مدد

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: م-د-دالصيغ: ٢٦ · الجذور المجاورة: ٢٥ · الآيات: ٢٩ · السور: ٢٤؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».عينمَدًّازوجمَدَّأرضمددرسوجعلأَمَدَّكُمْمولمَمْدُودًابحرمُدَّتِهِمْملكنفدنبتمتع

الجذرالصيغ ٢٦الآيات ٢٩السور ٢٤المجاورة ٢٥

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

مدد

م - د - د

جذر
  • الورود: ٣٢
  • الآيات: ٢٩
  • الصيغ: ٢٦
  • المعاجم: ٩

Kiriş demektir.المزيد ›

ملاحظاتي

المعاجم(٩)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

Kiriş demektir.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٢٬٢٥٩
باب الدال والميم د م، م د يستعملان دم: الدَّمُّ: الفِعل من الدِّمام، وهو كُلُّ دَواءٍ يُلطخ به على ظاهِر العَيْن، قال: تَجْلُو بقادَمِتَيْ حَمامةِ أَيْكَةٍ بَرَداً تُعَلُّ لِثاتُهُ بـدِمـامِ يعني النُّؤور قد طُلِيَت به حتى رَسَخَ. ويقال للشيءِ السَّيمنُ كأنَّما دُمَّ بالشَّحْمِ دَمّاً وقال علقمة: كأنّه من دَمِ الأجْواف مَدمُوم ويُدَمُّ الصَّدُعُ بالدَّمِ والشَّعرِ المُحْرَقِ يُجْمَع بينهما،
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٬١٩٥
مَدَدْتُ الشيء فامتد. والمادَّةُ: الزيادة المتّصلة. ومَدَّ الله في عمره. ومَدَّهُ في غيِّه، أي أمهله وطَوَّلَ له. والمَدُّ: السيل. يقال: مَدَّ النهرُ، ومَدَّهُ نهرٌ آخر. قال العجاج: سيلٌ أتيٌّ مَدَّهُ أتيُّ ومَدُّ النهار: ارتفاعه. ويقال: هناك قطعةُ أرضٍ قَدْرُ مَدِّ البصر، أي مدى البصر. ورجلٌ مَديدُ القامة، أي طويل القامة. وطِرافٌ مُمَدَّدٌ، أي ممدودٌ بالأطناب، شدد للمبالغة. وتَمَدَّدَ
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ١٬٥١٢
م د د مدّ الحبل وغيره فامتدّ وهذا ممدّ الحبل‏.‏ قال ابن مقبل‏:‏ وللشمس أسباب كأن شعاعها ممد حبال في خباء مطنّب وتمدّ الأديم‏.‏ وطراف ممدّد‏.‏ ومادّه الثوب وتماداه‏.‏ وأمد الجيش وضمّ إليه ألف رجل مدداً واستمدّوا الأمير فأمدهم‏.‏ وأمددت الدّواة بالمداد ومددتها‏.‏ وأمددت ومددت الأرض بالدمال والسراج بالسليط‏.‏ والسرقين مداد الأرض والدهن مداد السراج‏.‏ قال الأخطل‏:‏ روا بارقات بالأكف كأنها
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ١٠٬٢٧٧
الـمَدُّ: الجَذْب والـمَطْلُ. مَدَّه يَمُدُّه مَدّاً ومدَّ به فامتَدّ ومَدَّدَه فَتَمَدَّد، وتَمَدَّدناه بيننا: مَدَدْناه. وفلان يُمادُّ فلاناً أَي يُماطِلُه ويُجاذِبه. والتَّمَدُّد: كَتَمَدُّدِ السِّقاء، وكذلك كل شيء تبقى فيه سَعَةُ الـمَدِّ. والـمادَّةُ: الزيادة المتصلة. ومَدَّه في غَيِّه أَي أَمهلَه وطَوَّلَ له. ومادَدْتُ الرجل مُمادَّةً ومِداداً: مَدَدْتُه ومَدَّني؛ هذه عن اللحياني. وقوله
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٨٥٣
* م د د * * مَدَّهُ * فامتد من باب ردَّ و * المادّةُ * الزيادة المُتصلِة و * مَدَّ * الله في عُمره و * مَدَّهُ * في غَيِّه أي أمهله وطوَّل له و * المَدُّ * السيل يقال * مَدَّ * النهر ومدَّه نهر آخر ويُقال قدْرُ * مَدّ * البصر أي مدى البصر ورجل * مَدِيدُ * القامةأي طويل القامة و * تَمَدَّدَ * الرجل تمطَّى و * المُدُّ * مكيال وهو رطل وثُلث عند أهل الحجاز ورطلان عند أهل العِراق و * مُدّةٌ * من
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ١١٬٦٥٦
المد: السيل، يقال مد النهر ومده نهر آخر، قال العجاج: سيل أتـي مـده أتـي غب سماء فهو رقراقي من المجاز: المد: ارتفاع النهار والظل، وقد مد وامتد، ويقال: جئتك مد النهار وفي مد النهار، وكذلك مد الضحى، يضعون المصدر في كل ذلك موضع الظرف. المد الاستمداد من الدواة، ومعنى الاستمداد منها أن يستمد منها مدة واحدة. المد: كثرة الماء أيام المدود، وجمعه مدود، وقد مد الماء يمد مدا وامتد. المد:
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٣٬٤٧٤
مَدَّ مَدَّ U ( n. ac. مَدّ 1 ) a. [ acc. or Bi ], Stretched, extended; pulled; strained; drew ( bow ); lengthened, prolonged; elongated. b. Rose ( river & c. ); was advanced, high ( day ). c. Deferred, postponed; protracted; granted a delay to. d. [ acc. or Bi ], Aided; reinforced. e. Replenished. f. [ Min ], Took ink from, dipped into. g. Increased, made copious. h. [ Ila ],
رابط المدخل

