طوف
ط - و - ف
جذر- الورود: ٤١
- الآيات: ٣٥
- الصيغ: ٢٠
- المعاجم: ١٣
Çeper demektir. Çeper yapmak el ele vererek halka oluşturmaktır. Bir iş yapmak için oluşmu gruba taife denmektedir.المزيد ›
ملاحظاتي
المعاجم(١٣)
★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية
Çeper demektir. Çeper yapmak el ele vererek halka oluşturmaktır. Bir iş yapmak için oluşmu gruba taife denmektedir.
كتاب العين
الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ١٬٨١٥باب الطاء والفاء و و ا ي ء معهما
ط ف و، ط ف ي، ط و ف، و ط ف، ف و ط، ط ي ف، ط ف أ، ف ط أ مستعملات
طفو:
طفي:
طفا الشّيءُ فوقَ الماءِ يَطْفُو طَفْواً، وقد يُقالُ للثّور الوْحشيّ إذا علا رملةً: طَفا فَوْقَها. قال العجّاج:
وإن تَلَقَّتْه العَقاقيلُ طَفا
وفي الحديث: "اقتُلوا ذا الطُّفْيَتَيْن"، أُراه شَبَّهَ الخَطَّينِ على ظَهره بطُفْيَتَينِ. والطَّفْية من خُوصِ المُقْل، وهي حجازيّة، وجمعُها:
الصحاح
الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٬٠٩٥طافَ حول الشيء يَطوفُ طَوْفاً وطَوَفاناً، وتَطَوَّفَ واسْتَطَافََ، كله بمعنًى. ورجلٌ طافٌ، أي كثير الطَوافِ. والطَوْفُ: قِرَبٌ يُنفخ فيها ثم يُشَدُّ بعضها إلى بعض فتُجْعَل كهيئة السطح يُرْكبُ عليها في الماء ويُحْمَلُ عليها، وهو الرَمَثُ، وربما كانَ من خشب. والطَوْفُ: الغائط. تقول منه: طَافَ يَطوفُ طَوْفاً، واطَّاف اطِّيافاً، إذا ذهب إلى البراز ليتغوَّط. والطائِفُ العسسُ. وطائِفُ القوسِ: ما بين
تهذيب اللغة
الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٦٬٩١١ط ف ( وايء )
طفا ، طفأ ، طوف ، طيف ، وطف ، فطأ ، فوط .
( طفا ) : رُوِيَ عن النبيّ ( صلى الله عليه وسلم ) أنّه ذكَر الدَّجَّالَ فقال : كأن عينَه عِنَبَةٌ طافِيَة .
قال أبو العبَّاس : وسُئل عن تفسيره فقال : الطافِية من العِنَب : الحَبَّة التي قد خَرجتْ عن حَدِّ نِبْتَةِ أَخواتِها من الحَبّ فنتأتْ وظهرتْ . قال : ومنه الطّافي من السَّمَك لأنه يعلو ، ويَظهرُ على رأس الماء .
وقال الليث : طَفَا الشيءُ
مقاييس اللغة
ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٧٬٥٢٦(باب الطاء والواو وما يثلثهما)
(طوي) الطاء والواو والياء أصلٌ صحيحٌ يدلُّ على إدراج شيءٍ حتَّى يدرَج بعضُه في بعض، ثم يحمل عليه تشبيهاً. يقال طويت الثَّوبَ والكِتاب طَيّاً أطويه. ويقال طَوَى الله عُمر الميّت. والطَّوِيّ: البئر المطوية. قال:
فقالت له: هذا الطَّوِيُّ وماؤه *** ومحترقٌ من يابسِ الجِلْدِ قاحِلُ([1])ومما حمل على هذا الباب قولهم *لمن مضى على وجهه: طوى كَشْحَه. وأنشد:
وصاحبٍ لي طوى
المفردات في غريب القرآن
الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٢٬٢٢٨- الطوف: المشي حول الشيء، ومنه: الطائف لمن يدور حول البيوت حافظا. يقال: طاف به يطوف. قال تعالى: ﴿يطوف عليهم ولدان﴾ [الواقعة/ 17]، قال: ﴿فلا جناح عليه أن يطوف بهما﴾ [البقرة/158]، ومنه استعير الطائف من الجن، والخيال، والحادثة وغيرها. قال: ﴿إذا مسهم طائف من الشيطان﴾ [الأعراف/201]، وهو الذي يدور على الإنسان من الشيطان يريد اقتناصه، وقد قرئ: ﴿طيف﴾ (وهي قراءة ابن كثير وأبي عمرو والكسائي ويعقوب. انظر:
أساس البلاغة
الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٧١٨ط و ف
طاف به وأطاف واطّاف واستطاف وطوف البلاد.
وأخذه الطائف: العاس.
وألم به طيف وطائف.
ومسه طيف من الشيطان وطائف.
وجاءتني طائفة منهم وطوائف.
وركبوا الطوف والأطواف وهو الرمث من قرب منفوخ فيها.
وقوس طيعة الطائفين وهما الستان.
قال الطرماح: هتوف عوى من طائفيها محدرج ممر كحلقوم القطاة بديع ومن المجاز: أطاف بهذا الأمر: أحاط به.
وطاف به الكرى إذا نعس.
