مدد
م - د - د
جذر- الورود: ٣٢
- الآيات: ٢٩
- الصيغ: ٢٦
- المعاجم: ٩
Kiriş demektir.المزيد ›
ملاحظاتي
المعاجم(٩)
★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية
Kiriş demektir.
كتاب العين
الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٢٬٢٥٩باب الدال والميم
د م، م د يستعملان
دم:
الدَّمُّ: الفِعل من الدِّمام، وهو كُلُّ دَواءٍ يُلطخ به على ظاهِر العَيْن، قال:
تَجْلُو بقادَمِتَيْ حَمامةِ أَيْكَةٍ بَرَداً تُعَلُّ لِثاتُهُ بـدِمـامِ
يعني النُّؤور قد طُلِيَت به حتى رَسَخَ.
ويقال للشيءِ السَّيمنُ كأنَّما دُمَّ بالشَّحْمِ دَمّاً وقال علقمة:
كأنّه من دَمِ الأجْواف مَدمُوم
ويُدَمُّ الصَّدُعُ بالدَّمِ والشَّعرِ المُحْرَقِ يُجْمَع بينهما،
الصحاح
الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٬١٩٥مَدَدْتُ الشيء فامتد. والمادَّةُ: الزيادة المتّصلة. ومَدَّ الله في عمره. ومَدَّهُ في غيِّه، أي أمهله وطَوَّلَ له. والمَدُّ: السيل. يقال: مَدَّ النهرُ، ومَدَّهُ نهرٌ آخر. قال العجاج:
سيلٌ أتيٌّ مَدَّهُ أتيُّ
ومَدُّ النهار: ارتفاعه. ويقال: هناك قطعةُ أرضٍ قَدْرُ مَدِّ البصر، أي مدى البصر. ورجلٌ مَديدُ القامة، أي طويل القامة. وطِرافٌ مُمَدَّدٌ، أي ممدودٌ بالأطناب، شدد للمبالغة. وتَمَدَّدَ
أساس البلاغة
الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ١٬٥١٢م د د
مدّ الحبل وغيره فامتدّ وهذا ممدّ الحبل.
قال ابن مقبل: وللشمس أسباب كأن شعاعها ممد حبال في خباء مطنّب وتمدّ الأديم.
وطراف ممدّد.
ومادّه الثوب وتماداه.
وأمد الجيش وضمّ إليه ألف رجل مدداً واستمدّوا الأمير فأمدهم.
وأمددت الدّواة بالمداد ومددتها.
وأمددت ومددت الأرض بالدمال والسراج بالسليط.
والسرقين مداد الأرض والدهن مداد السراج.
قال الأخطل: روا بارقات بالأكف كأنها
م د د مدّ الحبل وغيره فامتدّ وهذا ممدّ الحبل. قال ابن مقبل: وللشمس أسباب كأن شعاعها ممد حبال في خباء مطنّب وتمدّ الأديم. وطراف ممدّد. ومادّه الثوب وتماداه. وأمد الجيش وضمّ إليه ألف رجل مدداً واستمدّوا الأمير فأمدهم. وأمددت الدّواة بالمداد ومددتها. وأمددت ومددت الأرض بالدمال والسراج بالسليط. والسرقين مداد الأرض والدهن مداد السراج. قال الأخطل: روا بارقات بالأكف كأنها مصابيح سرج أوقدت بمداد ومد أرضك يا فلان ومد سراجك وأمدّني يا غلام ومدّني: أعطني مدّة من الدواة واستمدّ الكاتب من الدواة. ومدّ النهر ومدّه نهر آخر. قال: فيض خليج مدّه خليجان وقل ماء ركيتنا فمدّتها ركية أخرى. وهذا الوادي يمدّ في وادي كذا: يزيد فيه. وهذا وقت المدّ والمدود. وأقام عندنا مدّة ومدداً. وأمدّ الجرح: صارت فيه مدّة وهي غثيثته الغليظة والرقيقة: صديد. ومدّ بعيره وأمدّه: سقاه المديد وهو الماء بالدقيق أو السويق. ومن المجاز: امتدّ النهار والظلّ وظل ممدود وممتدّ ومدّ الله الظل. وامتد بهم السّير. وامتدّت العلّة. وامتدّ عمره. ومدّ الله في عمرك. وأقمت عنده مدّة مديدة. وقدّ مديد. وقامة مديدة. وهي من أجمل الناس وأمدّه قامةً. ومدّ فلان في وجوه المجد غرراً. ومدّهم في طغيانهم. وسبحان الله مداد كلماته ومدد كلماته. وبيني وبينه مدّ النّيل وبسط النّيل ومدّ البصر. وأتيته مدّ الضحى وهو ارتفاعه وهذا مدّ النهار الأكبر: ويقال للرجل: أفعلت ذلك فيقول: نعم وأشدّه وأمدّه. وفلان يمادّ فلاناً: يطاوله ويماطله. وله مالٌ ممدود: كثير. والأعراب أصل العرب ومادة الإسلام. وقيل لأعرابي: لا بدّ لك منه فقال: لي منه بدّ وصاع ومد.