مَدَّ مَدَّ U ( n. ac. مَدّ 1 ) a. [ acc. or Bi ], Stretched, extended; pulled; strained; drew ( bow ); lengthened, prolonged; elongated.

b. Rose ( river & c. ); was advanced, high ( day ).

c. Deferred, postponed; protracted; granted a delay to.

d. [ acc. or Bi ], Aided; reinforced.

e. Replenished.

f. [ Min ], Took ink from, dipped into.

g. Increased, made copious.

h. [ Ila ], Was fixed upon ( look ).

i. [ acc. & Ila ], Raised to ( look ).

j. Was lanky.

k. Manured ( land ).

l. Gave a barley-mash to ( camel ).

مَدَّدَ مَدَّدَ II , a. see I (a) .

مَاْدَدَ مَاْدَدَ III , a. see I (a) , ( c ).

c. Pulled against.

d. [ Fī ], Prolonged, protracted ( time ).

e. Put off.

f. [ coll. ], Wrestled with.

أَمْدَدَ أَمْدَدَ IV , a. see I (c) , ( d ),

e. ( l ).

e. Gave ink to.

f. [ acc. & Bi ], Allowed to use; granted to.

g. Suppurated ( wound ); was sappy ( branch ).

h. [ Fī ], Was affected in ( his walk ).

تَمَدَّدَ تَمَدَّدَ V , a. Stretched; stretched himself; was stretched &c.

تَمَاْدَدَ تَمَاْدَدَ VI , a. Pulled at.

b. [ coll. ], Wrestled.

اِمْتَدَدَ اِمْتَدَدَ VIII , a. Pass. of I ( a ), ( b ).

c. [ Ila ], Stretched out towards.

d. Spread ( disease ).

اِسْتَمْدَدَ اِسْتَمْدَدَ X , a. Asked help of.

b. Drew ( breath ).

c. see I (f) .

مَدّ مَدّ 1 , ( pl. مُدُوْد 27 ), a. Rise, flood, flow, flux.

b. Range, reach, extent; stretch.

c. Prolongation,

مَدَّة مَدَّة 1t , a. Maddah ( = ).

b. Pull, tug; stretch.

c. see 3t (c) .

d. [ coll. ], see 15t .

مِدَّة مِدَّة 2t , a. Pus, matter.

مُدّ مُدّ 3 , ( pl. مِدَد 7 , مِدَدَة 7t , مِدَاْد 23 , أَمْدَاْد 38 ), a. Mudd ( a dry measure ).

b. [ coll. ], Bushel.

مُدَّة مُدَّة 3t , ( pl. مُدَد 9 , مِدَاْد 23 ), a. Term, limit; space; period.

b. Length, extent.

c. Dip of ink.