قال بشر: فلاة
لسان العرب
ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٧٬٩٩٨طافَ به الخَيالُ طَوْفاً: أَلَمَّ به في النوم، وسنذكره في طيف أَيضاً لأَن الأَصمعي يقول طاف الخيال يَطيف طَيْفاً، وغيره يَطوف. وطاف بالقوم وعليهم طَوْفاً وطَوَفاناً ومَطافاً وأَطافَ: اسْتدار وجاء من نواحِيه. وأَطاف فلان بالأَمر إذا أَحاط به، وفي التنزيل العزيز يطاف عليهم بآنية من فِضَّة. وقيل: طافَ به حامَ حَوْله. وأَطاف به وعليه: طَرَقَه لَيْلاً. وفي التنزيل العزيز: فطافَ عليها طائفٌ من ربك وهم
القاموس المحيط
الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٦٢٠* ط و ف * * طَافَ * حول الشيء من باب قال و * طَوَفَاناً * أيضا بفتحتين و * تَطَوَّفَ * و * اسْتَطَافَ * كله بمعنى و * الطَّوْفُ * أيضا قِرَب يُنفخ فيها ثم يُشد بعضها إلى بعض فتُجعل كهيئة السطح يُركب عليها في الماء ويُحمل عليها وربما كان من خشب و * الطَّائِفُ * العسس وطائف بلاد ثقيف و * الطَّائِفةُ * من الشيء قطعة منه وقوله تعالى ﴿وليشهد عذابهما طائفة من المؤمنين﴾ قال بن عباس رضي الله عنهما
تاج العروس
الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٧٬٩١٥طاف حول الكعبة وعليه اقتصر الجوهري وزاد غيره: وبها، طوفا، وطوافا، وطوفانا محركة، واقتصر الجوهري على الأول والثالث، ونقل ابن الأثير الثاني وكذلك استطاف، وتطوف نقلهما الجوهري وطوف تطويفا، كل ذلك بمعنى: دار حولها. ويقال في الأخير طوف الرجل: إذا أكثر الطواف، قال شيخنا: وقد قصد المصنف إلى الطواف الشرعي الذي أوضحه الشارع، وترك أصله في اللغة، وقد أورده الراغب، وفسره بمطلق المشي، أو مسي فيه استدارة، أو
معجم لين
إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٢٬٤٢٥1 طَوڤفَ The inf. n. طَوَافٌ primarily signifies, accord. to Er-Rلghib, The act of going, or walking, in an absolute sense: or the going, or walking, around, or otherwise. (MF, TA.) [Hence,] طَافَ حَوْلَ الشَّىْءِ, (S,) or بِالشَّىْءِ, (Msb,) or حَوْلَ الكَعْبَةِ, (O, K,) and بِهَا, (K,) aor. يَطُوفُ, (S, O, Msb,) inf. n. طَوْفٌ (S, O, Msb, K) and طَوَافٌ (O, Msb, K, and mentioned also in the S
1 طَوڤفَ The inf. n. طَوَافٌ primarily signifies, accord. to Er-Rلghib, The act of going, or walking, in an absolute sense: or the going, or walking, around, or otherwise. (MF, TA.) [Hence,] طَافَ حَوْلَ الشَّىْءِ, (S,) or بِالشَّىْءِ, (Msb,) or حَوْلَ الكَعْبَةِ, (O, K,) and بِهَا, (K,) aor. يَطُوفُ, (S, O, Msb,) inf. n. طَوْفٌ (S, O, Msb, K) and طَوَافٌ (O, Msb, K, and mentioned also in the S but not there said to be an inf. n.) and طَوَفَانٌ, (S, O, K,) [and perhaps طُوفَانٌ, q. v.,] He went round or round about, circuited, or circuited around, or compassed, (Msb, TA,) the thing, (S, Msb,) or the Kaabeh; (O, K;) and so طَافَ, aor. يَطِيفُ; (Msb; [but this I think doubtful;]) and ↓ تطوّف, (S, Msb, K,) and ↓ اِطَّوَّفَ, a variation of that next preceding, (Msb, TA,) inf. n. اِطِّوَّافٌ; (TA;) and ↓ استطاف, (S, Msb, K,) as also ↓ استطافهُ; (TA;) and بِهِ ↓ اطاف, (Msb,) or عَلَيْهِ; (TA;) and ↓ طوّف, inf. n. ↓ تَطْوِيفٌ; (K;) or this last signifies he did so much, or often. (S, TA.) And طاف بِالقَوْمِ, aor. يَطُوفُ, inf. n. طَوْفٌ and طَوَفَانٌ and مَطَافٌ, He went round about [or round about among] the people, or party; as also ↓ اطاف: the aor. of the former verb occurs in the Kur lvi. 17 and lxxvi. 19, trans. by means of عَلَى. (TA.) And طُفْتُ بِهِ عَلَى البَيْتِ [I went round the House of God, i. e. the Kaabeh, with him; or] I made him to go round, or to circuit, or compass, the House. (Msb. [The vulgar in the present day say ↓ طَوَّفْتُهُ: and they apply the appellation ↓ مُطَوِّف to One who makes the circuits round the Kaabeh with a pilgrim, and serves to conduct him round about to the other sacred objects, or places.]) You say also, طاف فِى البِلَادِ, inf. n. طَوْفٌ and تَطْوَافٌ, He journeyed [or journeyed round about] in the countries, or tracts of country; and so [or as meaning he did so much or often] ↓ طوّف, inf. n. تَطْوِيفٌ and تَطْوَافٌ. (TA. [In one place in the TA, the latter inf. n. is said to be with kesr, so that it is like تِبْيَانٌ; but see this latter, which is very extr.: see also تِطْوَافٌ below.]) ↓ لَأَطُوفَنَّ طَوْفَهُ means the same as لَأَسْعَرَنَّ سَعْرَهُ [app. I will assuredly practise circumvention like his practising thereof]. (Fr, O and K in art. سعر, q. v.) ― -b2- See also 4, in two places. -A2- طَافَ, (S, Mgh, O, Msb, K,) aor. as above, (S, O, Msb,) inf. n. طَوْفٌ, (S, Mgh, O, Msb,) from طَوْفٌ signifying غَائِطٌ; (S, O;) as also ↓ اِطَّافَ, (IAar, S, K, TA, [in the CK, erroneously, اطَّأَفَ,]) He voided his excrement, or ordure; (Mgh, Msb; *) or he went away (S, O, K) to the field, or open tract, (S, O,) to void his excrement, or ordure. (S, O, K.)
2 طَوَّفَ see 1, in three places. ― -b2- You say also, طوّف النَّاسُ, and الجَرَادُ, The men, or people, and the locusts, filled the land like the طُوفَان [or flood]. (TA.)
4 أَطْوَفَ see 1, in two places. ― -b2- اطاف بِالشَّىْءِ signifies also He, or it, surrounded, or encompassed, the thing. (Msb.) ― -b3- And اطاف بِهِ He came to him; visited him; or alighted at his abode as a guest; syn. أَلَمَّ بِهِ: and he approached him; or drew, or was, or became, near to him; syn. قَارَبَهُ. (S, K.) [And] بِالنِّسَآءِ ↓ طَافَ, aor. يَطُوفُ; and اطاف; He came to women, or the women; visited them; or alighted at their abodes as a guest; syn. أَلَمَّ (Msb.) And اطاف بِهِ and عَلَيْهِ He came to him by night: and sometimes improperly used as meaning by day: a poet says,
أَطَفْتُ بِهَا نَهَارًا غَيْرَ لَيْلٍ وَأَلْهَى رَبَّهَا طَلَبُ الرِّحَالِ [I came to her by day, not by night, while the seeking for the camels' saddles, or for the things necessary for his journey, or for the places of alighting, diverted her lord, or husband, from attending to her]. (TA.) And بِهِ الخَيَالُ ↓ طاف, aor. يَطُوفُ, inf. n. طَوْفٌ; and, as As used to say, طاف, aor. يَطِيفُ, inf. n. طَيْفٌ; The خيال [i. e. apparition, or phantom,] came to him, or visited him, (أَلَمَّ بِهِ,) in sleep. (TA.)
