasitesine bağlı olarak sorumluluk, aktarım ve hukuki tazmin borcunun doğması
Kritik Hata RiskiKökün yalnızca fiziksel hamallık veya biyolojik gebelik olarak daraltılıp emanet ve risalet gibi varoluşsal yükümlülük boyutunun göz ardı edilmesi

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
حمIsı, hararet, yoğunlaşma, kaynama, içsel doluluk ve siyahlaşma; nitekim حمم kömürleşmeyi, حمأ ısınmış kokulu balçığı, حمد içten gelen övgü yoğunluğunu, حمي hararet ve himayeyi ifade ederلLisan veya bağlama unsuru eklenerek içteki hararet ve yoğunluğun hareket ettirilmesi, bir ağırlığın yukarı kaldırılarak sevk edilmesi ve taşınması anlamı oluşmuştur

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
حÇit, duvar; çevirme, koruma, ayırmaTaşınacak nesneyi çevreleme, onu kuşatarak bünyeye alma ve koruma sınırını kurar
مSu; akış, çokluk, derinlikTaşıyıcı bünyenin içsel sıvı ve canlılık haznesini, akıcı ağırlığı ve doluluğu simgeler
لÇoban değneği, üvendire; yöneltme, öğretme, bağlamaYükün bir hedefe doğru sevk edilmesini, yönlendirilmesini ve denetimli aktarımını sağlar
حملÇevrelenmiş bir ağırlığın sevk edilerek taşınmasıNesnenin veya canlının bünye içine alınıp kuşatılarak belirli bir yöne doğru taşınması hareketidir

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir ağırlığı yerden kaldırıp sırtta, omuzda taşımak; hayvanın sırtına yük vurmak; kadının veya dişi hayvanın rahminde yavru taşıması; ağacın meyve vermesi
Cahiliye şiiri kullanımıŞair el-A'şâ bir beytinde yüklenme ve öfkenin taşınması anlamında şöyle der: لا أعرفنك إن جدت عداوتنا / والتمس النصر منكم عوض تحتمل
Erken Arapça kullanımMuhadram şair Ebû Züeyb el-Hüzelî yük vurulmuş deve tasvirinde kökü şöyle kullanır: ما حمل البختي عام غياره / عليه الوسوق برها وشعيرها

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn, Lisān al-ʿArab.

Sami etimolojik katman

Sami dil ailesinde حمل kökü merkezi bir konuma sahiptir ve özellikle Batı Sami dillerinde yük taşımak, gebe kalmak ve borç üstlenmek anlam haritasını korur. İbranicede yer alan חמל (hamal) biçimi daha çok acıma, esirgeme ve yükünü hafifletme nüansına kaymışken, Arapçada kök birincil fiziksel anlamı olan kaldırma ve nakletme fiilini eksiksiz sürdürmüştür. Süryanicede ܚܡܠ (hmal) kökü toplamak, saklamak, muhafaza etmek ve bir ambar gibi içine almak anlamlarını taşır ki bu durum Arapçadaki haml (rahimde taşıma) ile doğrudan semantik örtüşme gösterir. Arapçada kökün kazandığı özgün açılım, yükün hem harici (sırttaki yük / hıml) hem de dahili (karındaki yavru, ağaçtaki meyve / haml) ayrımıyla son derece dakik bir morfo-semantik sisteme kavuşturulmuş olmasıdır.

Güven Kesin

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, Maqāyīs al-Lugha.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönBir nesneyi yerden kaldırarak taşımakHarici yükler için kesreli mastar حمل, dahili yükler ve döl için fethalı mastar حمل türetilerek fiziksel ayrım korunmuşturKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice חמל ve Süryanice ܚܡܠ kökleriSüryanicede depolamak ve içine alıp korumak, İbranicede ise esirgemek ve şefkatle yükünü üstlenmek anlamları mevcutturGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik katmanda muhafaza ve taşımaÇöl ve göçebe kültüründe yük hayvanına denk vurma ve kervan yürütme pratikleriyle semantik olarak genişlemiştirMuhtemel

Kaynak Payne Smith Syriac Lexicon, Hebrew and English Lexicon (BDB), Lisān al-ʿArab.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
حملAnlamlıTaşımak, yüklenmekBir ağırlığı sırtında, karnında veya binek üzerinde bir yerden bir yere nakletmekHedef kök; Kur'an'da geçer
حلمAnlamlıOlgunlaşmak, rüya görmek, yumuşak huylu olmakNefsin dürtülerini içine alıp kontrol etmesi, öfkesini taşıyıp sabretmesiHedef kökle içsel taşıma ve sabır bakımından anlamdaştır; Kur'an'da geçer
محلAnlamlıKuraklık, kıtlık, güçsüzlükToprağın mahsul taşımaması, verimsizleşmesi ve hile ile çekiştirmeHedef kökün bereket ve meyve taşıma anlamına zıttır; Kur'an'da geçer
ملحAnlamlıTuzlu olmak, beyazlaşmak, güzellikSuyun ve yiyeceğin mineral yükünü taşıyarak lezzetlenmesiKur'an'da geçer
لحمAnlamlıEt, birbirine kaynama, bitiştirmeBedenin kemik üzerine yüklediği doku, dokuma kumaşın atkısıKur'an'da geçer
لمحAnlamlıHızlıca bakmak, parıldamakGözün ışığı veya sureti anlık olarak yakalayıp taşımasıKur'an'da geçer