مَدَد مَدَد 4 , ( pl. أَمْدَاْد 38 ), a. Help, succour; subsidy; reinforcement.

مَدَدِيّ مَدَدِيّ 4yi , a. Auxiliary ( soldier ).

أَمْدَدُ أَمْدَدُ 14 , a. Taller; longer; tallest, longest; highest.

أَمْدِدَة أَمْدِدَة 15t , a. The threads of a web ( of cloth ).

مَاْدِدَة مَاْدِدَة 21t , ( pl. reg. & مَوَادّ [ 41 ] ), a. Increase; growth; accession.

b. Matter; material; substance.

c. Humour ( of the body ).

d. Full, busy ( market ).

مَاْدِدِيّ مَاْدِدِيّ 21yi , a. Material.

مَاْدِدِيَّة مَاْدِدِيَّة 21yit , a. Materiality.

مِدَاْد مِدَاْد 23 , a. Ink.

b. Manure.

c. Oil.

d. Mode, manner; model.

e. Thread.

مَدِيْد مَدِيْد 25 , ( pl. مُدُد 10 ), a. Drawn &c.; long, lengthy; tall.

b. The second metre ( in prosody ).

c. Barleymash ( for camels ).

مَدِيْدَة مَدِيْدَة 25t , a. A long while.

مِدَّاْن مِدَّاْن 34 , a. see اِمِدَّان .

مَدڤدَ N. P. مَدڤدَ I , a. Stretched, extended.

b. Terminating with ( آء ) ( a word ).

c. Much, abundant ( wealth ).

مَدَّدَ N. P. مَدَّدَ II , a. see N. P. مَدڤدَ I ( a ).

أَمْدَدَ N. Ac. أَمْدَدَ IV , a. see 4 .

اِمْتَدَدَ N. P. اِمْتَدَدَ VIII , a. Lengthened; prolonged.

b. A certain metre.

مَادِيَّا مَادِيَّا a. Materially.

اِمِدَّان اِمِدَّان a. Salt, brackish water.

أُمْدُوْد أُمْدُوْد a. Habit, custom.

مُدَيْدَة مُدَيْدَة a. Short space of time, brief interval, little while.

عَلَى مِدَادٍ وَاحِدٍ عَلَى مِدَادٍ وَاحِدٍ a. On the same model or plan; uniformly.

أَمْرُهُم مَدَد أَمْرُهُم مَدَد a. Their affair is conformable to the just mean.

أَقَمْتُ مُدَّةً مَدِيْدَةً أَقَمْتُ مُدَّةً مَدِيْدَةً مَدڤدَ I a. stayed a long time.

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٣٨٬٩٦٧
مدد مَدَّ - يَمُدُّ - مَدّ - مَمْدُوْد - مُدَّة - مَدَد - مَدَداً - مِدادا - مِداداً - أَمَدَّ - يُمِدُّ - مُمِدّ - مَدَّدَ - يُمَدِّدُ - مُمَدَّد - مُمَدَّدَة مَدَّ - يَمُدُّ + كائن + شيئاً: يفرده ويمطه ليزيد في طوله فيجعله طويلاً ممتداً يسير بعيداً: يؤثرعلى الشيء بحيث تتغير أبعاده فيصبح طوله أكبر بكثير من عرضه وسمكه ويجعله يمتط ويسير بعيداً
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(٢٦)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٢٥ (الإجمالي: ١٤٧)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. رسو

    الآيات المشتركة: ٣ · Sıra dağlar

  2. مول

    الآيات المشتركة: ٥ · Onların malları

  3. ألف

    الآيات المشتركة: ٣ · Lif ip yapılan ipliklerden herbirine denir

  4. نفد

    الآيات المشتركة: ٢ · Tükenir

  5. زوج

    الآيات المشتركة: ٤ · İlik ve düğme çiftinin her biridir

  6. بنو

    الآيات المشتركة: ٤ · Oğullar

  7. نبت

    الآيات المشتركة: ٢ · Bitki

  8. ظلل

    الآيات المشتركة: ٢ · Gölge demektir

  9. بحر

    الآيات المشتركة: ٢ · Bahr deniz demektir

  10. جعل

    الآيات المشتركة: ٥ · Ceal sıcak tencerinin tutulması için kullanılan bez…

  11. عين

    الآيات المشتركة: ٢ · Ayn göz, “evya” göze demektir

  12. متع

    الآيات المشتركة: ٢ · Mut’a, üzerine ev eşyasını konduğu yüksekçe yer; sonra…

الآيات التي ورد فيها(٢٩)