٥ 5 تطوّف ذ and اِطَّوَّفَ : see 1, first sentence.
اِطَّافٌ 8 اِطَّافٌ ذ : see 1, last sentence.
10 اـِسْتَطْوَفَ see 1, first sentence, in two places.
طَافٌ طَافٌ ذ A man who goes round, or round about, much, or often; (S, O, K;) [and] so ↓ طَوَّافٌ: and ↓ طَوَّافَةٌ a woman who goes round, or round about, much, or often, to the tents, or houses, of her female neighbours. (Msb.) -A2- See also طُوف.
طَوْفٌ طَوْفٌ ذ in the phrase أَصَابَهُ مِنَ الشَّيْطَانِ طَوْفٌ, i. q. طَائِفٌ. (TA. See طَائِفٌ below, and in art. طيف.) ― -b2- [Also A kind of float composed of] inflated water-skins bound together, (S, O, Msb, K,) with wood [or planks] laid upon them, (Msb,) so as to have the form of a flat roof, (S, O, Msb, K,) upon the water; (Msb;) used for embarking thereon upon the water and for carriage thereon (S, O, K, TA) of wheat or other provisions and of men, and for the crossing [of rivers] thereon: (TA:) i. q. رَمَثٌ: and sometimes it is of wood, or timber: (S, O:) accord. to Az, a thing upon which large rivers are crossed, made of canes and of pieces of wood bound together, one upon another, and then bound round with ropes of the fibres or leaves of the palm-tree so as to be secure from its becoming unbound; after which it is used for embarking thereon and crossing, and sometimes it is laden with a load proportionate to its strength and its thickness: and it is also called عَامَةٌ, without teshdeed to the م: (TA:) pl. أَطْوَافٌ. (Msb, TA.) ― -b3- And The bull (ثَوْر) around which turn the oxen in the treading [of corn]. (TA.) [See طَائِفٌ.] ― -b4- And i. q. قِلْدٌ [app. as meaning A portion of water for irrigation: for it is immediately added], and طَوْفُ القَصَبِ signifies the quantity of water with which the canes are irrigated. (TA.) -A2- Also The foul matter that comes forth from the child after suckling: (El-Ahmar, Msb, TA:) and by a secondary application, (Msb,) human excrement, or ordure, (S, Mgh, O, Msb, K,) in an absolute sense: (Msb:) what Er-Rلghib says respecting it indicates that this is metonymical. (TA.)
أَخَذَهُ بِطُوفِ رَقَبَتِهِ أَخَذَهُ بِطُوفِ رَقَبَتِهِ ذ and رقبته ↓ بِطَافِ i. q. بِصُوفِ رقبته (S, K) and بِصَافِهَا. (K.)
طُوفَانٌ طُوفَانٌ ذ An overpowering rain: and overpowering water, [a meaning erroneously assigned in the CK to طَوَّاف instead of طُوفَان,] that covers [or overwhelms] everything; (S, K, TA;) in the common conventional acceptation, water abounding to the utmost degree; [i. e. a flood, or deluge;] such as befell the people of Noah; (TA;) or طُوفَانُ المَآءِ signifies the water that covers [or overwhelms] everything: (Msb:) and a drowning torrent: (K:) and (assumed tropical:) much of anything, [like as we say a flood of anything,] such as includes the generality of persons, or things, within its compass: (K, TA:) and particularly (assumed tropical:) death; or quick, or quick and wide-spreading, death; or death commonly, or generally, prevailing; (TA;) or quick, or quick and wide-spreading, death, commonly, or generally, prevailing: and (assumed tropical:) quick [and extensive] slaughter: (K:) and (assumed tropical:) any accident [or evil accident] that besets a man: and (assumed tropical:) trial, or affliction: (TA:) and El-'Ajjلj likens to the rain, or water, thus called, the darkness of night; using the phrase طُوفَانُ الظَّلَامِ; (Kh, S;) by which he means (assumed tropical:) the intensity of the darkness of the night: (TA:) طُوفَانٌ is said to be a pl. [or coll. gen. n.]; (Msb, TA;) and its sing. [or n. un.] is طُوفَانَةٌ, (S, Msb, K, TA,) accord. to analogy: (S:) thus says Akh: (S, TA:) or it is an inf. n., like رُجْحَانٌ and نُقْصَانٌ; and is from طَافَ, aor. يَطُوفُ: (Msb, TA:) thus says Abu-l- 'Abbلs; and he says that there is no need of seeking for it a sing.: some say that it is of the measure فُلْعَانٌ, from طَفَا المَآءُ, aor. يَطْفُو, meaning “ the water rose, ” or “ became high; ” the ل being transposed to the place of the ع; but this is strange. (TA.)
طَوَافٌ طَوَافٌ ذ [is an inf. n. of 1, q. v., sometimes used as a simple subst., and] has for its pl. أَطْوَافٌ [which is regularly pl. of طَوْفٌ]. (TA.)
طَوَّافٌ طَوَّافٌ ذ ; and its fem., with ة: see طَافٌ. ― -b2- The former signifies also A servant who serves one with gentleness and carefulness: (K, TA:) pl. طَوَّافُونَ: so says AHeyth: IDrd explains the pl. as meaning servants, and male slaves. (TA.) It is said in a trad., respecting the she-cat, that it is not unclean, but is مِنَ الطَّوَّافِينَ عَلَيْكُمْ, or الطَّوَّافَاتِ; [i. e. of those that go round about waiting upon you;] she being thus put it. the predicament of the slaves: whence the saying of En-Nakha'ee, that the she-cat is like some of the people of the house, or tent. (TA.) [In the CK, a meaning belonging to طُوفَان is erroneously assigned to طَوَّاف.] -A2- Also A maker of the طَوْف that is composed of [inflated] water-skins [&c.] upon which one crosses [rivers &c.]. (TA.)