لسان العرب
ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ١٠٬٢٧٧الـمَدُّ: الجَذْب والـمَطْلُ. مَدَّه يَمُدُّه مَدّاً ومدَّ به فامتَدّ ومَدَّدَه فَتَمَدَّد، وتَمَدَّدناه بيننا: مَدَدْناه. وفلان يُمادُّ فلاناً أَي يُماطِلُه ويُجاذِبه.
والتَّمَدُّد: كَتَمَدُّدِ السِّقاء، وكذلك كل شيء تبقى فيه سَعَةُ الـمَدِّ.
والـمادَّةُ: الزيادة المتصلة.
ومَدَّه في غَيِّه أَي أَمهلَه وطَوَّلَ له. ومادَدْتُ الرجل مُمادَّةً ومِداداً: مَدَدْتُه ومَدَّني؛ هذه عن اللحياني. وقوله
القاموس المحيط
الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٨٥٣* م د د * * مَدَّهُ * فامتد من باب ردَّ و * المادّةُ * الزيادة المُتصلِة و * مَدَّ * الله في عُمره و * مَدَّهُ * في غَيِّه أي أمهله وطوَّل له و * المَدُّ * السيل يقال * مَدَّ * النهر ومدَّه نهر آخر ويُقال قدْرُ * مَدّ * البصر أي مدى البصر ورجل * مَدِيدُ * القامةأي طويل القامة و * تَمَدَّدَ * الرجل تمطَّى و * المُدُّ * مكيال وهو رطل وثُلث عند أهل الحجاز ورطلان عند أهل العِراق و * مُدّةٌ * من
تاج العروس
الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ١١٬٦٥٦المد: السيل، يقال مد النهر ومده نهر آخر، قال العجاج:
سيل أتـي مـده أتـي
غب سماء فهو رقراقي
من المجاز: المد: ارتفاع النهار والظل، وقد مد وامتد، ويقال: جئتك مد النهار وفي مد النهار، وكذلك مد الضحى، يضعون المصدر في كل ذلك موضع الظرف. المد الاستمداد من الدواة، ومعنى الاستمداد منها أن يستمد منها مدة واحدة. المد: كثرة الماء أيام المدود، وجمعه مدود، وقد مد الماء يمد مدا وامتد. المد:
قاموس سالمون
هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٣٬٤٧٤مَدَّ
مَدَّ U ( n. ac. مَدّ 1 )
a. [ acc. or Bi ], Stretched, extended; pulled; strained; drew ( bow ); lengthened, prolonged; elongated.
b. Rose ( river & c. ); was advanced, high ( day ).
c. Deferred, postponed; protracted; granted a delay to.
d. [ acc. or Bi ], Aided; reinforced.
e. Replenished.
f. [ Min ], Took ink from, dipped into.
g. Increased, made copious.