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
حملMerkezGenel taşıma ve yüklenmeAğırlığı ister içeride ister dışarıda olsun kaldırıp bir hedefe doğru nakletmekMaddi, biyolojik ve ahlaki her türlü yükü kapsayan üst kavramdır
وزرKomşuAğır günah ve sorumluluk yüküKişinin sırtına binen, taşınması zor ve cezai karşılığı olan günah yüküGenellikle kaçınılması gereken manevi ve cezai ağırlıkları ifade eder
ثقلKomşuAğırlık ve meşakkatNesnenin tartıda veya zihinde ağır basması, hafifliğin zıddı olmasıAğırlığın taşınmasından ziyade bizatihi yerçekimine dönük kütlesine odaklanır
كلفKomşuYükümlülük ve külfetKişiye zor gelen bir işin sorumluluğunu zorunlu olarak yüklemekTaşıma eyleminden çok mükellefiyetin getirdiği zorluk ve meşakkati vurgular
وضعZıtBırakmak, indirmek, doğurmakYükü üzerinden atmak, yere koymak veya dölü rahimden dışarı çıkarmakHaml eyleminin tam karşıtı olarak ağırlıktan kurtulmayı ifade eder

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaحملTaşımak, gebe olmak, yüklenmekBir ağırlığı kaldırma, döl taşıma ve sorumluluk alma anlamlarının tümünü kuşatırKesin
Latinceportare, gestare, tolerareTaşımak, gebe olmak, tahammül etmekPortare fiziksel nakli, gestare gebelik ve içsel taşımayı, tolerare ise sabırla yüklenmeyi karşılarGüçlü
İngilizceto carry, to bear, to conveyTaşımak, yüklenmek, doğurmakTo bear ahlaki ve biyolojik yüklenmeyi, to carry fiziksel nakli ifade ederKesin
Almancatragen, ertragen, beladenTaşımak, tahammül etmek, yüklemekTragen hem gebelik hem yük taşımayı verir; kökün zenginliğini yüksek oranda karşılarGüçlü
Fransızcaporter, supporter, concevoirTaşımak, katlanmak, gebe kalmakPorter fiziksel ve manevi yüklenmeyi, supporter meşakkate tahammülü belirtirGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Collins Robert French Dictionary.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
حَمَلَتْهُ / حَمْلًاBiyolojik gebelik ve döl taşımaAnne karnında ceninin meşakkatle taşınması bağlamı (Lokmân 31:14, el-Ahkāf 46:15)
حَمَلْنَا / تُحْمَلُونَGemilerde ve bineklerde taşınmaİnsanoğlunun karada ve denizde ilahi lütufla nakledilmesi bağlamı (el-İsrâ 17:3, el-Mü'minûn 23:22)
حَمَلَهَاİlahi emaneti ve hilafeti üstlenmeVarlığın çekindiği sorumluluğun insan tarafından yüklenilmesi bağlamı (el-Ahzâb 33:72)
حُمِّلُواİlahi vahyi ve kitabı yaşama göreviKendilerine Tevrat verilip de onun gereğini yerine getirmeyenler bağlamı (el-Cum'a 62:5)
يَحْمِلُونَ أَوْزَارَهُمْGünah ve vebal yükünün ahirette taşınmasıKişilerin kendi sapkınlıklarının ve saptırdıklarının cezasını yüklenmesi bağlamı (el-En'âm 6:31, en-Nahl 16:25)
لَا تُحَمِّلْنَاGüç yetirilemeyen teklif ve külfetİnsanın kapasitesini aşan ağır cezai veya fıkhi yükümlülüklerden sığınma bağlamı (el-Bakara 2:286)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİlahi teklif, emanet ve sorumlulukTeklif-i mâ lâ yutâk (güç yetirilemeyen yük) ve emanetin mahiyeti meselesiİnsanın irade ve kesb kapasitesine göre sorumluluk yüklenmesi
FıkıhHâmil olma, gebelik, nafaka ve kefalet (hamâle)Hâmile kadının iddeti, ceninin mirası ve başkasının borcuna kefil olma borcuHukuki hak ve borçların taşınması, teminat altına alınması
TefsirKitap yüklü merkep ve emanet metaforuİlim ile amelin ayrışması, vahyî bilginin eyleme dönüşmeden taşınması eleştirisiZihni veya bedeni naklin ahlaki ve fiili idrakle bütünleşmesi zarureti
HadisSilah taşımak, cenaze taşımak ve diyet üstlenmekMüslümanlara silah çekme yasağı ve asabenin diyeti yüklenmesi ahkâmıToplumsal emniyetin korunması ve kolektif sorumluluğun üstlenilmesi