طَائِفٌ طَائِفٌ ذ part. n. of طَافَ, signifying Going round or round about, &c. (Msb.) ― -b2- [And hence,] The عَسَس [quasi-pl. n. of عَاسٌّ]; (S, O, K, TA;) [i. e.] the patrol, or watch that go the round of the houses; thus expl. by Er-Rلghib; and said to mean particularly those who do so by night. (TA.) ― -b3- And The bull that is next to the extremity, or side, of the كُدْس [or wheat collected together in the place where it is trodden out]. (Ibn-'Abbلd, K.) [See طَوْفٌ.] ― -b4- The طَائِف of the bow is The part between the سِئَة [or curved portion of the extremity] and the أَبْهَر [q. v.]: (S, K:) or near [the length of a cubit or] the bone of the fore arm from its [middle portion called the] كَبِد [thus I render قَرِيبٌ مِنْ عَظْمِ الذِّرَاعِ مِنْ كَبِدِهَا, which, I think, can have no other meaning]: or the طَائِفَانِ are [two parts] exclusive of the two curved ends (دُونَ السِّئَتَيْنِ): (K: [this last explanation seems to leave one of the limits of each طائف undefined:]) or, accord. to AHn, the طائف of the bow is the part beyond its كُلْيَة [q. v.], above and below, [extending] to the place of the curving of the end of the bow: the pl. is طَوَائِفُ. (TA.) ― -b5- لَأَقْطَعَنَّ مِنْهُ طَائِفًا occurs in a trad. respecting a runaway slave, as meaning [I will assuredly cut off] some one, or more, of his أَطْرَاف [app. meaning fingers]: or, as some relate it, the word is طَابَِقًا. (TA.) And Aboo-Kebeer El-Hudhalee says, تَقَعُ السُّيُوفُ عَلَى طَوَائِفَ مِنْهُمُ meaning, it is said, [The swords fall upon] arms and legs or hands and feet [of them: but in this case, طَوَائِف may be pl. of ↓ طَائِفَةٌ]. (TA.) -A2- One says also, أَصَابَهُ مِنَ الشَّيْطَانِ طَائِفٌ [A visitation from the Devil befell him]; and ↓ طَوْفٌ likewise, in the same sense. (TA. [See also طَيْفٌ.])
طَائِفَةٌ طَائِفَةٌ ذ A detached, or distinct, part or portion; a piece, or bit; [or somewhat;] of a thing: (S, Msb, K:) and a فِرْقَة of men [i. e. a party, portion, division, or class, thereof; as those of one profession or trade: a body, or distinct community: a sect: a corps: and sometimes a people, or nation]: (Msb:) and a company, or congregated body, (Msb, KL,) of men, at least consisting of three; and sometimes applied to one; and two: (Msb:) or one: and more than one: (S, K:) so, accord. to I' Ab, in the Kur xxiv. 2: (S:) or up to a thousand: (Mujلhid, K:) or at least two men: ('Atà, K:) or one man; (K;) as is said also on the authority of Mujلhid; (TA;) so that it is syn. with نَفْسٌ [as meaning a single person, or an individual]: (K:) [and sometimes it is applied to a distinct number, or herd &c., of animals:] Er-Rلghib says that when a plural or collective number is meant thereby, it is [what lexicologists term] a pl. of طَائِفٌ; and when one is meant thereby, it may be a pl. metonymically used as a sing., or it may be considered as of the class of رَاوِيَةٌ and عَلَّامَةٌ and the like: (TA:) [pl. طَوَائِفُ.] ― -b2- See also طَائِفٌ, last sentence but one.
طَائِفِىٌّ طَائِفِىٌّ ذ A sort of raisins, of which the bunches are composed of closely-compacted berries: app. so called in relation to [the district of] Et-Tلïf. (AHn, TA.)
تِطْوَافٌ تِطْوَافٌ ذ , (JM, TA,) with kesr, (TA,) [and app. تَطْوَافٌ also, as it is sometimes written,] for ذُو تطوافٍ, (JM,) A garment in which one goes round, or curcuits, (JM, TA,) the House [of God, i. e. the Kaabeh]. (JM.)
مَطَافٌ مَطَافٌ ذ A place of طَوَاف (O, Msb, K *) i. e. of going round or round about, or circuiting. (Msb.)
مُطَوِّفٌ مُطَوِّفٌ ذ : see 1, latter half.
قاموس سالمون
هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬٠٧٨طَافَ
طَافَ ( w ) U ( n. ac. طَوْف 1 , طَوَاْف 22 , طَوَفَاْن 36 )
a. [ Bi or حَوْل ], Went round, circuited, encircled, encompassed; made the tour of.
b. [ Fī ], Journeyed, travelled in.
c. ( n. ac. طَوْف 1 ), Appeared in sleep ( vision, phantom ).
d. Voided excrement.
e. [ coll. ], Overflowed ( river ).
طَوَّفَ
طَوَّفَ II
a. [ Bi ], Went, walked round repeatedly.