h. [ Ila ],
كتاب الله
مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٣٨٬٩٦٧مدد
مَدَّ - يَمُدُّ - مَدّ - مَمْدُوْد - مُدَّة - مَدَد - مَدَداً - مِدادا - مِداداً - أَمَدَّ - يُمِدُّ - مُمِدّ - مَدَّدَ - يُمَدِّدُ - مُمَدَّد - مُمَدَّدَة
مَدَّ - يَمُدُّ + كائن + شيئاً: يفرده ويمطه ليزيد في طوله فيجعله طويلاً ممتداً يسير بعيداً: يؤثرعلى الشيء بحيث تتغير أبعاده فيصبح طوله أكبر بكثير من عرضه وسمكه ويجعله يمتط ويسير بعيداً
الصيغ(٢٦)
- أَمَدَّكُمْSize yardım etti(أَفْعَلَكُمْ)×٢
- تَمُدَّنَّKesinlikle uzatma(تَفْعُلَنَّ)×٢
- فَلْيَمْدُدْÖyleyse uzatsın(فَلْيَفْعُلْ)×٢
- مَدًّاUzatmak(فَعْلًا)×٢
- مَدَدْنَاهَاOnu uzattık(فَعَلْنَاهَا)×٢
- مَدَّUzattı(فَعَلَ)×٢
- أَتُمِدُّونَنِBana yardım eder misiniz?(أَتُفْعِلُونَنِ)×١
- مَدَدًاYardımcı(فَعَلًا)×١
- مَمْدُودًاUzatılan(مَفْعُولًا)×١
- مَمْدُودٍUzatılan(مَفْعُولٍ)×١
الجذور المجاورةالمجاورة: ٢٥ (الإجمالي: ١٤٧)
- رسو
الآيات المشتركة: ٣ · Sıra dağlar
- مول
الآيات المشتركة: ٥ · Onların malları
- ألف
الآيات المشتركة: ٣ · Lif ip yapılan ipliklerden herbirine denir
- نفد
الآيات المشتركة: ٢ · Tükenir
- زوج
الآيات المشتركة: ٤ · İlik ve düğme çiftinin her biridir
- بنو
الآيات المشتركة: ٤ · Oğullar
- نبت
الآيات المشتركة: ٢ · Bitki
- ظلل
الآيات المشتركة: ٢ · Gölge demektir
- بحر
الآيات المشتركة: ٢ · Bahr deniz demektir
- جعل
الآيات المشتركة: ٥ · Ceal sıcak tencerinin tutulması için kullanılan bez…
- عين
الآيات المشتركة: ٢ · Ayn göz, “evya” göze demektir
- متع
الآيات المشتركة: ٢ · Mut’a, üzerine ev eşyasını konduğu yüksekçe yer; sonra…
الآيات التي ورد فيها(٢٩)
وَاتَّقُوا الَّذِي أَمَدَّكُمْ بِمَا تَعْلَمُونَ
Size yardım etti
أَمَدَّكُمْ بِأَنْعَامٍ وَبَنِينَ
Size yardım etti
تحليل الجذر
تعريف الجذر والخلاصة
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | مدد |
| Yapı | Üçlü (Mükerrer) |
| Özel Durum | Mükerrer kök |
| Bağlamsal Yakın Kökler | بسط, وسع, نشر, طول |
| Zıt Kök | قبض |
| Çekirdek Özet 1 | İpi, deriyi veya bir nesneyi çekerek boyuna uzatmak; bitişik ve kesintisiz ilave ile devamlılık sağlamak |
| Çekirdek Özet 2 | Zaman, mekân, rızık veya destek unsurlarının kesintisiz bir akış ve takviye ile yayılması, uzatılması veya mühlet verilmesi |
| Çekirdek Özet 3 | Bir varlığın veya sürecin dışarıdan gelen ardışık takviye ve bitişik ekleme ile varlığını sürdürmesi |
| Kritik Hata Riski | Kökü yalnızca fiziksel bir boyutsal uzama veya tek seferlik yardım sanarak, arkası kesilmeyen ilave akış ve besleme (meded ve madde) ilkesini gözden kaçırmak |
التحليل الثنائي
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| مد | Bir hat boyunca çekilme, boyuna uzama, gerilme ve sınırın ötesine doğru yayılma anlamını taşır; مدين kökünde görülen menzil, süre ve belirlenmiş sınır boyutu bu çekirdekle irtibatlıdır. | د | İkinci dal harfinin eklenmesiyle çekilme hareketi süreklilik kazanmış; uzama eylemi sadece tekil bir esneme olmaktan çıkıp ardışık takviyelerle beslenen kesintisiz bir ekleme, takviye etme ve yayma niteliğine kavuşmuştur. |
التحليل التصويري للحروف
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| م | su; akış, çokluk, derinlik | Süreklilik arz eden akışkanlığı, birbiri ardınca gelen ve kesilmeyen kaynak hareketini temsil eder. |