  1. وَاتَّقُوا الَّذِي أَمَدَّكُمْ بِمَا تَعْلَمُونَ

    Size yardım etti

  2. أَمَدَّكُمْ بِأَنْعَامٍ وَبَنِينَ

    Size yardım etti

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökمدد
YapıÜçlü (Mükerrer)
Özel DurumMükerrer kök
Bağlamsal Yakın Köklerبسط, وسع, نشر, طول
Zıt Kökقبض
Çekirdek Özet 1İpi, deriyi veya bir nesneyi çekerek boyuna uzatmak; bitişik ve kesintisiz ilave ile devamlılık sağlamak
Çekirdek Özet 2Zaman, mekân, rızık veya destek unsurlarının kesintisiz bir akış ve takviye ile yayılması, uzatılması veya mühlet verilmesi
Çekirdek Özet 3Bir varlığın veya sürecin dışarıdan gelen ardışık takviye ve bitişik ekleme ile varlığını sürdürmesi
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca fiziksel bir boyutsal uzama veya tek seferlik yardım sanarak, arkası kesilmeyen ilave akış ve besleme (meded ve madde) ilkesini gözden kaçırmak

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
مدBir hat boyunca çekilme, boyuna uzama, gerilme ve sınırın ötesine doğru yayılma anlamını taşır; مدين kökünde görülen menzil, süre ve belirlenmiş sınır boyutu bu çekirdekle irtibatlıdır.دİkinci dal harfinin eklenmesiyle çekilme hareketi süreklilik kazanmış; uzama eylemi sadece tekil bir esneme olmaktan çıkıp ardışık takviyelerle beslenen kesintisiz bir ekleme, takviye etme ve yayma niteliğine kavuşmuştur.

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
مsu; akış, çokluk, derinlikSüreklilik arz eden akışkanlığı, birbiri ardınca gelen ve kesilmeyen kaynak hareketini temsil eder.
دkapı; giriş, geçiş, hareketBir noktadan dışarıya doğru açılmayı, eşiği aşarak ileriye doğru geçiş hareketini ifade eder.
دkapı; giriş, geçiş, hareketAçılan geçişin yinelenmesini, sınırın peş peşe aşılarak hareketin devam ettirilmesini gösterir.
مددKapıdan kapıya, eşikten eşiğe kesintisiz bir su akışı gibi birbirine eklenerek boylu boyunca uzanan, gerilen ve ardışık olarak desteklenen yayılma hareketi.Harflerin birleşimi, kaynaktan çıkan akışın kesintiye uğramadan ardışık merhaleler boyunca ileriye doğru uzatılmasını ve takviye edilmesini tasvir eder.

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir cismi, ipi veya işlenmiş deriyi çekerek boyuna germek; çadır iplerini çekip kazıklara bağlayarak çadırı yaymak; lambaya yanmayı sürdürmesi için sürekli yağ ilave etmek ve hokkaya kalemin yazması için mürekkep koymak.
Cahiliye şiiri kullanımıİbn Mukbil bir beytinde güneş ışınlarının ufuktan süzülüşünü gerilmiş çadır iplerine benzeterek kökü şu şekilde kullanmıştır: وللشمس أسباب كأن شعاعها / ممد حبال في خباء مطنب
Erken Arapça kullanımSavaşta ana birliğin arkasından gelen takviye kuvvetlere «meded» (مَدَد), yazının akışını kesintisiz kılan mürekkebe «midâd» (مِدَاد), toprağın verimini artıran gübreye ve kandilin yanmasını sağlayan yağa da aynı kökten türeyen takviye edici unsurlar anlamında yer verilmiştir.