b. Made to go
كتاب الله
مستخلص من الاستعمال القرآنيبلا ترجمةالحروف: ٣٢٬٢٨٣طوف
طَافَ - يَطُوْفُ - طَائِف - طَائِفُون - طَائِفَة - طَائِفَتَان - طَوَّاف - طَوَّافُوْن - تََطَوَّفَ - يَتَطَوَّفُ - يَطَّوَّفُ
طَافَ - يَطُوْفُ + كائن + بكائن: يتحرك سيراً أو مشياً أو ما شابه، حول الشيء، بحيث يأتيه من جوانبه كلها
طَافَ - يَطُوْفُ + كائن + على كائن + بشيء: يتحرك سيراً أو مشياً أو ما شابه حول أو الكائن أو الشيء بحيث يأتيه
الصيغ(٢٠)
- طَائِفَةٌTakım(فَاعِلَةٌ)×١٢
- طَائِفَةًTakım(فَاعِلَةً)×٣
- وَطَائِفَةٌVe takım(وَفَاعِلَةٌ)×٣
- طَائِفٌTavaf eden(فَاعِلٌ)×٢
- طَائِفَةٍTakım(فَاعِلَةٍ)×٢
- طَائِفَتَانِİki takım(فَاعِلَتَانِ)×٢
- لِلطَّائِفِينَTavaf edenler için(لِلْفَاعِلِينَ)×٢
- وَيَطُوفُVe tavaf eder(وَيَفْعُلُ)×٢
- يُطَافُTavaf edilir(يُفْعَلُ)×٢
- الطَّائِفَتَيْنِİki takım(الْفَاعِلَتَيْنِ)×١
الجذور المجاورةالمجاورة: ٧١ (الإجمالي: ٢٥٧)
- بيت
الآيات المشتركة: ٧ · Beyt ev demektir
- همم
الآيات المشتركة: ٣ · Erimekte olan kar, zayıflamakta olan kişi, çaba göstermek…
- عور
الآيات المشتركة: ٢ · Ölçmek için kullanılan boş kaptır
- كوب
الآيات المشتركة: ٢ · Kap, kupa, bardak, küp anlamlarına gelir
- لؤلؤ
الآيات المشتركة: ٢ · İnci
- ودد
الآيات المشتركة: ٣ · Vadi, bir ırmağın veya derenin içinde bulunduğu sahadır
- جنح
الآيات المشتركة: ٣ · Kanat demektir
- برز
الآيات المشتركة: ٢ · Bariz çıkıntı demektir
- ركع
الآيات المشتركة: ٢ · “Ruk’a” eğilerek bakılmadan dibi görülmeyen derin yer…
- صلو
الآيات المشتركة: ٤ · Namaz
- أمن
الآيات المشتركة: ١١ · Mena kapıları karşı karşıya olan evlerin ara yeridir
- رجع
الآيات المشتركة: ٤ · Rac’, ırmakta akan suyun ters istikamette aktığı yerdir
الآيات التي ورد فيها(٣٥)
وَدَّتْ طَائِفَةٌ مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ لَوْ يُضِلُّونَكُمْ وَمَا يُضِلُّونَ إِلَّا أَنْفُسَهُمْ وَمَا يَشْعُرُونَ
Takım
وَقَالَتْ طَائِفَةٌ مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ آمِنُوا بِالَّذِي أُنْزِلَ عَلَى الَّذِينَ آمَنُوا وَجْهَ النَّهَارِ وَاكْفُرُوا آخِرَهُ لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ
Takım
وَيَقُولُونَ طَاعَةٌ فَإِذَا بَرَزُوا مِنْ عِنْدِكَ بَيَّتَ طَائِفَةٌ مِنْهُمْ غَيْرَ الَّذِي تَقُولُ وَاللَّهُ يَكْتُبُ مَا يُبَيِّتُونَ …
Takım
وَإِذَا كُنْتَ فِيهِمْ فَأَقَمْتَ لَهُمُ الصَّلَاةَ فَلْتَقُمْ طَائِفَةٌ مِنْهُمْ مَعَكَ وَلْيَأْخُذُوا أَسْلِحَتَهُمْ فَإِذَا سَجَدُوا فَلْيَكُونُوا مِنْ …
Takım
… وَلْيَأْخُذُوا أَسْلِحَتَهُمْ فَإِذَا سَجَدُوا فَلْيَكُونُوا مِنْ وَرَائِكُمْ وَلْتَأْتِ طَائِفَةٌ أُخْرَى لَمْ يُصَلُّوا فَلْيُصَلُّوا مَعَكَ وَلْيَأْخُذُوا حِذْرَهُمْ وَأَسْلِحَتَهُمْ …
Takım
وَلَوْلَا فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكَ وَرَحْمَتُهُ لَهَمَّتْ طَائِفَةٌ مِنْهُمْ أَنْ يُضِلُّوكَ وَمَا يُضِلُّونَ إِلَّا أَنْفُسَهُمْ وَمَا …
Takım
وَإِنْ كَانَ طَائِفَةٌ مِنْكُمْ آمَنُوا بِالَّذِي أُرْسِلْتُ بِهِ وَطَائِفَةٌ لَمْ يُؤْمِنُوا فَاصْبِرُوا حَتَّى يَحْكُمَ اللَّهُ بَيْنَنَا وَهُوَ خَيْرُ الْحَاكِمِينَ
Takım
… لِيَنْفِرُوا كَافَّةً فَلَوْلَا نَفَرَ مِنْ كُلِّ فِرْقَةٍ مِنْهُمْ طَائِفَةٌ لِيَتَفَقَّهُوا فِي الدِّينِ وَلِيُنْذِرُوا قَوْمَهُمْ إِذَا رَجَعُوا إِلَيْهِمْ …
Takım
… إِنْ كُنْتُمْ تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَلْيَشْهَدْ عَذَابَهُمَا طَائِفَةٌ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ
Takım
وَإِذْ قَالَتْ طَائِفَةٌ مِنْهُمْ يَاأَهْلَ يَثْرِبَ لَا مُقَامَ لَكُمْ فَارْجِعُوا وَيَسْتَأْذِنُ …
Takım
تحليل الجذر
تعريف الجذر والخلاصة
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | طوف |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Ecvef (vâvî) |
| Bağlamsal Yakın Kökler | حوط, دوم, حوم, حلق |
| Zıt Kök | ثبت |
| Çekirdek Özet 1 | Bir merkezin, nesnenin veya alanın çevresinde dönme, çepeçevre sarma ve yüzeyi kaplama |
| Çekirdek Özet 2 | İbadet ve hizmet amacıyla merkezin çevresinde devretme, kuşatıcı afet ve bütünden ayrılan dinamik birim |
| Çekirdek Özet 3 | Merkeze bağlı dinamik çeper, devridaim halindeki koruma halkası ve bütünü temsil eden operasyonel küme |
| Kritik Hata Riski | "Tâife" kavramını statik bir fırka veya mezhep sanmak, "tavaf"ı sadece bedensel yürüyüşe indirgeyerek merkeze bağlılık ve dinamik kuşatma boyutunu yitirmek |
التحليل الثنائي
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| طو | Yükselme, uzama, çevreleme, sınır çekme ve bir merkez etrafında toplanma (ortak anlam alanı için: طود yüksek dağ; طور sınır, dağ; طوع boyun eğerek çevreye uyma; طوق boyuna geçirilen halka; طول boyuna uzama; طوي katlayıp sarma) | ف | Çekirdekteki kuşatma ve sınır çekme hareketine akıcılık, çeper boyunca kesintisiz dolaşma, bir yüzeyi bütünüyle süpürürcesine sarma ve bir kenar/hat boyunca devretme dinamiği kazandırmıştır. |
التحليل التصويري للحروف
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ط | sepet, çark; sarma, kuşatma, içine alma | Bir hacmin veya alanın dış çeperini belirleyip onu çepeçevre kavrama hareketini temsil eder. |
| و | çengel, çadır kazığı; bağlama, ekleme, tutturma | Dönen veya hareket eden yapının bir merkeze ve birbirine kenetlenerek bağlı kalmasını sağlar. |
| ف | ağız; söz, açıklık, kenar | Çeperin dış kenarını, sınırdaki akışı ve etrafa doğru yayılan açıklığı ifade eder. |
| طوف | Merkeze tutturulmuş bir çeper hattı boyunca (çark ve kenar) kesintisiz ve döngüsel hareket ederek kuşatma | Merkezden kopmadan sınır boyunca daire çizerek dönme, bir alanın dışını çit veya halka gibi sarma, böylece bütünü koruyan veya bütünü bütünüyle kaplayan akıcı döngü. |
الاستعمال التاريخي والمبكر
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Bir merkezin etrafında daire çizerek yürümek; şişirilmiş tulumların birbirine bağlanarak su üzerinde yüzdürülen ve yük taşınan sal haline getirilmesi; suyun yükselerek bütün araziyi çepeçevre kaplaması; geceleyin evlerin etrafını dolaşan muhafızın hareketi. |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Cahiliye şairi el-A'şâ divanında geceleyin insanı saran kuruntuyu veya cin çarpmasını şu beyitle dile getirir: وتُصْبِحُ عن غِبِّ السُّرَى وكأنَّما / ألمَّ بها من طائفِ الجنِّ أولَقُ (Burada "tâif", geceleyin insanın etrafını sarıp zihnini bürüyen cin/vesvese anlamında kullanılmıştır). Ayrıca Tâif şehrinin etrafına örülen sur için şair şöyle demiştir: نحن بَنَيْنا طائفاً حَصِينا / نقارعُ الأعداءَ عن بنينا |
| Erken Arapça kullanım | İbn Manzûr ve el-Halîl'in kaydettiği üzere erken dönemde her yeri bürüyen gece karanlığı veya sel "tûfân" kelimesiyle karşılanmıştır; el-Accâc'ın şiirinde gecenin ortalığı kaplaması şöyle anlatılır: وعمَّ طُوفانُ الظَّلاَمِ الأثْأَبَا (Burada tûfân, etrafı çepeçevre kuşatan zifiri karanlık selidir). |
المصدر Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Dīvānü’l-Aʿşâ.