| د | kapı; giriş, geçiş, hareket | Bir noktadan dışarıya doğru açılmayı, eşiği aşarak ileriye doğru geçiş hareketini ifade eder. |
| د | kapı; giriş, geçiş, hareket | Açılan geçişin yinelenmesini, sınırın peş peşe aşılarak hareketin devam ettirilmesini gösterir. |
| مدد | Kapıdan kapıya, eşikten eşiğe kesintisiz bir su akışı gibi birbirine eklenerek boylu boyunca uzanan, gerilen ve ardışık olarak desteklenen yayılma hareketi. | Harflerin birleşimi, kaynaktan çıkan akışın kesintiye uğramadan ardışık merhaleler boyunca ileriye doğru uzatılmasını ve takviye edilmesini tasvir eder. |
الاستعمال التاريخي والمبكر
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Bir cismi, ipi veya işlenmiş deriyi çekerek boyuna germek; çadır iplerini çekip kazıklara bağlayarak çadırı yaymak; lambaya yanmayı sürdürmesi için sürekli yağ ilave etmek ve hokkaya kalemin yazması için mürekkep koymak. |
| Cahiliye şiiri kullanımı | İbn Mukbil bir beytinde güneş ışınlarının ufuktan süzülüşünü gerilmiş çadır iplerine benzeterek kökü şu şekilde kullanmıştır: وللشمس أسباب كأن شعاعها / ممد حبال في خباء مطنب |
| Erken Arapça kullanım | Savaşta ana birliğin arkasından gelen takviye kuvvetlere «meded» (مَدَد), yazının akışını kesintisiz kılan mürekkebe «midâd» (مِدَاد), toprağın verimini artıran gübreye ve kandilin yanmasını sağlayan yağa da aynı kökten türeyen takviye edici unsurlar anlamında yer verilmiştir. |
المصدر Kitâbü’l-ʿAyn, Lisânü’l-Arab, Asâsü’l-Belâga.
الطبقة الاشتقاقية السامية
Sami dillerinde مدد kökü, ilksel düzeyde boyuna çekme, germe, yayma ve ölçme matrisiyle temsil edilir. İbranicede mâdad (מָדַד) fiili ölçmek, boyunu veya mesafesini tespit etmek, gererek yaymak anlamlarına gelir; makkef veya middâh gibi türevlerde uzatılmış ölçü veya miktar boyutu belirgindir. Süryanice ve Aramicede m'dad (ܡܕܰܕ) kökü benzer biçimde ölçme, germe ve uzatma anlamlarını korur. Akadcada madādu eylemi bir şeyi boylu boyunca ölçmek, tahıl veya pay tevzi etmek işlevini yüklenmiştir. Arapçada kök, hem geometrik ve fiziksel boyutta boyuna uzama (imtidad) hem de bir şeyin arkasından gelen bitişik ve kesintisiz ilave (meded, madde) anlamını muhafaza ederek Sami dillerindeki ortak kökenden daha zengin ve dinamik bir türetim sahası geliştirmiştir.
درجة الثقة Kesin
المصدر Brown-Driver-Briggs Hebrew and English Lexicon; Payne Smith Syriac Dictionary; The Assyrian Dictionary of the Oriental Institute of the University of Chicago (CAD).
التحليل الاشتقاقي
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Germek, boyuna çekmek, ilave etmek | Kök fiziksel olarak ipi veya tulumu germekten, lambaya yağ ekleyerek yanmayı sürdürmeye ve orduya taze güç katmaya doğru genişlemiştir. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice mâdad, Süryanice m'dad, Akadca madādu | Kuzeybatı ve Doğu Sami dillerinde ölçmek, germek ve yaymak anlamında kök birliği gösterir. | Kesin |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Afro-Asyatik ailenin diğer kollarında bu fonetik dizilişle doğrudan doğrulanabilir kökdeşlik verisi tespit edilememiştir. | Veri bulunamadı |
المصدر Brown-Driver-Briggs, CAD, Lisânü’l-Arab.