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniEmanet ve teklifHilafet ve ibadet mükellefiyetiİlahî iradenin yeryüzünde temsilini ve ahlaki yükümlülüğü taşımakVarlığın kaçındığı ontolojik sorumluluğu insanın bilfiil üzerine almasıdırKesin
İlmiBilgi aktarımı ve metodolojiRivayet ve dirayet nakliBilginin sadece hafızada taşınmayıp amele ve üretime dönüştürülmesiBilgiyi anlamadan taşıyanlar Tevrat yüklü merkep metaforuyla uyarılmıştırGüçlü
SiyasiKamu yönetimi ve kamu otoritesiMeşru egemenlik ve velayet yüküToplumun asayiş, adalet ve savunma külfetini idarecinin üstlenmesiİktidar, güç kullanma imtiyazı değil toplumun ortak yükünü omuzlama görevidirGüçlü
İktisadiTicaret, lojistik ve kefaletNakliye kapasitesi ve borç garantisiMalların dolaşımı, taşıma ücreti ve mali risklerin garanti edilmesiHammaddenin pazara taşınması ve borcun kefalet (hamâle) yoluyla üstlenilmesidirGüçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerTaşıma kapasitesi (carrying capacity) ve vektörel yük transferiBir sistemin, yapının veya iletkenin kırılma ya da çökme olmaksızın taşıyabileceği maksimum yük sınırıGüçlü
Beşeri bilimlerHukuki ve ahlaki sorumluluğun tahakkuku (accountability)Bireyin veya kurumun eylemlerinin hukuki neticelerini ve tazmin yükünü üstlenmesi mekanizmasıKesin

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökün sadece kargo taşımacılığı, fiziksel bir cismin yer değiştirmesi veya salt kadınlara özgü biyolojik gebelik olarak algılanması
Kur'an içi daha geniş anlamFiziksel nakliyenin yanı sıra emanetin yüklenilmesi, ilahi vahyin sorumluluğu, günahın vebali ve varoluşsal teklifin üstlenilmesini kuşatan çok katmanlı yapı
Yanlış anlamanın doğuracağı hataemanet ve teklif ayetlerinin (el-Ahzâb 33:72, el-Cum'a 62:5) pasif ve soyut bir kadercilikle okunması, vahyî bilginin hayata geçirilme mesuliyetinin ihmal edilmesi

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın insan tanımını (emaneti yüklenen varlık), peygamberlik misyonunu (ağır vahyi taşıma) ve ahiret adaletini (kimsenin başkasının günahını taşımaması ilkesi) kuran kurucu bir köktür.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Emanet ayetinde (el-Ahzâb 33:72), amelsiz ilmi yeren benzetmede (el-Cum'a 62:5), ferdi sorumluluk bildiren adaletin temel ilkelerinde (el-İsrâ 17:15, Fâtır 35:18) ve yaratılış/şükür bağlamındaki binek ayetlerinde.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Günahların başkasına devredilebileceği veya soyut bir inançla sorumluluktan kurtulunabileceği zannını yıkar; bilginin kuru bir ezber değil taşınması ve gereği yapılması gereken bir yük olduğunu gösterir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamBir ağırlığı yerden kaldırarak sırtında, karnında veya binek üzerinde bir noktadan diğerine taşımak; rahimde döl barındırmak.
  • Soyut anlamİlahi teklif, ahlaki emanet, vahyî görev veya günah vebalini irade ve bilinçle yüklenip sonucuna katlanmak.
  • Sistematik karşılıkBir sistemin taşıma kapasitesi ile üzerine yüklenen harici sorumluluk ve risk arasındaki denge ve aktarım dinamiği.
  • LaTeX modeliL=∫t0t1C(t) dts¸artıyla∑i=1nwi≤K
  • LaTeX açıklamasıFormülde L toplam yüklenme ve taşıma sürecini, C(t) zamana bağlı taşınan içeriğin fonksiyonunu, t0 yükün üstlenildiği başlangıç anını, t1 yükün indirildiği veya hesabının verildiği nihai anı simgeler. wi sisteme binen her bir ferdi sorumluluk, teklif veya ağırlık unsurunu, K ise taşımaya güç yetirilen azami kapasite sınırını ifade eder; toplam yük kapasiteyi aştığında teklif-i mâ lâ yutâk sınırına ulaşılmış olur.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ح