الطبقة الاشتقاقية السامية
Sami dilleri ailesinde طوف kökü, özellikle Kuzeybatı Sami dillerinde suyun yüzeyinde durma, taşma, akarak kaplama ve bir sınır boyunca hareket etme semantik alanına dayanır. İbranicede טוּף (ṭûp) ve Aramicede טוּף (ṭup) fiilleri "su üstünde yüzmek, batmadan durmak, taşmak" anlamına gelir; Nuh tufanı veya genel sel taşkınları bu kökle akrabadır. Yine İbranicedeki טוֹטָפוֹת (ṭoṭafot) kelimesi alına bağlanan ve başı çevreleyen bağ/muska anlamıyla kökün dairesel sarma ve çeper oluşturma yönüne işaret eder. Süryanicede ܛܳܦ (ṭāp) "yüzmek, su ile kaplanmak" köküyle fonetik ve semantik bir süreklilik gösterir. Arapçada bu ilksel fiziksel katman (şişirilmiş tulumlarla su üstünde yüzmek/sal yapmak ve tûfân: her yeri bürüyen su) korunmuş; bunun yanı sıra bir nesnenin, yapının veya merkezin etrafında dönme, çeper örme ve bu dairesel hareketten türeyen "gece devriyesi", "hizmet amacıyla dönüp dolaşma" ve "bütünü temsil eden öncü halka (tâife)" anlamlarına doğru zenginleşmiştir.
درجة الثقة Güçlü
المصدر Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, HALOT, Maqāyīs al-Lugha.
التحليل الاشتقاقي
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Dairesel hareket, kuşatma ve yüzeyi kaplama | Kök; sal yapmak (طَوْف), her yeri basan su (طُوفان), gece devriyesi (طَائِف), Kâbe etrafında dönme (طَوَاف) ve bir bütünden ayrılan işlevsel grup (طَائِفَة) arasında dairesel hareket bağı kurar. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice טוּף (ṭûp), Süryanice ܛܳܦ (ṭāp) | Kuzeybatı Sami dillerinde "su yüzeyinde kalma, taşma, sarmalama" temel anlamı ortaktır; Arapçada dairesel devir ve çeper boyutu çok daha güçlü işlenmiştir. | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Afro-Asyatik su ve akış kökleri | Bazı Afro-Asyatik dillerde suyun kabarması ve yayılması ile ilişkili arkaik köklerle muhtemel akrabalıklar öne sürülmüştür. | Muhtemel |
المصدر Brown-Driver-Briggs, HALOT, Lisān al-ʿArab.
الجذور الشقيقة (التقاليب)
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| طوف | Anlamlı | Bir merkezin etrafında dönme, kuşatma, taşma | Kâbe'yi tavaf etmek, sal yapmak, tûfân ile kaplamak, tâife oluşturmak. | Hedef kök; Kur'an'da 41 kez geçer. |
| طفو | Anlamlı | Su yüzeyine çıkma, batmama | Suyun üstünde yüzmek, nesnenin dibe batmayıp üstte kalması (طَفَا الشيءُ). | Hedef kökün sal ve yüzme semantiğiyle doğrudan ortak çekirdektir. |
| وطف | Anlamlı | Sarkma, yoğunlaşarak yere yaklaşma | Yağmur yüklü bulutun yere doğru sarkması, kaşların göz üstüne düşmesi (سَحَابٌ أَوْطَفُ). | Kuşatıcı ve basıcı kütle hareketi bakımından anlam ilişkisi taşır. |
| وفط | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde bu diziliş mühmel kabul edilmiştir. | Kitābü’l-ʿAyn kaydında yer almaz. |
| فطو | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde Arapça kök olarak tespit edilmemiştir. | Mühmel kombinasyon. |
| فوط | Anlamlı | Örtme, sarma, kuşak bağlama | Bedene sarılan peştamal, örtü, havlu (فُوطَة). | Kuşatma ve sarma semantiği üzerinden hedef kökle tematik bağ kurar. |
الجذور المجاورة والجذر المضاد
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| طوف | Merkez | Merkezin etrafında dinamik döngü ve çeper oluşturma | Hareketi sürekli, akıcı ve merkeze bağlı bir devridaim olarak kurar. | Tavaf, hizmet devriyesi, kuşatıcı afet ve öncü grup anlamlarını kapsar. |
| حوط | Komşu | Bir alanı dıştan emniyete alma ve çepeçevre sarma | حوط kökünde merkezden ziyade dış sınırın tahkimi ve koruma kalkanı esastır; dinamik dönüş şart değildir. | Statik veya dinamik biçimde dışarıdan sarıp muhafaza etme vurgusu taşır. |
| دوم | Komşu | Süreklilik, devri hareket ve durmaksızın dönme | دوم dönüşün kesintisizliğini ve zaman içindeki devamını hedefler; belirli bir merkez etrafında çeper örme zorunluluğu yoktur. | Dönme ve devamlılık ana eksendir. |
| حوم | Komşu | Bir nesnenin üzerinde veya çevresinde havada daireler çizme | حوم daha çok kuşların veya avcıların hedef üzerinde süzülerek beklemesini anlatır; intizamlı bir ibadet veya hizmet hattı içermez. | Havada veya kararsızca etrafta dönüp dolaşma. |
| حلق | Komşu | Halka oluşturma, dairesel kümeleşme | حلق biçimsel ve statik daireye işaret eder; طوف ise akışkan, hareketli bir tavafı barındırır. | Halka yapma, yuvarlak biçim verme. |
| ثبت | Zıt | Sabit kalma, hareket etmeme, yerinde çakılma | طوف kökünün gerektirdiği dinamizm, devir ve hareketin tam karşıtı olarak mekânda sabitliği bildirir. | Kıpırdamama, yerinden ayrılmama durumu. |
مقابلات المعنى في لغات أخرى