الجذور الشقيقة (التقاليب)
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| مدد | Anlamlı | Çekmek, uzatmak, takviye etmek | Boyuna esnetmek, yaymak, bir kaynağa ardışık ilave yapmak. | Hedef köktür; Kur'an'da geçer. |
| دمد | Anlamlı | Helak etmek, örtmek, öfkelenmek | Bir şeyin üzerini kaplayıp ezmek, yere geçirmek veya şiddetle kızmak anlamlarında kullanılır. | Kur'an'da geçmez; دمدم biçimiyle akrabadır. |
| ددم | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiş, bu dizilişte bir kullanım kaydedilmemiştir. | Kitâbü’l-ʿAyn kaydında mühmeldir. |
الجذور المجاورة والجذر المضاد
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| مدد | Merkez | Uzama, takviye, yayılma | Bir çekme veya dış takviye ile boyuna uzama ve kesintisiz eklenme. | Varlığın veya sürenin dışarıdan gelen akışla sürdürülmesidir. |
| بسط | Komşu | Yayma, açma | Enine ve serbestçe düzleme yayma; daralmanın karşıtı olarak genişletme. | مدد boyuna ve eklenerek uzamayı imlerken بسط alansal yayılmayı bildirir. |
| وسع | Komşu | Kapasite genişliği | Hacimce geniş olma, kuşatma ve içine alma imkânının büyüklüğü. | مدد dinamik bir uzama ve ilave akışıyken وسع hacimsel kapsayıcılıktır. |
| نشر | Komşu | Dağıtma, saçma | Dürülü olanı çözüp etrafa dağıtarak görünür kılma. | نشر etrafa yayılmayı, مدد ise bir hat boyunca uzamayı belirtir. |
| طول | Komşu | Süre ve boy uzunluğu | Statik olarak uzun olma; zamanın veya mesafenin kendiliğinden uzunluğu. | طول durumu anlatır, مدد ise eylemsel uzatmayı ve eklemeyi içerir. |
| قبض | Zıt | Toplama, daraltma, tutma | Bir şeyi avuçlayıp çekmek, kısmak, akışı ve yayılmayı durdurup geri çekmek. | مدد akıtıp uzatırken قبض tutup daraltır. |
مقابلات المعنى في لغات أخرى
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | مدد | Uzatmak, takviye etmek | Bir hattı germek, süreyi yaymak veya ardışık destek sağlamak. | Kesin |
| Latince | extendere, suppeditare | Uzatmak, tedarik etmek | Extendere fiziksel uzatmayı ve germeyi karşılarken, suppeditare alttan desteklemeyi ve takviye vermeyi karşılar. | Güçlü |
| İngilizce | extend, supply, prolong | Uzatmak, tedarik etmek, süresini artırmak | Extend boyutsal uzamayı, supply ihtiyaç duyulan takviyeyi kesintisiz sunmayı, prolong zamanı uzatmayı ifade eder. | Güçlü |
| Almanca | ausdehnen, versorgen, verlängern | Genişletmek/uzatmak, ikmal etmek, uzatmak | Ausdehnen mekânsal yayılmayı, versorgen gerekli akışı ve desteği sağlamayı, verlängern zamanı esnetmeyi karşılar. | Güçlü |
| Fransızca | étendre, approvisionner, prolonger | Yaymak/uzatmak, ikmal etmek, sürdürmek | Étendre yüzey ve çizgi boyunca yaymayı, approvisionner kesintisiz girdi sağlamayı içerir. | Güçlü |
المصدر Oxford Latin Dictionary, Lewis & Short, Grimm Wörterbuch.