المصدر Kitâbü’l-ʿAyn, Lisânü’l-Arab, Asâsü’l-Belâga.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Sami dillerinde مدد kökü, ilksel düzeyde boyuna çekme, germe, yayma ve ölçme matrisiyle temsil edilir. İbranicede mâdad (מָדַד) fiili ölçmek, boyunu veya mesafesini tespit etmek, gererek yaymak anlamlarına gelir; makkef veya middâh gibi türevlerde uzatılmış ölçü veya miktar boyutu belirgindir. Süryanice ve Aramicede m'dad (ܡܕܰܕ) kökü benzer biçimde ölçme, germe ve uzatma anlamlarını korur. Akadcada madādu eylemi bir şeyi boylu boyunca ölçmek, tahıl veya pay tevzi etmek işlevini yüklenmiştir. Arapçada kök, hem geometrik ve fiziksel boyutta boyuna uzama (imtidad) hem de bir şeyin arkasından gelen bitişik ve kesintisiz ilave (meded, madde) anlamını muhafaza ederek Sami dillerindeki ortak kökenden daha zengin ve dinamik bir türetim sahası geliştirmiştir.

درجة الثقة Kesin

المصدر Brown-Driver-Briggs Hebrew and English Lexicon; Payne Smith Syriac Dictionary; The Assyrian Dictionary of the Oriental Institute of the University of Chicago (CAD).

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönGermek, boyuna çekmek, ilave etmekKök fiziksel olarak ipi veya tulumu germekten, lambaya yağ ekleyerek yanmayı sürdürmeye ve orduya taze güç katmaya doğru genişlemiştir.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice mâdad, Süryanice m'dad, Akadca madāduKuzeybatı ve Doğu Sami dillerinde ölçmek, germek ve yaymak anlamında kök birliği gösterir.Kesin
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik ailenin diğer kollarında bu fonetik dizilişle doğrudan doğrulanabilir kökdeşlik verisi tespit edilememiştir.Veri bulunamadı

المصدر Brown-Driver-Briggs, CAD, Lisânü’l-Arab.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
مددAnlamlıÇekmek, uzatmak, takviye etmekBoyuna esnetmek, yaymak, bir kaynağa ardışık ilave yapmak.Hedef köktür; Kur'an'da geçer.
دمدAnlamlıHelak etmek, örtmek, öfkelenmekBir şeyin üzerini kaplayıp ezmek, yere geçirmek veya şiddetle kızmak anlamlarında kullanılır.Kur'an'da geçmez; دمدم biçimiyle akrabadır.
ددمKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiş, bu dizilişte bir kullanım kaydedilmemiştir.Kitâbü’l-ʿAyn kaydında mühmeldir.

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
مددMerkezUzama, takviye, yayılmaBir çekme veya dış takviye ile boyuna uzama ve kesintisiz eklenme.Varlığın veya sürenin dışarıdan gelen akışla sürdürülmesidir.
بسطKomşuYayma, açmaEnine ve serbestçe düzleme yayma; daralmanın karşıtı olarak genişletme.مدد boyuna ve eklenerek uzamayı imlerken بسط alansal yayılmayı bildirir.
وسعKomşuKapasite genişliğiHacimce geniş olma, kuşatma ve içine alma imkânının büyüklüğü.مدد dinamik bir uzama ve ilave akışıyken وسع hacimsel kapsayıcılıktır.
نشرKomşuDağıtma, saçmaDürülü olanı çözüp etrafa dağıtarak görünür kılma.نشر etrafa yayılmayı, مدد ise bir hat boyunca uzamayı belirtir.
طولKomşuSüre ve boy uzunluğuStatik olarak uzun olma; zamanın veya mesafenin kendiliğinden uzunluğu.طول durumu anlatır, مدد ise eylemsel uzatmayı ve eklemeyi içerir.
قبضZıtToplama, daraltma, tutmaBir şeyi avuçlayıp çekmek, kısmak, akışı ve yayılmayı durdurup geri çekmek.مدد akıtıp uzatırken قبض tutup daraltır.