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | طوف | Devretme, çepeçevre sarma, bölük | Merkeze bağlı dairesel hareket, yüzeyi kaplayan akış ve bütünden ayrılan dinamik birim. | Kesin |
| Latince | circumire, lustrare, inundatio | Çevresinde dolaşmak, teftiş etmek, taşmak | Circumire dairesel dolaşmayı, lustrare arınma maksatlı tavaf ve gözlemlemeyi, inundatio ise tufanı karşılar. | Güçlü |
| İngilizce | to circumambulate, to patrol, deluge, faction | Çevresinde dönmek, devriye gezmek, tufan, müfreze | Circumambulate ibadet tavafını, patrol bekçi dönüşünü, deluge tûfânı, faction veya detachment ise tâifeyi karşılar; kökün bütüncül birliğini tek kelime vermez. | Güçlü |
| Almanca | umkreisen, umgehen, Sintflut, Gruppe | Çember çizmek, dolaşmak, tufan, grup | Umkreisen yörüngesel dönüşü, umgehen dolaşmayı, Sintflut kuşatıcı su taşkınını ifade eder. | Güçlü |
| Fransızca | circuler, faire le tour, déluge, cohorte | Dolaşmak, etrafını tavaf etmek, tufan, birlik | Circuler akıcı dolaşımı, déluge her yeri basan suyu, cohorte ise operasyonel insan grubunu yansıtır. | Güçlü |
المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Lane's Lexicon.
الوجوه والنظائر
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| طَافَ / يَطُوفُ / لِلطَّائِفِينَ | Beytullah'ı ibadet amacıyla tavaf etmek | Hac ve umre menâsiki, ibadetgâhın arındırılması bağlamı (Bakara 2:125, Hac 22:26). |
| يَطَّوَّفَ | İki tepe (Safâ ile Merve) arasında gidip gelmek | Şeâirullâh bağlamında sa'y ibadeti (Bakara 2:158). |
| يَطُوفُ عَلَيْهِمْ / يُطَافُ | Cennet nimetlerini sunmak için çevrelerinde dönüp durmak | Uhrevî mükâfat, hizmetkârların (vildân/gılmân) ikram devridaimi (Sâffât 37:45, Zuhruf 43:71, Tûr 52:24, Vâkıa 56:17, İnsân 76:19). |
| طَوَّافُونَ | Ev halkının hizmet ve maişet için serbestçe dolaşması | Aile içi mahremiyet ve izin isteme hükümleri (Nûr 24:58). |
| الطُّوفَانَ | Her şeyi bürüyen, helak edici su baskını veya afet | Nuh kavminin helaki ve Firavun hanedanına gönderilen ibret azapları (A'râf 7:133, Ankebût 29:14). |
| طَائِفٌ | Geceleyin ansızın basan afet, yangın veya bela | Bahçe sahiplerinin (ashâb-ı cenne) ürününü helak eden gece azabı (Kalem 68:19). |
| طَائِفٌ (طَيْفٌ) | Şeytandan gelen dairesel vesvese, içe çarpan kuruntu | Takva sahiplerinin şeytanın etraflarında dolaşan fısıltısını fark edip basirete ermesi (A'râf 7:201). |
| طَائِفَةٌ / طَائِفَتَانِ | İnsan topluluğu, bir bütünden ayrılan grup veya takım | Savaşa katılma, ilim tahsili, hüküm infazı ve inananlar arasındaki fırkalar bağlamı (Âl-i İmrân 3:69, Nisa 4:102, Tevbe 9:122, Hucurât 49:9). |
سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Ehl-i Hak ve fırkalar tartışması; şeytani vesvese | Ayetlerde geçen "tâife" kelimesinin tek bir fırkayı değil, bütünü temsil edebilecek dinamik zümreleri ifade etmesi; şeytani etkinin insanı doğrudan ele geçirmeyip dış çeperde kuruntu (طائف/طيف) üretmesi meselesi. | Kuşatıcı harici tesir ve hakikat arayışındaki topluluk ayrışması. |
| Fıkıh | Hac menâsikinde tavaf rüknü; "tâife"nin hukuki asgari sayısı | Kâbe etrafındaki tavafın şartları, tahareti, şavt sayısı; bir hükmün şahitliği veya infazı için gereken "tâife"nin (النور 24:2) bir kişiden mi yoksa bir topluluktan mı oluştuğu münazarası. | İbadette belirlenmiş dairesel yörünge; hukukta kamu vicdanını temsil eden asgari heyet. |
| Tefsir | "Tâife" ile "fırka" arasındaki fark; tûfânın mahiyeti | Tâifenin toplumun içinden belirli bir işlevi icra etmek için öne çıkan aktif çekirdek grup (çeper/öncü) olarak tahlili; tûfânın her şeyi kaplayan genel azap karakteri. | Bütünün dinamik parçası ve her alanı kaplayan ilahi müdahale. |
| Hadis | Kedinin ev halkından sayılması; tavaf ibadeti hükümleri | Kedinin necis olmadığını bildiren hadiste geçen "o sizin etrafınızda çokça dolaşanlardandır" (طوافين عليكم) ifadesi; fitnelerin gecenin karanlık parçaları gibi insanları kuşatması tasviri. | İç içe yaşanan hizmet ve dolaşım serbestiyeti; insanı saran fitne dalgaları. |
تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Tevhid merkezli ibadet mimarisi | Tavaf ve teslimiyet yörüngesi | Müminin hayatını Beytullah gibi aşkın bir merkezin etrafında yörüngeye sokması | İbadet, merkezden kopmadan onun etrafında sürekli dönerek çeper oluşturma ve istikameti koruma ameliyesidir. | Kesin |
| İlmi | İhtisaslaşma ve ilim tebliği | İlimde derinleşen öncü heyet (طَائِفَةٌ) | Toplumun tamamı yerine bir grubun din ilimlerinde derinleşip dönerek toplumu uyarması | Bilgi üretiminde işbölümü; toplumun güvenliğini sağlayan fikri çeper ve nöbetleşe ilim tahsili (Tevbe 9:122). | Kesin |