الوجوه والنظائر
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| مَدَّ / مَدَدْنَاهَا / مُدَّتْ | Mekânın ve gölgenin yayılıp uzatılması | Yeryüzünün canlı yaşamına elverişli kılınması ve gölgenin uzatılması bağlamı (Furkan 25:45, Ra'd 13:3, Hicr 15:19, Kâf 50:7, İnşikâk 84:3). |
| مَدًّا / يَمُدُّهُمْ | Mühlet verme, serbest bırakarak ipini uzatma | Azgınlık ve sapkınlık içinde olanlara cezalarının ertelenerek hareket alanlarının uzatılması (Bakara 2:15, Meryem 19:75, Meryem 19:79). |
| أَمَدَّكُمْ / يُمْدِدْكُمْ / مَدَد | Manevi ve maddi takviye, ilave güç | Müminlere savaşta meleklerle veya toplumlara mal ve evlatla yardım ulaştırılması (Âl-i İmrân 3:124, İsrâ 17:6, Şuarâ 26:132, Neml 27:36). |
| مِدَادًا | Yazıyı sürekli kılan tüketilemez akışkan (mürekkep) | Allah'ın kelimelerinin sonsuzluğunu ve yaratılış hikmetlerinin tükenmezliğini tasvir eden bağlam (Kehf 18:109, Lokmân 31:27). |
| مُمَدَّدَةٍ | Fiziksel olarak boyuna uzatılmış nesne | Cehennem kapılarının üzerine çekilen veya kapatılan uzunlamasına sütunlar (Hümeze 104:9). |
| تَمُدَّنَّ | Gözü dikmek, tamahla bakışı uzatmak | Başkalarına verilen geçici dünya nimetlerine imrenerek sürekli nazar etmeme uyarısı (Hicr 15:88, Tâhâ 20:131). |
| مُدَّتِهِمْ | Belirlenmiş zaman dilimi, ahit süresi | Antlaşmalarda tarafların riayet etmesi gereken sürenin sonuna kadar tamamlanması (Tevbe 9:4). |
سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | İstidrâc ve imdâd-ı ilâhî meselesi | Allah'ın zalimlere mühlet vermesi (istidrâc) ile müminlere ilahi inayet ve meleklerle nusret ulaştırmasının (imdâd) adalet ve irade ilkeleriyle ilişkisi. | İlahî iradenin fiillere kesintisiz güç ve imkân akıtması yönünde yoğunlaşır. |
| Fıkıh | Müddet ve ahit süreleri | Anlaşmalarda, kiralarda, iddet ve ceza sürelerinde belirlenen zaman sınırlarının uzatılması veya tamamlanması; yardım nafakasının kesintisizliği. | Hukuki sürelerin (müddet) başlangıç ve bitiş sınırlarının belirlenmesi. |
| Tefsir | Gölgenin uzatılması ve kelimelerin tükenmezliği | Furkan 25:45 ve Kehf 18:109 ayetlerinde kâinattaki kozmik düzen ile ilahî ilmin sınırsızlığının somut mecazlarla tevil edilmesi. | Kesintisiz ilahi tecelli ve yaratıcı takviyenin sürekliliği. |
| Hadis | Namazda medd (uzatma) ve orduya imdat | Kıraatte harflerin hakkını vererek uzatılması (medd) ile gazvelerde orduya taze süvari veya mühimmat takviyesi gönderilmesi uygulamaları. | Sesin akışkan uzatılması ve fiilî askerî lojistik destek. |
تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Varlık-Yaratıcı ilişkisi | İmdâd-ı Rahmânî (sürekli yaratılış ve destek) | Varlığın devamlılığını sağlama | Varlıklar kendi başlarına kaim değildir; Allah'ın kesintisiz varlık ve rızık akıtmasıyla hayatta kalırlar. | Kesin |
| İlmi | Süreç ve bilgi iletimi | Madde ve süreklilik zinciri | Verinin ve bilginin birikimsel uzaması | Bilimsel bilginin tükenmeyen bir kaynak gibi birbirine eklenerek kümülatif büyümesi. | Güçlü |
| Siyasi | Savunma ve egemenlik | Lojistik ikmal ve müttefik takviyesi | Güç dengesini koruma veya lehine çevirme | Bir siyasi odağın veya ordunun ana cephe gerisinden gelen düzenli yedek güçle ayakta kalması. | Kesin |
| İktisadi | Üretim ve kaynak akışı | Likidite akışı ve ham madde arzı | Üretim döngüsünün kesintisiz işlemesi | Üretim mekanizmasına sürekli ham madde (madde) ve finansal takviye sağlanarak çarkların durmasının önlenmesi. | Güçlü |