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaمددUzatmak, takviye etmekBir hattı germek, süreyi yaymak veya ardışık destek sağlamak.Kesin
Latinceextendere, suppeditareUzatmak, tedarik etmekExtendere fiziksel uzatmayı ve germeyi karşılarken, suppeditare alttan desteklemeyi ve takviye vermeyi karşılar.Güçlü
İngilizceextend, supply, prolongUzatmak, tedarik etmek, süresini artırmakExtend boyutsal uzamayı, supply ihtiyaç duyulan takviyeyi kesintisiz sunmayı, prolong zamanı uzatmayı ifade eder.Güçlü
Almancaausdehnen, versorgen, verlängernGenişletmek/uzatmak, ikmal etmek, uzatmakAusdehnen mekânsal yayılmayı, versorgen gerekli akışı ve desteği sağlamayı, verlängern zamanı esnetmeyi karşılar.Güçlü
Fransızcaétendre, approvisionner, prolongerYaymak/uzatmak, ikmal etmek, sürdürmekÉtendre yüzey ve çizgi boyunca yaymayı, approvisionner kesintisiz girdi sağlamayı içerir.Güçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Lewis & Short, Grimm Wörterbuch.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
مَدَّ / مَدَدْنَاهَا / مُدَّتْMekânın ve gölgenin yayılıp uzatılmasıYeryüzünün canlı yaşamına elverişli kılınması ve gölgenin uzatılması bağlamı (Furkan 25:45, Ra'd 13:3, Hicr 15:19, Kâf 50:7, İnşikâk 84:3).
مَدًّا / يَمُدُّهُمْMühlet verme, serbest bırakarak ipini uzatmaAzgınlık ve sapkınlık içinde olanlara cezalarının ertelenerek hareket alanlarının uzatılması (Bakara 2:15, Meryem 19:75, Meryem 19:79).
أَمَدَّكُمْ / يُمْدِدْكُمْ / مَدَدManevi ve maddi takviye, ilave güçMüminlere savaşta meleklerle veya toplumlara mal ve evlatla yardım ulaştırılması (Âl-i İmrân 3:124, İsrâ 17:6, Şuarâ 26:132, Neml 27:36).
مِدَادًاYazıyı sürekli kılan tüketilemez akışkan (mürekkep)Allah'ın kelimelerinin sonsuzluğunu ve yaratılış hikmetlerinin tükenmezliğini tasvir eden bağlam (Kehf 18:109, Lokmân 31:27).
مُمَدَّدَةٍFiziksel olarak boyuna uzatılmış nesneCehennem kapılarının üzerine çekilen veya kapatılan uzunlamasına sütunlar (Hümeze 104:9).
تَمُدَّنَّGözü dikmek, tamahla bakışı uzatmakBaşkalarına verilen geçici dünya nimetlerine imrenerek sürekli nazar etmeme uyarısı (Hicr 15:88, Tâhâ 20:131).
مُدَّتِهِمْBelirlenmiş zaman dilimi, ahit süresiAntlaşmalarda tarafların riayet etmesi gereken sürenin sonuna kadar tamamlanması (Tevbe 9:4).

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİstidrâc ve imdâd-ı ilâhî meselesiAllah'ın zalimlere mühlet vermesi (istidrâc) ile müminlere ilahi inayet ve meleklerle nusret ulaştırmasının (imdâd) adalet ve irade ilkeleriyle ilişkisi.İlahî iradenin fiillere kesintisiz güç ve imkân akıtması yönünde yoğunlaşır.
FıkıhMüddet ve ahit süreleriAnlaşmalarda, kiralarda, iddet ve ceza sürelerinde belirlenen zaman sınırlarının uzatılması veya tamamlanması; yardım nafakasının kesintisizliği.Hukuki sürelerin (müddet) başlangıç ve bitiş sınırlarının belirlenmesi.
TefsirGölgenin uzatılması ve kelimelerin tükenmezliğiFurkan 25:45 ve Kehf 18:109 ayetlerinde kâinattaki kozmik düzen ile ilahî ilmin sınırsızlığının somut mecazlarla tevil edilmesi.Kesintisiz ilahi tecelli ve yaratıcı takviyenin sürekliliği.
HadisNamazda medd (uzatma) ve orduya imdatKıraatte harflerin hakkını vererek uzatılması (medd) ile gazvelerde orduya taze süvari veya mühimmat takviyesi gönderilmesi uygulamaları.Sesin akışkan uzatılması ve fiilî askerî lojistik destek.