| Siyasi | Savunma, nöbet ve kamu düzeni | Devriye ve operasyonel askeri müfreze | Tehlike anında bütünü korumak üzere dış çeperde nöbet tutan ve devreden birim | Savaşta bir kısmın namaz kılıp diğer bir kısmın teyakkuzda beklemesi (Nisa 4:102); siyasi gövdenin dinamik halkalarla tahkimi. | Kesin |
| İktisadi | Servetin dolaşımı ve piyasa hizmeti | Akışkan mübadele ve hizmet sirkülasyonu | Kaynakların atıl kalmayıp toplum katmanları arasında kesintisiz devridaim etmesi | Hizmetkârların ve ticaret erbabının pazar içinde sürekli dolaşarak ihtiyaçları gidermesi, darlık anında çeperin merkeze akması. | Güçlü |
التماثل في العلوم العددية والإنسانية
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Yörünge mekaniği, girdap (vorteks) ve kapalı eğri integrali | Fizikte bir çekim merkezinin etrafında dönen cisimlerin yörünge dinamiği; akışkanlar mekaniğinde sıvının bir merkez etrafında dönerek oluşturduğu vorteks ve korunumlu alanlardaki dairesel akı (). | Kesin |
| Beşeri bilimler | Rotasyonel örgütlenme, çeper koruması ve esnek tim yapılanması | Sosyolojide ve askeri stratejide bütünü korumak amacıyla merkez etrafında nöbetleşe dönen ekipler; hiyerarşik piramit yerine merkeze eşit mesafede devriye gezen otonom çeper ağları. | Güçlü |
التضييق الخاطئ وخطر الخطأ
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | "Tâife" kelimesini sadece bölünmüş, parçalanmış hizip, fraksiyon veya mezhep manasına hapsetmek; "tavaf"ı sadece fiziksel bir tur sayıp merkeze olan bağlılık ve devridaim boyutunu dışarıda bırakmak; "tûfân"ı sadece Nuh kıssasına ait yerel bir su taşması sanmak. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kök, durağanlığı reddeden her türlü merkezcil ve dairesel hareketi kapsar. Tâife, toplum gövdesinden kopmuş ayrılıkçı bir klik değil, belirli bir misyonu (ilim, cihat, teyakkuz, şahitlik) ifa etmek üzere bütünü temsilen hareket eden dinamik görev gücüdür. Tûfân ve tâif ise insanı veya arazini çepeçevre sarıp etkisiz kılan her türlü kuşatıcı afettir. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Toplumsal işbölümü ayetlerini (Tevbe 9:122) mezhepçilik meşruiyeti gibi okumak; Kâbe'deki tavafı metafizik ve kozmik yörüngesinden koparıp ritüelist bir şekle indirgemek; şeytanın "tâif"ini insanın iradesini yok eden kesin bir büyü gibi görüp sorumluluktan kaçmak. |
خلاصة موجَّهة لفهم القرآن
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın varlık, toplum ve ibadet tasavvurundaki dinamik dengeyi açıklar. Varlık statik bir yığın değil, bir merkez etrafında dönen (tavaf eden) bir nizamdır. Toplum ise atıl bir kitle değil, nöbetleşe vazife icra eden dinamik birimlerin (tâifelerin) oluşturduğu koruyucu bir çeper örgütlenmesidir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Hac ve Kâbe ibadetini düzenleyen ayetlerde (Bakara 2:125, Hac 22:26); toplumsal işbölümü, askeri savunma ve ilim seferberliğini anlatan pasajlarda (Nisa 4:102, Tevbe 9:122); cennet hayatının ikram ve hizmet tasvirlerinde (Vâkıa 56:17, İnsân 76:19); şeytanın nüfuz etme taktiklerini bildiren ikazlarda (A'râf 7:201). |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Müslümanların tek tip, katı ve monolitik bir kitle olması gerektiği yanılgısını düzeltir; toplumsal canlılığın ve dengenin farklı işlevleri üstlenen "tâifeler" aracılığıyla sağlandığını gösterir. Şeytani vesvesenin kişiyi içten işgal etmeden önce dış çeperde dairesel tacizler yaptığını bildirerek müminin teyakkuz bilincini inşa eder. |
التركيب النهائي والنموذج الرياضي
- Somut anlamBir merkezin, alanın veya nesnenin etrafında kesintisiz daire çizerek yürümek, şişirilmiş tulumlarla su üstünde yüzmek, suyun her tarafı bürüyüp kaplaması ve gece bekçisinin koruma amacıyla evlerin çevresini dolaşması.
- Soyut anlamBir hakikat merkezine rabıta ile bağlanarak onun etrafında intizamlı bir yörünge kurma, bu hareketle dış sınırları koruma altına alma, tehlikeleri savuşturma ve bütünü temsil eden operasyonel bir dinamizm kazanma.
- Sistematik karşılıkSosyal ve dini mimaride merkez-çeper ilişkisi; merkezin kutsiyetini/çekimini tavaf ile teyit eden ve dış sınırları nöbetleşe koruyan devriye ve ihtisaslaşma sistemi.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıFormüldeki birinci ifade, hareketlinin sabit bir merkez etrafında (), belirli bir yarıçapta () ve açısal hızla () dairesel bir yörüngede kesintisiz devrettiğini (tavaf ve devriye hareketini) modeller. İkinci ifade ise bu kapalı sınır eğrisi () boyunca gerçekleşen akışkan çizgisel integralin sıfırdan farklı bir sirkülasyona () sahip olduğunu; yani hareketin durağan olmayıp merkezi bütünüyle kuşatan dinamik bir çeper akışı ve girdap (tûfân/tâife dinamiği) ürettiğini matematiksel olarak temsil eder.