التماثل في العلوم العددية والإنسانية
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Vektörel uzama ve sürekli besleme fonksiyonu | Bir doğrunun bir doğrultuda uzatılması (ekstrapolasyon) veya bir dinamik sisteme dışarıdan sürekli enerji/madde girdisi sağlayan akış denklemi. | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Tedarik zinciri ve hukuki mühlet (mehil) | Toplumsal kriz anlarında kurumların çöküşünü önleyen dış kaynak transferi ve bireylere taahhütlerini yerine getirmeleri için tanınan süre esnekliği. | Kesin |
التضييق الخاطئ وخطر الخطأ
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökü yalnızca sıradan bir «yardım» (muavenet) veya salt metrik bir «uzunluk» olarak algılamak; kavramın taşıdığı arkası kesilmeyen takviye, dinamik akış ve ontolojik besleme boyutunu göz ardı etmek. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kur'an'da kök; yerin serilip canlılar için bir beşik haline getirilmesinden, zalimlerin azgınlıkları içinde iplerinin gevşetilerek kendilerine süre verilmesine; savaş meydanında meleklerin inip orduya eklemlenmesinden, ilahî kelimelerin denizler mürekkep olsa tükenmeyeceğine kadar varoluşsal bir süreklilik ilkesini kapsar. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Allah'ın zalimleri «uzatmasını» (medd) onların haklılığına veya serbest bırakıldığına yormak; meleklerin «imdadını» mucizevi bir bitiş gibi görüp arkasından gelen sürekli ilahi destek yasasını ıskalamak. |
خلاصة موجَّهة لفهم القرآن
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Varlığın durağan olmadığını, her an bir takviye (meded), bir yayılma (vechi arz) ve ilahî bir mühlet (müddet) içinde varlığını sürdürdüğünü; yaratılışın bir defada bitmeyip sürekli bir akışla beslendiğini anlamayı sağlar. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Kozmolojik ayetlerde (yeryüzünün yayılması, gölgenin uzaması), kriz ve savaş bağlamlarında (meleklerin yardıma gönderilmesi), küfürde direnenlere mühlet verilmesi sahnelerinde ve ilahî kelimelerin sınırsızlığının anlatıldığı ayetlerde belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | İlahi cezanın gecikmesini Allah'ın ihmali zanneden bakışı düzeltir; oradaki mühletin bir «medd» (ipin uzatılması ve sorumluluğun artırılması) olduğunu gösterir. Ayrıca yardımın sadece anlık bir temas değil, bir sistem ve akış olduğunu fark ettirir. |
التركيب النهائي والنموذج الرياضي
- Somut anlamBir nesneyi, ipi veya deriyi boyuna çekerek germek; bir hazneye (lamba veya hokka) yanmanın ya da yazmanın sürmesi için arkası kesilmeyen bir takviye ilave etmek.
- Soyut anlamBir sürecin, zamanın, mekânın veya varoluşsal durumun dışarıdan gelen ardışık girdilerle kesintiye uğramaksızın sürdürülmesi, genişletilmesi ve vadesinin uzatılması.
- Sistematik karşılıkBir sistemin kendi iç tükenişine karşı dış kaynaktan (ilahi inayet, lojistik güç, hammadde akışı) gelen kesintisiz ikmalle dengesini koruması ve süreklilik kazanması.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıModelde sistemin veya varlığın mevcut durumunu (uzunluk, ömür, askerî güç veya varoluşsal kapasite) ifade eder. sisteme dışarıdan dahil olan kesintisiz takviye, ilave akış ve destek fonksiyonunu (meded/madde) temsil eder. süresi boyunca bu ilavenin entegrasyonu, sistemin tükenmeyip durumunun seviyesine uzatılmasını ve devamlı kılınmasını sağlar.