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniVarlık-Yaratıcı ilişkisiİmdâd-ı Rahmânî (sürekli yaratılış ve destek)Varlığın devamlılığını sağlamaVarlıklar kendi başlarına kaim değildir; Allah'ın kesintisiz varlık ve rızık akıtmasıyla hayatta kalırlar.Kesin
İlmiSüreç ve bilgi iletimiMadde ve süreklilik zinciriVerinin ve bilginin birikimsel uzamasıBilimsel bilginin tükenmeyen bir kaynak gibi birbirine eklenerek kümülatif büyümesi.Güçlü
SiyasiSavunma ve egemenlikLojistik ikmal ve müttefik takviyesiGüç dengesini koruma veya lehine çevirmeBir siyasi odağın veya ordunun ana cephe gerisinden gelen düzenli yedek güçle ayakta kalması.Kesin
İktisadiÜretim ve kaynak akışıLikidite akışı ve ham madde arzıÜretim döngüsünün kesintisiz işlemesiÜretim mekanizmasına sürekli ham madde (madde) ve finansal takviye sağlanarak çarkların durmasının önlenmesi.Güçlü

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerVektörel uzama ve sürekli besleme fonksiyonuBir doğrunun bir doğrultuda uzatılması (ekstrapolasyon) veya bir dinamik sisteme dışarıdan sürekli enerji/madde girdisi sağlayan akış denklemi.Güçlü
Beşeri bilimlerTedarik zinciri ve hukuki mühlet (mehil)Toplumsal kriz anlarında kurumların çöküşünü önleyen dış kaynak transferi ve bireylere taahhütlerini yerine getirmeleri için tanınan süre esnekliği.Kesin

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca sıradan bir «yardım» (muavenet) veya salt metrik bir «uzunluk» olarak algılamak; kavramın taşıdığı arkası kesilmeyen takviye, dinamik akış ve ontolojik besleme boyutunu göz ardı etmek.
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da kök; yerin serilip canlılar için bir beşik haline getirilmesinden, zalimlerin azgınlıkları içinde iplerinin gevşetilerek kendilerine süre verilmesine; savaş meydanında meleklerin inip orduya eklemlenmesinden, ilahî kelimelerin denizler mürekkep olsa tükenmeyeceğine kadar varoluşsal bir süreklilik ilkesini kapsar.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataAllah'ın zalimleri «uzatmasını» (medd) onların haklılığına veya serbest bırakıldığına yormak; meleklerin «imdadını» mucizevi bir bitiş gibi görüp arkasından gelen sürekli ilahi destek yasasını ıskalamak.

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Varlığın durağan olmadığını, her an bir takviye (meded), bir yayılma (vechi arz) ve ilahî bir mühlet (müddet) içinde varlığını sürdürdüğünü; yaratılışın bir defada bitmeyip sürekli bir akışla beslendiğini anlamayı sağlar.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Kozmolojik ayetlerde (yeryüzünün yayılması, gölgenin uzaması), kriz ve savaş bağlamlarında (meleklerin yardıma gönderilmesi), küfürde direnenlere mühlet verilmesi sahnelerinde ve ilahî kelimelerin sınırsızlığının anlatıldığı ayetlerde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?İlahi cezanın gecikmesini Allah'ın ihmali zanneden bakışı düzeltir; oradaki mühletin bir «medd» (ipin uzatılması ve sorumluluğun artırılması) olduğunu gösterir. Ayrıca yardımın sadece anlık bir temas değil, bir sistem ve akış olduğunu fark ettirir.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamBir nesneyi, ipi veya deriyi boyuna çekerek germek; bir hazneye (lamba veya hokka) yanmanın ya da yazmanın sürmesi için arkası kesilmeyen bir takviye ilave etmek.
  • Soyut anlamBir sürecin, zamanın, mekânın veya varoluşsal durumun dışarıdan gelen ardışık girdilerle kesintiye uğramaksızın sürdürülmesi, genişletilmesi ve vadesinin uzatılması.
  • Sistematik karşılıkBir sistemin kendi iç tükenişine karşı dış kaynaktan (ilahi inayet, lojistik güç, hammadde akışı) gelen kesintisiz ikmalle dengesini koruması ve süreklilik kazanması.
  • LaTeX modeliS(t+Δt)=S(t)+∫tt+ΔtM(τ) dτ
  • LaTeX açıklamasıModelde S(t) sistemin veya varlığın mevcut durumunu (uzunluk, ömür, askerî güç veya varoluşsal kapasite) ifade eder. M(τ) sisteme dışarıdan dahil olan kesintisiz takviye, ilave akış ve destek fonksiyonunu (meded/madde) temsil eder. Δt süresi boyunca bu ilavenin entegrasyonu, sistemin tükenmeyip durumunun S(t+Δt) seviyesine uzatılmasını ve devamlı kılınmasını sağlar.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: م